6.f Concept Begroting 2026 ODNHN
Tekst van het document
BEGROTING 2026 EN MEERJARENRAMING 2027-2029
OPSTELLER Organisatie Afdeling Projectcoördinator Telefoon E-mail Kenmerk
: : : : : :
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Bedrijfsvoering Elma de Koekkoek 088 - 10 21 300 edekoekkoek@odnhn.nl 47046006
Adres
:
Bezoekadres
:
Postbus 2095 1620 EB HOORN Dampten 2 1624 NR HOORN
OPDRACHTGEVER Organisatie Contactpersoon Telefoon E-mail DATUM 9 april 2025
: : : :
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Q.M. Foppe 088-10 21 300 postbus@odnhn.nl
Begroting 2026 OD NHN
INHOUDSOPGAVE 1
INLEIDING ................................................................................... 5
1.1
Takenpakketten ......................................................................................... 5
1.2
Uitvoerings- en handhavingsstrategie ........................................................... 5
1.3
Maatschappelijke meerwaarde ..................................................................... 6
1.4
Ambitie .................................................................................................... 8
1.5
Financiële ontwikkelingen ........................................................................... 8
1.6
Interbestuurlijk programma VTH Robuustheid omgevingsdienst ....................... 8
2
PROGRAMMA VTH&A-TAKEN ....................................................... 11
2.1
Algemeen ................................................................................................11
2.2
Doel en aanpak ........................................................................................11
2.2.1
Aanvragen en meldingen ........................................................................................ 11
2.2.2
Milieubescherming................................................................................................. 12
2.2.3
Normering Geluid en bodem ................................................................................... 13
2.2.4
Bodembescherming ............................................................................................... 13
2.2.5
Omgevingsadvies .................................................................................................. 13
2.2.6
Energie en circulair ................................................................................................ 14
2.2.7
Ondermijning........................................................................................................ 15
2.3
Wat gaat het kosten ..................................................................................15
1
PROGRAMMA VTH&A-PLUSTAKEN............................................... 16
1.1
Algemeen ................................................................................................16
1.2
Doel en aanpak ........................................................................................17
1.2.1
Nieuw beleid ......................................................................................................... 17
1.2.2
Toezicht en handhaving ......................................................................................... 18
1.2.3
Natuurbescherming ............................................................................................... 18
1.2.4
Zwemwaterveiligheid ............................................................................................. 19
1.2.5
Wegen en Vaarwegen ............................................................................................ 19
1.2.6
Bodembeheer (Provinciale taak/VTH-plus) ................................................................ 19
1.3
Wat mag het kosten ..................................................................................19
2
OVERHEAD.................................................................................. 20
3
PARAGRAFEN .............................................................................. 21
3.1
Paragraaf weerstandsvermogen ..................................................................21
3.1.1
Beschikbare weerstandscapaciteit ........................................................................... 21
3.1.2
Bestaande risico’s ................................................................................................. 21
3.1.3
Benodigde weerstandscapaciteit .............................................................................. 22
3.1.4
Kengetallen financiële positie .................................................................................. 22
3.2
Paragraaf financiering ...............................................................................24
Pagina 3 van 40
Begroting 2026 OD NHN
3.2.1
Marktonwikkeling en rentevisie ............................................................................... 24
3.2.2
Beleidskaders voor de treasury activiteiten ............................................................... 24
3.2.3
Toerekening rentelasten naar taakvelden ................................................................. 25
3.2.4
EMU-saldo ............................................................................................................ 25
3.2.5
Vennootschapsbelasting (Vpb) ................................................................................ 26
3.3
Paragraaf Bedrijfsvoering ...........................................................................27
3.3.1
