ACV Drechterland 2024 - definitief
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Drechterland
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Drechterland Raadhuisplein 1 1616 AV Hoogkarspel 7 juli 2025
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2024. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2024 en onze overeenkomst d.d. 13 juli 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de directie van de SED, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.
Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.
Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle.
J.G. Schuijt MSc RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
We hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve vinden wij dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 0,7 miljoen. Onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering van de zorg bedraagt EUR 1,0 miljoen. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 0,5 miljoen bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van EUR 2,0 miljoen.
De reden voor de onrechtmatigheid is gelegen in aanbestedingen die onterecht niet via een Europese procedure hebben plaatsgevonden. Op basis van onze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
Leesbaarheid van de programmaverantwoording kan beter De leesbaarheid van de programmaverantwoording is naar onze mening voldoende. Het ontbreekt echter aan concrete doelstellingen en maatschappelijke effecten die voldoende meetbaar zijn. Tevens wordt geen gebruik gemaakt van gemeente-specifieke kritische prestatieindicatoren. Het resultaat is dat wel inzichtelijk wordt gemaakt of een beoogde activiteit is uitgevoerd, maar het blijft aan de interpretatie van de lezer of het achterliggende doel en maatschappelijk effect is behaald. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. De paragrafen zijn in 2024 beperkt doorontwikkeld, waardoor onze bevindingen uit het accountantsverslag 2023 ook in 2024 nog van toepassing zijn. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Financiële positie van uw gemeente als geheel is goed Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel uitstekend is.
Uit de analyse die het college zelf heeft gemaakt in de paragraaf Weerstandsvermogen, blijkt echter dat uw gemeente de komende jaren een uitdaging heeft, in het bijzonder door de effecten van de korting van het gemeentefonds in combinatie met een forse investeringsagenda. Vanaf pagina 15 hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Weerstandsvermogen is toereikend In de paragraaf Weerstandsvermogen heeft het college berekent dat het weerstandsvermogen in 2024 is toegenomen van 5,6 naar 6,0. Hiermee is het weerstandsvermogen te kenmerken als uitstekend. Deze verbetering is te danken aan de hogere buffers waarover u per eind 2024 beschikt . De toename komt door een stijging van de algemene reserve omdat het grootste deel van het positieve resultaat over 2023 is toegevoegd aan deze reserve. Jaarafsluiting is over het algemeen goed verlopen Over het algemeen is het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole beter verlopen dan voorgaand jaar. Een belangrijke reden hiervoor is dat de organisatie twee medewerkers heeft vrijgemaakt om een eerste (interne) controle uit te voeren op de documenten.
Hoewel wij blij zijn met dit filter in het afsluitproces, zijn wij van mening dat de kwaliteit van het dossier gewaarborgd moet worden in de eerste en tweede lijn. Om dit te kunnen realiseren dient de kennis van de medewerkers in het financiële proces verder verbeterd te worden. We willen tevens onze constatering van voorgaand jaar herhalen dat de dossiervorming en onderbouwing van de Sisa-regelingen dringend verbetering behoeft.
Onze bevindingen in het fysiek domein Bij het afsluiten van het boekjaar 2024 bleek dat de kosten van de afdeling Ruimte van de SED Organisatie veel hoger waren dan verwacht. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat uren en kosten gedurende her jaar niet juist en volledig waren toegerekend aan projecten en/of de (juiste) gemeenten. In onze managementletter aan de directie van de SED Organisatie hebben wij al aangegeven dat de interne beheersing van de projectadministratie verbeterd dient te worden. Daarnaast hadden wij geconstateerd dat er binnen de werkorganisatie geen uren worden geschreven. Hierdoor is het niet altijd duidelijk wat de werkelijke uren zijn die aan de specifieke gemeentelijke projecten zijn toe te rekenen. In plaats daarvan is in het verleden de bewuste keuze gemaakt om deze uren voorcalculatorisch in te schatten door de afdelingsmanagers en de uren op basis van deze calculatie door te belasten. Gezien de specifieke opdrachtnemersrol die de SED Organisatie heeft ten opzichte van de deelnemende gemeenten, hebben wij de directie aangeraden om een vorm van tijdsregistratie in te voeren, inclusief beheersingsmaatregelen die waarborgen dat de uren juist en volledig aan de projecten worden toegerekend.
