B1 Concept Voorstel Recreatievisie (2024-56)

Aan het dagelijks bestuur van het Recreatieschap Westfriesland Bovenkarspel

: X augustus 2024

Onderwerp

: Ambitieniveau Recreatievisie

Bijlagenummer

:X

Geachte leden van het dagelijks bestuur, Hierbij leggen wij u een voorstel voor over het ambitieniveau voor de nieuw recreatievisie. Het ambitieniveau is bepalend voor de verdere uitwerking van de recreatievisie. Na besluitvorming door het dagelijks bestuur zal dit voorstel aan de gemeenten worden aangeboden voor het afgeven van een zienswijze door hun raden. Het voorstel zal -inclusief de zienswijzen- in december in het algemeen bestuur worden behandeld voor vaststelling. Samenvatting Het Recreatieschap Westfriesland ontwikkelt een nieuwe recreatievisie. Het plan vervangt het Natuuren Recreatieplan Westfriesland uit 2016. De groei van het aantal inwoners en andere (ruimtelijke) ontwikkelingen in de regio, is aanleiding om opnieuw te kijken naar de opgave voor de recreatie in Westfriesland. Het Recreatieschap is en blijft aanjager voor het uitvoeren van de visie, maar de visie gaat verder gaat dan alleen haar invloedsfeer. Bij de visie wordt ook een uitvoeringsprogramma gemaakt . Hierin zullen gemeenten en Recreatieschap, samen met andere organisaties een rol hebben. Over de daadwerkelijke uitvoering van projecten van het programma zal separaat besluitvorming plaatsvinden. Het proces is aanbeland bij het bepalen van het ambitieniveau voor het opstellen van de visie.

Omdat het ambitieniveau zeer bepalend is voor de visie en de uiteindelijke uitvoering ervan, worden de raden via een zienswijzeprocedure betrokken in dit proces. Er zijn drie scenario’s voor het ambitieniveau uitgewerkt: 1. Voldoen aan de landelijke norm (model provincie NH) (350m²/ huishouden); 2. Uitbreiden met accent op verbindingen (265m²/ huishouden); 3. Recreatiegroen laten meegroeien met het huidige inwonersaantal (150m²/ huishouden). Het voorstel is om ‘Scenario 2 – Uitbreiden met accent op verbindingen’ te kiezen als ambitieniveau en op basis daarvan de visie nader uit te werken. In dit scenario is er sprake van een toename van groen per huishouden van 150 m² naar 265m². Dat betreft een minder grote groei dan nodig is om aan de norm van de provincie te voldoen, die uitgaat van een benodigde 350 m² per huishouden. Het behalen van de norm is om meerdere redenen niet haalbaar. Een toename naar 265m2 per huishouden wel. Deze groei wordt ingevuld door de realisatie van: - +/- 585 ha recreatiegebied - +/- 88 km recreatieve paden/routes Aanleiding In december 2023 heeft u ingestemd met de opdrachtformulering voor de nieuwe Recreatievisie. Voor het opstellen van de visie en het begeleiden van het proces tot vaststelling hebben we besloten externe

expertise in te huren. In januari 2024 hebben we deze opdracht gegund aan Bureau Buiten. Op dit moment is zijn de scenario's voor de recreatievisie gereed (zie bijlage X). Eerst was het de bedoeling om de definitieve visie aan de gemeenteraden aan te bieden voor afgifte van een zienswijzen. In juni 2024 is besloten een extra besluitvormingsstap toe te voegen, namelijk een zienwijze op het ambitieniveau van de visie. Reden daarvoor is dat het ambitieniveau bepalend is voor de (gevolgen van de) uitvoering van de visie. Doel/effect De visie op recreatie in Westfriesland is als volgt geformuleerd: ´Regio Westfriesland wil de inwoners van en bezoekers aan de regio voldoende kwalitatief goede en aantrekkelijke recreatiemogelijkheden bieden. Recreatievoorzieningen brengen plezier én dragen positief bij aan de fysieke en mentale gezondheid van de inwoners, het zorgt voor een fijne leefomgeving en kan bijdragen aan opgaven voor natuur, biodiversiteit en klimaat. Door recreatie integraal als onderdeel bij andere ontwikkelingen mee te nemen begint het letterlijk bij de voordeur. Daarnaast wil de Regio zich inzetten voor een aantrekkelijk en beleefbaar landschap met natuur- en cultuurwaarden.’ Het doel van het voorstel is om te kiezen voor een ambitieniveau dat kader stelt en richting geeft voor de verder uitwerking van de recreatievisie.

