Bijlage 3 Recycleplan DL vastgesteld (2024-18)

Recycleplan 2022 - 2025

Gemeente Drechterland Contact: gemeente@Drechterland.nl Schrijver: Timo Linting Bijdragen: Marieke Brieffies (HVC) en Henk Mogezomp (Buiten Organisatieadvies) Datum: 16 november 2021

2 / 29

Inhoudsopgave 0. Samenvatting .............................................................................................................................. 5 1. Inleiding ...................................................................................................................................... 6 2. Beleidskaders en trends.............................................................................................................. 7 2.1 Europees beleid ................................................................................................................. 7 2.2 Landelijk beleid .................................................................................................................. 7 2.2.1 Afvalbeheerplan .............................................................................................................. 7 2.2.2 Programma VANG .......................................................................................................... 7 2.2.3 Nedvang en de Raamovereenkomst Verpakkingen ........................................................ 8 2.3 Regionaal beleid ................................................................................................................ 8 2.4 RKC Rapport Doeltreffendheid Afvalstoffenheffing ............................................................

8 2.5 Trends en verwachte ontwikkelingen ................................................................................. 8 3. Vertrekpunt: Huidige inzameling en resultaten .......................................................................... 10 3.1 Gebieden en wijze van inzameling ................................................................................... 10 3.2 Huidige prestatie .............................................................................................................. 11 4. Doelen en uitgangspunten ........................................................................................................ 13 4.1 Doelen ............................................................................................................................. 13 4.2 Uitgangspunten................................................................................................................ 13 5. Invoeren recycle-tarief............................................................................................................... 14 5.1 Prijsprikkel ....................................................................................................................... 14 5.2 Opbouw recycle-tarief ......................................................................................................

15 5.3 Enkele kanttekeningen en onbedoelde gevolgen ............................................................. 15 5.4 inwonersenquête ............................................................................................................. 16 5.5 Specifieke doelgroepen ................................................................................................... 16 5.6 AVG ................................................................................................................................. 17 6. Aanvullende maatregelen ......................................................................................................... 18 6.1 Grof afval ophalen tegen betaling .................................................................................... 18 6.2 Verruimen openingstijden afvalbrengstation .................................................................... 18 6.3 Verbeteren inzamelprestaties gft en etensresten ............................................................. 18 6.4 Optimaliseren papierinzameling ....................................................................................... 18 6.5 Optimaliseren textielinzameling ....................................................................................... 18 6.6 Bedrijfsmatig afval weren .................................................................................................

18 6.7 Structurele inzet afvalcoaching ........................................................................................ 19 6.8 Communicatie .................................................................................................................. 19 6.9 Lobby............................................................................................................................... 19 7. Overig beleid ............................................................................................................................. 21 7.1 Samenwerking ABWF ...................................................................................................... 21 7.2 Zwerfafval ........................................................................................................................ 21 7.3 Afvalvrije scholen ............................................................................................................. 21 8. Investeringen, kosten en baten ................................................................................................. 22 8.1 Besparing DVO tarief ....................................................................................................... 22 8.2 Mutaties Afvalbeheerkosten .............................................................................................

22 8.3 Incidentele kosten ............................................................................................................ 23 9. Planning en evaluatie ................................................................................................................ 25 9.1 Planning .......................................................................................................................... 25 9.2 Evaluatie .......................................................................................................................... 25 9.3 Evaluatie criteria .............................................................................................................. 25

3 / 29

Bijlage 1: Lijst met afkortingen ...................................................................................................... 27 Bijlage 2: Beheersplan Neveneffecten Recycleplan ...................................................................... 28 Bijlage 3: Communicatieplan op hoofdlijnen .................................................................................. 29 Bijlage 4: I&O Inwonersonderzoek (los bijgevoegd) Bijlage 5: Onderzoek IPR Normag (los bijgevoegd) Bijlage 6: Notitie Bron- en nascheiding (los bijgevoegd)

4 / 29

0. Samenvatting De wereld van de afvalinzameling- en verwerking is volop in beweging. Was het voorheen zo dat voornamelijk de inzameling belangrijk was, nu speelt eveneens de meest optimale wijze van verwerking een belangrijke rol. Met het vaststellen van de keuzennotitie Gemeentelijke Grondstoffenplan (GGP) op 25 mei 2020 heeft de raad de ontwikkelrichting, uitgangspunten en doelen van het afvalbeleid vastgesteld. In voorliggend plan worden deze uitgewerkt in concrete maatregelen. De huidige afvalinzameling kent goede basisvoorzieningen. De afvalscheiding is de afgelopen jaren gestegen, mede door de invoering van de oranje bak aan huis voor plastic, blik en drinkpakken (PBD). Daarmee is het hoeveelheid restafval afgenomen. Door het afsluiten van een nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) zijn de afvalbeheerkosten in 2020 lager geworden, al leiden landelijke en internationale ontwikkelingen tot stijging van de inzamel- en verwerkingskosten. Om de door de raad vastgestelde doelden te behalen wordt in dit plan voorgesteld een recycletarief in te voeren. Bij het recycle-tarief bestaat de afvalstoffenheffing uit twee componenten: een vast gedeelte en een variabel gedeelte. Het vaste gedeelte wordt geheven om de inzameling en verwerking te borgen. Dit vaste bedrag wordt door elk huishouden betaald, onafhankelijk of afval wel of niet wordt aangeboden.

Het flexibele gedeelte is afhankelijk van hoe vaak het restafval wordt aangeboden. Om de verwachte neveneffecten, zoals een tijdelijke lichte stijging in dumpingen, zijn beschreven in het Beheersplan Neveneffecten. Hierin wordt o.m. ingezet op extra handhaving. Naast het invoeren van een recycle-tarief wordt ingezet op de volgende optimalisaties in de inzameling:    

Grof afval ophalen tegen betaling Verruimen openingstijden afvalbrengstation Verbeteren inzamelprestaties gft en etensresten Bedrijfsmatig afval weren

Daarnaast wordt ter ondersteuning van een goede inzameling ingezet op:   

Structurele inzet afvalcoaching Inwonerscommunicatie Lobby richting verpakkend bedrijfsleven

De optimalisaties worden ingezet na vaststelling van het Recycleplan. Omdat het recycle-tarief een goede voorbereiding vraagt wordt deze per 1 januari 2023 ingevoerd.

