7.1 Kadernota 2027 WerkSaam Westfriesland

WERKSAAM WESTFRIESLAND

Kadernota 2027

werkt voor iedereen.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING: WerkSaam Westfriesland Hoofddoelstelling De kerntaak van WerkSaam is het ontwikkelen en aan het werk helpen van werkzoekenden en het goed bedienen van werkgevers die op zoek zijn naar (tijdelijke) arbeidskrachten. Voor mensen voor wie een baan op de arbeidsmarkt (nog) niet haalbaar is, is er werk in de leer-werkbedrijven van WerkSaam of zetten we instrumenten in die bijdragen aan iemands participatie. Als werk (nog) niet mogelijk is verstrekt WerkSaam een uitkering. WerkSaam voert de beleidsontwikkeling, -vaststelling en -uitvoering van de volgende wettelijke en daarvan afgeleide regelingen uit: a. Participatiewet b. Wet sociale werkvoorziening (WSW) c. Wet inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers (IOAW) d. Wet inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) e. Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) f. Aanpak laaggeletterdheid: Wet educatie en beroepsonderwijs (alleen volwasseneneducatie) Daarnaast voeren wij in opdracht van de 7 West-Friese gemeenten de Wet inburgering 2021 uit. Algemeen De missie en visie van WerkSaam is gericht op het ontwikkelen en bemiddelen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Wij leveren maatwerk in werk, ontwikkeling en inkomen: we gaan ervoor dat iedereen meedoet. Het is belangrijk dat werkgevers daarbij betrokken zijn.

Zonder werkgevers kunnen wij de doelstellingen niet halen. Naast werkgevers werkt WerkSaam veel samen met andere ketenpartners als: UWV, Werkcentrum (WerkgeversServicepunt is hierin opgegaan), gemeenten, Jongeren Startpunt, hulpverleners en onderwijsinstellingen. WerkSaam staat voor een duurzame, inclusieve samenleving. Wij dragen dit actief uit en zoeken met werkgevers samenwerkingen die hieraan bijdragen. Wij stimuleren onze klanten, partners en opdrachtgevers dat zij zich inzetten voor een inclusieve maatschappij. Doelstellingen: wat willen we bereiken in 2027 (anders dan bestaand beleid)? Voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving: Landelijke ontwikkelingen implementeren 1. Participatiewet In september 2025 is de Participatiewet in Balans aangenomen door de Eerste kamer. Met de hervorming van de Participatiewet wil men de balans in de wet terugbrengen. Er moet meer evenwicht komen tussen de drie kernelementen van de Participatiewet: bestaanszekerheid, participatie en handhaving. Dat evenwicht kan bereikt worden door de mens centraal te zetten en uit te gaan van vertrouwen. Daarnaast is vereenvoudiging belangrijk. Er komt meer ruimte voor maatwerk, zodat professionals beter kunnen inspelen op de individuele situatie van cliënten1.

De wijziging is opgeknipt in drie sporen: Spoor 1 gaat over de technische aanpassingen zoals bijvoorbeeld het bufferbudget, de evenredigheidstoets en het toespitsen van verplichtingen op het individu. Nieuw en echt anders ten opzichte van de huidige wet is het vorm geven van maatschappelijke participatie. Deze verandering moet ook binnen Westfriesland worden geïmplementeerd, maar zit op het snijvlak tussen de dienstverlening die WerkSaam biedt en activiteiten die gemeenten lokaal uitvoeren. Maatschappelijke participatie dient ter vervanging van sociale activering en kan twee doelstellingen hebben: • Het fungeren als middel: een voorziening gericht op arbeidsinschakeling. • Een doel op zich: cliënten zijn verplicht naar vermogen maatschappelijk te participeren als ze (nog) niet naar betaald werk begeleid kunnen worden. De uitwerking hiervan zal in 2026 in overleg tussen de gemeenten en WerkSaam in beleid vastgelegd worden waarna de implementatie doorloopt in 2027. Spoor 2 gaat over de lange termijn tot minimaal 1 januari 2031 en betreft een fundamentele herziening. De aanpassingen moeten bijdragen aan vertrouwen, eenvoud en menselijke maat. Daarbij ligt de focus op een realistisch mensbeeld, het ondersteunen en versterken van de intrinsieke motivatie van mensen en het bieden van een passend perspectief op participatie.

