Jaarstukken 2024 Drechterland - Definitief (2025-22)

Wat hebben we ervoor gedaan?

Sociaal Domein Ambitie Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan?

Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. • We hebben, naar aanleiding van uitkomsten van de GGDgezondheidsmonitor, extra aandacht gegeven en gevraagd bij maatschappelijke partner voor de mentale gezondheid van jongeren. • Daarnaast hebben we actief ingezet op preventie van dementie. • We hebben inzicht in het aantal dak- en thuislozen. • We hebben met ons minimabeleid meer mensen met behoefte aan financiële ondersteuning kunnen bereiken. • We hebben professionele ondersteuning en bemiddeling bij echtscheidingen geboden. • We hebben een pilot uitgevoerd en geëvalueerd over informele samenwerking Jeugdbescherming en Team Inzet. • We hebben in samenwerking met onze cultuurcoach en in aanwezigheid van Stichting Alzheimer West-Friesland een Alzheimer vertelconcert georganiseerd. • We hebben meegedaan aan de regionale ETHOS-telling (telling van het aantal dak- en thuislozen). • De buurtsportcoach heeft terras beweegmiddagen georganiseerd voor de senioren doelgroep. • Vanuit de NPO-middelen is aandacht besteed aan mentale ondersteuning en schoolaanwezigheid in het voortgezet onderwijs (VO). Er is uitvoering gegeven aan de projecten M@zl, GGZ-expertise in het VO en jongerenwerk. Daarnaast werd schoolmaatschappelijk werk in regionaal verband ingezet op alle VO-scholen.

• Vanuit Team inzet is schoolmaatschappelijk werk in het primair onderwijs ingezet middels de ouder- en kind adviseurs. Er heeft uitbreiding plaatsgevonden vanuit de tijdelijke NPO-middelen. • Kinderen die gebruik maken van een dagbestedingsplek of die dreigen uit te vallen uit het reguliere onderwijs, kwamen in aanmerking voor deelname aan een van de regionale Onderwijszorggroepen (OZA-groepen). • We hebben het jongerenwerk uitgebreid. De jongerenwerkers hebben zich meer ingezet op jongeren met psychische problemen en zij richtten zich meer op het organiseren van activiteiten. • In Drechterland is de Meedoen regeling opgericht. Deze regeling heeft ervoor gezorgd dat naast kinderen nu ook volwassenen met een inkomen en vermogen rond bijstandsniveau een bijdrage konden ontvangen die zij konden inzetten om mee te doen in de samenleving. Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. We hebben het thema Wonen en zorg opgenomen in de prestatieafspraken Wonen 2025-2030. • We namen deel aan de bewustwordingscampagne Lekker blijven wonen. • We zijn onderdeel van het Westfries Woonzorgpact. • We hebben voorbereidingen getroffen voor het nieuw op te stellen woonprogramma, waar Wonen en Zorg een plaats in zal krijgen. • Hebben we het huidige plan van aanpak eenzaamheidsbestrijding geëvalueerd? 28

Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

• • Volksgezondheid Ambitie Wat hebben we bereikt?

Wat hebben we ervoor gedaan?

We hebben door middel van het subsidiebeleid de lokale partners en vrijwilligersorganisaties in staat gesteld om activiteiten aan te bieden aan ouderen, onder andere om isolement te voorkomen. Er is een folder verspreid met informatie over de handelswijzen voor signaleren van (financiële) ouderen mishandeling.

Drechterland is een gezonde gemeente. • Het alcohol gebruik in Drechterland is onder jongvolwassenen licht gedaald in 2024. • In het kader van mentale gezondheid geeft 87% van de jongeren in Drechterland aan dat zij bij iemand terecht te kunnen om mee te praten. • Mee & de Wering heeft een aantal activiteiten georganiseerd tijdens de Mantelzorgweek en een ontmoetingsgroep voor jonge mantelzorgers op gezet. • Mee & de Wering heeft het Infopunt Eenzaamheid en het Netwerk Eenzaamheid nieuw leven in geblazen ter bevordering van de mentale gezondheid onder jong en oud. • Alle jongerenwerkers hebben vanuit het programma In control of Alcohol & Drugs (ICOAD) een training gevolgd voor het leren signaleren van Alcohol en drugs gebruik onder jongeren. • Er zijn verschillende Webinars georganiseerd voor jongeren en ouders met betrekking tot alcohol en drugs gebruik. • Een extern bureau heeft een onderzoek uitgevoerd naar de naleving van de leeftijdsgrens bij verkoop van alcohol onder jongeren in de regio. Dit programma heet KidvanNIX. • De kermis in Hoogkarspel is bezocht vanuit LINK (jongerenwerkers bovenregionaal) in samenwerking met het jongerenwerk in Drechterland om in gesprek te gaan met jongeren over hun alcohol gebruik. • Vanuit het programma ICOAD zijn er verschillende lesprogramma's gedraaid op verschillende voortgezet onderwijs.

• Het jongerenwerk in Drechterland is uitgebreid en hierdoor kunnen onder andere twee keer per week fysieke ontmoetingsmomenten worden gerealiseerd. • We hebben een lokale coördinator Valpreventie ingezet om de ketenaanpak Valpreventie op te zetten en uit te rollen. • We zijn een JOGG-gemeente geworden. Dit staat voor Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst en focust zich op het gezonder maken van de leefomgeving van het opgroeiende kind. • We zijn onderdeel geworden van het regionale IZA project Kind naar Gezond Gewicht (KnGG). Hierbij is ingezet op een gezinsaanpak voor complexe casussen van overgewicht waar enkelvoudige interventies niet voldoende zijn. Dit is in samenwerking met de GGD. • We hebben GGD diensten als Stevig Ouderschap, VoorZorg, Nu Niet Zwanger en Video Home Training ingezet ter bevordering van een kansrijke start voor het opgroeiende kind. • We hebben in het kader van Welzijn op Recept een startbijeenkomst georganiseerd met de huisartsenpraktijk “Om de Noord” in Hoogkarspel.

