Bijlage Evaluatie Woonvisie Drechterland 2013-2020 (2021-39)

Evaluatie Woonvisie Drechterland. “Andere toekomst, andere koers” Vastgesteld in de raadsvergadering van 28 januari 2013. Inleiding In deze evaluatie van de woonvisie zoals vastgesteld in 2013 wordt teruggekeken op de afgelopen periode (2012-2020). De vorige woonvisie is geschreven in een periode waarin het economisch minder ging. Dit heeft zijn weerslag op de inhoud van de woonvisie: De voortgezette prijsdaling van koopwoningen vergt een grote aanpassing in het nieuwbouwsegment. In de woonvisie “Andere toekomst, andere koers” wordt gekozen voor een bouw van, maximaal en gemiddeld, 77 woningen per jaar met de nadruk op eenpersoonshuishoudens en ouderen en werd een einde van de bevolkingsgroei voorzien tussen 2030 en 2040. “De groei die er tot die tijd (2030) nog zal zijn, is vrijwel geheel afkomstig van eenpersoonshuishoudens, waarbij het met name gaat om 65+-ers, al dan niet met een zorgbehoefte”. Maximaal betreft het 650-700 woningen tot 2020. Bij gebleken behoefte zal dit aantal vrijwel geheel worden gerealiseerd in de kernen Hoogkarspel en Venhuizen. Bij het voorzien in de woonbehoeften van de eigen inwoners is uitgegaan dat de huidige inwoners zo lang mogelijk willen blijven wonen in hun eigen huis, straat, dorp of gemeente en regio. Voor de nabije toekomst werd geen rekening gehouden met een grote in en uitstroom van bewoners van Drechterland met de buurgemeenten.

Verwacht werd dat jongeren zich in toenemende mate aangetrokken zullen voelen door Amsterdam en omgeving. In de woonvisie is een aantal acties benoemd. Na een samenvatting van de resultaten worden per actie en ambitie de resultaten kort benoemd. Resultaten samengevat De centrumzone Hoogkarspel is aangepakt tot een kwalitatief hoogwaardig en wervend centrumdorps woonmilieu. In de periode 2013 tot en met 2020 zijn in Drechterland 410 nieuwbouwwoningen toegevoegd en de totale toevoeging incl. sloop, overige toevoegingen en overige onttrekkingen is 534 (bron: CBS). Overige toevoegingen zijn toevoegingen die veelal niet gerelateerd zijn aan nieuwbouw, zoals bijvoorbeeld transformatie van panden en splitsing van woningen. Overige onttrekkingen zijn onttrekkingen aan de woningvoorraad met een andere oorzaak dan de sloop van woningen. Het grote aantal overige toevoegingen in 2013 (110) heeft een administratieve oorzaak en is een direct gevolg van de aanpassing van de voorschriften met betrekking tot de registratie in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) van verblijfsobjecten in zorgcomplexen. De aanpassing moest voor 1 juli 2013 zijn doorgevoerd. Beginstand voorraad

Nieuwbouw

Overige onttrekking

Correctie

Saldo voorraad

Eindstand voorraad

2013

7876

18

110

2014

8

7

29

142

8018

8018

21

2015

8045

68

16

3

7

0

27

8045

14

17

1

-2

62

8107

2016

8107

46

9

6

3

1

47

8154

2017

8154

40

25

9

9

1

48

8202

2018

8202

86

8

4

12

0

78

8280

2019

8280

92

10

0

9

0

93

8373

2020

8373

39

14

4

12

0

37

8410

Totaal

410

Overige toevoeging

Sloop

534

Bron: CBS. Mede vanwege de economische situatie zijn er de afgelopen periode minder woningen en ook minder sociale huurwoningen gebouwd. Het percentage sociale huurwoningen is in 2020 20,5%.