Bijlagen
Bijlagen
.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onze bevindingen in het sociaal domein De beheersing van de zorgkosten, in het bijzonder de kosten voor jeugdzorg, blijft een punt van aandacht. De SED organisatie zet vol in op data-analyse om het inzicht in de kosten te vergroten. Wij hebben geconstateerd dat er goede stappen gezet zijn in de ontwikkeling van de financiële dashboards. Hiermee is een eerste stap gezet als het gaat om kostenbeheersing in het sociaal domein. Dit heeft er onder andere toe geleid dat de afwijking van de werkelijke zorgkosten in de jaarrekening 2024 ten opzichte van de bijgestelde begroting minder hoog is dan vorig jaar. Wij hebben daarnaast geconstateerd dat de zorgkosten van (langlopende) maatwerktrajecten gedurende het jaar niet altijd juist worden verantwoord in de financiële administratie. Dit heeft geleid tot een positieve correctie van de zorgkosten van EUR 0,4 miljoen. Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering Het resultaat in de jaarrekening 2024 is uitgekomen op EUR 1,3 miljoen. In de primaire begroting werd een positief resultaat verwacht van EUR 0,6 miljoen. In de bijgestelde begroting ging het college uit van een negatief resultaat van EUR 1,5 miljoen.
Hoewel een aantal afwijkingen tussen de bijgestelde begroting en de werkelijkheid op het laatste moment bekend waren, zijn de relatief omvangrijke verschillen tussen primaire begroting, bijgestelde begroting en realisatie naar onze mening een indicatie dat de voorspellende waarde van de (bijgestelde) begroting beter kan. Dit blijkt ook uit de analyse van de verschillen die wij hebben gemaakt over de laatste vijf jaar. Hieruit blijkt dat elk jaar de werkelijke resultaten (veel) hoger zijn dan de verwachting in de (bijgestelde) begroting. Wij raden u aan om het college te verzoeken onderzoek te doen op welke wijze de voorspellende waarde van de (bijgestelde) begroting kan worden verbeterd.
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de voorzieningen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt. We hebben uw speerpunten uitgewerkt U heeft uw specifieke speerpunten bij de controle dit jaar die u aan ons heeft meegegeven afgestemd op de meest kritische bevindingen en aanbevelingen, de zogenaamde rode bolletjes, in de managementletter 2023 van de SED Organisatie. In onze managementletter 2024 hebben wij reeds een actualisatie opgenomen van deze bevindingen. In dit accountantsverslag herhalen wij deze en hebben we een actualisatie uitgevoerd. Onze uitwerking kunt u vinden op pagina 38 (processen inkopen en aanbestedingen) en pagina 39 (proces subsidies).
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
6
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2024 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Drechterland
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
7
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 100.000.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
8
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
9
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten boven de rapporteringstolerantie.
Onzekerheden De onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Investering
Levering Jeugdzorg niet vastgesteld
Bedrag in EUR 1.000
Prestatielevering jeugdzorg niet volledig vastgesteld De zorgverleners die een totale productie leveren van meer dan EUR 125.000, dienen een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Het college heeft geconstateerd dat enkele zorgverleners die niet (tijdig) hebben gedaan, dan wel een niet-goedkeurende verklaring hebben meegestuurd. De totale productiewaarde van deze aanbieders is EUR 671.000. Dit heeft volledig betrekking op jeugdzorg. De totale waarde van de onzekerheid over de prestatielevering van Wmo-zorg blijft onder onze rapporteringstolerantie van EUR 100.000.
