Bijlage 6 Benchmark HHA (2024-18)
Tekst van het document
Drechterland
SAMENVATTING
Inhoud 1. Inleiding
3
2. Kernprestaties
4
3. Milieu
6
4. Kosten
11
5. Dienstverlening
12
6. Regievaardigheden
13
7. Basisgegevens
14
Datum: 6 oktober 2023 Status: definitief
De Benchmark Huishoudelijk Afval is een product van de NVRD, in samenwerking met Rijkswaterstaat en uitgevoerd door Cyclusmanagement.
Pagina 2 van 14
1. Inleiding De benchmark huishoudelijk afval is een prestatiemeting waarbij gemeenten en inzamelbedrijven aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren hun afval(scheidings)prestaties vergelijken. Doel van de benchmark is het inzicht in eigen functioneren en presteren te vergroten om op die manier handvatten voor verbetering te bieden.
De Benchmark kent vier prestatiegebieden: milieu, kosten, dienstverlening en vaardigheden. Per prestatiegebied zijn prestatie-indicatoren gedefinieerd. Het gemeentelijk afval- en grondstoffenbeheer beoogt over het algemeen zo min mogelijk ongescheiden restafval (te realiseren door preventie, reparatie en hoogwaardig hergebruik) tegen zo laag mogelijke beheerkosten. De hoeveelheid restafval en de totale beheerkosten zijn de belangrijkste prestatie-indicatoren in deze benchmark.
Vergelijkingsbasis Aan de benchmark peiljaar 2022 hebben 116 deelnemers meegedaan die in totaal 183 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven doen voor meerdere gemeenten mee). In de benchmark worden de gemeenten en bedrijven zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw Drechterland heeft 12% hoogbouw en is ingedeeld in klasse D. In deze rapportage vindt de vergelijking plaats vanuit gemeentelijk perspectief. Dat wil zeggen dat Drechterland wordt vergeleken met vergelijkbare gemeenten (met of zonder eigen inzameldienst).
Leeswijzer Deze rapportage is een samenvatting van de benchmark. Per prestatiegebied wordt Drechterland op de belangrijkste prestatie-indicatoren vergeleken met het klasse D-gemiddelde. Voor een uitgebreide vergelijking wordt verwezen naar het hoofdrapport.
Pagina 3 van 14
2. Kernprestaties Hoe presteert Drechterland tov de benchmark? Op de vier prestatiegebieden van de benchmark is weergegeven hoe Drechterland presteert ten opzichte van de benchmark klasse D.
Milieu
Restafval (kg/inw)
Drechterland
KLASSE D
140
112
293
198
212
248
22
15
.
Kosten Afvalbeheerkosten (€/ aansl)
Dienstverlening Dienstverleningsniveau (score)
Regie Regievaardigheid (score) Legenda
Toelichting Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval). Afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten), minus de opbrengsten verkregen vanuit producentenverantwoordelijkheid. Dienstverleningsniveau = het gemak waarmee grondstoffen gescheiden kunnen worden aangeboden. In de benchmark wordt op basis van de intensiteit van de dienstverlening (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) een totaal score berekend. Regievaardigheid = de mate waarin de gemeente regie voert op het afval- en grondstoffenbeheer. In de benchmark worden 26 regieaspecten onderscheiden op 4 verschillende gebieden: beleid, burgerparticipatie, informatiesturing en circulariteit. De score wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden (maximaal 26 punten).