Daarmee is één van de doelstellingen uit de vorige woonvisie, vasthouden aan een percentage van 23% niet behaald. Onder meer via het programma Vitale dorpen is ingezet op leefbaarheid van de verschillende kernen. Daarbij is ingezet om kleine kernen vitaal en leefbaar te houden en aan te sluiten op de vraag van inwoners. Vooral in de kern Hoogkarspel is uitbreiding gerealiseerd (Reigersborg). Wel ligt het accent meer op eengezinswoningen en minder op de in de woonvisie benoemde kleine en eenpersoonshuishoudens in de centrumzones van Hoogkarspel en Venhuizen voor starters en senioren. Kleinschalige voorzieningen voor wonen met zorg zijn gerealiseerd. Herstructurering, renovatie en transformatie & de duurzaamheid van de woningen in de bestaande (oude) woonwijken hebben de afgelopen periode aandacht gekregen. Het kost echter tijd om de bestaande woningvoorraad aan te passen aan de wensen voor de toekomst. Waar ten tijde van het vaststellen van de woonvisie nog veel economische onzekerheid was, is de huidige situatie geheel anders. In de woonvisie is ingezet op meer vraaggestuurd bouwen: ‘Meer dan in het verleden zal ‘wat’ en ‘waar’ er gebouwd gaat worden, bepaald worden door de vraagzijde’. Op dit moment wordt druk ingezet op de realisatie van diverse woonprojecten in de diverse kernen.

Inmiddels is de vraag zo groot dat de gemeente tegen de grenzen van de eigen capaciteit aanloopt. Resultaten per actie Actie 1: ·Drechterland blijft de bouw van woningen stimuleren en faciliteren om daarmee tegemoet te komen aan de woonwensen van de eigen inwoners. Resultaat: uitgevoerd, wel is er minder gebouwd dan gepland: gemiddeld ca. 50 woningen per jaar in plaats van de geplande 77 per jaar. Actie 2: het realiseren van woningen voor kleine en eenpersoonshuishoudens in de centrumzones van Hoogkarspel en Venhuizen. Resultaat: Deels uitgevoerd, maar alleen in het centrum van Hoogkarspel. Daarnaast zijn in Hoogkarspel ook eengezinswoningen toegevoegd. Er zijn ontwikkelingen in Venhuizen voor wat betreft de mogelijke realisatie van woningen voor kleine en eenpersoonshuishoudens. Actie 3: versterken en opwaarderen van centrumzone Hoogkarspel tot een kwalitatief hoogwaardig en wervend centrumdorps woonmilieu (reeds in voorbereiding). Resultaat: uitgevoerd met het nieuwe dorpsplein en de extra woningen. Actie 4: het intensiveren van de woonfunctie in de centrumzones van Hoogkarspel en Venhuizen middels het realiseren van kleinschalige en compacte wooneenheden, zowel op nieuwe locaties als in of in plaats van bestaande gebouwen. Resultaat: Deels gerealiseerd.

Zoals hiervoor aangegeven zijn er in het centrum van Hoogkarspel ook woningen voor kleine en eenpersoonshuishoudens toegevoegd. Er zijn ontwikkelingen in Venhuizen voor wat betreft de mogelijke realisatie van woningen voor kleine en eenpersoonshuishoudens. Actie 5: het aanpassen en vernieuwen van de openbare ruimte in de centra van Hoogkarspel en Venhuizen met meer aandacht voor ontmoeten, verblijven en verbinden en met oog voor het grotere aantal (oudere) ouderen. Resultaat: Deels uitgevoerd. In Venhuizen wordt nu het dorpsplein ontwikkeld op basis van het Centrumplan Venhuizen Actie 6: realiseren van een plan en programma voor de vernieuwing en herstructurering van oude woonwijken met speciale aandacht voor het levensloopbestendig maken van zowel de woningen als de woonomgeving. Resultaat: Beperkt gerealiseerd. Een vastgesteld plan of programma is niet gerealiseerd, wel is er extra aandacht voor het levensloopbestendig maken en wordt er gewerkt aan locaties zoals de Dahliastraat, Julianastraat-Tuinstraat en Woudlust. Actie 7: inspanning gemeente blijvend richten op de verdere ontwikkeling en afronding van huidige uitleglocaties, zij het in een tempo en fasering afhankelijk van de vraag. Resultaat: gerealiseerd. Inspanning is verricht. Zie o.a. de locaties in Reigersborg.