De wijzigingen moeten zowel het bestaansminimum als de stimulans om te werken blijven waarborgen. Spoor 3 gaat over een cultuuromslag die plaats moet vinden, over versterking van vakkundigheid van de professional. Het gaat om het uitvoeren van de wet en het herkennen en toepassen van de ruimte die de wet biedt wanneer de situatie daar om vraagt. 1 Voor meer informatie over de Participatiewet in Balans zie https://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/36582_participatiewet_in_balans

2

2. Wet handhaving Sociale Zekerheid (beoogde ingangsdatum 1 januari 2027) Dit wetsvoorstel is momenteel in behandeling bij de Tweede kamer (ingediend op 7 juli 2025). Het doel van dit wetsvoorstel is om de handhaving in de sociale zekerheid menselijker, evenwichtiger en minder belastend te maken, met meer ruimte voor de persoonlijke omstandigheden van de burger en het principe dat een foutje maken mag. De volgende veranderingen zijn opgenomen: • De hoogte en de duur van de maatregelen worden aangepast, met lagere financiële effecten voor de cliënt tot gevolg. • Het wordt mogelijk om een maatregel tussentijds te beëindigen en er komt meer ruimte om maatwerk te leveren, zoals het op individuele basis beoordelen of het opleggen van een maatregel wel het meest wenselijk is. 3. Wet proactieve dienstverlening (ingangsdatum onbekend) Dit wetsvoorstel, ingediend bij de Tweede kamer op 3 september 2025, geeft het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en gemeenten de mogelijkheid om mensen actief te wijzen op hun rechten en mogelijkheden. Zij mogen hiervoor persoonsgegevens gebruiken en informatie uitwisselen, zodat sneller duidelijk wordt wie recht heeft op een uitkering of ondersteuning. Zo kunnen mensen eerder hulp krijgen, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een uitkering, het vinden van werk of het oplossen van schulden.

Het doel is om het niet-gebruik van uitkeringen en voorzieningen te verminderen en zo de bestaanszekerheid te vergroten. Verwachtingen ten aanzien van 2027 – 2029 (anders dan bestaand beleid)? Blijvend veranderende doelgroep De arbeidsmarkt is al een langere periode zeer krap. Iedereen die aan het werk kan, lukt dat. We zien deze ontwikkeling ook terug in de samenstelling van het cliëntenbestand. De groep uitkeringsgerechtigden die nu een beroep op bijstand doet heeft veel begeleiding nodig. Van cliënten die instromen is een klein deel direct bemiddelbaar naar werk. Een ander deel heeft eerst een beschermde omgeving nodig om werkervaring op te doen. De grootste groep heeft een forse afstand tot de arbeidsmarkt en zal eerst ontwikkeld moeten worden voordat er naar werk gekeken kan worden. Voor een steeds groter wordende groep is werk waarschijnlijk nooit haalbaar. In de Participatiewet in Balans zien we dat hierop met maatschappelijke participatie wordt ingespeeld. Voor sommige cliënten is participeren een middel om uiteindelijk aan het werk te gaan. Voor anderen is dit het maximaal haalbare. Uitbreiding arbeidsmarktinfrastructuur De komende jaren vindt er een uitbreiding van de arbeidsmarktinfrastructuur plaats.

De ambitie van het kabinet is om een arbeidsmarktinfrastructuur in te richten waarin niemand verdwaalt en iedereen die dat nodig heeft tijdig toegang krijgt tot passende ondersteuning. Het hoofddoel van een werkcentrum is het creëren van één toegankelijk, centraal loket waar werkzoekenden, werkenden en werkgevers terechtkunnen met al hun vragen over werk, loopbaanontwikkeling, scholing en het vinden van geschikt personeel. Daarvoor gaan meerdere partijen samenwerken, zoals UWV, gemeenten en werkgevers- en werknemersorganisaties. Ook in Westfriesland komt een loket. In de praktijk betekent dit dat het WerkgeversServicepunt, het Regionale Mobiliteitsteam en het Leerwerkloket via dit loket toegang tot alle dienstverlening gaan geven. De dienstverlening van de gemeenten (lees: WerkSaam) en UWV blijven hetzelfde. De Wet SUWI (Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen) moet hiervoor worden aangepast. De beoogde ingangsdatum 1 januari 2027. Omdat de financiering van de Leerwerkloketten en de tijdelijke regeling van de Regionale Mobiliteitsteams al stoppen is er vooruitlopend op deze aanpassing al gestart met het Werkcentrum. Doorontwikkelingen bestaand beleid Beleidsplan 2026-2030 Het Algemeen Bestuur neemt in maart 2026 een besluit over het beleidsplan 2026-2030.