5 / 29

1. Inleiding De wereld van de afvalinzameling- en verwerking is volop in beweging. Voorheen lag de focus overwegend op een degelijke inzameling, nu speelt eveneens de meest optimale wijze van verwerking een belangrijke rol. Milieudoelen zoals afvalscheiding zijn belangrijker geworden. Daarnaast is het met het oog op de landelijke ontwikkelingen en stijgende verwerkingskosten van groot belang weloverwogen keuzes te maken om de betaalbaarheid van de inzameling en verwerking te borgen, wat betekent dat er doorlopend gekeken moet worden naar een goede balans tussen milieu, kwaliteit van dienstverlening (service) en kosten. Sinds 1 januari 2020 heeft de gemeente weer een rechtstreekse dienstverleningsovereenkomst (DVO) met onze inzamelaar en verwerker HVC. Voorheen werd deze namens de zeven Westfriese gemeenten afgesloten door het CAW. Het CAW is intussen omgevormd naar Afvalbeheer Westfriesland (ABWF), waarmee de beleids- en verordende taken ook weer direct bij de gemeente ligt. Redenen genoeg dus om een nieuw beleidsplan op te stellen. In voorliggend Recycleplan1 schetst de gemeente Drechterland haar doelen, uitgangspunten en koers voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval tot en met 2025 en werkt deze in concrete maatregelen uit. Voorliggend plan begint met het beleidskader, trends en de vertrekpositie.

Vervolgens wordt ingegaan op de kaders, doelen en uitgangspunten, zoals besloten in de raadsvergadering van 25 mei 2020 en de daaruit volgende maatregelen. Achtergrondinformatie is te vinden in de bijlagen.

1

In het voorafgaande traject is gesproken over het Gemeentelijk Grondstoffenplan (GGP). Omdat dit een erg lange term is en het voorliggende beleid vooral gericht is op het invoeren van recycle-tarief is besloten om te spreken over het Recycleplan. Laatstgenoemde term zal vanaf heden gebruikt worden.

6 / 29

2. Beleidskaders en trends Het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval wordt gezien als een nutsfunctie. Dit betekent dat de overheid de beschikbaarheid, continuïteit en kwaliteit van deze taken moet garanderen. Door de continuïteit en toegankelijkheid voor de inwoner te waarborgen, wordt voorkomen dat afvalstoffen op een maatschappelijk ongewenste manier in het milieu terechtkomen. 2.1 Europees beleid Het Nederlandse afvalbeleid wordt in belangrijke mate bepaald door het Europese afvalbeleid. De belangrijkste Europese richtlijn op het gebied van afval is de Kaderrichtlijn Afvalstoffen (2008/98/EG). In deze richtlijn wordt het Europese raamwerk weergegeven voor het beheer van afvalstoffen en aandacht besteed aan duurzaam afvalbeheer, preventie en hergebruik. 2.2 Landelijk beleid Vanuit de Wet milieubeheer (Wm) hebben gemeenten de wettelijke zorgplicht voor het inzamelen van huishoudelijk afval. De gemeenten zijn verplicht het huishoudelijk afval bij of nabij elk perceel in te zamelen. Voor een doelmatig afvalbeheer kan de gemeente stromen apart inzamelen en afwijken van de eis om nabij elk perceel in te zamelen. Voor grof afval moet zij in ieder geval over een locatie beschikken waar inwoners zich van hun grof afval kunnen ontdoen. Op zowel Europees als landelijk niveau wordt discussie gevoerd over de wijze van inzameling, verwerking en recycling.

De Rijksoverheid stuurt aan op een duurzame afvalverwerking, door onder meer een stortverbod en een belasting op het verbranden van restafval sinds 2014. Laatstgenoemde belasting betrof in 2021 € 33,15 per ton. Alhoewel aanvankelijk sterk gestegen, is de verbrandingsbelasting in de afgelopen jaren stabiel. 2.2.1 Afvalbeheerplan Het derde Landelijk Afvalbeheerplan (LAP 3), tweede wijziging, is het belangrijkste kader voor het afvalbeheer in Nederland. Ieder bestuursorgaan houdt rekening met het geldende afvalbeheerplan bij het uitoefenen van bevoegdheden krachtens de Wm. Het LAP 3 geeft een beleidskader waarin onder meer wordt ingezet op een afvalhiërarchie tegen maatschappelijk verantwoorde kosten, omgang met gevaarlijke stoffen, plannen per sector en de doelstellingen voor het Rijksbrede programma Nederland circulair in 2050. 2.2.2 Programma VANG In het kader van een goed grondstoffen- en afvalbeheer is het programma Van Afval naar Grondstof (VANG) opgestart. Hiervoor zijn afspraken gemaakt om het materieel en financieel sluiten van product- en materiaalketens voor verschillende stromen huishoudelijk afval mogelijk te maken. Onderdeel van dit programma zijn onder meer het bevorderen van hergebruik zonder hogere kosten voor de inwoner. Hierbij lag de focus op 100 kilogram restafval per inwoner per jaar met een scheidingspercentage van 75%, te behalen in 2020.

Voor 2025 ligt de ambitie op 30 kg restafval per inwoner per jaar. Momenteel is het programma VANG 2021-2025 in ontwikkeling. Verwacht wordt dat de circulaire ambities worden gecontinueerd. Wel komt er meer aandacht voor de kwaliteit van grondstoffen en het daadwerkelijke hergebruik van ingezamelde grondstoffen.

7 / 29

2.2.3 Nedvang en de Raamovereenkomst Verpakkingen In de Raamovereenkomst 2013-2022 is onder meer afgesproken dat plastic producenten per ton plastic een vergoeding betalen aan Nedvang2 voor de inzameling en verwerking van hun verpakkingen. Recent is de raamovereenkomst gewijzigd. De gemeente ontvangt per 1 januari 2021 een inzamelvergoeding voor de stroom plastic, blik en drinkverpakkingen (PBD). De vergoeding voor verwerking wordt rechtstreeks met de afvalverwerkers afgehandeld, waardoor de gemeente geen kosten meer heeft voor verwerking van deze stroom. Anno 2021 is de inzamelvergoeding € 245,- per ton. De gemeente dient er rekening mee te houden dat de hoogte van de inzamelvergoedingen de komende jaren omlaag gaan en de kwaliteitseisen van de ingezamelde stromen strenger worden. 2.3 Regionaal beleid Tot 2019 was het afvalbeheer bij de Gemeenschappelijke Regeling Centraal Afvalverwijderingsbedrijf Westfriesland (CAW) belegd. Op advies van de rekenkamercommissie en gezien de wens van de Westfriese raden is het CAW omgevormd, waarbij de beleidsmakende en verordende taken weer ondergebracht zijn bij de individuele gemeenten. Het CAW is omgevormd tot Afvalbeheer Westfriesland (ABWF), die beheerorganisatie is voor de stortplaats Westwoud en een intergemeentelijk afstemmingsplatform biedt voor beleid, DVO- en aandeelhouderszaken.

Via het ABWF zoeken de zeven gemeenten afstemming en synergie. 2.4 RKC Rapport Doeltreffendheid Afvalstoffenheffing Op 26 november 2018 heeft de rekenkamer haar rapport Doeltreffendheid Afvalstoffenheffing opgeleverd. De aanbevelingen uit het rapport zijn door de raad overgenomen. De belangrijkste aanbeveling zijn: 1. Zorg dat raden meer invloed krijgen op de besturing; 2. Zorg dat beleid continu kan worden aangepast op; externe ontwikkelingen; 3. Zet bij het nieuwe contract in op verlaging van tarieven, en 4. Zorg dat de raden een totaal inzicht in de kosten hebben. Bij het opstellen van voorliggend plan is rekening gehouden met de adviezen. 2.5 Trends en verwachte ontwikkelingen De afvalmarkt is volop in ontwikkeling. In de aankomende jaren worden de volgende ontwikkelingen verwacht: -

Kosten en opbrengsten van de afvalverwerking zijn afhankelijk van de marktvraag, transport en overslag en de vergoedingen die beschikbaar worden gesteld vanuit de producentenverantwoordelijkheid. Met het oog op recycling en daadwerkelijk hergebruik komt de focus in het landelijke beleid, naast de reductie van de hoeveelheid restafval, meer en meer te liggen op de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen.