29 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Werkgelegenheid en armoede Ambitie Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan?

Opvang ontheemden Ambitie Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan?

Huisvesting statushouders Ambitie Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan?

Asielopvang Ambitie Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan?

Drechterland heeft oog voor mensen in een kwetsbare positie. We zorgen voor meer werktrajecten. WerkSaam heeft zich ingezet om iedereen naar passend werk te begeleiden. Zij hebben de beschikking over verschillende werktrajecten en trajecten om werkervaring op te doen. Hierover wordt u gedurende het jaar geïnformeerd via de P&C documenten van WerkSaam. Doorontwikkeling opvanglocatie ontheemden Oekraïne. • Programma maken gericht op een langdurig verblijf van ontheemden. • Afbouwen van de gedeelde voorzieningen van de ontheemden. • Overleg grondeigenaar ter verkenning van lange termijn mogelijkheden. • Business case van de lange termijn optie uitwerken. Voldoen aan de verhoogde taakstelling huisvesting statushouders. We hebben 18 statushouders gehuisvest in de gemeente. • In overleg met woningcorporaties zijn er 8 woningen beschikbaar gekomen voor statushouders. • We zijn gestart met gesprekken over flexwoningen voor statushouders. Regionale samenwerking in de opgave asielopvang. Regionaal voldoen aan de in 2024 verwachte taakstelling asielopvang. • Deelname in de regionale ambtelijke en bestuurlijke werkgroepen. • Drechterland heeft haar bijdrage ten behoeve van de regionale alinea binnen het provinciaal plan geleverd. • Informatieverzameling ter voorbereiding op locatiekeuze (Omwonenden, belanghebbenden en bestuurslagen) voor het voldoen aan de spreidingswet.

30 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Verplichte Indicatoren Naam indicator Banen

Eenheid Bron Aantal per 1.000 inwoners LISA 15-74 jaar

Jongeren met een delict % 12 t/m 21 jarigen CBS voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar CBS % van de werkzame beroepsbevolking ten Netto arbeidsparticipatie CBS opzichte van de beroepsbevolking Vroegtijdig schoolverlaters % deelnemers aan het VO DUO zonder startkwalificatie en MBO onderwijs Werkloze jongeren % 16 t/m 22 jarigen CBS Personen met een Aantal per 10.000 inwoners CBS bijstandsuitkering Lopende re-integratievoor- Aantal per 10.000 inwoners CBS zieningen van 15-64 jaar % van alle jongeren t/m 18 Jongeren met jeugdhulp CBS jaar Jongeren met % van alle jongeren t/m 18 CBS jeugdbescherming jaar Jongeren met % van alle jongeren van 12 CBS jeugdreclassering tot 23 jaar Cliënten met een maatwerkAantal per 10.000 inwoners GMSD arrangement Wmo Absoluut verzuim Aantal per 1.000 leerlingen DUO Relatief verzuim Aantal per 1.000 leerlingen DUO % inwoners dat niet Niet-sporters wekelijks sport (vanaf 12 RIVM, CBS jaar) *N.B. - Deze gegevens zijn niet beschikbaar bij de bronhouder

2021

2022

2023

2024

482,4

490,4

498,9

n.b.

1

0

0

n.b.

4

3

3

n.b.

72,7

73,7

74,3

n.b.

1,3

2

1,3

n.b.

1

0

1

n.b.

176,1

136,8

127,5

126,4

259

250,5

n.b.

347,1

8,3

10,7

10,2

10,0

1,3

1,2

0,7

0,7

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

640

670

690

710

0 15

0 19

0 16

n.b. n.b.

44,1

44,8

n.b.

n.b.

Met wie hebben we samengewerkt? Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende verbonden partijen, deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen: • Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) • WerkSaam Westfriesland

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2024

Begroting 2024

Werkelijk 2024

Totaal lasten Totaal baten

-25.849 3.797

-32.607 8.168

-32.136 8.765

Saldo van baten en lasten

-22.052

-24.439

-23.371

Toevoeging aan de reserves Onttrekking aan de reserves

-3 175

-299 250

-326 234

-21.880 Nadelig

-24.488 Nadelig

-23.463 Nadelig

Resultaat

31 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Toelichting afwijkingen JR2024 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Lasten: Kapitaallasten Bijdrage SED

200 V -152 N

Overhevelingsbesluit programma Samenleving Specifieke uitkering Voorbereiding onderwijshuisvesting Uitvoering peuterspeelzaalwerk Jeugd en WMO inkoop Woonzorgconcepten Inburgering Team inzet, inhuur zorgpersoneel Kleinschalige woonvoorzieningen BUIG Bijzondere bijstand en minimabeleid Schuldhulpverlening Gezondheidszorg en Jeugdgezondheidszorg Sportgebouwen Zwembad Cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO Overige verschillen

321 V 377 V 25 V 39 V 36 V 26 V 39 V 71 V 25 V 125 V 47 V 51 V 46 V -29 N 83 V -827 N -33 N

Totaal lasten:

470 V

Baten: Specifieke uitkering Ontheemden Sociaal culturele accommodaties Debiteuren WerkSaam Overige verschillen

-296 N 765 V 31 V 107 V -9 N

Totaal baten:

598 V

Totaal verschil

1.068 V

Lasten: Kapitaallasten (€ 200.000 voordeel) De kapitaallasten zijn de rente- en afschrijvingslasten. De kapitaallasten worden toegerekend aan de programma's. Drechterland heeft een totaal voordeel van € 56.000 aan kapitaallasten. Programma Bestuur en dienstverlening Programma Ruimte Programma Samenleving

€ 298.000 nadeel € 154.000 voordeel € 200.000 voordeel € 56.000 voordeel

Bijdrage SED (€ 152.000 nadeel) De SED organisatie brengt de bijdrage in rekening. De bijdrage wordt toegerekend aan de programma’s. Drechterland heeft een totaal voordeel van € 214.000 voor de bijdrage SED. Programma Bestuur en dienstverlening Programma Ruimte Programma Samenleving

€ 349.000 voordeel € 17.000 voordeel € 152.000 nadeel € 214.000 voordeel 32

Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Overhevelingsbesluit programma Samenleving (€ 321.000 voordeel) In het Overhevelingsbesluit 2024-2025 zijn de volgende niet-bestede incidentele budgetten overgeheveld naar boekjaar 2025. Dit levert een voordeel op voor de jaarstukken 2024. - GGZ-expertise - Bouwkundig onderzoek JGZ huisvesting - Inkoop WMO en Jeugd - Visieleertraject inzet projectleider - Leges MFA Schellinkhout - CUP Herijking IHP Drechterland - Laaggeletterdheid - Onderhoud kunst in de openbare ruimte - CUP Talentontwikkeling - Uitvoeringskosten Wet Inburgering - Padlandbos - Erfgoed en monumenten Specifieke uitkering (€ 377.000 voordeel) Dit betreft het niet uitgegeven deel van de specifieke uitkeringen. Zie ook de baten. Voorbereiding onderwijshuisvesting (€ 25.000 voordeel) Ten behoeve van de herijking van het Integraal Huisvestingplan Drechterland is een bedrag ad €25.000 euro geraamd. Dit bedrag was abusievelijk tweemaal in de begroting terecht gekomen op twee verschillende kostensoorten. Uitvoering peuterspeelzaalwerk (€ 39.000 voordeel) Als ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag, bieden wij een tegemoetkoming in de kosten voor kinderopvang, voor maximaal 8 uur per week. Er is hier in 2024 minder gebruik gemaakt van gemaakt dan verwacht.

Wmo en Jeugd Inkoop 2024-2025 (€ 36.000 voordeel) Door het uitstel van de inkoop 2024 naar 2025 zijn niet alle voorspelde kosten voor de inkoop gemaakt in 2024. Een deel van de kosten gaan in 2025 plaatsvinden. Hiervoor is een voorstel gedaan bij het overhevelingsbesluit. Woonzorgconcepten (€ 26.000 voordeel) Het budget dat in 2024 was begroot voor het opstellen van een woonzorgvisie is niet ingezet omdat het proces is herijkt in samenhang met de vernieuwde Woonprogramma. In 2024 hebben we gewerkt aan het woon programma. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de inzichten uit het woonzorgbehoefteonderzoek, dat onderdeel is van de prestatieafspraken 2025-2033 met de woningcorporaties. Doordat de uitvoering hiervan grotendeels in 2025 plaatsvindt, is het budget in 2024 niet aangewend. Inburgering (€ 39.000 voordeel) Er was rekening gehouden met eventuele meerkosten van WerkSaam voor de uitvoering van de inburgeringstaken, maar deze kosten blijken mee te vallen. Team Inzet, Inhuur zorgpersoneel (€ 71.000 voordeel) Door extra budget uit vanuit de NPO-gelden, die ingezet is op o.a. de uitbreiding van de uren van de Ouder Kind Adviseurs, heeft team Inzet een andere dekking voor de inhuur van zorgpersoneel. Hierdoor is op het reguliere inhuurbudget minder uitgegeven.

Kleinschalige woonvoorzieningen (€ 25.000 voordeel) Het streven was om in 2024 minstens twee kleinschalige woonvoorzieningen (KWV) te realiseren in Westfriesland om jeugdigen met complexe problematiek en woonurgentie een vaste woonplek met perspectief te kunnen bieden. In 2024 is het realiseren van een kleinschalige woonvoorziening deels gerealiseerd waardoor het budget niet volledig is benut. 33 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

BUIG (€ 125.000 voordeel) Het Rijk heeft de BUIG budgetten gedurende het jaar verhoogd. Door een nieuwe berekeningswijze van WerkSaam zijn de ontvangsten uit vorderingen hoger dan bij de najaarsnota werd verwacht. Hierdoor hebben we een groter overschot op het BUIG budget dan verwacht. Bijzondere bijstand en minimabeleid (€ 47.000 voordeel) We hebben meer inkomsten uit vorderingen ontvangen dan voorspeld. Ook bestaat een deel van het voordeel uit de bijdrage voor de alleenverdienersproblematiek. Daarnaast is de afrekening van de bijzonder bijstand voor zelfstandigen van WerkSaam meegevallen. Schuldhulpverlening (€ 51.000 voordeel) Landelijke cijfers laten zien dat een grote groep mensen het moeilijk heeft om rond te komen. Een deel van deze groep wendt zich tot onze gemeente en krijgt vervolgens ook passende ondersteuning. Echter is eind 2024 gebleken dat het aantal aanvragen schuldhulpverlening in onze gemeente de afgelopen periode redelijk stabiel is gebleven, terwijl er een toename in aanmeldingen en trajecten schuldhulp werd verwacht. Mede daarom is het budget in de Najaarsnota niet aangepast. Gezondheidszorg en Jeugdgezondheidszorg (€ 46.000 voordeel) Jaarlijks worden er bij de GGD extra aanvullende diensten afgenomen. Deze diensten subsidieert de gemeente op basis van de realisatie met een maximaal beschikt bedrag.