Het beleidsplan sluit aan op de veranderende wetgeving en maatschappelijke ontwikkeling, waarbij vertrouwen en maatwerk centraal staan. Wat gaan we doen? Waarom doen we dit? Wat mag het kosten? Planning Het beleidsplan Bestuursbesluit Binnen de vastgestelde 2026-2030 2026-2030 uitvoeren begroting en de extra middelen vanuit het Rijk Doorvoeren van de Bij wet voorgeschreven Binnen de financiële kaders zoals 2026–2027 wetswijzigingen opgenomen in de GR Bijlage: a. b. c.

Financiële kengetallen Financiële meerjarenraming Overzicht bijdrage per gemeente 3

Bijlage a. Financiële kengetallen Weerstandsvermogen De algemene reserve bedraagt op basis van de ‘Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen’ maximaal 2,5% van de totale lasten. WerkSaam heeft met de deelnemende gemeenten afgesproken dat hiervan mag worden afgeweken als uit een risicoanalyse blijkt dat een hoger weerstandsvermogen noodzakelijk is. Bij een organisatie als WerkSaam past een weerstandsratio groter of gelijk aan 1 (begroot 2026 = 1,29). Dit geeft WerkSaam de mogelijkheid om ondernemend te zijn, wat nodig is om de toegevoegde waarde te realiseren en daarmee de gemeentelijke bijdrage zo laag mogelijk te houden. Een gezond weerstandsvermogen voorkomt dat WerkSaam bij incidentele tegenvallers extra geld moet vragen bij de gemeenten. Kengetallen De inschatting van de kengetallen voor de begroting 2027-2030 is als volgt: Kengetallen BBV

B2027

B2028

B2029

B2030

Netto schuldquote Zonder correctie doorgeleende gelden

1%

2%

2%

1%

Met correctie doorgeleende gelden

1%

2%

2%

1%

31%

29%

26%

26%

0%

0%

0%

0%

Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

De netto schuldquote laat zien dat WerkSaam geen schulden heeft. De solvabiliteit is goed, er zijn voldoende reserves om financiële tegenvallers op te vangen. Het kengetal voor de structurele exploitatieruimte geeft bij een stand van nul aan dat tegenover de structurele lasten ook structurele baten staan. Door een goede monitoring zorgen we ervoor dat er structureel begrotingsevenwicht is. De provincie houdt hier ook toezicht op. Bijlage b. Financiële meerjarenraming 2027

Stand primaire begroting 2027 – 2030

Wijzigingen nadien (met AB besluit)

2028

2029

2030

23.914.863 25.034.370 25.531.827

25.918.956

0

0

0

0

Indexatie gemeentelijke bijdrage (netto)

1.249.085

692.769

684.069

713.356

Bijdrage ssc deSom

-757.000

-

-

-

Bezuiniging niet invullen fte na pensioen

-45.700

-45.700

-

-

Verhoging taakstelling beschut werk

79.980

83.179

86.306

89.551

Indexatie toegevoegde waarde

536.793

281.239

250.583

236.655

Daling bedrijfsresultaat

56.350

-514.031

-633.828

-682.501

1.119.508

497.456

387.129

357.062

0

0

0

0

25.034.370 25.531.827 25.918.956

26.276.018

Autonome ontwikkelingen/reguliere bedrijfsvoering

Totaal autonome ontwikkelingen/reguliere bedrijfsvoering Nieuw beleid Totaal lasten Dekkingsmiddelen Toegevoegde waarde