2

Nedvang monitort en stimuleert de inzameling en recycling van verpakkingsafval in heel Nederland. Zij ontvangt hiervoor, in h et kader van producentenverantwoordelijkheid, financiële middelen van de verpakkingsindustrie en geeft garantievergoedingen af aan gemeenten voor stromen zoals plastic en drinkpakken.

8 / 29

-

De afvalstoffenheffing in Nederlandse gemeenten is tussen 2019 en 2021 jaarlijks met gemiddeld zo’n 8% gestegen. Er is een discussie gaande over de voordelen van bronscheiding enerzijds en nascheiding anderzijds. Landelijk wordt meer en meer ingezet op een circulaire economie. Gemeenten die de prijsprikkel (diftar/recycle-tarief) en serviceprikkel (omgekeerd inzamelen, restafval op afstand) combineren, laten de beste resultaten zien op het gebied van afvalscheiding en kostenbeheersing. Tegelijkertijd is er ook veel discussie over dit soort systemen (ontwijkgedrag, bijplaatsingen, vervuiling van grondstofstromen).

De kaders en ontwikkelingen geven weer dat in de aankomende jaren een focus op kostenbeheersing gewenst is. Ook ligt er een opgave om de bijdrage aan de circulaire economie te versterken.

9 / 29

3. Vertrekpunt: Huidige inzameling en resultaten Om te bepalen welke maatregelen leiden tot betere resultaten, wordt in dit hoofdstuk de vertrekpositie van de gemeente uiteen gezet. De cijfers zijn gebaseerd op de inzamelresultaten 2020, zoals weergegeven in de HVC jaarrapportage 2020. Belangrijkste pijlers zijn de kosten, milieuprestaties en service. 3.1 Gebieden en wijze van inzameling Drechterland kenmerkt zich door twee verschillende gebieden: landelijk gebied en stedelijk gebied. In beide gebieden wordt op dezelfde wijze ingezameld: restafval, Plastic, blik en drinkverpakkingen (PBD) en gft en etensresten in bakken aan huis en papier los door verenigingen. Bij verschillende appartementencomplexen kan het restafval gedeponeerd worden in ondergrondse containers. Op een enkele locatie wordt het afval in vuilniszakken opgehaald. Tabel 3.1 Inzamelstructuur diverse afvalstromen

10 / 29

3.2 Huidige prestatie De huidige inzameling kent goede basisvoorzieningen. De afvalscheiding is de afgelopen jaren gestegen, mede door de invoering van de oranje bak aan huis voor PBD. Daarmee is het restafval afgenomen. Door het afsluiten van een nieuwe DVO zijn de afvalbeheerkosten in 2020 lager geworden, ondanks de landelijke stijging van de inzamel- en verwerkingskosten. In onderstaande figuur staan de belangrijkste cijfers anno 2020 samengevat. Tabel 3.2 Kerngetallen inzameling Hoeveelheid restafval (fijn + grof) per inwoner per jaar (VANG)

164 kg

Rapportcijfer inzameling (inwonerspeiling) Afvalstoffenheffing eenpersoons (2021) Afvalstoffenheffing meerpersoons (2021)

7,6* € 279,25 € 387,70

* uit I&O Inwonersonderzoek 2021 Sorteeranalyse Om de inzameling te verbeteren is het belangrijk te weten bij welke stromen het beste potentieel ligt. Jaarlijks voert Eureco in opdracht van HVC een sorteeranalyse uit. Op basis van deze gegevens kan het beleid gericht worden ingezet. In figuur 3.1 is een samenvatting van deze analyse gegeven. We zien dat een gemiddeld persoon in Drechterland 134 kg fijn huishoudelijk restafval per jaar weggooit. Hiervan is zo’n 38 kg gft en etensresten en 9 kg textiel. Uiteindelijk kan zo’n 37 kg gezien worden als daadwerkelijk restafval. Figuur 3.1

11 / 29

Inwonersenquête In aanloop naar het recycleplan is door I&O een inwonersenquête uitgezet waarin inwoners zijn gevraagd over de huidige situatie inzake afvalscheiding en de mogelijkheden om een stap verder te zetten (zie onder 5.4 voor een uitgebreidere beschrijving van dit onderzoek en bijlage 4 voor het onderzoek). 55 % van de respondenten geeft aan al heel goed te scheiden; 44% geeft aan dat het beter kan, zie figuur 3.2. Maar 1% geeft aan niet zo goed te scheiden, maar dat ook niet te willen verandering. Figuur 3.2: Huidige afvalscheiding

De inzamelcijfers, sorteeranalyse en inwonersenquête laten een duidelijk potentieel zien om de afvalscheiding een stap verder te brengen. In het volgende hoofdstuk worden de doelen en uitgangspunten beschreven waarbinnen de mogelijkheden worden ingekaderd, waarna, in hoofdstuk 5 en 6, de maatregelen uiteengezet worden.

12 / 29

4. Doelen en uitgangspunten Met het vaststellen van de keuzenotitie Gemeentelijk Grondstoffenplan (25 mei 2020) heeft de raad de koers voor de komende jaren aangegeven: het verbeteren/optimaliseren van de gescheiden afvalinzameling en het nader uitwerken van een recycle-tarief. Naast deze koers (zie verdere uitwerking in de hoofdstukken 5 en 6) heeft de raad een aantal doelen en uitgangspunten vastgesteld voor het gemeentelijk afvalbeleid. In dit hoofdstuk worden deze doelen en uitgangspunten uiteengezet. 4.1 Doelen Om bovengenoemde koers (optimalisatie en recycletarief) concreet te maken worden de volgende doelen gehanteerd: 1. Verbeteren van de milieuprestatie: Zo hoog mogelijk materiaalhergebruik, door middel van:  realisatie van minimaal 75% afvalscheiding en minder dan 100 kg restafval per persoon per jaar  hoge kwaliteit van ingezamelde grondstoffen: minimale afkeur van PBD, textiel en gft en etensresten (streven naar 0%, in ieder geval onder de 5%) 2.   

3.  