Pagina 4 van 14
Kosten-effectiviteit In de onderstaande figuur zijn alle gemeenten uit KLASSE D weergegeven, waarbij de hoeveelheid restafval is afgezet tegen de totale afvalbeheerkosten. De positie van de bol geeft een indicatie van de kosten-effectiviteit van het afval- en grondstoffenbeheer. De kleur van de bol geeft de toegepaste inzamelstrategie weer. 200 190
Lansingerland Moerdijk De Ronde Venen
180 170 Haaksbergen
Stede Broec Westerwolde
160 150 Hoeksche Waard
Restafval incl. grof (kg/inw)
140
Drechterland
Elburg
Beekdaelen Goeree-Overflakkee
De Wolden
130
Koggenland Opmeer
120 Nederweert
Voerendaal Nunspeet Brummen Oude-IJsselstreek Wijk Westervoort bij Duurstede Oldebroek
110
Duiven
100
Eijsden-Margraten Meerssen
Voorst
90
Medemblik Lochem Peel en Maas
80
Lingewaard 70 Putten Leusden
60 50
Bronckhorst Land van Cuijk en Boekel
40 30 100
120
140
160
180
200
220
240
260
280
300
320
Afvalbeheerkosten (€ per huish) Tariefdifferentiatie Servicedifferentiatie Tarief- en servicedifferentiatie Basis-systeem
Toelichting Tariefdifferentiatie (diftar) = gemeenten die een variabel tarief voor restafval hebben ingevoerd: hoe meer of hoe vaker restafval wordt aangeboden, hoe meer een huishouden betaalt. Servicedifferentiatie (omgekeerd inzamelen) = gemeenten die hun serviceniveau hebben verlegd van afval naar grondstoffen: grondstoffen worden met een hoog serviceniveau ingezameld (inzameling aan huis, hoge ophaalfrequentie) en restafval wordt met een laag serviceniveau ingezameld (lage ophaalfrequentie of met verzamelcontainers op buurtniveau). Tarief- en servicedifferentiatie = gemeenten die zowel tariefdifferentiatie als servicedifferentiatie hebben toegepast. Basis-systeem = gemeenten die noch tariefdifferentiatie, noch servicedifferentiatie hebben toegepast.
Pagina 5 van 14
3. Milieu Hoe presteert Drechterland op de milieu-indicatoren huishoudelijk afval, afvalscheiding en restafval ten opzichte van de benchmark?
Afvalscheiding (%)
76%
77%
Restafval (kg/inw)
140
112
.
Restafval
kg per inwoner
%
kg per inwoner
0
0 2017
0
2022
50
2021
20
2020
200
2019
100
2018
40
2017
400
2022
150
2021
60
2020
600
2019
200
2018
80
2017
800
2019
Afvalscheiding
2018
Huishoudelijk afval
112
87
151
115
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
KLASSE D
190
142
184
140
Drechterland
135
Hoeksche Waard Westerwolde Stede Broec Haaksbergen De Ronde Venen Moerdijk Lansingerland
Servicedifferentiatie
134
132
131
130
116
116
115
112
111
108
136
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
108
101 107
100
96
91
91
90
82
81
73
69
63
60
45
41
Land van Cuijk en Boekel Bronckhorst Leusden Putten Rova Diftar/omgekeerd Lingewaard Peel en Maas Lochem Rova Diftar Medemblik Voorst Meerssen Eijsden-Margraten Duiven Westervoort Oldebroek Wijk bij Duurstede Brummen Oude-IJsselstreek Nunspeet Voerendaal Nederweert Goeree-Overflakkee Opmeer De Wolden Beekdaelen Koggenland Elburg
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
180
.
167
kg per inwoner
165
.
161
Restafval
145
Drechterland KLASSE D
Tariefdifferentiatie
Toelichting Huishoudelijk afval = de totale hoeveelheid aan afval en grondstoffen die bij huishoudens vrijkomt (inclusief grof afval). Afvalscheiding % = het aandeel van het van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt ten behoeve van hergebruik en nuttige toepassing. Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval).