2/4

Actie 8: flexibel en ruimhartig blijven omgaan met de woonwensen van jongeren en waar mogelijk het stimuleren van de totstandkoming van woningen voor starters middels speciale en daarop toegesneden regelingen Resultaat: Beperkt gerealiseerd. Er is aandacht voor de wensen maar de realisatie blijft achter bij de wensen. Actie 9: blijvende inspanning gericht op woon- en bedrijfsontwikkeling stationsgebied, toegesneden op de relatie ‘wonen en werken nabij station’. Resultaat: Beperkt gerealiseerd. Inspanning heeft niet tot grote ontwikkelingen geleid. Actie 10: een deelvisie of uitwerkingplan realiseren voor de verdere ontwikkeling van de centrumzone in Venhuizen. Resultaat: Deels gerealiseerd. In 2021 wel uitgevoerd met het opstellen van een afwegingskader. De gemeentestolp is verkocht. De grond achter de stolp is bestemd voor woningen voor starters en senioren. De haalbaarheid van de ontwikkeling van het plan Centrum-West is in onderzoek.

Actie 11: De gemeente wil zich inspannen om, afhankelijk van de vraag en de mogelijkheden, de realisering van kleine wooneenheden dichtbij voorzieningen te stimuleren. Resultaat: Gerealiseerd vooral in centrumlocaties. Actie 12: Binnen de kaders van rijks-, provinciaal en regionaal beleid (project ‘Kompas’) het locale beleid ten aanzien van permanente arbeidsmigranten voortzetten met daarin speciale aandacht voor de kansen, mogelijkheden, maatregelen en te stellen voorwaarden met betrekking tot integratie en sociale vernieuwing. Resultaat: Gerealiseerd. Wordt vooral regionaal opgepakt en afgestemd. Daarnaast heeft de gemeenteraad van Drechterland op 26 april 2021 beleid vastgesteld voor de huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente.

Tevens is een aantal opgaven en ambities tot 2020 benoemd in de vorige woonvisie. Deze zijn hieronder samengevat: a. Woonwensen van eigen inwoners zo veel als mogelijk in vervulling laten gaan Kader daarbij is de behoefte om tot 2020, 650-700 huishoudens meer dan nu te huisvesten. Resultaat: Niet gerealiseerd. 400-500 woningen zijn gerealiseerd.

b. Effectieve vraag vergroten De ambitie is om de effectieve vraag zoveel mogelijk de demografische vraag te laten benaderen. Resultaat: Gerealiseerd. Inmiddels is de vraag sterk gestegen en loopt de realisatie nog achter.

c. Vraaggericht bouwen naar behoefte Meer dan in het verleden zal ‘wat’ en ‘waar’ er gebouwd gaat worden, bepaald worden door de vraagzijde. Voor Drechterland betekent dat meer woningen voor eenpersoonshuishoudens in het centrum van de kernen Hoogkarspel en Venhuizen, vooral voor ouderen. Resultaat: deels gerealiseerd. In nieuwbouwproject Reigersborg wel een accent op eengezinswoningen.

d. Flexibel plannen in de tijd Daarnaast zal ook ‘of’ en ‘wanneer’ er gebouwd gaat worden, bepaald worden door de effectieve vraag op dat moment. Vooral het ongewisse en onvoorspelbare karakter van de ontwikkelingen op het terrein van economie en betaalbaarheid maken dat gedetailleerde planningen en woningbouwprogramma’s tot 2020 niet langer realistisch zijn. Resultaat: Gerealiseerd. Inmiddels is de vraag sterk gestegen en loopt de realisatie nog achter.

e. Kader en richting voor nieuwbouw De ‘richting’ ten aanzien van de te bouwen woningen zal minder in cijfers en meer in termen van ‘meer of minder’ worden uitgedrukt: Meer bouwen voor effectieve vraag. Meer bouwen voor eenpersoonshuishoudens (ouderen in Hoogkarspel en Venhuizen). Bouw van eengezinswoningen afstemmen op actuele en manifeste behoefte. Meer inbreiden en minder uitbreiden. Meer passief en anticiperend grondbeleid en minder (of geen) actief grondbeleid. Meer kleinschalig bouwen in kleine hoeveelheden. Resultaat: deels gerealiseerd. Er is vraaggestuurd gebouwd in vooral bestaand stedelijk gebied. Grondbeleid is passief.