Algemeen ............................................................................................................. 27
3.3.2
Personeel ............................................................................................................. 27
3.3.3
Automatisering ..................................................................................................... 28
3.3.4
Huisvesting / Facilitair ........................................................................................... 30
3.3.5
Deelname Omgevingsdienst NL ............................................................................... 30
3.4
Openbaarheidsparagraaf ............................................................................32
3.4.1
Algemeen ............................................................................................................. 32
3.4.2
Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) ..................................... 32
4
FINANCIELE BEGROTING ............................................................ 34
4.1
Overzicht van baten en lasten ....................................................................34
4.2
Uiteenzetting financiële positie en de toelichting ...........................................34
4.2.1
Uitgangspunten..................................................................................................... 34
4.2.2
Uurtarief .............................................................................................................. 34
4.2.3
Bijdragen deelnemers en overige inkomsten ............................................................. 34
4.3
Meerjarenraming 2027-2029 ......................................................................37
4.3.1
Meerjaren exploitatie ............................................................................................. 37
4.3.2
Meerjaren balans .................................................................................................. 37
4.3.3
Meerjarig incidentele baten en lasten ....................................................................... 39
4.3.4
Meerjarig Investeringsoverzicht .............................................................................. 39
4.4
Overzicht naar taakveld .............................................................................39
5
BIJLAGE: STEMVERHOUDINGEN VASTSTELLEN BEGROTING ....... 40
Pagina 4 van 40
Begroting 2026 OD NHN
1 INLEIDING Voor u ligt de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 van de Omgevingsdienst NoordHolland Noord (OD NHN). De begroting is opgesteld conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De activiteiten van de OD NHN worden uitgevoerd binnen drie programma’s: Milieutaken, VTH-Plustaken en Overhead. Kadernota In de vergadering van het algemeen bestuur (AB) van 31 maart 2025 is met het vaststellen van de kadernota 2026 de basis voor deze begroting gelegd. Het voorgestelde indexatiepercentage van 7,34% is toegepast in de begroting. Voor de asbestsloopmeldingen geldt dat de voorgestelde herverdeling van de totale uitvoeringskosten op basis van de werkelijke productafname door de zestien gemeenten in de begroting is verwerkt. Cao Op basis van de financiële uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR) is in de indexatie van 2026 nog geen rekening gehouden met de gevolgen van cao-wijzigingen. Het nadeel dat hieruit zal ontstaan in 2026 zal tot uiting komen in het rekeningresultaat 2026.
Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH) Daarnaast is naar aanleiding van de resultaten van de commissie Van Aartsen in 2022 het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH) gestart, met daarin onder meer aandacht voor: de robuustheid van de organisatie, normfinanciering, de schaarste op de arbeidsmarkt en de kwaliteitscriteria.
1.1 Takenpakketten Gemeenten en de provincie brengen naast het verplichte landelijk basistakenpakket, ook extra taken in van structurele- en incidentele aard. De huidige opdracht aan de omgevingsdienst omvat dan ook een breed scala aan taken op het gebied van de fysieke leefomgeving. In grote lijnen betreft het bedrijfsgebonden (milieu)taken, duurzaamheidstaken, natuurbescherming, waaronder uitvoering op het onderwerp stikstof, zwemwater, (vaar-) wegen en advisering bij ruimtelijke plannen.
1.2 Uitvoerings- en handhavingsstrategie In december 2023 heeft het AB de Handhavings- en Uitvoeringsstrategie 2024 – 2027 (U&Hstrategie) vastgesteld en is deze vervolgens ter besluitvorming aangeboden aan de colleges B en W van onze deelnemende gemeenten en aan Provinciale Staten. Deze strategie geeft inzicht in onze prioriteiten en vormt het kader voor de uitvoering van de wettelijke taken, het beleid en de ambities van de gemeenten en provincie Noord-Holland. Het geeft aan wat we willen bereiken en welke instrumenten we daarvoor inzetten. In deze strategie zijn de ontwikkelingen als gevolg van de Omgevingswet, het IBP-VTH en de maatschappelijke opgaven zoals circulaire economie, energietransitie, stikstof, indirecte lozingen, Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en ondermijning meegenomen. De aanbevelingen van de commissie Van Aartsen, zoals gepubliceerd op 4 maart 2021, hebben geleid tot het IBP VTH, gepubliceerd in juli 2022. Dit programma kent zes pijlers. Pijler 5 van het Interbestuurlijk Programma heeft onder andere tot doel om te komen tot een Implementatieprogramma voor één risicoanalyse en uitvoerings- en handhavingsplan per regio.