Pagina 6 van 14
2022
483
2021
KLASSE D
588
2020
Drechterland Huishoudelijk afval (kg/inw)
Fijn huishoudelijk kg per inwoner Drechterland
KLASSE D
Fijn restafval
114
93
Groente-, fruit- en tuinafval
156
137
Oud papier en karton
64
52
Plastic, metalen en drankenkartons
35
32
Glas verpakkingen
18
23
Textiel
3
5
Klein chemisch afval
2
1
Luiers
0
1
Frituurvet
0
0
Minerale stoffen
0
1
Metalen uit bodemas
0
0
Biogranulaat (onf)
0
4
Fijn huishoudelijk totaal
391
348
Scheidings% fijn huishoudelijk afval
71%
73%
Grof (verbouwings-)restafval
26
19
Grof tuinafval
26
33
Kringloopgoederen
0
2
Oud IJzer
7
4
Elektr(on)ische apparatuur
7
5
Hout A en B
39
26
.
Grof huishoudelijk kg per inwoner
Hout C
6
3
Puin
53
33
Overig brongescheiden
26
14
Nagescheiden
6
4
Grof huishoudelijk totaal
196
138
Scheidings% grof huishoudelijk afval
87%
84%
588
483
Totaal kg per inwoner Huishoudelijk afval totaal
Toelichting Per materiaalstroom is weergegeven hoe Drechterland presteert ten opzichte van de benchmark. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) is gecorrigeerd voor nascheiding. Minerale stoffen, metalen uit bodemas en biogranulaat zijn uit nascheiding verkregen stoffen.
Pagina 7 van 14
Trend
2022 2022
Drechterland KLASSE D
2021
0 2020
0
2017
20
2022
50
2021
40
2020
100
2019
60
2018
150
2017
80
2020
kg per inwoner
200
2019
kg per inwoner
2019
Oud papier en karton
2018
Groente-, fruit- en tuinafval
2021
In de onderstaande figuren is weergegeven hoe de afvalscheidingsresultaten van Drechterland zich in de afgelopen 7 jaar hebben ontwikkeld ten opzichte van de benchmark.
Drechterland KLASSE D
Plastic, metalen en drankenkartons
Glas
kg per inwoner
kg per inwoner
40
25 20
30
15 20 10 10
5
Drechterland KLASSE D
2018
2017
2022
2021
2020
2019
2018
0 2017
0
Drechterland KLASSE D
Pagina 8 van 14
Grondstoffen in het restafval kg per inwoner Drechterland
KLASSE D
Groente-, fruit- en tuinafval
40
30
Oud papier en karton
6
6
Plastic, metalen en drankenkartons
7
9
Glas verpakkingen
5
3
Textiel
5
5
Totaal
62
53
.
35% gft
Drechterland heeft 62 kilogram per inwoner aan grondstoffen (gft, pmd, glas, papier en textiel) in het fijn restafval zitten. Dat is 54% van de totale hoeveelheid fijn restafval.
46% overig
5% opk 6% pmd
4% 4% glas textiel
CO2-reductie kg per inwoner CO2-reductie (kg/inw)
Drechterland
KLASSE D
131
116
.
Toelichting Grondstoffen in het restafval = geeft een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Het geeft aan hoeveel kilogram aan gft, oud papier en karton, pmd, glas en textiel nog in het restafval zit. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval. Eventuele nagescheiden grondstoffen zijn hierop in mindering gebracht. Ook de procentuele samenstelling is gecorrigeerd voor nagescheiden grondstoffen. Hierdoor kunnen de percentages afwijken van sorteeranalyseresultaten. CO2-reductie = de gereduceerde hoeveelheid CO2 als gevolg van het recyclen van grondstoffen (gft, pmd, oud papier, glas, textiel, hout, grof tuinafval, frituurvet en luiers). Bij het bepalen van deze indicator is gebruik gemaakt van de geactualiseerde CO2-kentallen van adviesbureau CE-Delft (2021).
Pagina 9 van 14
Grondstofketens in kaart Voor de belangrijkste grondstoffen is de keten in kaart gebracht, gebruikmakend van data die door sorteerders/ verwerkers zijn aangereikt. Meetpunt is de 'post sortering' voor pmd, en post verwerking voor gft, papier en glas. De verwerkingsrendementen zijn door de opbulking van de grondstromen op installatieniveau (en dus niet op gemeenteniveau) bepaald. Indien geen verwerkingsdata van een grondstof is opgevraagd, wordt de grondstofketen ervan niet weergegeven.