671
Levering zorg via pgb niet vastgesteld
354
Totaal
1.025
Onzekerheid Pgb-zorg Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 354.000 aan Pgb-budgetten. Van deze zorg heeft het college geen werkzaamheden uitgevoerd op de levering van betaalde zorg. Wij kunnen daarom niet vaststellen of deze zorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en nemen daarom deze lasten mee als onzekerheid voor onze controle.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
10
Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?
Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 3% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 2,0 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 0,5 miljoen bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van EUR 2,0 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is gelegen in aanbestedingen die onterecht niet via een Europese procedure hebben plaatsgevonden. De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld. Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
11 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Leesbaarheid
2024
2023
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt. Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
In overeenstemming met het BBV
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
• Het ontbreekt aan concrete doelstellingen en maatschappelijke effecten die voldoende meetbaar zijn. • Er wordt geen gebruik gemaakt van kritische prestatie-indicatoren. Wel zijn de verplichte BBV-indicatoren opgenomen in de programma's. Deze staan echter niet in een directe relatie met de genoemde doelstellingen en activiteiten. • Het resultaat is dat inzichtelijk wordt gemaakt of de beoogde activiteit is uitgevoerd, en zo ja, op welke wijze. Het blijft echter aan de interpretatie van de lezer of het achterliggende doel en maatschappelijk effect is behaald. • Wij missen een kritische analyse van hetgeen nog niet goed gaat en waarom dit zo is. Uit de waarnemingen uit onze controle en die van de VIC blijkt nog voldoende verbeterpotentieel aanwezig in de organisatie. De programmaverantwoording leent zich goed om een zelfkritische te maken.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
• De vertaalslag naar beoogde maatschappelijke effecten is niet zichtbaar
Legenda Bijlagen
Bijlagen
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
12 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Op de volgende pagina’s hebben wij onze ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. De paragrafen zijn in 2024 beperkt doorontwikkeld, waardoor onze bevindingen uit het accountantsverslag 2023 ook in 2024 nog van toepassing zijn.
Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf. Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren: • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.
13 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Lokale heffingen
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
Onderhoud kapitaalgoederen
• Uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes blijkt niet hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. (Notitie Lokale heffingen)
• Er is op een goede wijze inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien, maar een analyse van de verschillen tussen de begroting en jaarrekening ontbreekt. • Geen meerjarenperspectief meegenomen voor inzicht in structurele karakter van de onderhoudskosten.
• De informatiewaarde kan verbeterd worden door de financieringspositie van de gemeente in meerjarenperspectief te bezien, waarbij deels wordt teruggekeken, bijvoorbeeld drie jaar, en deels vooruitgekeken. Op deze wijze kan een trendanalyse worden ontwikkeld, waardoor een nog betere voorspelling gemaakt kan worden van de financieringsbehoefte op de langere termijn.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Financiering
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
14 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• Wij missen op onderdelen een kritische analyse van hetgeen nog niet goed gaat en waarom dit zo is. Uit de waarnemingen uit onze controle, de gesprekken met medewerkers en de rapporten van de VIC blijkt nog voldoende verbeterpotentieel aanwezig in de organisatie. Hiervoor verwijzen wij ook naar de onze boardletter en de relevante bevindingen in dit verslag. De paragraaf Bedrijfsvoering leent zich goed om een dergelijke zelfkritische analyse van de organisatie transparant te maken richting de raadsleden. • De risico's van de verbonden partij voor de financiële positie van de gemeente zijn beperkt uitgewerkt. Wel zijn per verbonden partij risico’s voor de partijen zelf opgenomen. Het BBV vraagt echter om een opgave van de risico's voor de financiële positie van de gemeente zelf.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Bedrijfsvoering
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
Verbonden partijen
Grondbeleid
Openbaarheid
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
15 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel uitstekend is.