Verbeteren van de kostenprestatie: verhogen van kostenefficiëntie in de inzameling en verwerking m.b.t. de tarieven: verbetering van de positie in de landelijke benchmark rekening houdend met prijsinflatie en niet beïnvloedbare ontwikkelingen in verwerkingstarieven liggen de afvalbeheerkosten voor het merendeel van de inwoners op een lager niveau dan in 2019 Borgen van het huidige hoge serviceniveau: inzetten op een inwonertevredenheid van minimaal een “7” optimaliseren van de kwaliteit van de operationele dienstverlening: in de inzameling, op de afvalbrengstations en van de klantenservice

4.2 Uitgangspunten Bij het verwezenlijken van deze doelen worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Kwaliteit staat centraal Door het inzetten op communicatie, voorlichting, controle en handhaving verbeteren we de kwaliteit van grondstofstromen en verhogen we het materiaalhergebruik. Bronscheiding blijft de standaard Scheiden aan huis blijft de standaard. Daar waar het voor scheiden aan de bron aan ruimte ontbreekt (bijvoorbeeld bij hoogbouw) is nascheiding van PBD een serieuze optie (zie bijlage 6 notitie bron- en nascheiding). Afweging en beheersing Bij inzet van maatregelen worden voor- en nadelen afgewogen en eventuele neveneffecten met een concreet plan van aanpak beheersbaar gemaakt. Toegankelijke afvalvoorzieningen De bereikbaarheid en toegankelijkheid van de afvalvoorzieningen blijven geborgd en waar mogelijk verbeterd.

13 / 29

5. Invoeren recycle-tarief De raad heeft aangegeven de huidige voorzieningen te optimaliseren en richting de 100 kg per inwoner per jaar te willen met 75% afvalscheiding. Hoe de gemeente dit concreet tot stand brengt wordt in dit en het volgende hoofdstuk beschreven. Voorliggend hoofdstuk gaat in op de invoering van een prijsprikkel, of te wel het recycle-tarief. 5.1 Prijsprikkel Resultaten in het land laten zien dat een combinatie van een serviceprikkel én een prijsprikkel nodig is om de landelijke doelstelling van 100 kilo restafval per persoon per jaar te realiseren. Drechterland kent al een serviceprikkel: de bak aan huis voor restafval wordt nog maar één keer per vier weken ingezameld (voorheen één keer in de twee weken). Dit wordt laagfrequent inzamelen genoemd.

Om een stap verder te zetten is een prijsprikkel op restafval nodig, een zogenaamd recycle-tarief. Door een deel van de heffing afhankelijk te maken van de aanbiedingsfrequentie van het restafval ontstaat een prikkel om beter te scheiden. In figuur 5.1 is de achterliggende beleidstheorie opgenomen: een tarief op restafval leidt tot betere afvalscheiding en daarmee tot meer recycling, minder restafval, minder verwerkingskosten en een lagere afvalstoffenbelasting. Ongeveer de helft van de Nederlandse gemeenten kent een dergelijk systeem en de praktijk laat bij deze gemeenten hetzelfde beeld zien als de beleidstheorie. In figuur 5.2 zien we het gewicht aan restafval afgezet tegen de gemiddelde afvalbeheerkosten per huishouden. Gemeenten met diftar (recycle-tarief) scoren qua milieu- en kostenprestaties aanzienlijk beter. Voor meer informatie over de prestaties met diftar kunt u het IPR Normag-rapport uit bijlage 5 raadplegen. De gemeente heeft HVC de opdracht gegeven om een businesscase op te stellen waarin een recycle-tarief wordt toegepast in gemeente Drechterland. De businesscase laat hetzelfde beeld zien als de hierboven getoonde figuur: een daling in zowel de (verwerkings)kosten als de tonnages restafval.

De verwachte resultaten op het gebied van afvalscheiding, service en kosten zijn *Bron: Coelo Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden 2019, CBS Statline afvalhoeveelheden 2019, bewerking door IPR Normag.

14 / 29

opgenomen in tabel 5.1. Verwacht wordt een afname van 61 kg per inwoner per jaar, een min of meer gelijkblijvend rapportcijfer en een daling in de structurele afvalbeheerkosten (exclusief eenmalige kosten) van € 101.189. De gemiddelde daling van de verwerkingskosten is € 12,38 per huishouden, maar is afhankelijk van de hoeveelheid aangeboden restafval en betreft de verwachte besparing op de structurele afvalbeheerkosten. Zie hoofdstuk 8 voor de onderbouwing van dit bedrag en de eenmalige kosten. Tabel 5.1 Verwachte resultaten milieu, kosten en service met Recycle-tarief + optimalisaties Hoeveelheid restafval (VANG) Afname van 61 kg (totaal 85 kg) Rapportcijfer inzameling 7+ Afvalbeheerkosten € -101.189 Gemiddelde structurele besparing per € 12,38 woonhuisaansluiting (8254) 5.2 Opbouw recycle-tarief Bij het recycle-tarief bestaat de afvalstoffenheffing uit twee componenten: een vast gedeelte en een variabel gedeelte. Het vaste gedeelte wordt geheven om de kosten voor inzameling en verwerking te borgen. Dit vaste bedrag wordt door elk huishouden betaald, onafhankelijk van of afval wel of niet wordt aangeboden. Het flexibele gedeelte is afhankelijk van hoe vaak het restafval wordt aangeboden. Inwoners kunnen in een mobiele app terugzien hoe vaak zij hun afval hebben aangeboden.

Gelet moet worden op de juiste opbouw van de heffing, zodat een goede dekking bestaat voor de structurele kosten. Als er te weinig dekking is uit het vaste tarief, kan bij een goede respons op het recycle-tarief de noodzaak ontstaan om het tarief alsnog te verhogen. Veel gemeenten passen daarom de 80-20 regel toe, waarbij 80% van de afvalstoffenheffing uit het vastrecht bestaat en 20% uit het variabele deel. Wat de precieze verhouding wordt, is afhankelijk van lokale kenmerken en wordt in samenwerking met de belastingafdeling uitgewerkt. De raad stelt het tarief vast in de belastingverordening. 5.3 Enkele kanttekeningen en onbedoelde gevolgen Invoering van het recycle-tarief leidt tot voordelen op afvalscheiding en afvalbeheerkosten, al moet er wel rekening gehouden worden met een aantal kanttekeningen en onbedoelde gevolgen. In onderstaande tekst worden de belangrijkste zaken uiteengezet. Kosten Recycle-tarief richt zich op het concept dat de vervuiler betaalt; het tarief op restafval motiveert om afval (beter) te scheiden. Kosten zijn onder meer afhankelijk van de gebiedskenmerken, beleidskeuzes, investeringen, inkomsten uit vergoedingen, etc. en zijn gebaseerd op een business case van HVC. Door goed te monitoren op de verschillende stromen kan tijdig bijgestuurd worden. Administratie en bedrijfsvoering Omdat, i.p.v.

een enkel vlaktarief, verschillende tarieven bijgehouden en opgelegd moeten worden vraagt een recycle-tarief om een uitgebreidere administratie. Omdat dit meer arbeidsintensief is dan het huidige systeem en het behandelen van bezwaren eveneens moeilijker maakt, leidt het op deze post tot hogere kosten. Ook is extra aandacht nodig voor communicatie en handhaving. Zie hoofdstuk 8 voor verdere onderbouwing.