Voorgesteld besluit In het bijgevoegde stuk zijn drie scenario’s voor het uitvoeren van de visie uitgewerkt. Het voorstel is om ‘Scenario 2 – Uitbreiden met accent op verbindingen’ te kiezen als ambitieniveau om de visie nader uit te werken. In dit scenario is er sprake van een toename van groen per huishouden van 150 m² naar 265m². Dat betreft een minder grote groei dan nodig is om aan de norm van de provincie te voldoen, die uitgaat van een benodigde 350 m² per huishouden. Het behalen van de norm is om meerdere redenen niet haalbaar. Een toename naar 265m2 per huishouden wel. Deze groei wordt ingevuld door de realisatie van: - +/- 585 ha recreatiegebied - +/- 88 km recreatieve paden/routes Draagvlak/participatie Bij het opstellen van de recreatievisie zijn de partners van het Recreatieschap nauw betrokken. Ten eerste de gemeenten als deelnemers van de gemeenschappelijke regeling. Zij zijn vertegenwoordigd in de ambtelijke projectgroep. Deze projectgroep lever input voor de verschillende producten en de producten en proces worden nauw met hen afgestemd. Ook is er een klankbordgroep waarin partijen als provincie, HHNK, terreinbeheerders en verschillende belangenorganisaties zijn vertegenwoordigd. De rol van deze groep is om input te leveren voor de verschillende producten en te klankborden.

Tot slot worden de gemeenteraden twee keer in het proces betrokken via een zienswijzeprocedure: nu, bij het bepalen van het ambitieniveau en bij de vaststelling van de visie. Burgerparticipatie door de gebruikers zal aan bod komen bij de uiteindelijke uitvoering van (deel)projecten van de visie. Maatschappelijk resultaat Recreatie is belangrijk voor een goed woon- en vestigingsklimaat. Bewegen, sporten, ontmoeten en ontspannen in het groen is cruciaal voor de mentale en fysieke gezondheid van inwoners. Mogelijkheden om buiten te bewegen en te ontspannen maken een regio aantrekkelijker om te wonen en te werken. Door te verblijven in de natuur en het groen, worden de kennis en waardering voor de lokale omgeving vergroot. Dit bevordert naast een actieve en gezonde levensstijl, ook de sociale

interactie en cohesie binnen de gemeenschap. De recreatievisie zal richting geven aan de manier waarop we invulling geven aan deze opgave. Relevante beleidsstukken of processen Gemeentelijk beleid/coalitieakkoord (voor advies gemeenten en door de gemeenten toe te voegen) Ruimtelijke agenda & Provinciaal programma landelijk gebied Bij het opstellen van de Recreatievisie wordt aangesloten bij andere ruimtelijke trajecten op provinciaal en regionaal niveau, zoals de ruimtelijke agenda en het provinciaal programma landelijk gebied. De Ruimtelijke Agenda lijkt daarbij het belangrijkste traject te zijn omdat deze als input dient voor de invulling van verschillende provinciale- en rijksopgaven. Daarnaast beslaat de Ruimtelijke Agenda alle ontwikkelingen en onderwerpen die een ruimtelijk beslag hebben of vragen en geeft het daar richting aan. Pact van Westfriesland In het Pact van Westfriesland hebben de zeven gemeenten van Westfriesland afgesproken samen met maatschappelijke partners te bouwen aan een sterke, zorgzame en duurzame regio. Een regio waar het goed wonen, werken en leven is. Een van de aantrekkelijkste regio’s van Nederland. Voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het actualiseren (lees: het maken van de nieuwe recreatievisie) en uitvoeren van het Landschapsplan Westfriesland is opgenomen in het uitvoeringsprogramma.

Visie Recreatie & Toerisme Noord-Holland 2030 In dit provinciale beleid worden recreatie en toerisme in samenhang bekeken. Vanwege het grote belang van recreatie en toerisme, en de dynamiek in de sector (waaronder de impact van COVID-19), vindt de provincie het nu urgent om de sector, inclusief regionale en lokale partijen die werken aan recreatie en toerisme, te ondersteunen en te versterken. Op die manier kan optimaal worden geprofiteerd van de waarde van recreatie en toerisme, nu en in de toekomst. Het Recreatieschap ziet de provincie als een belangrijke partner voor de uitvoering van de visie. Naast bovengenoemde beleidsstukken zijn er tal van lokale of regionale visies of beleidstukken welke relevant kunnen zijn bij het opstellen of uitvoeren van de visie. Waar nodig wordt afstemming met beleidsvelden gezocht waar raakvlakken zijn. Argumenten In het bijgevoegde stuk zijn drie scenario’s uitgewerkt. Bij scenario 1, die met het hoogste niveau wordt voldaan aan de landelijke norm (volgens onderzoek provincie NH). In die met het laagste ambitieniveau (scenario 3) groeit het aanbod recreatie mee met de inwonersgroei. Scenario 2 zit hiertussen in.

