Bijlage Kadernota 2021-2025 Drechterland (2021-32)
Tekst van het document
Kadernota 2021-2025 Drechterland
Inhoudsopgave Inleiding ..................................................................................................................................3 Beslispunten ...........................................................................................................................9 Uitgangspunten Begroting 2022 en de meerjarenraming ......................................................10 Beleidsontwikkelingen ..........................................................................................................12 Autonome ontwikkelingen (actueel overzicht van de afwijkingen) .........................................17 Nieuw Beleid ........................................................................................................................31 Ombuigingen ........................................................................................................................35 Investeringen ........................................................................................................................41 Reserves en voorzieningen ..................................................................................................45
2
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Inleiding We leven nog steeds in bijzondere tijden. En hoewel de maatregelen rondom corona de komende tijd verzacht zullen worden, en het vaccineren in een hoog tempo doorgevoerd wordt, leven we nog steeds in hele onzekere tijden. Er is inmiddels wel licht te zien aan het eind van de tunnel, maar het is nog niet duidelijk hoe lang die tunnel nog is. Terwijl de bestrijding van corona, in ieder geval in de westerse wereld, effectief ter hand schijnt te worden genomen, is het nog erg onduidelijk wat op de langere termijn de consequenties van de pandemie zullen zijn. Gaat het nieuwe normaal van de komende jaren heel erg op het oude normaal lijken, of heeft de pandemie ook op langere termijn consequenties voor bijvoorbeeld de structuur van de arbeidsmarkt, de woningvraag en de mobiliteit? En welke consequenties heeft dat dan weer voor een gemeente als de onze? Het blijven naar verwachting nog lang interessante tijden. Maar op de korte termijn moeten we bijvoorbeeld nog maar eens zien dat onze ondernemers overeind blijven en dat ons sociale leven weer gaat floreren als in de periode voor maart 2020. Ook dat is nog een hele uitdaging. Bij deze ontvangt u de vierde kadernota van deze raadsperiode.
Het doel van een kadernota is om u in staat te stellen zich, voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding, uit te spreken over de verwachtingen die u heeft en de kaders die u aan ons wilt meegeven voor de conceptbegroting 2022-2025. U kunt daarbij aangeven welke zaken u, gegeven de maatschappelijke context en opgaven, graag verwerkt wilt zien in begrotingsvoorstellen en met welke belangrijke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Dit alles uiteraard tegen de achtergrond van de strategische koers zoals vastgelegd in het Collegeuitvoeringsprogramma (CUP). De vierde, en laatste, kadernota in een raadsperiode is altijd een bijzondere. Via die kadernota, en de op grond van die kadernota opgestelde begroting, ‘regeert’ een gemeenteraad altijd een beetje ‘over zijn graf heen’. Het gaat daarbij immers over een begroting die voor het overgrote deel betrekking heeft op de periode na de komende gemeenteraadsverkiezingen. En dat betekent dat we met elkaar goed na zullen moeten denken welke (financiële en maatschappelijke) erfenis we willen overdragen naar de volgende raadsperiode. Vorig jaar stond de kadernota in belangrijke mate in het teken van het structureel verbeteren van de financiële positie van de gemeente. Daarvoor werd toen een ombuigingspakket aan u voorgelegd dat vanaf 2024 een structureel positief effect zou hebben van 1,3 miljoen euro.
Deze ombuigingsoperatie was toen met name nodig omdat de terugloop van onze reservepositie in de jaren daarvoor erop wees dat Drechterland structureel boven haar stand leefde. Het afgelopen jaar zijn de financiële vooruitzichten echter verder verslechterd. Daarmee was dat ingrijpende ombuigingspakket helaas niet voldoende van omvang om de ontwikkelingen van het afgelopen jaar en de verwachte ontwikkelingen in de komende jaren het hoofd te kunnen bieden. Ook dit jaar zijn daarom helaas wederom ingrijpende ombuigingen noodzakelijk. In deze kadernota wordt een pakket ombuigingen aan u voorgelegd, wat wederom oploopt tot 1,3 miljoen euro in 2025. Met de doorvoering van deze ombuigingen brengen we onze begroting wederom in evenwicht: in 2024 en 2025 sluit onze begroting met een geprognosticeerd overschot, terwijl tegelijkertijd de omvang van onze Algemene reserve ook de komende jaren op peil blijft. Het college rekent op financieel betere tijden. Er is een breed gedragen consensus dat er landelijke harde afspraken gemaakt moeten worden over een structurele verbetering van de financiële positie van gemeenten. Dat betekent onder andere dat de koek van het 3
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
gemeentefonds groter moet en de tekorten in de jeugdzorg en de WMO fatsoenlijk dienen te worden gecompenseerd. Maar het college wil, net als de VNG, ook af van het abonnementstarief in de WMO en van de zogenaamde opschalingskorting. En verder moeten ook voor andere taken, zoals bijvoorbeeld op het terrein van de energietransitie, klimaatadaptatie en de omgevingswet, de rijksmiddelen de op- en overgedragen taken volgen. Op dat vlak is Den Haag de afgelopen jaren jammerlijk tekortgeschoten. Het college verwacht en hoopt dat er vanuit Den Haag het komende jaar, hopelijk al bij de kabinetsformatie, betekenisvolle stappen zullen worden gezet om de financiële noden van de gemeenten te lenigen. In die verwachting heeft het college bij het samenstellen van het in deze kadernota opgenomen voorstel voor een ombuigingspakket de volgende uitgangspunten gehanteerd. Drechterland kan het zich niet permitteren structureel ‘boven haar stand te leven’: de Algemene reserve moet in principe en grofweg over de jaren op hetzelfde niveau blijven. We kunnen niet structureel interen op onze spaarpot. Het college heeft in deze ombuigingsoperatie geprobeerd weg te blijven van het zetten van onomkeerbare stappen, zoals bijvoorbeeld het sluiten van voorzieningen zoals een zwembad, de bibliotheek of ontmoetingsplekken.
Omdat we denken dat de kans reëel is dat de financiële positie van gemeenten de komende tijd zal verbeteren, hebben we ons nu gericht op maatregelen die omkeerbaar zijn, wanneer de financiële situatie van de gemeente verbetert. Dat geldt zowel voor de bezuinigingen als voor de lastenverzwaringen. Het college heeft in deze kadernota naar eer en geweten geprobeerd een balans te zoeken tussen de maatschappelijke consequenties van (terugdraaibare) bezuinigingen enerzijds, en de onwenselijkheid van (omkeerbare) lastenverzwaring anderzijds. En hoewel we ook dit jaar weer een aantal bezuinigingen hebben kunnen vinden die relatief pijnloos zijn, geldt dat helaas niet voor het grootste deel van het ombuigingspakket. Op basis van de in het bovenstaande geschetste overwegingen komt het college tot een voorstel voor een totaal aan ombuigingen van 1,2 miljoen in 2022, oplopend naar 1,3 miljoen in 2025. Onderdeel van die 1,2 miljoen is een verhoging van de OZB met 8%-punt, die, in combinatie met de gedurende het afgelopen jaar opgetreden waardevermeerdering van de panden, structureel € 400.000 op moet gaan leveren.