3/4

f. Vitaal en Leefbaar houden kleine kernen Per kern zal bepaald moeten worden hoe die dreiging kan worden afgewend en welke rol daarbij kan worden toegeschreven aan overheid enerzijds en inwoners van de betreffende kern anderzijds. Resultaat: gerealiseerd, o.a. via programma Vitale dorpen.

g. Beperken financiële risico’s voor gemeente Nu niet langer kan worden gegarandeerd dat geprogrammeerde woningen ook daadwerkelijk worden gebouwd en afgezet, is het zaak voor de gemeente om de financiële risico’s ten aanzien van grondverwerving, bouwrijp maken en kosten verbonden aan Ruimtelijke Ordening tot een minimum te beperken. Aanname daarbij is dat de heftige terugval in economie en woningvraag geen eenmalige korte ‘dip’ is maar structurele kenmerken vertoont. Resultaat: uitgevoerd. Het beleid is terughoudend uitgevoerd.

h. Duurzaam bouwen Meer dan in het verleden zal ‘duurzaam bouwen’ harde economische noodzaak worden. Duurzaamheid heeft daarbij zowel een relatie met klimaat en milieu (materiaalgebruik) als met ‘energieneutraal’ bouwen met gebruikmaking van zonne-energie, warmteopslag, optimale isolatie etc. Resultaat: aandacht voor duurzaamheid is vergroot. Vooral de woningbouwcorporaties pakken dit goed op. Op basis van de normen 2020 hebben het Grootslag en de Woonschakel de ambitie om hun woningvoorraad in 2025 gemiddeld naar een energielabel A te brengen.

i. Faciliterende overheid Een stimuleringsbeleid te ontwikkelen ten behoeve van starters en ouderen om zo de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen en om het zogenaamde ‘scheefhuren/wonen’ tegen te gaan. Resultaat: Beperkt gerealiseerd door middel beschikbaar stellen van een starterslening. Daarnaast meegenomen in de prestatieafspraken met corporaties.

j. Verhouding Koop vs. Huur waar mogelijk handhaven Voor de te realiseren verhouding ‘koop – huur’ blijft de ambitie om vast te houden aan de verhouding 77 – 23, zoals overeengekomen en vastgelegd in de Regionale Woonvisie. Resultaat: Niet gerealiseerd. Op dit moment is het percentage sociale huurwoningen 20,5%

k. Herstructurering, renovatie en transformatie oude woonwijken Voor de woonwijken uit de jaren ’60 en ’70 is de opgave om, in het licht van vraag en behoefte in de toekomst, te selecteren of gehele wijken of delen ervan, in aanmerking komen voor renovatie, transformatie (woningsplitsing, realisering nultredenwoningen) danwel herstructurering en herinrichting van de openbare ruimte. Resultaat: Beperkt gerealiseerd. De aandacht heeft nog niet geleid tot grootschalige herstructurering.

l. Stimuleren (collectief) Particulier Opdrachtgeverschap De gemeente Drechterland wil nadrukkelijk ruimte geven aan en mogelijkheden bieden voor de vestiging en realisering van woningen en wooncollectieven via particulier opdrachtgeverschap. Resultaat: gerealiseerd. De gemeente staat open voor verdere initiatieven en heeft informatie over (collectief) particulier opdrachtgeverschap vertrekt. Een voorbeeld van een project is het eventuele collectief particulier opdrachtgeverschap in relatie tot het project op de sportvelden van Schellinkhout.

m. Combineren wonen en zorg In een vergrijzende samenleving met meer behoefte aan zorg en tegelijk meer druk op de financiering van die zorg is het de opgave om, ook met minder middelen, die zorg te leveren die nodig is. Resultaat: deels gerealiseerd. Door decentralisaties van Wmo en jeugdzorg met de bijbehorende kosten en beperkte Rijks-financiering is het een lastige opgave.

4/4