Er zijn een argumenten om te kiezen voor een scenario waarin het aanbod aan recreatie groeit (1 of 2) en niet voor scenario 3: - Een tekort aan recreatiemogelijkheden en de toename van recreatiedruk Uit onderzoek van de provincie blijkt dat Westfriesland een fors tekort aan recreatiemogelijkheden heeft. Dit tekort ontstaat onder andere door het gebrek aan (toegankelijke) natuur- en recreatiegebieden. Een modelmatige berekening van vraag en aanbod laat een theoretisch tekort zien van circa 200 m2 groen per huishouden. Westfriesland is daarmee een van de regio’s met de grootste opgave van Noord Holland. Zie ook hoofdstuk (hoofdstuk 2.2 van de scenario-uitwerking) Ook ontstaat het tekort door een veranderend recreatiegedrag. Steeds meer mensen recreëren en zij recreëren ook vaker. Dit komt door toename aan vrije tijd, ‘het nieuwe werken’, vergrijzing en vitaal ouder worden. Ook zien we technologische ontwikkelingen die recreëren aantrekkelijker of laagdrempeliger maken. Tot slot zien we een veranderende recreant die vraagt om meer en luxere

voorzieningen en belevingsmogelijkheden in de recreatie(gebieden). - Belang voor de gezondheid In Westfriesland is steeds meer sprake van overgewicht, bewegingsarmoede maar ook mentale klachten. Recreëren in een groene omgeving draagt bij in het tegengaan van deze problematiek. Ook vermindert de aanwezigheid van groen stress en biedt het een aantrekkelijke ruimte voor spelen en sporten. Meer bewegen draagt vervolgens weer bij aan een betere gezondheid. Omdat de aanwezigheid van groen aanzet tot meer bewegen zal dit ook leiden tot besparingen op de gezondheidskosten. Het RIVM laat zien dat per hectare groen in de buurt, dit leidt tot vermindering van de zorgkosten tot €10.000 per hectare per jaar. Met het oog op preventieve gezondheid is het daarom essentieel om actieve recreatie optimaal te stimuleren. Het recht op faciliteiten voor vrijetijdsbesteding is daarom ook opgenomen in de grondwet. Artikel 22 - Volksgezondheid en woongelegenheid zegt daarover: Zij (de overheid) schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding. - Aantrekkelijk woon- en werkgebied Uit de Atlas van Gemeenten 2023 komt naar voren dat Westfriesland behoort tot de minst aantrekkelijke regio’s van Noord-Holland als het gaat om de groenblauwe woonaantrekkelijkheid.

Een groene omgeving met voldoende recreatiemogelijkheden draagt bij aan een prettig woon- en werkgebied. Naast het aspect van brede welvaart en gezondheid heeft dit positieve economische aspecten. - Toekomstgericht de ruimtelijke puzzel Het is het van belang om een stevige ambitie te hebben in de discussie om de invulling van de beperkte ruimte. Dan kunnen de juiste afwegingen worden gemaakt. Ook moet er nu worden geïnvesteerd om klaar te zijn voor de toekomst. Dat pas doen op het moment dat er een tekort is, is te laat. Nu is er momentum om ontwikkelingen en opgaven te combineren, gezamenlijk op te pakken en slimme (financiële)koppelingen te maken. Conclusies Vanwege bovenstaande punten is kiezen voor scenario 1 niet wenselijk. Het huidige tekort wordt daarmee in stand gehouden en er is een kans dat dit toeneemt als de visie niet in zijn geheel kan worden uitgevoerd. Wat dat betreft zou het logisch zijn om te kiezen voor scenario 3: voldoen aan de (landelijke) norm. Hoewel dit een mooie ambitie is, is het de vraag of dit haalbaar is. De druk op de beperkt beschikbare ruimte is groot vanwege de verschillende opgaven die er zijn. Dit komt ook tot uiting in de ruimtelijke agenda. Daar komt bij dat het in Westfriesland ontbreekt aan grootschalige natuurgebieden als duinen, bossen of heide. Dit heeft invloed op het aantal meters groen per huishouden.

Naast dit ruimtelijke aspect lijkt dit scenario ook op basis van de financiële gevolgen niet haalbaar. Het voorstel is om voor Scenario 2 te kiezen. Ook dat zal een uitdaging zijn. Het is desondanks goed om een stevige ambitie te hebben om recreatie prominenter op de agenda te zetten en niet als sluitpost te zien. Ook helpt een duidelijke ambitie bij het meekrijgen van potentiële partners in de uitvoering van de visie. Daarnaast kan het als basis dienen om concrete financiële afspraken over de uitvoering te maken. Een ander argument om voor scenario 2 te kiezen is dat door de focus te leggen op verbindingen door het landelijk gebied, van en naar woongebieden en sportlocaties, zuinig wordt omgegaan met de open ruimte in Westfriesland, terwijl inwoners en gasten kunnen genieten van het landelijk gebied. Alternatieven/kanttekeningen Een alternatief is te kiezen voor scenario 1 of 3. Bovenstaand is beargumenteerd waarom niet voor deze scenario’s te kiezen.