Ook dit jaar geldt dat wanneer we het woon- en leefklimaat in Drechterland op het huidige niveau willen houden, we, gegeven de ontoereikende manier waarop de rijksoverheid omgaat met de financiering van de gemeenten, intensiever gebruik moeten maken van de gemeentelijke belastingruimte. Met een dergelijke verhoging blijft het OZB-tarief in Drechterland overigens naar verwachting nog steeds onder het landelijke gemiddelde. In 2021 lag het OZB-tarief in Drechterland immers 27% onder het landelijke gemiddelde, en naar verwachting zullen veel gemeenten in 2022 zich net als Drechterland genoodzaakt zien de OZB te verhogen. In deze kadernota zijn een groot aantal bezuinigingen opgenomen. Op een aantal van de grotere wordt hier kort ingegaan. In deze kadernota wordt de nog niet benutte structurele ruimte voor het college uitvoeringsprogramma van € 375.000 met € 300.000 verminderd. Van de resterende € 75.000, wordt voorgesteld € 50.000 te alloceren ten behoeve van de uitvoering van het nog op te stellen fietsbeleidsplan, en € 25.000 in de begroting op te nemen als nog nader te alloceren structurele CUP-middelen. In deze kadernota zijn ook een aantal versoberingen op subsidiegebied opgenomen. Zo worden de subsidies in het domein samenleving vanaf 2024 verlaagd met € 75.000 en wordt 4
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
de subsidieregeling energiebesparende maatregelen afgeschaft met ingang van 2022, terwijl van de vrijvallende € 100.000 dan € 50.000 herbesteed zal worden aan een nieuwe effectievere duurzaamheid gerelateerde ondersteuningsmaatregel. Beide aanpassingen in het subsidiestelsel moeten de komende tijd nog verder worden uitgewerkt. Verder stellen we ook op het gebied van het openbaar groen een ingrijpende aanpassing voor. In deze kadernota proberen we die in twee stappen inzichtelijk te maken. Onder andere als gevolg van autonome ontwikkelingen, zoals de verlenging van het groeiseizoen, is er structureel eigenlijk € 55.000 extra nodig om het beheer van het openbaar groen (maaien van gazons en schoffelen van de beplanting) op het afgesproken kwaliteitsniveau B te houden. Dit bedrag wordt in deze kadernota dan ook bij de autonome ontwikkelingen opgevoerd. Tegelijkertijd wordt bij de ombuigingen echter op dit gebied een bezuiniging voorgesteld van € 40.000, waarmee het afgesproken kwaliteitsniveau voor deze delen van de openbare ruimte daalt naar een C. Ook is in dit verband van belang aan te geven dat er in het traject naar deze kadernota toe ook allerlei voorstellen zijn afgevallen zonder dat u deze dan ook nog terugvindt in deze kadernota.
Zo worden er in deze kadernota voor de jaren 2023 en verder geen middelen opgenomen voor het uitvoering geven aan de verplichtingen op basis van het klimaatakkoord. Hieraan kan pas uitvoering gegeven worden nadat de rijksoverheid haar bij de onderhandelingen over het Klimaatakkoord gedane toezegging gestand doet aan de gemeenten financiële middelen ter beschikking te stellen om uitvoering te kunnen geven aan die afspraken. Ook zult u in deze kadernota tevergeefs zoeken naar een eerder aangekondigd voorstel voor het verder opknappen van het Raadhuisplein. Gegeven de financiële noden van de gemeente zag het college geen ruimte om hier in de volle omvang verder invulling aan te geven. Daarmee zullen dus alleen die werkzaamheden worden uitgevoerd, waar U al eerder akkoord op hebt gegeven. De in het bovenstaande geschetste maatregelen zijn nodig om de structurele financiële situatie van de gemeente op een acceptabel niveau te brengen. Een consequentie hiervan is echter dat de Algemene reserve de komende jaren op zou lopen van € 6,5 miljoen in 2022 tot € 9 miljoen in 2025. Een dergelijke groei van de Algemene reserve is, gegeven bijvoorbeeld het benodigde weerstandsvermogen van de gemeente, niet noodzakelijk. Dit biedt de mogelijkheid om de structurele financiële positie van de gemeente nog verder te verbeteren.
Het college stelt daarom voor om via de begroting van 2022 € 3 miljoen vanuit de Algemene reserve te storten in de Reserve afschrijvingslasten ter dekking van de in de exploitatie opgenomen kapitaallasten voor de reconstructie van de Hemmerbuurt. Hiermee wordt structureel (voor een periode van 30 jaar) € 100.000 aan financiële ruimte gecreëerd, terwijl de geprognosticeerde omvang van de Algemene reserve in 2025 wederom € 6,5 miljoen zal bedragen. Al met al legt het college u hierbij een voorstel voor waarin naar de mening van het college een acceptabele balans is gevonden in een pakket met noodzakelijke bezuinigingen en lastenverzwaringen om tot een acceptabel financieel meerjarenperspectief te kunnen komen. Graag gaan we met u het gesprek hierover aan.
5
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Financieel beeld Kadernota 2021-2025 Het meerjarenperspectief is, nadat de begroting 2021 is vastgesteld, bijgewerkt aan de hand van besluiten die daarna door uw raad zijn genomen. Het geactualiseerde begrotingsresultaat 2021-2025 (exclusief de mutaties van de Kadernota 2021-2025) ziet er als volgt uit. Mutaties ten lasten van het begrotingsresultaat tot en met april 2021
Begrotingsresultaat primitieve begroting 2021
2021 11
2022 132
2023 203
2024 503
2025 470
- Raad november 2020: Najaarsnota 2021 - Raad november 2020: Najaarsnota SED 2021
-121 -50
-503 -49
-529 -49
-489 -49
-489 -49
- Raad Maart 2021: Overhevelingsbesluit
-480
Begrotingsresultaat
-640
-420
-375
-35
-68
nadelig
nadelig
nadelig
nadelig
nadelig
Er zijn voor de Kadernota 2021-2025 diverse mutatie aangeleverd. Na doorrekening hiervan kan het begrotingsresultaat als volgt worden vastgesteld: Begrotingsresultaat na verwerking mutaties Kadernota 2021-2025 2021
2022
2023
2024
2025
Begrotingsresultaat bijgestelde begroting 2021
-640
-420
-375
-35
-68
- Mutaties autonome ontwikkelingen
-600
-1.184
-996
-972
-544
- Mutaties nieuw beleid
-218
-123
-153
-98
-98
-1.458
-1.727
-1.524
-1.105
-710
0
1.173
1.245
1.326
1.366
-1.458 nadelig
-554 nadelig
Begrotingsresultaat voor ombuigingen - Ombuigingen
Begrotingsresultaat na ombuigingen
-279 221 656 nadelig voordelig voordelig
Als gevolg van de mutaties die zijn aangeleverd bij deze Kadernota, is er voor de jaren 2021 tot en met 2023 sprake van een verwacht negatief begrotingsresultaat. Vanaf 2024 is er weer sprake van een positief begrotingsresultaat. Structureel en reëel evenwicht Structureel evenwicht Er moet sprake zijn van structureel financieel evenwicht. Dit geldt per jaarschijf. Hiervan is sprake als de structurele lasten tenminste gedekt worden door structurele baten. Een begroting in structureel evenwicht is een van de uitgangspunten om onder repressief toezicht
6
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Reëel evenwicht Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn.
Resultaat na Kadernota 2021-2025
2021 -1.458
2022 -554
2023 -279
2024 221
2025 656
- Incidentele lasten - Incidentele baten
2.941 2.390
3.213 3.000
-55 0
0 0
0 0
Begrotingsresultaat
-908 nadelig
-341 nadelig
-334 221 656 nadelig voordelig voordelig
Ontwikkeling Algemene reserve Conform uw wens presenteren wij bij elk planning- en controldocument de stand van zaken van de Algemene reserve voor het lopende jaar en de meerjarige ontwikkeling hiervan. Alle genomen besluiten tot en met april 2021 zijn verwerkt. 2021
stand 1-1-2021 * storting onttrekking vrij besteedbaar
stand 31-12-2021
6.963
Stortingen Winstneming grondexploitatie
1.145
Saldo jaarrekening 2020
1.164
Onttrekkingen Pilot gasloos
35
Omslagheffingen
373
SED perspectief
167
Cup - Noord Zuid verbinding
51
Overhevelingsbesluit 2021
489
Begrotingsresultaat 2021: Primitieve begroting 2021
11
Saldo Najaarsnota 2021
121
Saldo Najaarsnota SED 2021
50
Saldo overhevelingsbesluit 2021
480
Saldo Kadernota 2021-2025
818
Totaal
7
6.963
2.320
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
2.584
6.699
Meerjarige ontwikkeling Algemene reserve Jaar
stand 1-1
storting
onttrekking
stand 31-12
2021
6.963
2.320
2.584
6.699
2022
6.699
1.140
3.670
4.169
2023
4.169
1.520
279
5.410
2024
5.410
465
0
5.875
2025
5.875
656
0
6.531
6.102
6.533
8
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Beslispunten Wij stellen u voor: 1. In te stemmen met de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025; 2. In te stemmen met de voorgestelde autonome mutaties, mutaties nieuw beleid en de mutaties die voortkomen uit de ombuigingen die leiden tot aanpassing van de begroting 2021 en de meerjarenraming 2022-2025. 3. In te stemmen met de eenmalige storting van € 3.000.000 vanuit de Algemene reserve in de reserve afschrijvingslasten ter dekking van de afschrijvingslasten reconstructie Hemmerbuurt. 4. Kennis te nemen van de gepresenteerde begrotingsresultaten; 5. In te stemmen met de financiële gevolgen van de investeringen voor 2021 en autorisatie te verlenen tot het maximum van het opgenomen investeringsbedrag; 6. De punten 2 tot en met 5 via een begrotingswijziging te verwerken.