15 / 29

Dumping en vervuiling Doordat het aanbieden van restafval voor een huishouden direct kosten me zich meebrengt, bestaat de prikkel om het restafval zo goed mogelijk te scheiden. Bij sommige inwoners kan dit echter ook leiden tot de prikkel om het restafval bij andere stromen te gooien, elders te dumpen, of naast een ondergrondse container te plaatsen. Dit leidt (zeker in het eerste jaar) tot meer kosten voor het verwijderen van gedumpt en bijgeplaatst afval en afkeur van vervuilde ingezamelde stromen. Om dit op te vangen dient handhaving en afvalcontrole geïntensiveerd te worden. Eveneens zal de servicedienst meer afval moeten verwijderen, wat op deze post leidt tot hogere uitgaven (zie financiële paragraaf). Uit ervaringen van andere gemeenten en onderzoek van IPR Normag weten we dat dumpingen zich vooral in het eerste jaar voordoen en daarna sterk afnemen. Ook zijn deze onbedoelde gevolgen goed te ondervangen met een goed beheersplan (zie bijlage 2 voor het beheersplan in grote lijnen). 5.4 inwonersenquête Om een beeld te krijgen van onder welke voorwaarden inwoners mogelijkheden zien om een recycle-tarief in te voeren heeft I&O in april 2021 een enquête uitgezet onder inwoners (zie bijlage 4 voor het volledige rapport). Het betreffende rapport is meegenomen in dit plan. Volgens het onderzoek (2021) zegt 55% al heel goed te scheiden; 44% ziet ruimte voor verbetering.

Uit de kwalitatieve data (open vragen) blijkt dat inwoners onder meer als voordeel zien dat het systeem leidt tot betere afvalscheiding en daarmee tot een beter milieu. Ook geven inwoners aan dat het leidt tot meer bewustwording over het belang van afvalscheiding en dat het systeem eerlijker en – voor bepaalde groepen – naar verwachting goedkoper is. Als nadelen van recycle-tarief wordt onder meer benoemd dat kosten te hoog worden, men bang is voor een verslechtering van de relatie met de buren en het systeem tot dumpingen in de openbare ruimte leidt. De bevindingen uit de rapportage zijn meegenomen in dit plan. Op de relevante risico’s is een beheersplan gemaakt (zie bijlage 2). Daarnaast geven inwoners aan het belangrijk te vinden dat er duidelijke communicatie wordt ingezet over de hoogte en samenstelling van het tarief, de kosten van de heffing niet te veel mogen stijgen en er voldoende mogelijkheden zijn om het restafval te scheiden. Hier wordt op ingespeeld in voorliggend plan en zal rekening mee gehouden worden bij de invoer. 5.5 Specifieke doelgroepen Met het invoeren van een recycle-tarief wordt de service op recyclebare stromen verhoogd. Op restafval wordt de service daarentegen verlaagd met als doel een prikkel te creëren voor afvalscheiding. Voor veel inwoners is dit geen probleem, maar er zijn verschillende doelgroepen waarvoor dit lastig is.

Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan ouderen of gezinnen met kinderen in de luiers. In de inwonerspeiling is gevraagd of er uitzonderingen gemaakt moeten worden voor verschillende doelgroepen. Opvallend is dat 57% van de respondenten het acceptabel vindt (inclusief neutraal) dat er uitzonderingen worden gemaakt voor groepen die dat nodig hebben. Dit percentage daalt tot 26% (inclusief neutraal) wanneer dit leidt tot een hoger tarief voor de respondent zelf. 21% geeft aan dat de gemeente een uitzondering moet maken voor jonge gezinnen en 36% geeft aan dat chronische zieken een uitzondering moeten krijgen. Op basis van de ervaringen van andere gemeenten en de informatie uit het inwonersonderzoek wordt, naast de inzet van afvalcoaches, het onderstaand serviceniveau voor specifieke doelgroep ingezet. Het maatwerk wordt definitief door de raad vastgesteld met de belastingverordening 2023.

16 / 29

Tabel 5.2: Serviceniveau en eventuele uitzonderingen specifieke doelgroepen Doelgroep Bewoners hoogbouw

Aandachtspunt Bewoners in de hoogbouw hebben doorgaans minder mogelijkheden om hun afval gescheiden aan te bieden.

Gezin met kinderen in luiers

Gezinnen met meer dan drie kinderen in de luiers redden het doorgaans niet met de inzamelfrequentie van één keer in de vier weken.

Ouderen

Ouderen zijn vaker slecht te been en kunnen te maken krijgen met incontinentiemateriaal.

Inwoners met medisch afval

Indien er medische gronden zijn, bestaat de kans op meer medicijnafval en incontinentiemateriaal. Hierdoor is sprake van meer restafval.

Sociale minima

Sociale minima hebben beperkte financiële middelen.

Toekomstig serviceniveau Bij hoogbouw worden de basisvoorzieningen op orde gebracht, zodat ook voor deze groep afvalscheiding mogelijk is. Uitgangspunt is handhaven van het huidige serviceniveau. In uitzonderingssituaties, drie of meer kinderen in de luiers, is het mogelijk om een afvalpas voor een ondergrondse container aan te vragen. Het recycletarief blijft van toepassing. Indien ouderen een bak aan huis hebben voor restafval kunnen zij deze op verzoek omruilen tegen een kleiner formaat. Voor de kleine bak ligt het tarief per aanbieding lager. Voor inwoners met medisch afval wordt een afvalpas voor ondergrondse container beschikbaar gesteld. Een eventuele korting wordt onderzocht en uitgewerkt in de belastingverordening. Kwijtschelding vast tarief; invulling variabel deel wordt onderzocht en voorgelegd bij de belastingverordening.

5.6 AVG Om het afvalbeleid met het recycle-tarief goed uit te kunnen voeren, moet per woonhuisaansluiting geregistreerd worden hoe vaak de bak aan huis voor restafval is aangeboden, of hoe vaak er een zak in een boven-/ of ondergrondse container voor restafval is gedeponeerd. Omdat de pasjes voor ondergrondse containers en de chips in bakken aan huis voor restafval gekoppeld worden een woonhuisaansluiting (en daarmee aan persoonsgegevens) is de Algemene Verordening Gegevensbescherming van toepassing. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om aan te tonen dat zij zich aan deze wet houdt (verantwoordingsplicht). De gemeente moet hiervoor een privacyverklaring opstellen voor de inwoners, zodat zij weten waarom de gegevens worden verzameld en wat hiermee wordt gedaan. Deze wordt opgesteld alvorens het recycletarief in te voeren.