Pagina 5 van 40
Begroting 2026 OD NHN
Alle pijlers uit het IBP raken in zekere mate de U&H-strategie en hebben mogelijk gevolgen voor de strategische keuzes die in de toekomst gemaakt worden. Wij onderschrijven de samenwerkingsprincipes uit het IBP als uitgangspunt om te komen tot een gezamenlijke strategie. Om invulling te geven aan de ontwikkelingen die het VTH-stelsel op dit moment doormaakt, hebben de vier omgevingsdiensten in Noord-Holland een gezamenlijk deel opgesteld; de gezamenlijke Noord-Hollandse U&H-strategie. Met dit gezamenlijk deel streven de deelnemers van de vier Noord-Hollandse omgevingsdiensten naar een gelijk speelveld binnen Noord-Holland, waarbij wordt opgetreden als één overheid en gelijkwaardige situaties gelijkwaardig worden behandeld. Een gezamenlijk bovenregionale strategie is geen vereiste vanuit de wet, maar het is wel in lijn met onder andere de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LSHO), waaraan overheden gezamenlijk op bovenregionaal (provinciaal) niveau invulling kunnen geven, om een gelijk speelveld te bereiken. Bovendien overstijgen veel beleidsopgaven in de fysieke leefomgeving de gemeente- of regiogrenzen. Daarom is een beleidsmatige samenwerking op bovenregionaal niveau gewenst door overal gebruik te maken van gedeelde methoden en uitgangspunten.
In het gezamenlijke deel wordt gestreefd naar één uitvoerings- en handhavingsbeleid, met ruimte voor regionaal maatwerk per omgevingsdienst (OD). In de praktijk betekent dit dat zoveel als mogelijk wordt gestreefd naar eenduidige werkwijzen en methoden bij de vier omgevingsdiensten (één uitvoerings- en handhavingsbeleid), maar op onderdelen, waar beleidsvrijheid wenselijk is, maatwerk per OD mogelijk blijft. Ieder van de vier Noord-Hollandse omgevingsdiensten heeft immers een eigen werkgebied met specifieke kenmerken, en een eigen takenpakket. Dit vraagt om een specifieke uitwerking van opgaven, prioriteiten en inzet. Bovendien zijn de deelnemers van de omgevingsdiensten niet alleen opdrachtgever, maar ook eigenaar van de omgevingsdienst. Zij geven vanuit deze rol gerichte kaders voor de uitvoering en handhaving door de omgevingsdienst, met inachtneming van de gemeenschappelijke uitgangspunten uit de Noord-Hollandse U&H-strategie. De wettelijke kaders van het Omgevingsbesluit, artikelen 13.5 t/m 13.7 en 13.8 beschrijven wat het uitvoerings- en handhavingsbeleid van de omgevingsdiensten minimaal dient te bevatten. Figuur 1: Relatie gezamenlijke en individuele U&H-strategie en uitvoeringsprogramma
De resultaten van de probleem- en risicoanalyse, de gestelde prioriteiten en ambities worden verwerkt in een individueel uitvoeringsprogramma per deelnemer.
1.3 Maatschappelijke meerwaarde Wij zorgen ervoor dat mensen in de regio Noord-Holland (Noord) schoon, gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken en recreëren. Dit doen wij door wettelijke en extra taken uit te
Pagina 6 van 40
Begroting 2026 OD NHN
voeren voor de provincie Noord-Holland en zestien gemeenten: Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Drechterland, Dijk en Waard, Enkhuizen, Heiloo, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel. Ook werken wij samen in verschillende regionale projecten, zoals het Pact van Westfriesland. Onze meerwaarde zit in de manier waarop we bijdragen aan een leefbare omgeving. We ondersteunen initiatieven die rekening houden met de natuur, het milieu en de leefomgeving van mens en dier. Dit doen we vanuit onze missie, visie, kernwaarden en principes. Missie De OD NHN is een onafhankelijke partner die op inspirerende wijze mensen en kennis verbindt om maatschappelijke ambities in de fysieke leefomgeving te realiseren. Visie De OD NHN maakt natuur & milieu zichtbaar als logische thema’s in de afweging bij keuzes door overheden, burgers en bedrijven. Wij spelen een aanjagersrol in de ontwikkeling en transitie van de fysieke leefomgeving op de thema’s natuur en milieu. En wij verhogen de maatschappelijke bewustwording op deze thema’s bij burgers en bedrijven. Kernwaarden Onze organisatie werkt vanuit vier kernwaarden: Samen, Deskundig, Dichtbij en Maatschappelijk bewust. Samen Wij zetten ons in voor de leefomgeving. Dit doen we door actieve samenwerking met alle belanghebbenden. Wij vullen elkaar aan vanuit de eigen rol, taak en verantwoordelijkheid.