9
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Uitgangspunten Begroting 2022 en de meerjarenraming Algemeen Algemene prijsinflatie
+ 1,4%
Rente Rente op nieuwe investeringen Rente op bestaande investeringen
Rente omslagpercentage Rente omslagpercentage
Tarieven en heffingen Secretarieleges Onroerendezaakbelastingen Lijkbezorgingsrechten Marktgelden
+ 1,4% + 1,4% + 1,4% + 1,4%
Rioolheffing
+ 2,6% conform GRP
Afvalstoffenheffing
kostendekkende tarieven
Overige Algemene uitkering gemeentefonds Gemeenschappelijke regelingen
Subsidies Alle sectoren
Meicirculaire 2020 Indexering van de lonen + 1,3% Indexering van de prijzen + 1,4%
Indexering van de lonen + 1,3% Indexering van de prijzen + 1,4% VJN2021 en B2022 SED Organisatie
SED organisatie
Toelichting uitgangspunten Algemeen Voor prijsgevoelige budgetten wordt in beginsel rekening gehouden met een inflatiepercentage gebaseerd op de CPB verwachting van september 2020 (Prijsontwikkeling Bruto Binnenlands Product-uitgangsjaar 2022 – 1,4%). Rente De rente op bestaande investeringen wordt verdeeld via het rente omslagpercentage. De rente op nieuwe investeringen wordt verdeeld via het rente omslagpercentage. Tarieven en heffingen Voor de tarieven wordt rekening gehouden met een inflatie van 1,4%. Voor de onroerendezaakbelastingen wordt uitgegaan van een inflatiecorrectie van 1,4%. Voor de tarieven van de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt kostendekkende tarieven (inclusief BTW). Zodra de nieuwe kosten bekend zijn, die de HVC in 2022 bij de gemeenten in rekening gaat brengen, wordt aan de gemeenteraad een voorstel gedaan met betrekking tot de tarieven voor 2022.
10
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Overige De Algemene Uitkering uit het gemeentefonds voor 2022 wordt gebaseerd op de Meicirculaire 2021. In de Algemene Uitkering worden loon- en prijsontwikkelingen verwerkt op basis van de landelijke cijfers. In de meerjarenraming van de Algemene Uitkering voor de jaren 2022 t/m 2025 wordt uitgegaan van het systeem van lopende prijzen. Dit betekent dat rekening wordt gehouden met de compensatie voor loon- en prijsstijgingen in de jaren 2022 t/m 2025 (prijsontwikkeling Bruto Binnenlands Product).
11
Voor indexatie van de bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen wordt aangesloten bij de Financiële Uitgangspunten gemeenschappelijke regeling Noord Holland Noord van de Regietafel GR-en NH-N. Uitgangspunt Regietafel is loonindexatie 1,3%, prijsindexatie 1,4% en gewogen gemiddelde 1,33%.
Voor subsidies wordt voor de lonen uitgegaan van de prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers 2020 (CPB september 2020: 1,3% - uitgangsjaar 2022). Voor prijsgevoelige onderdelen wordt rekening gehouden met een inflatiepercentage dat gebaseerd is op de CPB verwachting van september 2020 (Prijsontwikkeling Bruto Binnenlands Product - uitgangsjaar 2022: 1,4%). Omdat wordt gerekend met een verhouding loon/prijs van 70/30 wordt een indexatie toegerekend van 1,33%.
Voor de bijdrage aan SED organisatie wordt aangesloten bij de bijdrage uit de voorjaarsnota en de begroting 2022 van de SED organisatie. Dus op basis van de nieuwe verdeelsleutel en het extra budget voor personeel.
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Beleidsontwikkelingen Programma 3 Beheer Openbare ruimte Openbaar groen De opgave uit het uitvoeringsprogramma om de biodiversiteit te vergroten is van belang voor het voortbestaan van flora en fauna. Hiermee ontstaat een ander beeld en beleving van het openbaar groen. Het openbaar groen zal op de ontwikkellocaties, zoals opgenomen in de beheerparagraaf biodiversiteit, een natuurlijker uitstraling krijgen die voor sommigen wellicht als een versobering kan worden ervaren. Daarnaast krijgt het onderhoud van het groen steeds meer te maken met de gevolgen van de klimaatsverandering. Bestrijding van plagen, de verlenging van het groeiseizoen en extreme weersomstandigheden hebben een steeds grotere impact op het beheer en onderhoud van het openbaar groen. De uitwerking van de in het CUP genoemde opgave "opstellen bomenbeleidsplan" kan resulteren in een aantal maatregelen en doelstellingen die extra kosten met zich mee kunnen Openbare ruimte Het beheer van de openbare ruimte zal in de toekomst veranderen. De gevolgen van het klimaatakkoord vereist een nieuwe vorm van beheer waarbij regie in het beheer van de openbare ruimte een belangrijke rol gaat spelen. Naast de klimaatadaptatie zijn de warmtetransitie en het plaatsen van meer laadvoorzieningen en het gebruik van deelauto's in de openbare ruimte van invloed op de inrichting van onze openbare ruimte.
Wegen Dit jaar, in 2021 zal er medio juni een nieuwe weginspectie plaatsvinden. Met de nieuwste data van deze inspectie waarbij ook de winterschade van dit seizoen meegenomen wordt zal er een beter beeld van de staat van de wegen zijn. De hieruit voortvloeiende maatregelen, kosten en planjaar zullen dan inzichtelijk worden. In verband met onder andere de winterschade zullen we de asfaltwegen die veel winterschade hebben gehad met voorrang behandelen. De kosten voor het onderhoud maken onderdeel uit van de lopende begroting.
Programma 4 Economie Er zijn geen beleidsontwikkelingen die invloed hebben op de kadernota/begroting. Inhoudelijk wordt er wel bijgestuurd omdat er een evaluatie van Holland Boven Amsterdam en het Ontwikkelingsbedrijf plaatsvindt. Ook wordt er een meerjarenprogramma voor de Regionaal Economische Agenda gemaakt.
Programma 5 Samenleving Team inzet Team Inzet werkt grotendeels met gezinnen waarbij sprake is van meervoudige gezinsproblematiek. We zien een trend dat de complexiteit toeneemt, waarbij ook regelmatig sprake is van een vorm van huiselijk geweld. Veel ondersteuningstrajecten aan deze gezinnen voert team Inzet zelf al uit. Dit wordt gerealiseerd door een goede samenwerking met de lokale partijen. Deze samenwerking wil team Inzet verder gaan verstevigen omdat dit ertoe kan leiden dat beschikte zorg minder ingezet hoeft te worden. 12
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
De gewenste situatie is een integrale en samenhangende aanpak en dienstverlening. Investeren in preventie biedt kansen. Bij preventie is het belangrijk dat ouders/ gezinnen zo vroeg mogelijk in het proces hun verantwoordelijkheid op een positieve manier oppakken, ook als er daarnaast nog hulp nodig is waar met behulp van derden (specialistische zorg) een oplossing voor moet worden gevonden. Team Inzet ontwikkelt onder andere met lokale partners een preventieve, toegankelijke digitale omgeving waarbij ouders ondersteuning kunnen vragen in elke fase van hun ouderschap. Met het zogeheten ‘digitale gezinsloket van Drechterland’ kunnen inwoners van Drechterland snel informatie vinden over (aankomend) ouderschap, opvoeding, relatieproblemen, andere stressfactoren en scheidingsvraagstukken. Hiermee wordt voorlichting geboden en komt er een overzicht van het (lokale) aanbod. Daarnaast wordt er expertise toegevoegd aan Team Inzet: op juridisch en financieel vlak voor complexe echtscheidingszaken en begeleiding aan jeugdigen met veelal meerdere hulpverleningservaringen. Door expertise op casusniveau aan team Inzet toe te voegen kunnen zaken in het voorliggende veld breder multidisciplinair aangepakt worden. Nieuwe wet Inburgering Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. De ingangsdatum van deze nieuwe wet is meerdere keren uitgesteld.