Uit de analyse die het college zelf heeft gemaakt in de paragraaf Weerstandsvermogen, blijkt echter dat uw gemeente de komende jaren een uitdaging heeft, in het bijzonder door de effecten van de korting van het gemeentefonds in combinatie met een forse investeringsagenda. Hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente per 31 december 2024 is 53,3%. Sinds 2019 schommelt de solvabiliteit tussen 53,5% en 55,0%, behoudens 2020 toen de solvabiliteit uitkwam op 46,0%. Hiermee zit uw gemeente al langere tijd in de risicocategorie minst risicovol in het provinciaal toezichtmodel. In vergelijking met andere gemeenten is de weerbaarheid van uw gemeente veel beter dan gemiddeld. Landelijk lag de gemiddelde solvabiliteit van gemeenten in 2023 op 39,1%. Voor gemeenten met een vergelijkbare omvang was dit op 41,4%. Uw solvabiliteit was eind vorig jaar 54,2%. Het college heeft in de meerjarenraming 2024 berekend dat de solvabiliteit fors afneemt naar een niveau van 29% in 2028. De belangrijkste redenen hiervoor zijn een structureel exploitatietekort door de afname van de algemene uitkering en een uitdagend investeringsprogramma van bijna EUR 30,0 miljoen dat voor een belangrijk deel met nieuwe leningen betaald moet worden.
16 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De netto schuldquote van uw gemeente is in 2024 toegenomen van 5,3% naar 3,4% en is hiermee voor het eerst sinds 2021 hoger dan 0%. De gecorrigeerde netto schuldquote is echter nog steeds negatief. Dit houdt feitelijk in dat u per saldo geen schulden heeft, maar zelfs een overschot. In uw geval is dit overschot voor een belangrijk deel weggezet in Rijks schatkist. Een negatieve (gecorrigeerde) netto schuldquote komt bij ongeveer 10% van de gemeenten voor. U bevindt zich daarom met dit kengetal bij de gemeenten met de beste financiële positie. De ontwikkeling van de netto schuldquote over de laatste vijf jaar is in de grafiek hiernaast opgenomen. In 2020 was deze nog 26,2%. De daling van de netto schuldquote is te danken aan het feit dat u de positieve resultaten van de laatste jaren niet hebt geïnvesteerd in kapitaalgoederen, maar heeft opgenomen in het vermogen. Ook is in 2021 bijna 30.000 m2 aan grond verkocht in de exploitatie Reigersborg Zuid 5. De middelen die hieruit vrijgekomen zijn, zijn gebruikt om kortlopende schulden af te lossen en het werkkapitaal te verstevigen.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Opvallend is dat er een groot verschil aanwezig is tussen de netto schuldquote en de gecorrigeerde netto schuldquote. Dit komt omdat uw gemeente geld leent om deze vervolgens aan andere organisaties door te lenen. Deze geldstromen worden meegerekend in de gecorrigeerde netto schuldquote. In de meerjarenraming 2025-2028 neemt de netto schuldquote toe naar 70% vanwege dezelfde oorzaken als de daling van de solvabiliteit. Hierbij merken we wel op dat de startwaarde in de begroting 24% is, terwijl dit in werkelijkheid 3% is.
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is in 2024 afgenomen van -1,3% naar 0,5%. Hiermee is deze waarde voor het eerste sinds 2020 weer hoger dan 0%. Dit houdt in dat u weer meer geïnvesteerd heeft in actieve grondexploitaties dan dat u aan gronden heeft verkocht. Overigens bevindt uw gemeente zich nog steeds (ruim) in de categorie minste risicovol die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak.
In de grafiek hieronder is zichtbaar dat het kengetal in 2021 fors is gedaald. Dit is het jaar dat bijna 65% van de gronden in de exploitatie Reigersborg Zuid V is verkocht. Ten opzichte van het gemiddelde van andere gemeenten is het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties lager. Deze kent namelijk een gemiddelde dat hoger is dan 5%.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is, net als in 2023, positief. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er is feitelijk sprake van een overschot in de exploitatie nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Uw structurele exploitatieruimte was in 2024 2,4%. In de meerjarenraming 2025-2028 verwacht het college de komende jaren een negatieve structurele exploitatieruimte, in het bijzonder door afname van het gemeentefonds. Overigens is de uitkomst van de structurele exploitatieruimte voor een belangrijk deel afhankelijk van de juiste classificatie van kosten en opbrengsten door het college. De term “incidenteel” is namelijk niet eenduidig gedefinieerd in het BBV. Daarom raden wij u aan om beleid te ontwikkelen waarin uw raad eenduidige definieert wat als incidenteel aangemerkt moet worden, bij voorkeur in de financiële verordening.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2024 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.
Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente over 2024 is 104,0%. Dit percentage is net boven het landelijke gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang. Het betekent ook dat u ten opzichte van andere gemeenten de komende jaren nagenoeg dezelfde mogelijkheden hebt om een belastingverhoging te gebruiken als structureel algemeen dekkingsmiddel, mocht dat nodig blijken. Hiermee bent u door de provincie ingedeeld in de risicocategorie neutraal. In de meerjarenraming 2025-2028 blijft de belastingcapaciteit relatief stabiel.
19 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2024. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandsvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2024 iets is toegenomen van 5,6 naar 6,0. Hiermee is het weerstandsvermogen te kenmerken als uitstekend.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt Zoals wij in onze managementletter aan de raad hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.
Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De gewogen gemiddelde financiële omvang van de risico’s is toegenomen van EUR 2,2 miljoen naar EUR 2,4 miljoen. De belangrijkste reden van de toename is dat het risico dat vanuit de SED wordt doorbelast. Het gaat dan om de verwachte financiële impact indien er bij de SED een datalek of een vorm van cybercrime plaatsvindt. Omdat de SED niet beschikt over eigen vermogen, worden alle risico’s en lasten doorbelast aan de deelnemende gemeenten. De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 12,5 miljoen naar EUR 14,5 miljoen. De toename van de weerstandscapaciteit is dan ook te danken aan de hogere buffers waarover u per eind 2024 beschikt . Deze toename komt door een stijging van de algemene reserve omdat het grootste deel van het positieve resultaat over 2023 is toegevoegd aan deze reserve.
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Rentetoerekening aan jaarschijven aangepast aan wijziging BBV De wijze waarop de toerekening van de rente aan de grondexploitaties moet plaatsvinden is gelijk getrokken aan de rentetoerekening aan andere activa. Voorheen mocht alleen rente worden toegerekend op basis van de werkelijke rente over het vreemd vermogen van de gemeente. Met de wijziging vindt rentetoerekening plaats op basis van de reguliere omslagrente. De verwachting is dat deze wijziging zal leiden tot hogere rentelasten in de grondexploitaties.
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
Wij hebben geconstateerd dat het college bij de actualisaties van de grondexploitaties per 1 januari 2025 rekening heeft gehouden met deze wijziging in het BBV. De rekenrente die is gebruikt voor de actualisatie per 1 januari 2025 bedraagt 1,0%. Vorig jaar was dit percentage nog 0,40%. De reden voor de hogere rekenrente is de wijziging in de wetgeving en de verwachte toename van de rentekosten. Overigens waren in 2024 de renteopbrengsten hoger dan de rentekosten. Daarom zijn in 2024 geen rentekosten toegerekend aan de investeringen en grondexploitaties. In dat licht is de rente van 1,0% die gehanteerd is bij het doorrekenen van de grondexploitaties voorzichtig. In de meerjarenraming 2025-2028 is echter een ontwikkeling zichtbaar van een iets stijgende rentevoet voor nieuw aan te trekken leningen. Wij herkennen dit beeld ook vanuit andere gemeenten. Daarnaast zijn de toegerekende rentekosten niet materieel voor het totaalbeeld van de grondexploitaties. Daarom achten wij de schatting van de gehanteerde rekenrente evenwichtig.