17 / 29

6. Aanvullende maatregelen Om de afvalscheiding en kostenbeheersing een stap verder te brengen, worden er, naast het invoeren van een recycle-tarief, een aantal verbeteringen in de inzameling doorgevoerd. Dit hoofdstuk gaat in op deze optimalisatiemaatregelen, evenals enige indirecte, ondersteunende maatregelen, zoals communicatie en toezicht en handhaving. Optimalisatie maatregelen 6.1 Grof afval ophalen tegen betaling Het aan huis opgehaalde grof afval gaat ongescheiden in de perswagen wat ten koste gaat van het scheidingpercentage. Daarnaast brengt de inzamelroute kosten met zich mee die verdeeld worden over alle inwoners. Vanaf 1 januari 2023 zal een vergoeding van € 20,- in rekening gebracht worden voor het ophalen van grof afval aan huis. Het betalen voor het laten ophalen van een bank of tv is in lijn met het een recycle-tarief: alleen degene die daadwerkelijk grof afval aan huis aanbiedt betaald. Zelf brengen van grof afval naar het afvalbrengstation blijft gratis. Op deze manier wordt brengen van grof huishoudelijk afval gestimuleerd: op het afvalbrengstation zijn er betere scheidingsmogelijkheden dan bij het ophalen van grof afval aan huis. De raad stelt het definitieve tarief vast bij de belastingverordening 2023.

6.2 Verruimen openingstijden afvalbrengstation In overleg met de zeven Westfriese gemeenten heeft HVC in 2020 de openingstijden van de afvalbrengstations binnen de bestaande kosten met één uur en een kwartier verruimd. 6.3 Verbeteren inzamelprestaties gft en etensresten Zoals aangegeven in hoofdstuk 3 komt er nog 38 kg per persoon per jaar aan gft en etensresten in het restafval terecht. Om dit aandeel omlaag te brengen wordt ingezet op communicatie (zie ook onder ondersteunende maatregelen). In de fysieke ruimte zullen de woonhuisaansluitingen die nog geen mogelijkheden hebben om gft en etensresten gescheiden aan te leveren (overwegend appartementencomplexen) voorzien worden van inzamelmiddelen en aangesloten worden op een inzamelroute. In combinatie met een recycle-tarief gaat de inzamelrespons van deze stroom dan omhoog. Daarnaast wordt, omwille van een betere kwaliteit, gepromoot snoeiafval naar het afvalbrengstation te brengen. Als gevolg hiervan hoeft de inzamelfrequentie niet omhoog in de zomermaanden. Tot slot worden afvalcoaches ingezet om op kwaliteit te sturen. 6.4 Optimaliseren papierinzameling De huidige inzamelfrequentie van het oud papier ligt hoog (één keer per twee weken). Verenigingen kunnen geregeld geen vrijwilligers leveren en de papierprijs fluctueert in grote mate.

Om de inzameling efficiënter te maken wordt gezocht naar mogelijkheden om de kosten omlaag te brengen. Een van de opties is om de inzamelfrequentie te verlagen. Elders in het land is dit de meest gangbare inzamelfrequentie voor oud papier. Op deze manier ligt er minder druk op de verenigingen en liggen de inzamelkosten lager. Of dit een haalbare optie is wordt besproken na vaststelling van voorliggend plan. 6.5 Optimaliseren textielinzameling Momenteel voldoet de textielinzameling en worden geen optimalisaties voorzien. In de toekomst wordt overwogen of het wenselijk is te handhaven op textielinzameling van derden. 6.6 Bedrijfsmatig afval weren Er belandt nog veel bedrijfsmatig afval in het huishoudelijk restafval. Dit kan worden voorkomen door geen toegangspas voor ondergrondse containers te verstrekken aan ondernemers, bakken

18 / 29

aan huis te chippen (inmiddels toegepast) en te controleren en handhaven op een eigen inzamelmiddelen en contracten met particuliere inzamelaars. Ondersteunende maatregelen Naast de hierboven genoemde directe maatregelen wordt ingezet op het intensiveren van communicatie en voorlichting. Gerichte en eigentijdse inwonercommunicatie is een belangrijke voorwaarde om tot blijvende positieve resultaten te komen. 6.7 Structurele inzet afvalcoaching Ter bevordering van de afvalscheiding worden afvalcoaches ingezet om inwoners te adviseren over hoe zij hun afval beter kunnen scheiden, vragen/meldingen af te handelen in de wijk en afvalcontroles uit te voeren. 6.8 Communicatie Communicatie is een belangrijk middel om het afvalbeleid kracht bij te zetten en inwoners te informeren over de inzameling en verwerking van verschillende stromen. We intensiveren deze communicatie en zorgen voor communicatie gericht op verschillende doelgroepen. 6.9 Lobby De gemeente neemt actief deel aan de NVRD en VNG-gremia, enerzijds om up to date te blijven inzake de ontwikkelingen in het landelijke afvalbeleid, anderzijds om gezamenlijk met andere gemeenten op te trekken, bijvoorbeeld om een vuist te maken in het verpakkingendossier en aan te dringen op aanpassingen in productontwerp en betere recyclebare verpakkingen. In onderstaande tabel zijn de verwachte effecten per maatregelen opgenomen.

Daarbij moet opgemerkt worden dat de verschillende maatregelen met elkaar interacteren en niet geheel los van elkaar gezien kunnen worden.

19 / 29

Tabel 6.1

Overzicht effecten van de aanvullende maatregelen Maatregel op inzameling 1. Grof afval ophalen tegen betaling 2. Verruimen openingstijden afvalbrengstation 3. Verbeteren inzamelprestaties gft en etensresten 4. Optimaliseren papierinzameling 5. Optimaliseren textielinzameling 6. Bedrijfsafval weren Ondersteunende maatregelen 7. Structurele inzet afvalcoaching 8. Communicatie 9. Lobby

Effect afvalscheiding +

Effect Service -

Effect kostenbeheersing +

+

+

0

+

+

0/+

0

0/-

+

Geen aanpassing

Geen aanpassing

Geen aanpassing

+

0

+

Effect milieu +

Effect Service +

Effect kostenbeheersing +

+ +

+ +

+ +

+ = positief, 0 = neutraal, - negatief.

20 / 29

7. Overig beleid In voorgaande hoofdstukken is de nieuwe insteek van het afvalbeleid uiteengezet. In voorliggend hoofdstuk wordt ingegaan op zaken die niet direct invloed hebben op het nieuwe beleid, maar wel deel uitmaken van het afvaldossier. 7.1 Samenwerking ABWF De gemeente neemt deel aan de gemeenschappelijke regeling Afvalbeheer Westfriesland (ABWF). In deze vorm overleggen de zeven Westfriese gemeenten op bestuurlijk en ambtelijk niveau over het afvalbeleid in de regio. Wanneer mogelijk wordt afstemming gezocht en gebruik gemaakt van de synergie van intergemeentelijke samenwerking. De andere zes Westfriese gemeenten werken eveneens een nieuwe afvalbeleid uit. Opmeer en Medemblik voeren naar verwachting met ingang van 1 januari 2022 een recycle-tarief in en zetten in op vergelijkbare aanvullende maatregelen. In Enkhuizen moet het afvalbeleidsplan nog worden vastgesteld en wordt gekoerst op het optimaliseren van de inzameling. Koggenland heeft voor de eerstkomende jaren gekozen voor het optimaliseren van de inzameling. In Stede Broec en Hoorn worden verschillende scenario’s in beeld gebracht waaronder een recycle-tarief; in deze gemeenten is op het moment van schrijven de richting onbekend. 7.2 Zwerfafval Naast de inzameling en verwerking, is een belangrijk doel van het afvalbeheer te voorkomen dat afval in het milieu terechtkomt.