Gemeenten krijgen in het nieuwe stelsel de regie over inburgering. Het doel is dat nieuwkomers vanaf het eerste moment meedoen in de samenleving, door middel van participatie en integratie. De Wet inburgering moet aansluiten bij de bestaande verantwoordelijkheden van gemeenten, zodat gemeenten integraal en op maat kunnen werken. De nieuwe wet wordt in Westfries verband voorbereid. In december 2020 hebben de Westfriese gemeenteraden het regionale beleidskader inburgering vastgesteld. Hiermee is vastgesteld dat de nieuwe wet regionaal wordt uitgevoerd met een sterke lokale verbinding. Dit behelst ook een nauwe samenwerking met WerkSaam Westfriesland vanwege de raakvlakken met de Participatiewet. Om de nieuwe taken uit te voeren wordt een Regionaal Inburgeringsteam opgericht. Binnen dit team wordt de regie op cliëntniveau belegd. De uitvoerings- en beleidsregie komt bij de gemeenten te liggen. De lokale verbinding wordt gelegd door de inzet van lokale maatschappelijke organisaties, zoals een taalmaatje via de bibliotheek. Ook wordt de inburgeringsconsulent verantwoordelijk voor een lokale caseload en voert hij/zij gesprekken met de inburgeraar in het gemeentehuis Ook is bepaald middels het regionale beleidskader inburgering dat de middelen die het Rijk beschikbaar stelt voor de uitvoering van de nieuwe wet taakstellend zijn.
Anders dan aanvankelijk werd verondersteld, is de verwachting dat de nieuwe taken uitvoerbaar zijn met de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen. Dit komt doordat het Ministerie van SZW na onafhankelijk onderzoek extra middelen heeft vrijgemaakt voor de uitvoering van de wet. Daar de gemeente voor de uitvoering van de nieuwe wettelijke taken geld per gehuisveste inburgeraar krijgt, is het financiële risico beperkt, omdat de kosten op voorhand goed te begroten zijn. Wetsvoorstel ‘Prenataal huisbezoek door de JGZ’ Met de wijziging worden gemeenten verplicht een prenataal huisbezoek aan zwangeren en/of gezinnen in een kwetsbare situatie aan te bieden. De gemeente moet deze taak opdragen aan c.q. inkopen bij dezelfde organisatie die voor de gemeente de jeugdgezondheidszorg uitvoert. Voor de uitvoering van het wetsvoorstel wordt jaarlijks € 5,3 miljoen in het gemeentefonds gestort. Momenteel is de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel nog niet gepland. Daarom wordt uit gegaan van een inwerkingtredingsdatum van 1 januari 2022. Woonplaatsbeginsel Jeugdwet De oorspronkelijke gemeente waar een kind of jongere vandaan komt, is vanaf 2022 verantwoordelijk voor de financiering van jeugdhulp. Dit zou oorspronkelijk per 2021 ingaan en is uitgesteld om gemeenten meer tijd te geven zich voor te bereiden op deze wijziging. 13
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Nu nog is de woonplaats van ouders met gezag bepalend voor de financiering van jeugdhulp. Daardoor moeten jeugdhulpinstellingen eerst uitzoeken wie het gezag heeft voordat ze kunnen factureren. Het kan ook moeilijk zijn om te achterhalen wat de woonplaats is van een ouder. Wanneer een kind onder voogdij staat, is de gemeente waar het kind verblijft verantwoordelijk voor de financiering. In het aangepaste woonplaatsbeginsel is de woonplaats van het kind volgens de Basisregistratie Personen bepalend voor de financiering. Verblijft het kind in een instelling, dan is de oorspronkelijke gemeente waar het kind woonde verantwoordelijk. Gemeenten zijn verplicht mee te werken aan het bepalen van de oorspronkelijke woonplaats. Dit vraagt extra inzet van medewerkers om de benodigde gegevens te kunnen aanleveren en de overdracht te laten plaatsvinden. Een gevolg van de aanpassing van het woonplaatsbeginsel is ook dat het budget voor voogdij en 18+ objectief verdeeld kan worden. Hierover moeten gemeenten uiterlijk in de meicirculaire voorafgaand aan de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel geïnformeerd worden. Regionaal beleidskader jeugd In 2020 is de regio Westfriesland gestart met de voorbereiding voor het opstellen van een Regionaal beleidskader Jeugd. De regiovisie, norm voor opdrachtgeverschap en de vijf basisfuncties van de toegang zullen hier onderdeel van zijn.
Het regionaal beleidskader geeft inzicht aan de inwoners van de regio en professionals werkzaam binnen de regio over de visie op de uitdagingen in de uitvoering van de jeugdwet. Deze visie zal uiterlijk in het vierde kwartaal van 2021 worden voorgelegd aan de gemeenteraden van de zeven Westfriese gemeenten, met het verzoek tot vaststelling van dit kader voor de duur van vier jaar. Na vaststelling wordt een uitvoeringskader ontwikkeld over de wijze waarop de regio de visie gaat uitvoeren. Transformatiefonds Om de transformatie in de jeugdhulp te ondersteunen en te versnellen, hebben de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Veiligheid en Justitie, de Verenging Nederlandse Gemeenten en de Branches Gespecialiseerde Zorg voor Jeugd, gezamenlijk met gemeenten, instellingen en cliëntenvertegenwoordiging een actieprogramma opgezet. Dit actieprogramma is door Westfriesland vertaald naar diverse projecten verdeeld over de regio gemeenten. Deze projecten worden volledig uit het regionale transformatiefonds jeugdhulp bekostigd. In 2021 zullen de projecten doorlopen en geëvalueerd worden. Eind 2021 zal er voor elk project een implementatieplan worden opgeleverd voor de overige gemeenten van de regio.
Integrale Crisisdienst Jeugd De achttien Noord-Holland-Noord gemeenten hebben besloten een bestuurlijke opdracht te verstrekken aan het consortium van de Integrale Crisisdienst Jeugd en Veilig Thuis om in 2021 tot een uitwerkingsscenario en een businesscase te komen voor de integratie van hun diensten. Op basis van een gezamenlijk opgestelde en gedragen voorstel, kunnen de gemeenten (in het derde kwartaal van 2021) een besluit nemen over de toekomstige invulling van de crisisfunctie jeugd. Resultaat Gericht Werken Rond de zomer van 2021 wordt het evaluatierapport over het eerste jaar Resultaat Gericht Werken gedeeld met de gemeenteraad. Tevens zal er een verbeteragenda worden opgesteld. Hierin wordt onder andere meegenomen dat er gesprekken gevoerd worden met inwoners en zorgaanbieders. Schuldhulpverlening De schuldhulpverlening richt zich voor 2022 op de doorontwikkeling van preventie, vroegsignalering en schuldhulpverlening. Nieuwe werkzaamheden die ontstaan zijn door de
14
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
wetswijziging van 1 januari en 1 april 2021 zullen geëvalueerd worden en indien nodig wordt de werkwijze bijgesteld. Kinderopvangtoeslagaffaire Sinds december 2020 is de gemeente verantwoordelijk voor de inwoners die gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagaffaire. In 2022 verwachten wij deze taak verder voort te zetten en is de ambitie om een systeem aan te schaffen voor de registratie. De registratie is van belang om te kunnen verantwoorden welke hulp er ingezet is om deze kosten vergoed te krijgen van het Rijk.
Programma 6 Milieu Begraafplaatsen Geen ontwikkelingen te melden Afval Het CAW wordt omgevormd tot Afvalbeheer Westfriesland (ABWF), welke het afstemmingsoverleg vormt voor DVO-, beleids- en aandeelhouderszaken en het beheer van de voormalige stortplaats te Westwoud regelt. Zoals gepland, is het secretariaat CAW per 1 januari 2021 overgedragen aan de SED organisatie. Onder invloed van marktontwikkelingen en Corona, is de verwerking van verschillende afvalstromen duurder geworden. Samen met HVC monitoren we de kosten doorlopend. De ontwikkelingen hebben niet geleid tot het bijstellen van de uitgaven. Circulaire Economie In de VVRE is besloten om een Regionaal actieplan uit te voeren. Drechterland heeft ingestemd met het actieplan.