In 2024 is er iets minder dan voorspeld aan aanvullende diensten gerealiseerd. Sportgebouwen (€ 29.000 nadeel) Voor de sportgebouwen hebben we dit jaar een financieel nadeel ondervonden dat toe te schrijven is aan verschillende factoren. Er waren meerkosten voor elektra en we zijn geconfronteerd met extra uitgaven voor storingsonderhoud aan het vastgoed. Daarnaast hebben de vierjaarlijkse keuringen, waaronder de scope 8 keuringen en de vervanging van een motor van een wandrek bijgedragen aan de totale extra kosten. Zwembad (€ 83.000 voordeel) Bij het zwembad hebben we dit jaar een financieel voordeel gerealiseerd, ten eerste doordat de gaskosten lager uitvielen dan begroot. Verder hebben we bespaard op de kosten voor groenvoorziening aangezien we in afwachting van de verduurzaming besloten hebben deze uitgaven uit te stellen tot na de voltooiing hiervan in het voorjaar van 2025. Bovendien waren de personeelskosten lager dan gepland voor de implementatie van de omgevingsvisie. Dit voordeel hebben we behaald door effectieve samenwerking met het binnenbad, waardoor we onze uren beter konden benutten en niet dubbel werk hoefden te doen. Cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO (€ 827.000 nadeel) Ondanks de aandacht voor en de maatregelen die we het afgelopen jaar hebben ingezet, zien we een stijging van de cliëntgebonden kosten in 2024.

De toename is toe te schrijven aan een aantal ontwikkelingen. Zo zijn we in 2024 bij Jeugd gestart met het wegwerken van de achterstanden. Dat heeft geleid tot een groei van het aantal cliënten in 2024, deels met terugwerkende kracht vanaf begin 2024. Daarnaast zagen we een toename in de gemiddelde zorgzwaarte per client. Daarbij was de complexiteit van de casuïstiek opvallend. Dit betekende in een aantal gevallen dat er meerdere zorgaanbieders bij een cliënt betrokken waren met een hoog specialistische zorg waarbij we helaas niet altijd gebruik konden maken van het gecontracteerde aanbod. Tenslotte nam het aantal cliënten in de hoogste kostenklasse (top 10) duurste cliënten toe, wat een aanzienlijk effect heeft gehad op de totale uitgaven. In 2024 was Top 10 van duurste cliënten verantwoordelijk voor ongeveer 45 procent van de totale kosten. De stijging bij de Wmo valt te verklaren uit een toename in het aantal cliënten en vervoersvoorzieningen.

34 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Baten: Specifieke uitkering (€ 296.000 nadeel) Het niet uitgegeven deel van de Specifieke uitkeringen kan worden uitgegeven in 2025. Ontheemden (€ 765.000 voordeel) De baten en lasten, om ontheemde Oekraïners op te vangen, zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 765.000. Sociaal culturele accommodaties (€ 31.000 voordeel) De energiekosten waren in 2024 hoger en de doorberekening voor de energielasten zijn daardoor ook hoger. Debiteuren WerkSaam (€ 107.000 voordeel) Het saldo van de openstaande vorderingen bij WerkSaam is gestegen. Daarnaast kan een deel van de voorziening voor dubieuze debiteuren bij WerkSaam vrijvallen. Toelichting afwijkingen JR2024 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Storting Reserve Oekraïne

-27 N

Overige verschillen

-16 N

Totaal verschil

-43 N

Reserve Oekraïne (€ 27.000 nadeel) In 2023 had dit in de algemene reserve gestort moeten worden. Het bedrag is in 2023 gestort in de reserve ontheemden. In 2024 is hier een correctie op gemaakt.

35 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Paragrafen Lokale heffingen In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad heeft bepaald dat de volgende heffingen daadwerkelijk worden geheven in Drechterland: - Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting en toeristenbelasting. - Belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen. De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • de geraamde inkomsten; • het beleid ten aanzien van lokale heffingen; • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; • een aanduiding van de lokale lastendruk; • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Overzicht lokale heffingen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de heffingen en de verwachte opbrengsten in de begroting 2024 en de daadwerkelijke inkomsten. (Bedragen * 1.000 euro) Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Forensenbelasting Toeristenbelasting Totaal

Begroting 2024 Werkelijk 2024 3.271 3.264 563 562 362 366 20 15 125 240 4.340 4.446

Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten Rioolheffing Afvalstoffenheffing Staangelden markten Pachtsommen kermissen Overige heffingen

Begroting 2024 Werkelijk 2024 407 421 476 468 79 95 1.678 1.678 3.234 3.228 7 4 20 23 119 205 6.019 6.121

36 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Het totaal aan belastingen en heffingen bedraagt circa € 10,5 miljoen. Onderstaande grafiek laat de verdeling van de opbrengsten uit de belastingen en heffingen voor 2024 zien:

Beleid ten aanzien van lokale heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen, te weten een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. Voor 2024 heeft de gemeenteraad de volgende tarieven vastgesteld: Tarieven OZB heffing OZB woning eigenaar OZB niet-woning eigenaar OZB niet-woning gebruiker

2023 0,0878% 0,1787% 0,1397%

2024 0,0915% 0,1859% 0,1470%

De berekening van de OZB-tarieven wordt gedaan aan de hand van de door de raad goedgekeurde methode. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden berekend naar een percentage van de WOZwaarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij de bepaling van het tarief wordt rekening gehouden met de totale waardeontwikkeling van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. De raad heeft in het meerjarig besluit 2021 t/m 2024 een verhoging vastgesteld van 3% (plus 3,5% inflatiecorrectie). Ten opzichte van 2023 zijn de OZB opbrengsten dus in totaal met 6,5% uitgebreid. Toeristenbelasting Deze belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. Het tarief bedraagt in 2024 €1,60 per overnachting. Tarieven Toeristenbelasting Per persoon per nacht