21 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Evenwichtig
De verwachte kostenstijging bedraagt 4,0% voor 2025, 3,5% voor 2026 en 2027 en 2,0% voor de periode vanaf 2028. Deze percentages vallen binnen het interval dat extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Kostenstijging
Financiële positie
Financiële positie Het college rekent bij de grondexploitaties met een verwachte opbrengstenstijging van 4,0% tot en met 2027 voor alle typen vastgoed. Voor de periode vanaf 2028 wordt een indexatie van 2% gehanteerd. Indien specifieke afspraken zijn gemaakt in overeenkomsten over indexering van opbrengsten, dan zijn deze opgenomen in de grondexploitaties.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Opbrengstenstijging
Evenwichtig
De door Metafoor gehanteerde opbrengstenstijging kent een differentiatie naar soort vastgoed (woningbouw, sociale woningbouw, bedrijventerrein). De indexatie voor sociale woningbouw is over de hele periode vastgesteld op 1%. Voor reguliere woningbouw daalt de jaarlijkse indexatie van 9% naar 7% naar 5% om vanaf 2028 langjarig op 2% uit te komen. Voor bedrijventerreinen wordt vanaf 2025 structureel een indexatie van 2% ingerekend. Dit is een andere invalshoek dan het college hanteert. De opbrengststijging heeft overigens beperkt effect op de financiële verwachtingen van de grondexploitaties, omdat alleen voor de locatie Schellinkhout Sportveldlocatie na 2025 nog een materiële grondverkoop verwacht wordt. Derhalve vinden wij de schatting evenwichtig voor het totale beeld van de grondexploitaties.
22 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend zijn gebaseerd op de verwachte marktomstandigheden, residuele grondwaardeberekeningen en de afspraken in de verkoop- en ontwikkelingsovereenkomsten. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Gehanteerde programmering
Toelichting
Financiële positie
Financiële positie Verkoopprijzen Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
De boekwaarde van de grondexploitaties is toegenomen van een negatief bedrag van EUR 0,8 miljoen tot een positieve waarde van EUR 0,3 miljoen. De reden hiervoor is dat de grondverkopen in 2024 lager zijn geweest dan de investeringen die gedaan zijn. Hieronder hebben wij dit samengevat. De totale investeringen in 2024 bedragen EUR 1,5 miljoen en kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Bedrag in EUR miljoen
Sociaal domein
Fysiek domein Sociaal domein
Grondverwerving
0,0
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering
Bouw- en woonrijp maken en andere inkopen
1,3
Rentetoerekening
0,0
Interne beheersing
Uren interne medewerkers (via SED)
0,2
Speerpunten van de gemeenteraad
Tegenover de investeringen staan opbrengsten voor een totaalbedrag van EUR 0,8 miljoen. Deze kunnen als volgt worden gespecificeerd: . Bedrag in Opbrengst EUR miljoen
Bijlagen
Verkoop grond Zuiderkogge 4B
0,4
Verkoop grond Reigersborg Zuid V
0,4
Met de investeringen en verkopen is een toename van EUR 0,7 miljoen verklaard. Het resterende verschil van EUR 0,4 miljoen in de boekwaarde wordt veroorzaakt door: • de winstneming op de grondexploitatie Zuiderkogge 4B van EUR 0,2 miljoen; • de afdracht van het aandeel van USP Vastgoed in de verkoop van de kavel in 2024. Dit is ook een bedrag van EUR 0,2 miljoen. Deze afdracht is in overeenkomst tussen uw gemeente en USP Vastgoed omdat u beiden voor 50% participeert in deze exploitatie. Risico’s in de grondexploitatie opgevangen door weerstandsvermogen In de paragraaf grondbeleid is opgenomen dat het college het risico binnen de grondexploitaties inschat op EUR 0,7 miljoen. Voor dit risico is in de balans geen afzonderlijke Reserve Grondexploitatie gevormd. In plaats daarvan moet het risico worden opgevangen door het weerstandsvermogen. In het weerstandsvermogen zoals berekend in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is voor dit risico, rekening houdende met de kans dat dit risico zich voordoet, een bedrag opgenomen van EUR 0,4 miljoen.
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
Om de dekking van de risico’s uit de grondexploitaties explicieter zichtbaar te maken, geven wij u in overweging om ten laste van de algemene reserve een afzonderlijk Reserve Grondexploitatie te vormen.