Programma 7 Volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling Omgevingswet Vanuit het programma invoering Omgevingswet zijn stappen gezet voor wettelijke invoering in 2022. Nadruk ligt op vergunningverlening en aansluiting DSO (digitaal stelsel). In het derde kwartaal van 2021 zal naar verwachting de Omgevingsvisie worden vastgesteld, waarna een transitieplan 2022-2029 wordt opgesteld. De Omgevingswet wordt beleidsneutraal ingevoerd. In de omgevingsvisie 1.0, staan de ambities, kernkwaliteiten en kansen voor de gemeenten. Deze visie moet worden gezien als het fundament om daarna de omgevingsvisie 2.0 verder uit te werken. Dat zal moeten gebeuren tot 2024 (wettelijk bepaald). In die 2.0-versie zullen de opgaven, doelen en maatregelen staan waar de gemeente op langere termijn aan gaat werken. Voor deze versie komt er ook een omgevings-effect rapportage en uitgebreide participatie. Bij het uitvoeringsdeel van de omgevingsvisie 2.0 zal t.z.t. ook een financiële vertaalslag moeten plaatsvinden. Verder is alle aandacht er nu op gericht om de vergunningverlening binnen de wettelijke termijn van acht weken te organiseren. Dat gaat gepaard met de nodige aanpassingen van de interne processen, aanschaf van de noodzakelijke softwarepakketten en voorbereiden van bestuurlijke besluitvorming. Later zal het duidelijk worden wat de inhoudelijke en financiële gevolgen zullen zijn.
Met het omgevingsplan wordt een start gemaakt. Het streven is om het omgevingsplan in definitieve vorm in 2026 gereed te hebben. Mogelijk kan dat leiden tot minder vergunningplichten. Daar is op dit moment weinig over te zeggen. We maken een start met het verbeteren van onze dienstverlening door betere informatie, snellere procedures en vroegtijdige betrokkenheid van ketenpartners bij beoordeling van initiatieven (intake- en omgevingstafel).
15
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Visie op Drechterland en haar kernen Mei 2021 is de Visie op Drechterland en haar kernen vastgesteld: "Drechterland, een vitale, aantrekkelijke en duurzame gemeente om in te leven, wonen en werken". Het is een integrale visie waarbij met een scope op 2030, per thema een aantal doelstellingen geformuleerd. De volgende thema’s komen aan de orde: wonen en huisvesten, voorzieningen en mens, werk en ondernemen, landschap, water en recreatie, duurzaamheid, participatie en rollen. Het visiedocument biedt een kader dat richting geeft aan het gemeentelijk beleid en daarnaast ook inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties prikkelt tot het (mede) ontwikkelen en uitvoeren van plannen en projecten. De waarden en kwaliteiten en de ruimte die wordt geboden voor ontwikkeling, staan hierbij centraal. Woningbouw In het eerste kwartaal van 2021 is het woningbouwplan De Smidse in Oosterblokker waarbij 23 woningen zijn gerealiseerd opgeleverd. Daarnaast is een start gemaakt met diverse woningbouwprojecten in andere kernen in de gemeente. In dit kader kan onder meer het plan Kerkbuurt Wijdenes worden genoemd.
Overhead Juridische zaken Ten aanzien van juridische zaken zullen er in 2021 geen beleidswijzigingen plaatsvinden. Onderzocht wordt om vanaf 2022 van start te kunnen gaan met een externe bezwaarschriftencommissie. De financiële consequenties daarvan zijn nog niet in te schatten. Communicatie We zetten we in op de verdere ontwikkeling van onze online communicatie- en participatiemiddelen. Vanaf najaar 2021 gaan we actief reageren op berichten op sociale media. Door goed te monitoren wat er speelt willen we de communicatie beter laten aansluiten op de doelgroep. Verder willen we de online mogelijkheden om inwoners bij beleidsvorming te betrekken, vergroten. Dit heeft geen financiële consequenties.
16
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Autonome ontwikkelingen (actueel overzicht van de afwijkingen) Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen met betrekking tot het huidig beeld en de budgetten die daarvoor in het verleden zijn toegekend. Deze mutaties worden financieel doorgerekend. Een aantal items betreffen de uitgangspunten voor de begroting.
Mutaties autonome ontwikkelingen In de tabel hieronder vindt u de aangeleverde mutaties per programma. Na de tabel volgt een toelichting op de mutaties.
Omschrijving
2021
2022
-15 20 24
-31 -20 -20 24
Bijstellen leges inkomsten
-68
Gevolgen Covid-19 Lasten: Hogere kosten verkiezingen
-43
Programma 1 Bestuur en ondersteuning lasten: Gemeenteraadverkiezingen: opleiding, devices, toets wethouders Raadsvergoeding VNG Congress Afdrachten leges bijstellen
2023
2024
2025
-20
-20
-20
24
24
24
-68
-68
-68
-68
-2
-2
-2
-2
-2
-20
-20 -55
-20 -55
-20 -55
-20 -55
-5 -1 -4 -21
-1 -4 -21
-1 -4 -21
-1 -4 -21
-330
-330
-330
-330
baten:
Programma 2 Veiligheid Lasten: Wettelijke taak dierenopvang Programma 3 Beheer openbare ruimte Lasten: bestrijden eikenprocessie rups verlenging groeiseizoen Programma 4 Economie Lasten Aanvullende metingen zwemwater Wijdenes
-4
Programma 5 Samenleving Lasten: subsidie ventilatie scholen (SUVIS) Skitteljacht financiering Taalhuis Westfriesland Specifieke uitkering stimulering sport Kansrijke start Beveiliging Gemeentehuis Afval- en Reinigingskosten Sport Schoonmaakkosten Sport Gesloten jeugdhulp - NHC DUVO Veilig Thuis taalondersteuning inburgeraars
-20 -5 -1 -4 -21 -10 36 -29
WMO
-330
17
-29 -13
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Vervallen restant stelpost ombuiging Sociaal Domein Extra kapitaallasten MFA Westwoud Vervallen subsidie Dorpshuis de Schalm
-143
-143
-143 -16 8
-143 -16 8
12
12
Baten: Specifieke uitkering stimulering sport BUIG Bijstelling onttrekking reserve Sociaal Domein Huur Kappio MFA Westwoud
Gevolgen Covid-19 Lasten: Re-integratie Gemeentelijk schuldenbeleid TONK Gecombineerde uitgaven Covid-19
20 244 -281
-21 -17 -38 -216
Programma 6 Milieu Lasten: Afval- en Reinigingskosten Begraafplaats Wettelijke taakuitvoering externe veiligheid
-2 -2
-2 -2
-2 -2
-2 -2
-2 -2
Baten: Afvalstoffenheffing
-70
Planschades Planschades - advieskosten Omgevingswet
-6 80 13 -180
-8 80 13
80 13
80 13
80 13
Baten: Planschades - verhaal Planschades - vergoeding kosten derden Planschades - leges
-80 -11 -5
-80 -11 -5
-80 -11 -5
-80 -11 -5
-80 -11 -5
-16 -175 -15 -51 83 -3.000
-16 -175 -15 -51 83
-16 -175 -15 -51 83
-16 -175 -15 -51 83
11 38 3.000 100
8 38
8 38
581 38
100
100
100
Programma 7 Volkshuisvesting en RO Lasten: Uitvoering woonakkoord
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Lasten: Prijs en loonindexatie Subsidies Prijsindexatie Indexatie lonen Indexatie GR'en Vrijval indexatie Storting reserve afschrijvingslasten vanuit AR Baten: Algemene uitkering gemeentefonds Indexatie OZB Onttrekking AR naar reserve afschrijvingslasten Ontttrekking res. afschrijv. Reconstructie Hemmerbuurt 18
609
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Gevolgen Covid-19 Baten: Algemene uitkering (corona steunpakket)
348
Overhead Lasten: Gemeentesecretaris: loon Kosten Archief Beveiliging Gemeentehuis Schoonmaakkosten Gemeentehuis Bijstelling bijdrage SED-organisatie Bijdrage Stede Broec (ingroeipad verdeelsleutel SED)
-5 -5 -5 -7 -314 -103
-5 -5 -5 -7 -333 -52
-5 -5 -5 -7 -300 0
-5 -5 -5 -7 -280 0
-5 -5 -5 -7 -425 0
Gevolgen Covid-19 Lasten: Beveiliging i.v.m. Coronamaatregelen
Saldo mutaties
-55
-600 -1.184 -996 -972 -544 nadelig nadelig nadelig nadelig nadelig
Toelichting autonome ontwikkelingen
Programma 1 Bestuur en ondersteuning Lasten: Gemeenteraadverkiezingen (2022 € -31.000 nadeel) Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 wordt de nieuwe raad geïnstalleerd. Het is gebruikelijk met een inwerkprogramma de nieuwe volksvertegenwoordigers wegwijs te maken in het vergaderstelsel en de ontwikkelingen die op hen afkomen. Hiervoor is eenmalig een extra budget ad. € 10.000 benodigd voor onder meer trainingen en begeleiding van dit inwerkproces. Daarnaast zal de verplichte integriteitstoets Wethouders worden uitgevoerd. Eens in de 4 jaar krijgen de raadsleden en fractievertegenwoordigers de beschikking over een iPad (in bruikleen), waarop het raadsinformatiesysteem beschikbaar is en zij digitaal de relevante informatie kunnen terugvinden en waarmee zij kunnen vergaderen en overleggen. Na 4 jaar is het apparaat afgeschreven. Voor de bestuursperiode 2022-2026 is het dus noodzakelijk nieuwe devices aan te schaffen. Hiervoor is eenmalig een bedrag ad. € 17.000 benodigd. Raadsvergoeding (2021 € -15.000 en 2022 e.v € -20.000 nadeel) Raming bijstellen in verband met wijziging door algemene salarismaatregelen. VNG congres (2021 € 20.000 voordeel en 2022 € -20.000 nadeel) Het VNG congres is opgeschoven naar 2022 i.v.m. corona. Hierdoor incidenteel uitgave van € 20.000 Afdracht leges bijstellen (2021 e.v.