2023 € 1,55

2024 € 1,60

Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Het tarief voor de forensenbelasting is voor 2024 vastgesteld op € 270,70 per woning per jaar. Tarieven Woonforensenbelasting Per object

2023 € 260,60

2024 € 270,70

37 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn volledige kostendekking op basis van het vastgestelde Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR). Voor 2024 is het tarief voor woningen berekend op € 181,95. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2024 100%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de riolering: Riolering (* 1.000 euro) 2024 Kosten riolering Inkomsten riolering excl. heffingen Netto kosten riolering

973 0 972

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen

421 285 1.678 1.678

Dekking

100%

Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die voortkomen uit de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC en de overige activiteiten, zoals beleidsontwikkeling en inningskosten, die geheel of gedeeltelijk zijn toe te wijzen aan de zorgplicht voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW compensatiefonds. Het tarief van de afvalstoffenheffing bedroeg in 2024 voor een eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens respectievelijk € 301,20 en € 421,80. Dat is een verlaging van 1,01% ten opzichte van 2023. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend worden opgelegd. Het percentage kostendekkendheid in 2024 is 98%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing: Afvalinzameling (* 1.000 euro) 2024 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen Netto kosten afvalinzameling

2.878 252 2.627

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten Totale kosten Opbrengsten heffingen

82 515 78 3.302 3.228

Dekking

98%

38 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van haar diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges: Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstuk 1 Burgerlijke stand hoofdstuk 2 Reisdocumenten hoofdstuk 3 Rijbewijzen hoofdstuk 4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen hoofdstuk 7 Overige publiekszaken hoofdstuk 8 Gemeentearchief hoofdstuk 9 Bijzondere wetten hoofdstuk 10 Diverse

Lasten 10 335 99 14 3 0 62 52

Baten 20 285 81 9 2 1 40 2

Dekking 202% 85% 82% 65% 81% 0% 64% 4%

574

441

77%

Lasten 121 1 2 1 1 178

Baten 657 1 3 1 1 21

Dekking 542% 92% 131% 82% 66% 12%

304

682

224%

Lasten 19 79 1

Baten 6 9 1

Dekking 34% 12% 83%

99

16

17%

Lasten

Baten

Dekking

Kostendekkendheid Titel 1 Kostendekkendheid Titel 2 Kostendekkendheid Titel 3

574 304 99

441 681 16

77% 224% 17%

Kostendekkendheid totale tarieventabel

977

1.138

116%

Kostendekking Titel 1 Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk 3 Activiteiten met betrekking tot bouwwerken hoofdstuk 4 Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed hoofdstuk 7 Omgevingsvergunning hoofdstuk 8 Overige activiteiten hoofdstuk 10 Overige tarieven hoofdstuk 12 Modaliteiten Kostendekking Titel 2 Titel 3 Europese dienstenrichtlijn hoofdstuk 1 Horeca hoofdstuk 4 Organiseren evenementen of markten hoofdstuk 5 Standplaatsen Kostendekking Titel 3

Recapitulatie Titel 1,2 en 3

De kostendekkendheid in Titel 2 is boven de 100% uitgekomen, hiervoor zijn meerdere redenen. Allereerst hebben we momenteel een onderbezetting op de vergunningsafdeling, waarbij de werkdruk is toegenomen. Het aantal aanvragen is net als het jaar ervoor gestegen. Om de kostendekkendheid naar de 100% te krijgen zullen we de bezetting en dus de kosten weer in evenwicht moeten brengen met de baten. Deze zal zich dan ook specifiek op Drechterland richten. De komende jaren zien we hier nog veel nieuwe projecten op ons afkomen met als uitschieter natuurlijk Hoogkarspel-Zuid, waardoor er genoeg dekking en werk zal zijn. Daarnaast zijn er een aantal grotere projecten geweest waar er grote bedragen van zijn ontvangen. Denk hierbij aan de Fruittuin Venhuizen, de Tuinstraat Hoogkarspel, Westerbuurt in Venhuizen, Elbaweg in Hem. Elk jaar hebben we wel een iets groter project maar dit jaar zijn het er meerdere tegelijk.

39 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde kosten. Ook deze rechten zijn in 2024 met 3,5% verhoogd, gericht op de inflatiecorrectie. Begraafplaats (* 1.000 euro) 2024 Kosten begraafplaats Inkomsten begraafplaats excl. heffingen Netto kosten begraafplaats

83 83

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen

212 295 95

Dekking

32%

Markten en kermissen Het marktgeld wordt geheven voor het innemen van een staanplaats op een week- of jaarmarkt. Het marktgeld is een recht waarmee de kosten van gemeentelijke voorzieningen (het marktterrein), alsmede kosten gemeentelijk dienstverlening (de inzet van de marktmeester) verhaald worden. Ook voor het Marktgeld geldt dat baten niet hoger mogen zijn dan de lasten. De staangelden voor markten zijn lager dan geraamd. Pachtsommen kermissen hoger dan geraamd.

Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2023 bekend gemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Landelijk betalen in 2024 betalen huishoudens meer aan gemeente, provincie en waterschap dan in 2023. Een huishouden met een eigen woning betaalde in 2024 gemiddeld € 1.670 in totaal aan alle lokale belastingen, 7,6% meer dan vorig jaar. Huurders zijn in 2024 gemiddeld € 999 kwijt aan lokale lasten, 7,7% meer dan vorig jaar. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van huurders en van eigenaren/bewoners in de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de laagste gemiddelde lastendruk in onze regio staat op nummer één in de rangorde. Woonlasten per huishouden - huurders Rangorde

Gemeente

1 Medemblik 2 Koggenland 3 Stede Broec 4 Drechterland 5 Hoorn 6 Enkhuizen 7 Opmeer

Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2023 2024

Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2023 2024

€ 240 € 295 € 279 € 305 € 323 € 426 € 493

€ 340 € 397 € 411 € 425 € 424 € 512 € 606

€ 241 € 301 € 283 € 301 € 331 € 428 € 540

€ 341 € 405 € 416 € 422 € 435 € 512 € 662

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten

40 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor huurders in Drechterland in 2024 gedaald met 1,3%, bij een éénpersoonshuishouden. Voor meerpersoonshuishouden zijn de woonlasten gedaald met 0,7%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Drechterland voor deze regio voor huurders een gemiddelde lastendruk kent. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zijn lager dan het landelijk gemiddelde van € 435. Woonlasten per huishouden - eigenaren/bewoners Rangorde

Gemeente

1 Koggenland 2 Hoorn 3 Enkhuizen 4 Drechterland 5 Medemblik 6 Stede Broec 7 Opmeer

Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2023 2024

Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2023 2024

€ 785 € 813 € 889 € 884 € 967 € 990 € 1.105

€ 886 € 914 € 975 € 1.004 € 1.067 € 1.122 € 1.218

€ 817 € 836 € 912 € 913 € 1.004 € 1.039 € 1.178

€ 921 € 940 € 996 € 1.034 € 1.105 € 1.172 € 1.300

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten

Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor eigenaren/bewoners bij een éénpersoonshuishouden in Drechterland in 2024 gestegen met 3,3%. Voor meerpersoonshuishouden zijn de woonlasten gestegen met 3%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Drechterland voor deze regio voor eigenaren/bewoners een gemiddelde lastendruk kent. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zijn hoger dan het landelijk gemiddelde van € 994.

Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, dan kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerkingsverband De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, dan kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties.

De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek ook bij de andere organisatie wordt behandeld. Wat kan worden kwijtgescholden? De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Hoogte kwijtschelding In 2024 is voor € 53.000 (in 2023 voor € 58.000) aan kwijtschelding verleend. 41 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in het vervolg van deze paragraaf aan de orde. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat op grond van artikel 11 BBV ten minste: • een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • een inventarisatie van de risico's; • het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; • een kengetal voor de: - netto schuldquote - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - solvabiliteitsratio - grondexploitatie - structurele exploitatieruimte - belastingcapaciteit - een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • de onbenutte belastingcapaciteit; • onvoorzien; • de vrij aanwendbare reserves; • stille reserves. (bedragen * 1.000 euro) 2024 Berekening weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit (exploitatie)

2.456 20

Weerstandsvermogen Vrij aanwendbare reserves Stille reserves Subtotaal

11.476 559

Totale weerstandscapaciteit

2.475

12.035 14.510

Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12, dan is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentages te vermenigvuldigen met de WOZ-waarde van de woningen + de WOZ-waarde van de niet-woningen.

OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente Verschil Onbenutte belastingcapaciteit

0,1614% 0,1024% 0,0590% 2.456

42 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt per 31 december 2024 € 20.000. Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de risicoreserve die vrij besteedbaar zijn, zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2024 € 11.476.000. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De volgende objecten kunnen tot de stille reserves worden gerekend: - Garagebox aan de Dahliastraat te Hoogkarspel - Woning Dorpsweg 104 te Schellinkhout Totaal

€ 13.000 € 546.000 € 559.000

Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Drechterland zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke jaarstukken van 2024 zijn 17 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoering risico’s zijn risico’s voor de SED-organisatie.

Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5

Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >

Percentage 10% 30% 50% 70% 90%

De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen 43 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.

De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2024) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland voor €632.940. Voor de SED organisatie is het volgende risico opgenomen: • Datalekken en Cybercrime In 2024 hebben zich geen significante problemen voorgedaan. De opgesomde risico’s uit de risicoparagraaf van de begroting 2024 hebben niet geleid tot een beroep op de algemene reserve. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 14.510.000 en de maximale benodigde weerstandscapaciteit is €2.416.102 (= 90% * € 2.684.558). Het ratio weerstandsvermogen is 6,0. Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 6,0 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Drechterland van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet.

44 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen en toelichting kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Drechterland weer.

Jaar 2024 Kengetallen: 1 netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2 solvabiliteitsratio 3 grondexploitatie 4 structurele exploitatieruimte 5 belastingcapaciteit

Verloop van de kengetallen Jaarrekening 2023

Begroting 2024

Jaarrekening 2024

33% 22% 49% 2% 1% 107%

3% -6% 53% 1% 3% 104%

-5% -15% 54% -1% 8% 106%

Bij de beoordeling van de kengetallen maken we gebruik van zogeheten ‘signaleringswaarden’ die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor gemeenten en die door meerdere gemeenten worden gehanteerd. In de tabel hieronder is te zien welke waarden bij welke categorie (A, B of C) behoren. Wij zullen de kengetallen opnemen en indelen in onderstaande drie categorieën waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.

Specificering kengetal naar categorie 1. Netto schuldquote: a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Cat. A

Cat. B

Cat. C

< 90% < 90% > 50% < 20% > 0% < 95 %

90 - 130 % 90 - 130 % 20 - 50 % 20 - 35 % 0 95 - 105 %

> 130 % > 130 % < 20% > 35% <0% > 105 %

45 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Drechterland heeft een netto schuldquote van 3% in 2024. Dit impliceert dat de gemeente een lage schuldenlast heeft. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden.

Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt -6%. Drechterland zit ruim onder de signaleringswaarde van categorie A. Het getal impliceert dat de gemeente goed in staat is om de rentelasten en de aflossingen te voldoen. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages De solvabiliteitsratio van Drechterland ligt met een percentage van 53% boven het gemiddelde van 40% en is dan ook goed te noemen. Kengetal grondexploitatie In de crisisjaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang omdat deze moet worden terugverdiend bij verkoop.

De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage, des te geringer het risico. Toelichting percentages Drechterland zit met haar kengetal op 1% in 2024, wat een laag risico inhoudt. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het 46 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages Dit percentage is in Drechterland voor 2024 3%. De structurele lasten zijn lager dan de structurele baten. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is nagenoeg gelijk aan het landelijk gemiddelde van het laatst bekende begrotingsjaar. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn hoger dan de landelijke tarieven.

Samenhang kengetallen De gemeente Drechterland heeft ten opzichte van de VNG-norm een lage schuldpositie. Dit komt doordat Drechterland weinig leningen heeft. De solvabiliteitsratio is goed en de structurele exploitatieruimte is in 2024 3% wat wil zeggen dat de structurele lasten lager zijn dan de structurele baten Het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen. Op basis van de vijf kengetallen kan de conclusie getrokken worden dat er geen maatregelen genomen hoeven te worden.

47 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Onderhoud kapitaalgoederen Beleidsverantwoording De gemeente heeft het eigendom en beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen, verlichting, water en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van deze voorzieningen is een van de kerntaken van de gemeente. De gemeente streeft naar een betaalbare, functionele, veilige en duurzame openbare ruimte. In 2018 zijn de financiële consequenties van de kapitaalgoederen door de gemeenteraad voor het beheer van de openbare ruimte vastgesteld: de openbare ruimte wordt degelijk en voldoende onderhouden. Over het algemeen is het heel veilig en schoon met uitzonderingen van het centrum van Hoogkarspel. Hier is sprake van een plus: goed, mooi en comfortabel. De openbare ruimte wordt daar goed onderhouden; het is er vrijwel geheel schoon en netjes. Op basis van de financiële consequenties zijn in 2018 door het college de beheerplannen vastgesteld. De vastgestelde beheerplannen worden na vijf jaar geëvalueerd.

Deze beleidsvoering heeft betrekking op het onderhoudsniveau van gemeentelijk vastgoed en heeft als doel de levensduur, functionaliteit en veiligheid van onze vastgoedobjecten te waarborgen. De gemeente stelt vast dat de conditiescore 3 als standaard wordt gehanteerd voor het beheer van haar vastgoedportfolio.

Financiële consequenties De volgende tabel laat zien welke middelen in 2024 zijn gereserveerd voor het dagelijks en groot onderhoud van de kapitaalgoederen. (bedragen * 1.000 euro) Primitieve begroting

Begroting na wijziging

Rekening

verschil

Dagelijks onderhoud

169

169

145

24

Openbaar groen

Dagelijks onderhoud

1.114

1.133

1.099

33

Waterwegen

Dagelijks onderhoud

140

182

199

-17

Dagelijks onderhoud Storting voorziening Aanwending voorziening

513 0 0

526 1.708 1.343

461 1.708 961

65 0 382

Bruggen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening Aanwending voorziening

50 32 31

50 32 31

50 32 28

0 0 3

Riolering

Dagelijks onderhoud Aanwending voorziening

191 196

178 139

465 111

-287 28

Begraafplaatsen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening

34 44

34 44

16 28

18 16

Gebouwen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening Aanwending voorziening

162 179 352

207 694 352

280 694 224

-73 0 128

Onderdeel

Omschrijving

Openbare verlichting

Voorzieningen Wegen

48 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Op basis van de technische wegeninspectie van 2023 uitgevoerd door de DG-groep en Unihorn, beiden een extern en onafhankelijk bureau, blijkt dat het areaal wat wegen betreft niet geheel voldoet aan het kwaliteitsniveau. Dit betekent dat een deel van de wegen niet voldoet aan de-norm ‘B’ (basis, met een + in het centrum van Hoogkarspel). De beschikbare middelen in 2024 waren en zijn op moment toereikend om te voldoen aan het kwaliteitskader. In 2025 zal er een nieuwe inspectie worden uitgevoerd op het wegenareaal. In 2024 is er een onderzoek uitgevoerd naar de restlevensduur van de funderingen onder de asfaltwegen. Het resultaat zal worden verwerkt in een meerjarenplanning en geeft de vervangingsopgave in tijd van de asfaltwegen weer. De energie transitie en glasvezel projecten hebben veel invloed op het wegennet. De vele ingravingen zorgen voor een degeneratie van de wegkwaliteit waardoor het kwaliteitsniveau achteruit gaat. De wegenplanning houdt rekening met toekomstige ingravingen. Dit heeft tot gevolg dat er met geplande onderhoudswerkzaamheden wordt geschoven of tijdelijk worden uitgesteld. Riolering Een nieuw Programma Stedelijk Water en Riolering 2025-2027 (PSWR) is aangenomen. Hierin is opgenomen dat er een systeem stedelijk water (SSW) wordt opgesteld.