Pagina 10 van 14
4. Kosten € per aansluiting Drechterland
KLASSE D
187
127
Inzamelkosten Overslag- en transportkosten
0
7
Verwerkingskosten
77
49
Overige kosten
51
36
Vergoedingen producentenverantwoordelijkheid
-22
-21
Totale afvalbeheerkosten
293
198
.
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
Servicedifferentiatie
198
181
249
KLASSE D
0
Rova Diftar Rova Diftar/omgekeerd De Wolden Brummen Voorst Nunspeet Oude-IJsselstreek Haaksbergen Leusden Bronckhorst Lingewaard Oldebroek Putten Land van Cuijk en Boekel Lochem Peel en Maas Elburg Voerendaal Hoeksche Waard De Ronde Venen Wijk bij Duurstede Duiven Westervoort Lansingerland Goeree-Overflakkee Beekdaelen Meerssen Nederweert Westerwolde Medemblik Stede Broec Eijsden-Margraten Moerdijk Koggenland
100
206
297
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
168
293
Opmeer
279
Drechterland
278
268
253
247
246
239
239
227
203
202
195
190
180
177
167
167
164 166
160
159
156
156
155
150
149
148
136
129
200
131
300
220
.
210
Totale afvalbeheerkosten
Tariefdifferentiatie
Kosten per materiaalstroom € per aansluiting Drechterland
KLASSE D
Fijn restafval
87
61
Groente-, fruit- en tuinafval
70
47
Oud papier en karton
12
5
Plastic, metalen en drankenkartons
25
23
Glas verpakkingen
5
4
Textiel
3
1
Grof huishoudelijk afval
61
35
Fijn restafval
313
236
Groente-, fruit- en tuinafval
188
152
Oud papier en karton
78
44
Plastic, metalen en drankenkartons
305
339
Glas verpakkingen
107
68
Textiel
430
168
.
€ per ton
Toelichting Totale afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten). Kwijtscheldingsbeleid, btw-compensatie en kosten voor zwerfafval en bedrijfsafval maken geen deel uit van deze kosten. Om die reden kunnen de totale afvalbeheerkosten lager uitvallen dan de afvalstoffenheffing. De kosten per materiaalstroom zijn de kosten voor inzameling, overslag en transport, en verwerking.
Pagina 11 van 14
5. Dienstverlening Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragen-score methodiek. Afhankelijk van de intensiteit (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) en de omvang (% huishoudens dat gebruik kan maken van de service) worden scores toegerekend. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. Een lage score voor restafval hoeft niet per definitie slecht te zijn (ivm het stimuleren van afvalscheiding). Drechterland
KLASSE D
Dienstverlening grondstoffen (score)
212
248
Dienstverlening restafval (score)
28
45
Groente-, fruit- en tuinafval
26
29
Oud papier en karton
13
14
Plastic-, metalen en drankenkartons
13
22
.
Halen aan huis aantal ophaalrondes per jaar
Glas verpakkingen Textiel Fijn restafval
4 13
17
Groente-, fruit- en tuinafval
0
34
Oud papier en karton
0
883
Plastic, metalen en drankenkartons
0
442
Glas verpakkingen
838
483
Textiel
1677
1110
Milieustraat
8483
12971
Fijn restafval
38
49
Brengvoorzieningen aantal huishoudens per voorziening
Afvalscheiding gestapelde bouw % gestapelde bouw waar bij het perceel gescheiden wordt ingezameld Groente-, fruit- en etensresten (gfe)
0%
65%
Oud papier en karton
100%
88%
Plastic, metalen en drankenkartons
0%
86%
Aantal afvalstromen milieustraat
18
23
Openingsuren doordeweeks
38
33
Openingsuren zaterdag
6
6
Milieustraat
Pagina 12 van 14
6. Regie In welke mate voert de gemeente of het inzamelbedrijf regie op het afval- en grondstoffenbeheer. In de benchmark worden 26 regieaspecten onderscheiden op 4 verschillende gebieden: beleid, burgerparticipatie, informatiesturing en circulariteit. De regiescore wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden (maximaal 26 punten). Het percentage geeft aan hoeveel % van de gemeenten de betreffende regievaardigheid hebben toegepast. Drechterland
KLASSE D
22
15
Score regievaardigheden
.