7.030.986

6.664.437

6.294.028

5.938.917

Doorwerking onttrekking reserve

96.000

730.527

864.284

851.446

Gemeentelijke bijdrage uitvoering

15.193.782

15.755.834

16.348.253

16.962.947

Gemeentelijke bijdrage beschut werk

1.151.576

1.280.818

1.415.283

1.558.049

927.500

966.455

1.009.946

1.055.393

24.399.844 25.398.070 25.931.794

26.366.753

Gemeentelijke bijdrage Wet Inburgering Totaal dekkingsmiddelen Stand kadernota voor begroting 2027-2030

634.527

133.757

-12.837

-90.735

Onttrekking reserve toekomstbestendige infrastructuur

-634.527

-133.757

12.837

90.735

0

0

0

0

Stand kadernota met inzet reserve

4

Autonome ontwikkelingen Indexatie gemeentelijke bijdrage De gemeentelijke bijdrage voor de uitvoering van de wettelijke taken volgt de indexatie zoals door de Regietafel Gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland Noord vastgesteld. Voor 2027 is deze indexatie 7,59%. In de tabel met begrotingsuitgangspunten is de opbouw van het indexpercentage meerjarig aangegeven. Voor de bijdrage inburgering hanteren we de indexering op basis van de loonvoet sector overheid, zoals afgesproken in de dienstverleningsovereenkomst inburgering. Begrotingsuitgangspunten Verhouding

2027

2028

2029

2030

Prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers

70%

8,40%

4,60%

4,30%

4,30%

Prijs bruto binnenlands product

30%

5,70%

2,60%

2,50%

2,50%

Indexatie

7,59%

4,00%

3,76%

3,76%

Inburgering (loonvoet sector overheid)

5,10%

4,20%

4,50%

4,50%

Bijdrage ssc DeSom In het DB van 12 juni 2025 is het besluit genomen om de ICT-dienstverlening (grotendeels) in eigen beheer uit te voeren. In overleg met DeSom is de ontvlechtingsdatum op 1 oktober 2026 gezet. Met dit besluit komt de autonome ontwikkeling die vanaf 2026 structureel is opgenomen in de begroting 2027 weer te vervallen. De kosten voor de ICT-dienstverlening kunnen binnen de huidige budgetten worden opgevangen Bezuiniging niet invullen fte na pensioen In de begroting 2026 is gekozen voor het scenario van 7% bezuinigen. Hierbij wordt 1 fte na pensionering niet ingevuld. Deze bezuiniging is in 2027 € 45.700 en vanaf 2028 € 91.400. Verhoging taakstelling Beschut werk Gemeenten krijgen een taakstelling Beschut werk opgelegd. Deze taakstelling loopt jaarlijks op met 10 Fte. De jaarlijks toenemende kosten die hiermee gepaard gaan, worden vanaf de begroting 2021 structureel vergoed door gemeenten. Indexatie toegevoegde waarde De hoogte van de gemeentelijke bijdrage is mede afhankelijk van het resultaat dat wordt behaald uit de toegevoegde waarde. Dit betreft het saldo van omzet minus directe kosten van de leerwerkbedrijven. De index die is toegepast is gelijk aan die van de gemeentelijke bijdrage. Daling bedrijfsresultaat In de kadernota 2026 was sprake van tekortschietende financiële middelen voor de Participatiewet.

Inmiddels zijn vanuit het Rijk extra middelen toegezegd via de circulaires. De gemeenten zijn hierover geïnformeerd. Dit zorgt ervoor dat de gevormde reserve toekomstbestendige infrastructuur tot en met 2028 nodig is, maar dat daarna weer sprake is van een structureel sluitende begroting. Dekkingsmiddelen Toegevoegde waarde De toegevoegde waarde wordt in mindering gebracht op de gemeentelijke bijdrage. Door het vertrek van Wsw-medewerkers die slechts deels vervangen worden door BW-medewerkers, die ook gemiddeld minder omzet genereren, zien we de toegevoegde waarde richting 2030 dalen. Gemeentelijke bijdrage uitvoering, beschut en inburgering De gemeentelijke bijdrage is verdeeld in drie posten. In onderstaande tabel is aangegeven hoe de bijdragen zich ontwikkelen vanuit de begroting 2026 naar de kadernota 2027. Begroting 2026