Een onderdeel daarvan is het voorkomen en opruimen van zwerfafval. De gemeente plaatst en onderhoudt openbare prullenbakken en zorgt voor het opruimen van zwerfafval in de openbare ruimte. Meldingen worden gedaan via de Fixi-app. Ligt de verantwoordelijkheid bijvoorbeeld bij de Provincie, zoals bij de provinciale wegen, dan treedt de gemeente met deze partij in contact. De gemeente ondersteunt inwonerinitiatieven met grijpstokken, vuilniszakken en ander toebehoren en doet jaarlijks mee met de landelijke Opschoondag (Nederland Schoon). 7.3 Afvalvrije scholen Een aantal scholen in Westfriesland laat via HVC haar afval ophalen. Dit heeft als voordeel dat het afval gescheiden kan worden en leerlingen onderwijs krijgen in afvalscheiding. Na een introductiedag met vuilnismannen en een vuilniswagen op het schoolplein, kunnen de kinderen in elke klas afval in verschillende stromen inzamelen. Scholen kunnen zich via de gemeente aanmelden.

21 / 29

8. Investeringen, kosten en baten De keuze voor het invoeren van een recycle-tarief en de verschillende optimalisaties brengen financiële voordelen met zich mee en vragen om een aantal structurele en incidentele investeringen. In dit hoofdstuk wordt op deze verschillende posten ingegaan. 8.1 Besparing DVO tarief In opdracht van de gemeente heeft HVC de in dit plan genoemde maatregelen uitgewerkt en een offerte uitgebracht. De optimalisaties en invoering recycletarief leiden tot een voordeel op het DVO-tarief van € 18,44 per woonhuisaansluiting (wha) per jaar (prijspeil 2021). Dit is inclusief vergoedingen voor PBD en besparing verbrandingsbelasting. In onderstaand figuur is het DVOtarief afgezet tegenover het tarief bij ongewijzigd beleid (prijspeil 2021). Figuur 8.1 Mutatie DVO-tarief invoering recycle-tarief vs. ongewijzigd beleid

* Profiel 5 betreft het invoeren van het recycle-tarief

8.2 Mutaties Afvalbeheerkosten Om te komen tot de besparing op het tarief zijn de maatregelen nodig zoals beschreven in dit Recycleplan. In tabel 8.1 zijn alle structurele financiële mutaties opgenomen, beginnende bij de mutaties op het DVO tarief en de kosten/inkomsten van derden. Op basis van advies van Buiten Organisatieadvies, JMA, HVC en de betrokken afdelingen zijn eveneens structurele mutaties opgenomen voor de bedrijfsvoering van de gemeente. Het totale jaarlijkse voordeel tegenover gewijzigd beleid komt hiermee uit op € -101.189, of te wel € -12,26 per wha (uitgaande van 8254 wha’s en prijspeil 2021). Let op: in deze berekening zijn aanvullende maatregelen voor specifieke doelgroepen (bijv. voor ouderen) en kwijtscheldingen (voor inwoners met een laag inkomen) niet meegenomen. In het voorliggende plan zijn een aantal extra ondergrondse containers voorzien. HVC draagt de kapitaallasten voor de container, de gemeente voor de betonputten. Voor de betonputten wordt de raad gevraagd een krediet beschikbaar te stellen van € 16.500. De afschrijving is meegenomen in de berekening.

22 / 29

Tabel 8.1 Structurele kosten en baten nieuw beleid Mutaties kosten HVC Inzameling € 39.540 Verwerking € -100.415 Grof afval tegen betaling € -32.780 Subtotaal € -93.665 Mutaties kosten/inkomsten derden Vergoeding Nedvang PMD (€ 245/ton) € -20.335 Besparing verbrandingsbelasting € -38.189 Subtotaal € -58.524 Mutaties kosten gemeente Handhaving/toezicht € 10.000 Buitendienst € 10.000 Inningskosten € 30.000 Kapitaalasten € 1000 Subtotaal € 51.000 Totaal mutaties structurele uitgaven gemeente Totaal € -101.189

8.3 Incidentele kosten Om een recycle-tarief en de verschillende optimalisaties te implementeren wordt een aantal eenmalige projectkosten gemaakt, zowel bij HVC als bij de gemeente. De hieronder genoemde kosten gaan uit van het gelijktijdig overgaan van de gemeente Stede Broec op het recycletarief (besluitvorming gepland in december ’21) en bestaan bij HVC onder meer uit projectleiding, middelen en communicatie. Bij de gemeente bestaan de kosten onder andere uit communicatie, extra handhaving en het opruimen van de bij de opstart verwachte extra bijplaatsingen en dumpingen. De kosten zijn in kaart gebracht in tabel 8.2. Zoals aangegeven zijn deze cijfers onder voorbehoud van het gelijktijdig overgaan op het recycle-tarief van de gemeente Stede Broec, waardoor bij de implementatie synergievoordelen worden behaald bij de SED organisatie. HVC verwacht € 147.593,- in rekening te brengen voor communicatie- en projectkosten. De gemeente verwacht eenmalig € 110.000,- extra kosten te maken voor onder meer het aanpassen van de administratie en extra handhaving en toezicht. De totale eenmalige kosten worden geschat op € 257.593,-. Tabel 8.2 Incidentele kosten Eenmalige projectkosten HVC Project- en communicatiekosten (afrekening € 147.593 o.b.v.

werkelijke uren) Subtotaal € 147.593 Eenmalige projectkosten gemeente Voorbereiding organisatie / projectleiding € 20.000 Meerwerk plaatsing betonputten € 5.000 Communicatie € 16.500 Meldingen/KCC € 11.000 Toezicht/handhaving € 35.000 Softwarepakket € 5000 In beeld brengen nul situatie zwerfafval € 2500 Inzet buitendienst en extra verwerkingskosten € 15.000 Subtotaal € 110.000 Totaal eenmalige kosten Totaal € 257.593

23 / 29

Wanneer Stede Broec besluit geen recycle-tarief in te voeren, gaat Drechterland als individuele gemeente over op het recycle-tarief, waarmee het synergievoordeel vervalt. De eenmalige kosten komen in dit geval neer op € 333.500. In tabel 8.3 zijn de verschillende posten voor deze situatie opgenomen. Tabel 8.3 Incidentele kosten zonder synergievoordeel Eenmalige projectkosten HVC Project- en communicatiekosten (afrekening € 193.000 o.b.v. werkelijke uren) Subtotaal € 193.000 Eenmalige projectkosten gemeente Voorbereiding organisatie / projectleiding € 30.000 Meerwerk plaatsing betonputten € 5.000 Communicatie € 25.000 Meldingen/KCC € 15.000 Toezicht/handhaving € 40.000 Softwarepakket € 5000 In beeld brengen nul situatie zwerfafval € 2500 Inzet buitendienst en extra verwerkingskosten € 18.000 Subtotaal € 140.500 Totaal eenmalige kosten Totaal € 333.500