Met een SSW kunnen knelpunten geconstateerd worden in het huidige rioolstelsel en wat de capaciteit is van het areaal. Uit het SSW worden knelpunten bekend waar mogelijke areaalwijzigingen moeten plaats vinden. Wijzigingen aan het areaal worden verwerkt in het PSWR 2028-2032. Hiernaast worden de grondwaterstanden in de openbare ruimte gemonitord waarmee we burgers kunnen informeren en de juiste maatregelen voor toekomstige vervangingen kunnen inventariseren. Watergangen en beschoeiingen De overdracht van het beheer en onderhoud van het stedelijk watersysteem aan het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft plaatsgevonden. Het Hoogheemraadschap heeft het resterende achterstallig onderhoud wegwerkt in 2023. In 2024 is voor het 2e jaar een aantal bermsloten gebaggerd, ingevolge de Overdracht Wegen van HHNK aan de gemeente. Beschoeiingen Het areaal beschoeiingen kent een achterstand, mede ontstaan door bezuinigingen in 2020. Het vastgestelde beheerplan voorziet in vervanging van de beschoeiingen in 20 jaar. Groen Op basis van de vier beleidsmetingen kan gezegd worden dat de huidige beeldkwaliteit op hoofdlijnen op een B-niveau uitkomt. Dit betekent dat de kwaliteit, over het jaar heen gemeten, aan de gestelde ambities voldoet. Groentechnisch gezien voldoet de beplanting aan de kwaliteitsnormen.

De bestrijding van Reuzen berenklauw en Japanse Duizendknoop (exoten) in het openbaar groen blijft een punt van aandacht. De huidige maatregelen laten een verdere afname zien in het areaal. Voor een definitieve uitroeiing en/of beheersing zal gedurende meerdere jaren consequent ingrijpen noodzakelijk blijven. Uit onderzoek blijkt dat nog geen enkele toepasbare maatregel lijdt tot een effectieve bestrijding van de Japanse duizendknoop. Ten opzichte van 2023 is het aantal aantastingen van de eikenprocessierups in 2024 verder afgenomen. Spelen In 2020 is het uitvoeringsplan Speelruimte door de raad vastgesteld. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. De speelvoorzieningen zijn veilig en voldoen aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen, conditieniveau 3 (redelijk). Hieraan is in 2024 voldaan met uitvoering van het meerjarenonderhoudsprogramma.

49 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Bruggen In het gemeentelijke areaal zijn aandachtspunten de houten fiets- en voetgangersbruggen, waarvan de onderbouw extra zijn geïnspecteerd. Van een klein aantal van deze houten bruggen is achterstand ontstaan in de vervanging van de antisliplagen. Deze achterstanden zijn grotendeels weggewerkt in 2023 en 2024. Openbare verlichting Het areaal is voor een groot deel op orde en bestaat momenteel uit 5.137 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa een en zeventig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Begraafplaatsen Op basis van vier metingen kan gezegd worden dat de huidige beeldkwaliteit op hoofdlijnen op een A-niveau uitkomt. Dit is hoger dan het afgesproken niveau. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud op de begraafplaatsen.

50 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. In ieder geval beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • het opstellen van een financieringsstatuut; • het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening; • het voldoen aan de kasgeldlimiet; • het voldoen aan de renterisiconorm.

Financieringsstatuut Treasury is het sturen op, beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Het Treasurystatuut is in 2017 vastgesteld.

Financieringsbeleid De financieringsportefeuille bestaat uit: • opgenomen langlopende leningen; • eigen vermogen welk als financieringsmiddel is ingezet (reserves); • in beheer gekregen waarborgsommen. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen (* 1.000 euro) Het onderstaande overzicht geeft de ontwikkeling aan van langlopende opgenomen leningen. 2024 Stand langlopende leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Stand totaal per 31 december

11.225 0 800 10.425

Uitgezette leningen (* 1.000 euro) De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Treasurystatuut. Onderstaand overzicht geeft de ontwikkeling aan van langlopende uitgezette leningen. 2024 Stand uitgezette leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Extra of vervroegde aflossingen Stand totaal per 31 december

4.956 0 139 0 4.817

51 Jaarstukken 2024 Drechterland 7 juli 2025

Indicatoren Om de financieringsrisico’s (renterisico’s) te beperken, staan in de Wet Fido twee instrumenten: renterisiconorm en kasgeldlimiet. Daarnaast is met het schatkistbankieren een drempelbedrag bepaald. De provincie toetst of de gemeente aan deze normen voldoet. Middels het schema onder Rentetoerekening wordt inzicht gegeven in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en projecten. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld (met een looptijd gelijk of langer dan 1 jaar) te vermijden. Het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage (20%). Het totaal van renteaanpassingen en de herfinanciering van de aflossingen in een begrotingsjaar mag deze norm niet overschrijden. In cijfers betekent dit het volgende:

2024

2025

2026

2027

1. 2. 3.

Omschrijving Renterisico Renteherzieningen Te betalen aflossingen renterisico (1+2)

5.425 800 800

0 800 800

0 800 800

0 800 800

4a. 4b. 4.

Renterisiconorm Omvang begroting 1 januari Vastgesteld percentage Renterisiconorm (4a x 4b)

52.871 20% 10.574

57.582 20% 11.516

56.385 20% 11.277

58.996 20% 11.799

Toets renterisiconorm Renterisico op vaste schuld (3) Renterisiconorm (4) Ruimte (3-4)

800 10.574 -9.774

800 11.516 -10.716

800 11.277 -10.477

800 11.799 -10.999

(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm

De tabel laat zien dat binnen de norm wordt gebleven. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft voor de gemeente de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld (met een looptijd korter dan 1 jaar) aan. Wettelijk moet worden overgegaan tot omzetting naar langlopende schulden zodra de limiet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Het doel van deze limiet is het renterisico op korte financiering te beperken. Fluctuaties in korte rente kunnen namelijk een relatief grote invloed hebben op de rentelasten. De kasgeldlimiet wordt uitgedrukt in een percentage van het begrotingstotaal (8,5%) en bedraagt voor de gemeente Drechterland voor 2024 € 4.494.000. Bij het financieringsbeleid in 2024 is rekening gehouden met deze limiet.