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Verwacht resultaat grondexploitaties blijft stabiel Het resultaat van alle actieve grondexploitaties samen op eindwaarde bedraagt EUR 3,4 miljoen positief. Vorig jaar was dit nog EUR 2,8 miljoen positief. Dit kan als volgt worden gespecificeerd (bedragen in EUR 1,0 miljoen): Grondexploitatie
2024
2023
Reigersborg Zuid V
1,5
1,5
Schellinkhout Sportveldlocatie
1,2
0,7
Schellinkhout Dorpshuislocatie
0,1
0,0
Zuiderkogge 4B
0,6
0,6
Totaal
3,4
2,8
De toename van het nog te verwachten resultaat op eindwaarde heeft betrekking op de verwachte financiële verbeteringen in de grondexploitatie Schellinkhout Sportveldlocaties. Deze verbeteringen zijn te danken aan nieuwe inzichten over de uitgifteprijs van de te verkopen grond, in het bijzonder bij de vrije kavels.
Winstneming Reigersborg Zuid V uitgesteld Van het totale resultaat op eindwaarde dat uit de grondexploitatie Reigersborg Zuid V komt, is in eerdere jaren al EUR 1,3 miljoen verantwoord in de jaarrekening van de gemeente. Eigenlijk had in de jaarrekening 2024 een aanvullende winstneming moeten plaatsvinden van EUR 0,1 miljoen. Het college heeft echter besloten om deze winstneming uit te stellen omdat er een project-specifiek risico is dat er mogelijk voor zorgt dat het resultaat op eindwaarde naar beneden bijgesteld moet worden. Dat zou inhouden dat de winst die in 2024 genomen zou worden, in 2025 weer gecorrigeerd moet worden. Het BBV staat toe dat het college bij de tussentijdse winstneming rekening houdt met dit soort project-specifieke risico. Is dit geval gaat het om het risico dat (een deel van de kosten van) de kruising TolwegStreekweg ten laste gebracht moet worden van de grondexploitatie. Wij hebben dit risico beoordeeld en kunnen ons vinden in de zienswijze van het college.
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Onze bevindingen in het fysiek domein Bij het afsluiten van het boekjaar 2024 bleek dat de kosten van de afdeling Ruimte van de SED Organisatie veel hoger waren dan verwacht. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat uren en kosten gedurende her jaar niet juist en volledig waren toegerekend aan projecten en/of de (juiste) gemeenten. In onze managementletter aan de directie van de SED Organisatie hebben wij al aangegeven dat de interne beheersing van de projectadministratie verbeterd dient te worden. Er bestaat op dit moment geen totaalbeeld van lopende projecten en anterieure overeenkomsten waarin per project of overeenkomst de gebudgetteerde en werkelijke uren, materialen, inkopen en dekking zijn opgenomen. Inzicht in over- of onderschrijding en de nettoresultaten zijn niet altijd aanwezig. In onze managementletter van vorig jaar hebben wij daarnaast geconstateerd dat er binnen de werkorganisatie geen uren worden geschreven. Hierdoor is het niet altijd duidelijk wat de werkelijke uren zijn die aan de specifieke gemeentelijke projecten zijn toe te rekenen. In plaats daarvan is in het verleden de bewuste keuze gemaakt om deze uren voorcalculatorisch in te schatten door de afdelingsmanagers en de uren op basis van deze calculatie door te belasten.
Gezien de specifieke opdrachtnemersrol die de SED Organisatie heeft ten opzichte van de deelnemende gemeenten, hebben wij de directie aangeraden om een vorm van tijdsregistratie in te voeren, inclusief beheersingsmaatregelen die waarborgen dat de uren juist en volledig aan de projecten worden toegerekend.
.