Beleidsregie Drechterland
KLASSE D
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerige beleidsevaluatie plaatsgevonden
67%
Er is een actueel afvalbeleidsplan voor huishoudelijk afval vastgesteld
75%
Bewoners zijn betrokken bij opstellen beleidsplan
67%
Er is een afvalpreventieplan of -paragraaf opgesteld
39%
Er worden regelmatig sorteeranalyses voor fijn restafval uitgevoerd
92%
Er worden regelmatig sorteeranalyses voor grof restafval uitgevoerd
31%
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerig bewonersonderzoek plaatsgevonden
69%
Burgerregie Er wordt jaarlijks een communicatiekalender opgesteld
72%
Er wordt regelmatig een communicatiecampagne rond afvalscheiding uitgevoerd
67%
Er wordt regelmatig een communicatiecampagne rond afvalpreventie uitgevoerd
42%
Gemeente maakt gebruik van afvalcoaches
53%
Er is een mobiele afval-app voor bewoners
94%
Met de mobiele app kun je een grofvuilafspraak maken
33%
Met de mobiele app kunnen bewoners klachten doorgeven
25%
Informatiesturing Inzamelgegevens worden per deelstroom en inzamelwijze geregistreerd
97%
Er vindt registratie van aanbiedgedrag plaats (containermanagement)
75%
Er wordt jaarlijks een afval-grondstoffenmonitor opgesteld
44%
Prestatie-indicatoren maken deel uit van de Planning & Control cyclus
75%
Er vindt uren en kostenregistratie per inzamelactiviteit plaats
56%
Gemeente voert actief contractmanagement met verwerkers en leveranciers
75%
Circulariteit Er is een actueel beleidsplan Circulaire Economie opgesteld
33%
Er is binnen de organisatie een ketenregisseur aangesteld
11%
Er vindt registratie plaats op circulaire indicatoren
31%
Circulariteit maakt onderdeel uit van contracten met ketenpartners
83%
De inzameldienst doet aan circulaire inkoop
58%
De inzamelmiddelen zijn vervaardigd van circulair materiaal
58%
Pagina 13 van 14
7. Basisgegevens Algemeen Drechterland
KLASSE D
Aantal inwoners
19983
42290
Aantal aansluitingen
8384
17890
Aandeel hoogbouw (in %)
12%
15%
Gemeentelijk beleid Doelstelling restafval (grof + fijn) Jaartal restafvaldoelstelling
100 kg/inw 2025
Doelstelling afvalscheiding Jaartal afvalscheidingsdoelstelling Doelstelling huishoudelijk afval Jaartal huishoudelijk afvaldoelstelling Tariefdifferentiatie Restafval op afstand Frequentieverlaging restafval Scheidingsmethode PMD laagbouw
Uitsluitend bronscheiding
Scheidingsmethode PMD hoogbouw
Bron- en nascheiding
Nascheiding grof huishoudelijk
Alleen bij gehaald grof restafval
Tarieven Tariefsysteem Afvalstoffenheffing (gemiddeld vastrecht in €/ aansl)
Huishoudgrootte 378
221
Diftar-tarief restafval (in €/100 liter)
4
Diftar-tarief gft (in €/ 100 liter)
1
Verwerkingstarief restafval (€/ton) incl. stortbelasting
120
100
Verwerkingstarief gft (€/ton)
66
56
Verwerkingstarief oud papier en karton (€/ton)
-140
-131
Verwerkingstarief glas (€/ton)
-14
Pagina 14 van 14