€ 24.000 voordeel) Een bijstelling van de inkomsten uit leges burgerzaken leidt ook tot een bijstelling van de afdracht van leges
19
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Baten: Bijstelling legesinkomsten (2021 e.v. € -68.000 nadeel) Uit de najaarsnota 2020 bleek al dat er veel verschil, in negatieve zin, zat in de leges opbrengsten van burgerzaken. Het effect van de reisdocumentendip, die in 2019 startte, op de inkomsten is al vanaf het eerste moment waarop wij daarmee te maken kregen, niet goed geraamd geweest. Dit is de belangrijkste oorzaak van de bijstelling van de budgetten. Naast de reisdocumentendip zijn in 2020 door de coronamaatregelen minder aanvragen van reisdocumenten, rijbewijzen, VOG en naturalisaties gedaan dan verwacht. Ook het aantal betaalde huwelijken is minder geweest dan andere jaren. Covid-19 Lasten: Hogere kosten verkiezingen (2021 € -43.000 nadeel) Door de coronamaatregelen zijn de verkiezingen voor de Tweede Kamer verspreid geweest over meerdere dagen en werd voor de 70-jarigen en ouder het briefstemmen mogelijk gemaakt. Er is uitgeweken naar andere locaties om aan de coronamaatregelen te kunnen voldoen en alle locaties moesten coronaproof worden ingericht. Door de spreiding van de verkiezingsdagen en het tellen van deze stemmen en ook het tellen van de briefstemmen was het noodzakelijk meer stembureauleden in te zetten. Dit heeft allemaal extra kosten met zich meegebracht. Vanuit het Rijk krijgen de gemeenten een compensatie voor het organiseren van de Tweede Kamerverkiezingen.
Programma 2 Veiligheid Lasten: Wettelijke taak dierenopvang (2021 e.v. € -2.000 nadeel) Wij moeten voldoen aan de wettelijke taak van vervoer van gewonde, gevonden en dode dieren naar opvang of afvoeren. Geraamd jaarlijks € 300. Daarnaast moeten we ook nog voldoen aan de taak om de inheemse dieren op te vangen, naast de honden en katten. Bedrag € 1.500. NB dit is niet kostendekkend maar een bijdrage
Programma 3 Beheer Openbare ruimte Lasten: Bestrijden eikenprocessierups (2021 en verder € -20.000 nadeel) De afgelopen twee jaar zijn de kosten van de bestrijding van de eikenprocessierups verrekend in de najaarsnota omdat er nog te weinig zicht was welke kosten de bestrijding met zich mee zouden brengen. De verwachting is dat de kosten van 2020 representatief zullen zijn voor de komende jaren. Deze kosten zijn nu als structurele kosten meegenomen in deze kadernota. Gevolgen verlenging groeiseizoen versus behoud beeldkwaliteit (2022 en verder € -55.000 nadeel). Door het steeds warmer worden van met name de winterperiode is het vaker noodzakelijk om eerder te beginnen en langer door te gaan met het maaien van gazons en het schoffelen van de beplanting. Het beschikbare budget voor deze werkzaamheden werd de afgelopen jaren steeds uitgesmeerd over het gehele seizoen waardoor gedurende het gehelde seizoen niet aan het door de raad afgesproken beeldkwaliteit wordt voldaan. Om aan het beeldkwaliteit (niveau B) te kunnen voldoen is structureel extra budget nodig.
Programma 4 Economie Lasten: Aanvullende metingen zwemwater Wijdenes (2021 € -4.000 nadeel) Samen met het Recreatieschap Westfriesland zijn we de afgelopen drie jaar bezig geweest met het formaliseren van een aantal zwemlocaties langs de Markermeerkust (een actiepunt 20
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
uit het beleidsplan Water ontmoet Drechterland). Eén van de locaties is ‘recreatiehaven Wijdenes’. Voor deze locatie is een voorlopig zwemwaterprofiel opgesteld. Deze is nog niet definitief . Dit omdat de waterkwaliteit de afgelopen jaren (nog) niet voldeed aan de vereisten om als officiële zwemlocatie aangemerkt te worden. Voor Wijdenes gaan we nu opnieuw metingen laten uitvoeren om de bron van verontreiniging te detecteren en maatregelen te treffen deze bron aan te pakken.
Programma 5 Samenleving Lasten: Subsidie ventilatie scholen (SUVIS) Skitteljacht (2022 € -29.000 nadeel) Scholen kunnen via de gemeente een rijkssubsidie aanvragen voor het verbeteren van de ventilatie (SUVIS-regeling). Deze regeling financiert 30% van de kosten, de overige kosten worden door gemeente en schoolbestuur gedragen. De regeling gaat uit van een financiering door de gemeente van 50% van het resterende bedrag, dit is echter geen verplichting. Op dit moment is er landelijk meer subsidie aangevraagd dan beschikbaar is. Voor het Skitteljacht is een subsidieverzoek voor € 81,506 ingediend. Voor de overige scholen is geen verzoek van de schoolbesturen ontvangen. Financiering Taalhuis Westfriesland (2022 € -13.000 nadeel) Door het eenzijdig opzeggen van de bestuursafspraken met het Rijk door de VNG en het wegvallen van het deel van het participatiebudget dat door Werksaam werd ingezet voor het Taalhuis Westfriesland zal er ruimte gevonden moeten worden voor laaggeletterdheid en m.n. het financieren van het Taalhuis. Conform de notitie laaggeletterdheid. Dit is voorlopig: er wordt naar een structurele oplossing gezocht. Specifieke uitkering stimulering sport (2021 € -20.000 nadeel) Voor het opstellen en het uitvoeren van het Sportakkoord heeft de gemeente bij de rijksoverheid een uitkering aangevraagd. Dit is de uitkering: Regeling Sportakkoord 2021.
Voor de uitvoering wordt budget toegekend aan de in het sportakkoord opgenomen projecten. Kansrijke start (2021 en 2022 € -5.000 nadeel) Kansrijke Start is een landelijk actieprogramma. Kansrijke Start doet een beroep op gemeenten en alle professionals in het sociale en medische domein om het belang van de eerste 1000 dagen uit te dragen en er actief op in te zetten. Hierin zit de samenwerking tussen o.a. wijkteams, de geboorte- en jeugdgezondheidszorg. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. De eerste 1000 dagen van een kind zijn dus cruciaal voor een goede start. Beveiliging gemeentehuis (2021 e.v. € -1.000 nadeel) Op basis van de juiste contractwaarde zijn budgetten overgeheveld, gedeeltelijk budgetneutraal en bijraming voor het Gemeentehuis Afval en reinigingskosten Sport (2021 e.v. € -4.000 nadeel) Op basis van de juiste contractwaarde zijn de budgetten aangepast, bijramen Schoonmaakkosten Sporthal & Stichtingen (2021 e.v. € -21.000 nadeel) Op basis van de juiste contractwaarde zijn de budgetten aangepast, bijramen Gesloten jeugdhulp - NHC (2021 € -10.000 nadeel) Vanaf 2015 heeft het Rijk de huisvesting van de Jeugdzorg Plus-instellingen bekostigd via de ‘Normatieve huisvestings component‘ (NHC).