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Inzicht in zorgkosten is verbeterd, maar blijft aandacht vragen De beheersing van de zorgkosten, in het bijzonder de kosten voor jeugdzorg, blijft een punt van aandacht. Mede door de (landelijke) stijging van zorgtarieven en de toenemende vraag naar zorg, zijn de kosten de afgelopen jaren fors toegenomen. De SED Organisatie zet vol in op data-analyse om het inzicht in de kosten te vergroten. Wij hebben geconstateerd dat er goede stappen gezet zijn in de ontwikkeling van de financiële dashboards. Hiermee is een eerste stap gezet als het gaat om kostenbeheersing in het sociaal domein. Dit heeft er onder andere toe geleid dat de afwijking van de werkelijke zorgkosten in de jaarrekening ten opzichte van de bijgestelde begroting minder hoog is dan vorig jaar. Desondanks zien we morgelijkheden om de dashboards verder door te ontwikkelen: Een belangrijke aanbeveling die wij hierbij willen doen is om de informatie uit het dashboard af te stemmen op de informatiebehoefte. Het financiële dashboard is op dit moment voornamelijk ingericht op basis van het aanbod aan beschikbare informatie en minder op basis van de behoefte.
Een voorbeeld hiervan is dat het dashboard op dit moment voornamelijk kwantitatieve gegevens bevat over verstrekte zorg. Data hierover zijn al beschikbaar en is daarom relatief eenvoudig te ontsluiten. Deze data zouden bijvoorbeeld aangevuld kunnen worden met meer kwalitatieve data over de effectiviteit van de geleverde zorg, aangezien in de begroting een beperkt aantal indicatoren aanwezig zijn waarmee de gemeente inzicht krijgt in de ontwikkeling van het sociaal domein. Kostentoerekening aan maatwerktrajecten loopt nog niet goed Wij hebben geconstateerd dat de zorgkosten van (langlopende) maatwerktrajecten gedurende het jaar niet altijd juist worden verantwoord in de financiële administratie. Omdat dergelijke trajecten relatief duur zijn en een lange looptijd kennen, betaalt de gemeente regelmatig voorschotten uit aan de zorgverleners. Deze voorschotten worden direct als kosten in het resultaat verantwoord. Het BBV geeft echter aan dat bestedingen pas als kosten mogen worden verantwoord als de prestatie geleverd is. In het geval van de maatwerktrajecten is dit het moment dat de zorg verleent is. De zorgverleners leggen achteraf verantwoording af aan de gemeente over de zorgprestaties die zij geleverd hebben. Hierbij wordt ook inzicht gegeven in het onderhanden werk. Dit zijn trajecten die nog niet zijn afgerond, maar wel al zijn gefactureerd en betaald door de gemeente.
Gedurende de controle is een aansluiting gemaakt tussen deze verantwoordingen en de financiële administratie. Dit heeft geleid tot een positieve correctie van de zorgkosten van EUR 0,4 miljoen.
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Primaire begroting is fors omhoog bijgesteld In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein (hoofdtaakveld 6) opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 20,8 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bedrag bijgesteld met EUR 4,6 miljoen (21,9%) naar EUR 25,4 miljoen. De bijstelling geeft een indicatie dat de totale kosten in het sociaal domein bij de primaire begroting te laag waren ingeschat. Dit heeft de organisatie echter proactief gesignaleerd en gecorrigeerd in de tussentijdse rapportages 2024. De toename van de verwachte kosten heeft vooral plaatsgevonden bij de deelgebieden participatie en jeugd. Op hoofdlijnen kunnen de belangrijkste wijzigingen in de aangepaste begroting als volgt worden gespecificeerd: • Exploitatiekosten opvang ontheemden Oekraïne (EUR 2,6 miljoen) • Autonome stijging cliëntgebonden jeugdkosten (EUR 1,0 miljoen) • Inburgeringsvoorzieningen (EUR 0,4 miljoen) • Indexatie bijstandsbudgetten (EUR 0,5 miljoen) • Toename participatiebijdrage WSW (EUR 0,2 miljoen) Wij merken op dat de aanpassingen, behoudens de autonome stijging van de zorgkosten, voor een belangrijk deel worden gecompenseerd door hogere Rijksbijdragen.