Een scenario kiezen waarin er geen sprak is van groei van het areaal, wordt niet als een reëel alternatief gezien voor het uitwerken van de visie. In feite is er dan sprake van krimp: het aantal m² recreatiegroen per huishouden neemt daarmee namelijk af. Dit staat haaks op de aanleiding om een nieuwe visie op te stellen. Vervolgproces Het proces ziet er op hoofdlijnen als volgt uit. 1. Gebiedsanalyse → afgerond 2. Ambitieniveau bepalen (incl. zienswijzeprocedure) → september – december 2024 3. Recreatievisie, uitvoeringsprogramma en financieringsmogelijkheden → Q3 2024 – Q2 2025 4. Vaststellen visie (incl. zienswijzeprocedure) → Q2 - Q3 2025 Financiële gevolgen De keuze voor een ambitieniveau voor de visie zelf heeft geen (directe) financiële gevolgen. Vanzelfsprekend zijn er wel financiële gevolgen zodra de visie wordt uitgevoerd. Hiervoor zal de visie worden vertaald in een uitvoeringsplan waarin staat hoe, met en door wie (delen van) de visie uitgevoerd moeten worden. Over die uitvoering zal aparte besluitvorming plaatsvinden. Koppelkansen In het verleden zijn er door het Recreatieschap, gemeenten en andere partners diverse stappen gezet om het aanbod van recreatie te vergroten. Denk aan de uitbreiding van de Voorover (+/- 50 ha) en het Streekbos (+/- 14 ha).

Ook zijn er voorbeelden waarbij er meegelift kon worden met andere projecten of opgaven, zoals de waterbergingen bij het Egboetswater(+/- 20 ha) en Drachterveld (22 ha). En met de oeverdijk voor de kust bij Hoorn en Koggeland is een gebied van circa 100 hectare met (deels toegankelijk)natuur, stadsstrand en het fiets-wandelpad Hoorn-Amsterdam aangelegd. Voor kwaliteitsverbetering is er veelvuldig gebruik gemaakt van subsidieregelingen. Deze voorbeelden laten zien dat er door slimme combinaties te maken veel mogelijk is. Ook zijn er verschillende voorbeelden waarbij financiering van groen en recreatie is gekoppeld aan ontwikkeling van woningbouw en bedrijfslocaties. Deze werkwijze zal verder worden uitgewerkt in de visie. Implicaties financiën In de uitwerking van de scenario’s zijn implicaties opgenomen van de mogelijke financiële gevolgen van de visie. Dit geeft slechts een zeer globaal beeld omdat er veel factoren zijn die daar invloed op hebben en er daarin ook nog tal van keuzes kan worden gemaakt. Er is nu een zeer ruime schatting gemaakt voor de kosten van inrichting en beheer. Met verwerving, huur of pacht van de gronden is nog geen rekening gehouden omdat daar te veel variabelen in zitten om een reëel getal te noemen. Over het algemeen zijn de kosten zeer beperkt in vergelijking met de kosten voor inrichting en beheer en onderhoud.

Verantwoordelijkheden partijen Tot slot is er nog geen verdeling gemaakt welke partij voor welke kosten verantwoordelijk is. Dit zijn zaken die hun beslag krijgen in het uitvoeringsplan of bij de uiteindelijke uitwerking van (deel)projecten. Daarbij zal ook worden gekeken naar financieringsmogelijkheden. Voorstel Wij stellen u voor om: - De scenario-uitwerking aan de gemeenten aan te bieden; - De gemeenten daarbij voor te stellen te kiezen voor scenario 2 en de visie op deze wijze uit te voeren; - De gemeenten te verzoeken de scenario-uitwerkingen, samen met het voorstel om te kiezen voor scenario 2 en de visie op deze wijze uit te voeren, aan hun gemeenteraad aan te bieden

-

voor afgifte van een zienswijze; Bijgaande aanbiedingsbrief vast te stellen; De aanbiedingsbrief en de scenario-uitwerking ter kennisname aan het algemeen bestuur aan te bieden.

De secretaris,

de voorzitter,

Onderwerp

: Ambitieniveau Recreatievisie

Bijlagenummer : X

Het dagelijks bestuur van het Recreatieschap Westfriesland; gelezen het voorstel van X augustus 2024 gelet op artikel 34 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen; b e s l u i t: … Aldus vastgesteld in de vergadering van het dagelijks bestuur van het Recreatieschap Westfriesland, gehouden op 9 september 2024. De secretaris, Karel Schoenaker

De voorzitter, Nico Slagter