Indexering

Autonoom

Begroting 2027

Bruto gemeentelijke bijdrage

22.936.370

1.740.870

-1.204.897

23.472.344

Toegevoegde waarde

-7.072.369

-536.793

578.176

-7.030.986

Doorwerking onttrekking reserve

0

-96.000

Netto gemeentelijke bijdrage

15.864.001

-96.000

1.204.078

-722.720

16.345.358

14.868.001

1.128.481

-802.700

15.193.782

996.000

75.596

79.980

1.151.576

-722.720

17.272.858

Waarvan Gemeentelijke bijdrage uitvoering* Gemeentelijke bijdrage beschut werk Gemeentelijke bijdrage Wet Inburgering Totaal gemeentelijke bijdrage

882.493

45.007

16.746.494

1.249.085

927.500

* Excl. uitvoeringskosten plustaken

5

Bijlage c. Overzicht bijdrage per gemeente Gemeente Drechterland

Enkhuizen

Hoorn

Koggenland

Medemblik

1.101.663

1.608.189

8.337.366

1.221.527

2.964.563

661.407

1.378.143

17.272.858

Gemeentelijke bijdrage 2026

974.159

Bruto indexering 2027

73.939

1.433.308

7.068.200

1.053.294

2.595.068

564.353

1.179.619

14.868.001

108.788

536.476

79.945

196.966

42.834

89.533

Bijdrage DeSom

1.128.481

-95.044

-139.329

-

-102.213

-252.642

-53.535

-114.238

Bezuiniging niet invullen fte na pensioen

-2.847

-4.191

-22.891

-3.080

-7.586

-1.654

-3.450

-757.000 -45.700

Gemeentelijke bijdrage 2027

950.207

1.398.576

7.581.785

1.027.946

2.531.806

551.999

1.151.463

15.193.782

Bijdrage beschut werk 2026

44.422

88.843

501.187

63.445

164.938

38.047

95.118

996.000

Indexatie 2027

3.372

6.743

38.040

4.815

12.519

2.888

7.219

75.596

Taakstelling beschut werk

3.567

7.134

40.246

5.095

13.245

3.055

7.638

79.980

Bijdrage beschut werk 2027

51.360

102.721

579.473

73.355

190.701

43.990

109.976

1.151.576

Wet Inburgering 2026

95.238

101.705

167.562

114.392

230.311

62.244

111.041

882.493

Indexatie 2027

4.857

5.187

8.546

5.834

11.746

3.174

5.663

45.007

100.096

106.892

176.108

120.225

242.057

65.418

116.704

927.500

Totaal gemeentelijke bijdrage 2027

Bijdrage Wet Inburgering 2027

Opmeer

Stede Broec

Totaal

Gemeentelijke bijdrage De bijdrage per gemeente is gebaseerd op de verdeelsleutels in de begroting 2026 en geeft daarmee een indicatie. In de begroting 2027 wordt de verdeling conform de bepalingen in de gemeenschappelijke regelingen geactualiseerd op basis van de aantallen inwoners en uitkeringsgerechtigden op 1 januari 2025. Het effect hiervan is gering. De vervallen meerkosten van SSC DeSom (€ -757.000) zijn in de verdeling van de gemeentelijke bijdrage naar gemeenten niet toegerekend aan de gemeente Hoorn. Dit heeft te maken met afspraken die zijn gemaakt bij de totstandkoming van WerkSaam en het vestigen van een uitsluitend recht aan SSC De Som in de gemeenschappelijke regeling van WerkSaam. Bijdrage Beschut werk De verdeling van de bijdrage Beschut werk wordt bepaald op basis van de taakstelling Beschut werk per gemeente. Deze taakstelling wordt bekend gemaakt in december van het voorafgaande jaar. De verdeling is voorlopig gebaseerd op de laatst bekende taakstelling, dat is die voor het jaar 2025. De definitieve verdeling zal op basis van de bekendmaking in december 2026 zijn. Wet inburgering De bedragen voor de wet inburgering zijn gebaseerd op de verwachte aantallen inburgeraars en de afgesproken prijzen per deeltaak. De definitieve afrekening naar gemeenten zal plaatsvinden op basis van de werkelijk gerealiseerde aantallen.

6