24 / 29

9. Planning en evaluatie Invoering van het recycle-tarief en de optimalisaties vragen om een goede voorbereiding en planning. Daarnaast willen we, zowel tussentijds als aan het eind van de looptijd van dit plan, weten of we de juiste richting gevolgd hebben en of we ergens kunnen/moeten bijsturen. Voorliggend hoofdstuk gaat in op planning en evaluatie van het voorgestelde beleid. 9.1 Planning Voorzien wordt dat het plan in november 2021 door de gemeenteraad wordt behandeld en vastgesteld. Vervolgens kunnen de eerste optimalisaties worden doorgevoerd. Omdat het recycletarief vraagt om een degelijke voorbereiding staat de invoering gepland op 1 januari 2023. Na het eerste jaar zal het nieuwe beleid geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd worden. 2025 staat in het teken van een eindevaluatie van het gevoerde beleid en het opstellen van een nieuw beleidsplan met de koers, doelen en uitgangspunten voor de daaropvolgende jaren. In tabel 9.1 is de planning samengevat. Tabel 9.1 planning activiteiten Recycleplan Jaar 2021 2022 2023

2024 2025

Activiteit - Vaststellen beleidsplan - Start optimalisering - Monitoring - Invoering recycle-tarief (1 januari) - Invoering grof afval tegen betaling (1 januari) - Monitoring - Tussentijdse evaluatie en eventuele bijsturing - Monitoring - Evaluatie en opstellen nieuw beleidsplan - Monitoring

9.2 Evaluatie Onderbouwd beleid is meetbaar. Hiermee is het van belang om zowel tussentijds als bij afsluiting van de beleidsperiode te evalueren of de ingezette lijn is geslaagd en waar het wenselijk is bij te sturen. 9.3 Evaluatie criteria De evaluatiecriteria zijn de doelen en uitgangspunten zoals beschreven in hoofdstuk 4. De expliciete criteria zijn in onderstaand schema te vinden, inclusief de data waarop voorzien wordt dat deze behaald zijn. De indicatoren zijn onder meer afkomstig uit de landelijke benchmark, rapportages van HVC en metingen van Eureco. Waar nodig zal aanvullende data worden ingewonnen, denk hierbij bijvoorbeeld aan een inwonersenquête. Aan het eind van de looptijd van het beleidsplan stelt de gemeente een eindrapport op in samenwerking met HVC en de regio. De SED-gemeenten evalueren gezamenlijk.

25 / 29

Tabel 9.2 Evaluatiecriteria Recycleplan 2022 - 2025

26 / 29

Bijlage 1: Lijst met afkortingen DVO: Dienstverleningsovereenkomst PBD: Plastic, blik en drinkpakken Gft en etensresten: Groente, fruit, tuinafval en etensresten CAW: Centraal Afvalverwijderingsbedrijf West-Friesland (Nu ABWF) ABWF: Afvalbeheer Westfriesland (Voorheen CAW) VANG: Van Afval naar Grondstof (landelijke doelstellingen) Diftar: Staat voor gedifferentieerde tarieven en houdt in dat de afvalstoffenheffing voor huishoudens afhangt van de hoeveelheid restafval die zij aanbieden. Recycle-tarief: Andere naam voor Diftar

27 / 29

Bijlage 2: Beheersplan Neveneffecten Recycleplan Aanpak mogelijke neveneffecten De invoering van recycle-tarief kan de volgende neveneffecten met zich meebrengen:     

vollere openbare afvalbakken; mogelijke achteruitgang van de kwaliteit van ingezamelde grondstofstromen; meer dumpingen in de openbare ruimte en bijplaatsingen van afval bij (ondergrondse) verzamelcontainers; deponeren in andermans bak aan huis; meer zwerfafval in de gemeente of daarbuiten.

De ervaring bij andere gemeenten leert dat de neveneffecten vaak van relatief korte duur zijn en beheersbaar worden gemaakt door extra inzet op communicatie, toezicht en handhaving en specifieke locaties dagelijks te controleren en schoon te maken en houden. Door ervoor te zorgen dat de basis (goede voorzieningen, handhaving, communicatie, etc.) op orde is, kunnen we ervoor zorgen dat de impact van de neveneffecten beheersbaar blijft. Onderstaande activiteiten worden uitgevoerd om de neveneffecten zoveel mogelijk te beperken. Nulmeting zwerfafval en monitoring We voeren medio 2022 een nulmeting uit op zwerfafval om te kunnen beoordelen wat de stand van zaken is met betrekking tot zwerfafval binnen de gemeente. Een jaar na invoering voeren we een effectmeting uit om te kijken of de hoeveelheid dumpingen en zwerfafval is toe- of afgenomen. Handhavers zijn zichtbaar aanwezig De inzet van handhavers helpt bij het voorkomen van de neveneffecten. De insteek hierbij is om niet direct te beboeten, maar inwoners te wijzen op de mogelijke gevolgen en hen aan te spreken op hun gedrag. Gerichte communicatie en inzet afvalcoaches Eveneens zal ingezet worden op gerichte communicatie in voorlichting van afvalcoaches. Deze speciaal opgeleide mensen hebben binnen hun wijk de taak om inwoners te informeren over de mogelijkheden van afvalscheiding en hen aan te spreken waar nodig.

De ervaring bij andere gemeenten leert dat afvalcoaches positief bijdragen aan de afvalscheiding, kwaliteit en daarmee dus aan de kostenefficiëntie van de verwerking.

28 / 29

Bijlage 3: Communicatieplan op hoofdlijnen Het uitvoeren van de in het Recycleplan genoemde zaken vragen om een goede voorbereiding, waarbij het essentieel is inwoners goed en tijdig te informeren. Na vaststelling van het Recycleplan wordt in samenwerking met HVC een communicatieplan opgesteld die specifiek op de lokale situatie ingaat. Dit plan zal onder andere de volgende elementen bevatten. Doel en pijlers Doel van het communicatieplan is inwoners tijdig en begrijpelijk te informeren over beleidswijzigingen. Voor dit plan worden de volgende drie pijlers aangehouden: 1. Persoonlijk contact (afvalcoaches, informatiebijeenkomsten, klantcontacten en chauffeurs. 2. Offline communicatie (brieven, flyers, artikelen, FAQ, containerhangers) 3. Online (filmpjes, sociale media, gemeente nieuws). Doelgroepen Alle inwoners van Drechterland, maar ook de lokale groepen zoals de dorpsverenigingen. Uitgangspunten  In regie van de gemeente  Zoveel mogelijk persoonlijk contact  Lokaal en herkenbaar Planning December 2021: besluitvorming beleidsplan Januari 2022: start optimalisaties en communicatie 1 januari 2023: invoering recycle-tarief en communicatie

29 / 29