Deze bekostiging verloopt vanaf 2021 via de gemeenten. Het Rijk voegt het daartoe bestemde budget toe aan het Gemeentefonds.
21
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Op 13 april 2021 is in college vastgesteld dat de verdeling van de NHC- vergoeding onder de achttien Noord-Holland-Noord gemeenten plaats vindt op basis van inwonersaantal en de betaling aan Horizon wordt gedaan op basis van een lumpsum bedrag. De bijdrage van gemeente Drechterland betreft €10.233 voor 2021.’ DUVO Veilig thuis (2021 € 36.000 voordeel) Uit het accres dat alle gemeenten ontvangen, is door het Rijk en de VNG overeengekomen om een bedrag over te hevelen naar de DUVO (Decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang/huiselijk geweld) welke aan de centrumgemeenten beschikbaar wordt gesteld. Deze jaarlijks beschikbaar gestelde extra DUVO-middelen worden toegevoegd aan het budget van Veilig Thuis waardoor er dit jaar een voordeel van € 36.000 ontstaat op dit budget Taalondersteuning inburgeraars (2021 € -29.000 nadeel) De gemeenten kunnen in de geest van de nieuwe wet een aanbod creëren voor de groep inburgeraars die onder de huidige inburgeringswet vallen en een te laag taalniveau hebben (ondertussen groep). Daarnaast kan de gemeente voor de inburgeraars die al een groot deel van hun lening hebben gebruikt, zonder dat zij het inburgeringsexamen hebben afgerond (ELIP-groep) ondersteuning en advies bieden, zodat alsnog tijdig het examen behaald kan worden.
De gemeente kan deze middelen inzetten om actief met de ELIP-groep aan de slag te gaan en er op die manier voor te zorgen dat, waar nodig via extra ondersteuning, inburgeringsplichtigen tijdig aan hun inburgeringsplicht kunnen voldoen. In regionaal verband (ambtelijke projectgroep inburgering) wordt hierop een voorbereiding gedaan. In de meicirculaire wordt bekend welk bedrag de gemeente gaan ontvangen voor de ondertussen groep (inburgeraars met een taalachterstand onder de huidige wet inburgering). Via de algemene uitkering ontvangt de gemeente een decentralisatieuitkering. in de meicirculaire wordt het exacte bedrag bekend gemaakt. WMO (2021 e.v. € -330.000 nadeel) De afgelopen twee jaar zijn de lasten WMO behoorlijk gestegen. In 2019 is de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de WMO-maatwerkvoorzieningen afgeschaft en ingeruild voor het WMO-abonnementstarief. Daarnaast zijn door de (dubbele) vergrijzing (enerzijds vormt de groep ouderen een relatief groter aandeel anderzijds komt de gemiddelde leeftijd steeds hoger te liggen) het aantal cliënten in 2019 gestegen ook hebben er prijsstijgingen plaatsgevonden. In 2020 is het aantal cliënten met een maatwerkarrangement ondanks corona verder gestegen. De verwachting is dat het aantal cliënten in 2021 en 2022 en de lasten verder toenemen. De huidige indicaties geven al aan dat de verplichtingen hoger zijn dan in 2020.
In 2020 is reeds een overschrijding ten opzichte van de begroting gerealiseerd en in 2021 en 2022 is de verwachting dat de lasten verder stijgen. Vooralsnog wordt uitgegaan van het tekort in 2020 en een stijging van 10% van de lasten t.o.v. voorgaand jaar in 2021. Vervallen restant stelpost ombuiging Sociaal Domein (2022 e.v. € -143.000 nadeel) Bij het bepalen van de ombuigingen voor de begroting 2021 en de meerjarenraming 20222024 was op het Sociaal Domein een ombuigingen ingeschat van € 250.000. Hiervan is € 107.000 al in 2021 ingevuld waardoor er nog een taakstelling overbleef van € 143.000. Deze taakstelling wordt in meerjarenperspectief niet gehaald waarmee deze stelpost komt te vervallen vanaf 2022.
22
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Extra kapitaallasten MFA Westwoud (2024 e.v. € -16.000 nadeel) De extra kapitaallasten als gevolg van de bijstelling van de bouwkosten van het MFA in Westwoud bedragen € 16.000. In het hoofdstuk investeringen bij deze Kadernota wordt een nadere toelichting gegeven op deze bijstelling). Vervallen subsidie Dorpshuis de Schalm (2024 e.v. € 8.000 voordeel) Met de realisatie van het MFA Westwoud kan de subsidie aan Dorpshuis de Schalm komen te vervallen. Baten Specifieke uitkering stimulering sport (2021 € 20.000 voordeel) Voor het opstellen en het uitvoeren van het Sportakkoord heeft de gemeente bij de rijksoverheid een uitkering aangevraagd. Dit is de uitkering: Regeling Sportakkoord 2021. Deze is toegekend. BUIG (2021 € 244.000 voordeel) Het rijk heeft de budgetten voor de BUIG opnieuw vastgesteld. Bijstelling onttrekking reserve Sociaal Domein (2021 € -281.000 nadeel) Bij het opstellen van de voorjaarsnota / Kadernota 2020 was de veronderstelling dat de hogere lasten in het Sociaal Domein in 2021 nog deels opgevangen kon worden met de reserve Sociaal Domein. Het afgelopen jaar zijn de cliëntgebonden lasten echter verder toegenomen. Ten opzichte van 2019 hebben in 2020 minder cliënten beschikte jeugdzorg ontvangen, echter de problematiek was zwaarder en de bijbehorende kosten hoger.
De lasten WMO zijn in 2020 toegenomen als gevolg van de grote stijging van het aantal cliënten gedurende 2019. Deze toename was enerzijds het gevolg van de vergrijzing en anderzijds het gevolg van het abonnementstarief. In 2019 is de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de WMO-maatwerkvoorzieningen afgeschaft en ingeruild voor het WMO-abonnementstarief. In 2020 is het aantal cliënten met een maatwerkarrangement ondanks de corona verder gestegen. Daarnaast is het nadeel op de vangnetregeling BUIG 2019 onttrokken aan de reserve. Huur Kappio MFA Westwoud (2024 e.v. € 12.000 voordeel) Kinderopvangorganisatie Kappio zal in het MFA Westwoud een ruimte huren voor het verzorgen van kinderopvang. Vooralsnog wordt met een extra huuropbrengst gerekend van € 12.000. Covid-19 Lasten: Re-integratie (2021 € -21.000 nadeel) In de algemene uitkering zijn middelen beschikbaar gesteld ten behoeve van re-integratie. Deels betreft dit toegevoegde middelen voor de reguliere werkzaamheden, deels betreft het middelen om een impuls te geven aan re-integratie. Gemeentelijke schuldenbeleid (2021 € -17.000 nadeel) Vanaf 1 januari 2021 is de gewijzigde Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) in werking getreden. Hierdoor komen er meer verantwoordelijkheden bij de gemeenten te liggen op het gebied van schuldhulpverlening. Dit brengt ook extra kosten met zich mee.
In de decembercirculaire is extra geld beschikbaar gesteld voor deze wijzigingen. Daarnaast worden er ook extra aanmeldingen verwacht in de loop van het jaar 2021. Dit omdat veel mensen financieel in de problemen zijn geraakt door de Corona crisis.
23
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Op dit moment ontvangen veel ondernemers financiële steun van de overheid. De verwachting is dat als dit stopt, er veel ondernemers financiële hulpverlening nodig hebben. Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK) (2021 € -38.000 nadeel) Het kabinet creëert een Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) voor huishoudens die door omstandigheden in ernstige financiële problemen dreigen te komen. Voor deze tijdelijke ondersteuning wordt het bestaande instrument van de bijzondere bijstand gebruikt. In totaal is een bedrag van maximaal € 130 miljoen gereserveerd voor het eerste halfjaar van 2021. Voor het eerste kwartaal komt € 65 miljoen beschikbaar. Aan het einde van het eerste kwartaal van 2021 zal op basis van de dan geldende situatie rondom de maatregelen tegen het coronavirus de inzet voor het tweede kwartaal van 2021 worden gewogen. De afspraken over de beleidsinzet zullen, net als de lopende steunpakketten, gelden tot 1 juli 2021. Gecombineerde uitgaven Covid-19 (2021 € -216.000 nadeel) Via de algemene uitkering zijn middelen beschikbaar gesteld voor compensatie voor diverse uitgaven die vallen binnen dit programma. Voor een aantal specifieke onderdelen is hierboven al specifiek budget aangevraagd. Voor de overige middelen is dat nog niet gebeurd omdat de omvang en invulling van de besteding van die middelen nog onvoldoende bekend zijn.
Voorgesteld wordt dan ook om, vooruitlopend op de definitieve invulling, deze middelen voor corona gerelateerde uitgaven binnen dit programma beschikbaar te houden.
Programma 6 Milieu Lasten: Afval- en reinigingskosten Begraafplaatsen (- 2.000 nadeel) Op basis van de juiste contractwaarde zijn de budgetten aangepast, bijramen Wettelijke taakuitvoering Externe Veiligheid (2021 e.v. € -2.000 nadeel) Deze taakuitvoering voor externe veiligheid (EV) betreft de risico's voor mens en milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen. Het jaar 2020 was het laatste jaar waarin Rijksmiddelen middels een programmafinanciering beschikbaar werden gesteld voor de decentrale overheden. Vanuit deelprogramma 4 van het programma Impuls Omgevingsveiligheid ontving de omgevingsdienst financiële middelen voor EV-adviezen over vergunningverlening, toezicht, handhaving (VTH) en ruimtelijke ordening. Vanaf 2021 lopen de middelen via het gemeentefonds. Deze bijdrage is niet gelabeld. De provincie heeft dringend verzocht dit wel voor deze taak te doen. Het gaat om een bedrag van € 2.000 Baten Afvalstoffenheffing (2021 € -70.000 nadeel) Bij het raadsbesluit tot vaststelling van de tarieven afvalstoffenheffing is rekening gehouden met de eenmalige verrekening die van de HVC is ontvangen en het te verwachten positieve effect hiervan op de storting in de voorziening afvalstoffenheffing bij de jaarrekening 2020. Vanuit de gedachte dat deze middelen moeten terugvloeien naar de burgers, kon het tarief van de afvalstoffenheffing gematigd worden.
Bij het opstellen van deze jaarrekening is gebleken dat het resultaat binnen het taakveld afval zodanig was, dat geen storting in de voorziening afvalstoffenheffing kon plaatsvinden. Daarmee is ook de mogelijkheid vervallen om deze voorziening in te zetten ter dekking van de lagere opbrengst als gevolg van het matigen van de tarieven. Hierdoor is er in de begroting 2021 een incidenteel nadeel ontstaan van € 70.000.
24
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Programma 7 Volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling Lasten: Uitvoering woonakkoord 2022 (2021 € -6.000 en 2022 € -8.000 nadeel) Vloeit voort uit raadbesluit Woonakkoord West-Friesland en Provincie N-H 25-1-2021 (6.200 in 2021, 7.600 euro in 2022) Aframing planschades en advieskosten (2021 e.v. 93.000 voordeel) De inkomsten en uitgaven planschades en advieskosten blijven al meerdere jaren achter bij de raming. In de voorjaarsnota is dit aangepast naar de feitelijke situatie. Beschikbaar stellen € 180.000 ten behoeve van de Omgevingswet (2021 € -180.000) De raad van Drechterland heeft bij de begrotingsbehandeling besloten om het bedrag van € 180.000 voor 2021 niet beschikbaar te stellen, totdat er meer inzicht komt in de opbouw van de uitgaven en de besteding van de beschikbare middelen. Intussen is er een begeleidingsgroep van de raad actief die vinger aan de pols houdt en regelmatig wordt geïnformeerd over de voortgang. Aan de begeleidingsgroep is in maart het programmaplan 2021 (inclusief financiële paragraaf) gepresenteerd. Met de nieuwsbrief/kwartaalrapportage 2021-1 is de hele gemeenteraad geïnformeerd. Voor 2021 is de begroting voor het gehele programma (dus voor alle drie de gemeenten) € 1.000.000 en voor 2022 € 500.000. In de begroting is het budget van Drechterland opgenomen met de kanttekening dat de raad dit niet heeft vrijgegeven.
Indien de raad van Drechterland besluit om € 180.000 definitief niet toe te kennen, dan betekent dat dat volgens de verdeelsleutel ook de andere gemeenten het betreffende deel terugkrijgen. Daarmee is het tekort op de totale begroting € 530.875. Dat is de helft van het budget voor 2021. Het programma draait nu al in afgeslankte vorm. Dat betekent dat de noodzakelijke werkzaamheden niet of onvoldoende kunnen worden uitgevoerd (denk aan aansluiten DSO, inrichten proces vergunningverlening, uitwerken omgevingsvisie incl. participatie en voorbereiden raadsbesluiten) en dat we naar alle waarschijnlijkheid niet zullen kunnen voldoen aan de wettelijke eisen. Verder moet er rekening worden gehouden met het feit dat 2022 pas de start is van het werken met de Omgevingswet. De overgangsperiode duurt tot 2029. Voor het vervolg zal er door de organisatie in het najaar nog een plan worden uitgewerkt. De verwachting is dat ook daar middelen voor noodzakelijk zullen zijn. Voor de volledigheid verwijzen we naar bijgaand overzicht.
25
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Baten: Aframing planschades en advieskosten (2021 e.v. -96.000 nadeel) De inkomsten en uitgaven planschades en advieskosten blijven al meerdere jaren achter bij de raming. In de voorjaarsnota is dit aangepast naar de feitelijke situatie.
Programma 8 Algemene dekkingsmiddelen Lasten: Prijs- en loonindexatie subsidies (2022 e.v. € -16.000 nadeel) In de uitgangspunten van de begroting 2022 is opgenomen dat de subsidies, behalve de waarderingssubsidies, worden geïndexeerd. De lonen met 1,3% en de prijzen met 1,4%. Dit levert voor 2022 en verder een verhoging van de subsidieplafonds op van in totaal € 16.000. Prijsindexatie (2022 e.v. € -175.000 nadeel) In de uitgangspunten van de begroting 2022 is opgenomen dat de inflatiegevoelige budgetten worden geïndexeerd met 1,4% (prijsindex). Dit levert voor 2022 en verder een verhoging van de budgetten op van in totaal € 175.000. 26
Gemeente Drechterland –Kadernota 2021 – 2025
Indexatie lonen (2022 € -15.000 nadeel) In de uitgangspunten van de begroting 2022 is opgenomen dat de lonen worden geïndexeerd met 1,3%. Dit levert voor 2022 en verder en verhoging van de lonen op van in totaal € 15.000. Indexatie GR'en (2022 en verder € -51.000 nadeel) In de uitgangspunten van de begroting 2022 is opgenomen dat voor de indexering van de gemeenschappelijke regelingen aansluiting wordt gezocht bij de bestaande afspraken die zijn gemaakt met betrekking tot de loon- en prijsindexering. Voor de lonen is deze bepaald op 1,3% en voor de prijsontwikkeling op 1,4%. De toepassing van de indexering heeft gevolgen voor de gemeentelijke bijdragen (€ -51.000 nadeel in 2022 en verder). Vrijval indexatie (2022 e.v. € 83.000 voordeel) In de begroting was meerjarig nog een stelpost opgenomen ten behoeve van de indexatie van lonen en prijzen. Deze stelpost kan met de invulling van de indexatie voor de jaren 2022 en verder komen vrij te vallen. Storting reserve afschrijvingslasten (reconstructie Hemmerbuurt) (2022 en verder € 3.000.000 nadeel) Ter verbetering van het structurele resultaat en met inachtname van de ontwikkeling van de Algemene reserve wordt voorgesteld een bedrag van € 3.000.000 te onttrekken aan de Algemene reserve en deze te storten in de reserve afschrijvingslasten. Dit ter dekking van de afschrijvingslasten van de reconstructie van de Hemmerbuurt.