Dit betekent dat onze producten en diensten integraal door onze professionals zijn opgesteld. Deskundig Deskundigheid vormt onze hoeksteen. Onze professionals bezitten en delen hoogwaardige, actuele en integrale vakkennis. Wij zijn omgevingsbewust en hanteren onze missie en kernwaarden in onze dienstverlening. Dichtbij Vanuit onze rol hebben wij oog voor de belangen van onze inwoners, ondernemers, samenwerkingspartners en overige relaties. We onderhouden in- en extern actief contact en hebben vaste aanspreekpunten. Wij zijn voor iedereen zichtbaar. Heldere en directe communicatie staan bij ons centraal. Daarom zijn we laagdrempelig benaderbaar. Maatschappelijk bewust Wij staan voor duurzame keuzes en integrale maatschappelijke afwegingen. Dit laten wij zien in onze maatschappelijke meerwaarde, bereikte resultaten en bedrijfsvoering. Leidende principes •
Wij stellen het maatschappelijk vraagstuk centraal;
•
Wij werken vanuit de geest van de wet;
•
Wij spreken verwachtingen over rollen en verantwoordelijkheden helder uit;
•
Wij verantwoorden ons voor de keuzes die we hebben gemaakt;
•
Wij zijn nieuwsgierig naar elkaar en inspireren anderen, en
•
Wij willen ons continu verbeteren.
Pagina 7 van 40
Begroting 2026 OD NHN
1.4 Ambitie Ook in 2026 blijft de omgevingsdienst een belangrijke autoriteit op het gebied van de leefomgeving. We richten ons vooral op complexe vraagstukken rondom milieu, duurzaamheid en natuur. Daarnaast zetten we ons in voor een veilige regio op het gebied van milieu en natuur, het voorkomen van incidenten en het bieden van meerwaarde door specialistische kennis te bundelen. Onze ambitie is om in 2026 robuust te worden in de uitvoering van deze taken. Om deze ambitie te kunnen realiseren zijn wij volledig afhankelijk van de financiële ondersteuning van onze deelnemers. Wij zijn een onafhankelijke organisatie die mensen en kennis samenbrengt om maatschappelijke doelen in de fysieke leefomgeving te realiseren. Naast onze deelname aan landelijke vakgroepen werken wij samen met de drie andere omgevingsdiensten in Noord-Holland. Dit doen we op verschillende onderwerpen, zoals: • • • • • • • •
Strategie voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) Data gedreven werken Aanpak van milieucriminaliteit (samen met de Officier van Justitie) Controle op asbest en bodemvervuiling Energietransitie: bodemenergiesystemen, waterstof en energiebesparing Bodemtaken in relatie tot de Omgevingswet Circulaire economie Samenwerking in de bedrijfsvoering, zoals het werven en behouden van schaarse specialisten
In 2026 wordt deze samenwerking steeds verder uitgebreid en versterkt. De OD NHN wil ook in haar eigen bedrijfsvoering in toenemende mate voorbeeldgedrag laten zien als het gaat om de maatschappelijke opgaves op het gebied van energie, duurzaamheid en klimaat. Hierbij blijft de verdere invulling van het hybride werken ook in 2026 een belangrijke rol spelen.
1.5 Financiële ontwikkelingen Naast de structurele lumpsumbijdrage (LS) ontvangen wij van de deelnemende gemeenten extra inkomsten. Hoewel deze extra inkomsten in beginsel een incidenteel karakter hebben, kan gesteld worden dat deze inkomsten grotendeels jaarlijks terugkeren. Daarmee zijn ze voor de OD NHN min of meer structureel. Hierop passen we het eigen personeelsbestand aan. Daarmee komt de begroting veel meer in overeenstemming met de realiteit. Natuurlijk brengt dit risico’s met zich mee bij wegvallende extra inkomsten. Maar in een arbeidsmarkt waarbij goed personeel schaars is en inhuur duur is, worden deze risico’s als acceptabel gezien.
1.6 Interbestuurlijk programma VTH Robuustheid omgevingsdienst Het Interbestuurlijk Programma versterking VTH-stelsel (IBP VTH) is ontstaan door samenwerking tussen het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. Dit programma heeft als doel het verbeteren van het systeem voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) op gebieden zoals milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening. Het programma richt zich op: • • •
Het verbeteren van de uitvoeringskwaliteit Het vergroten van kennis en capaciteit bij betrokken organisaties Een betere samenwerking tussen de verschillende partijen
Pagina 8 van 40
Begroting 2026 OD NHN
Hierdoor wordt het VTH-stelsel sterker en effectiever. Dit helpt bij het aanpakken van complexe maatschappelijke vraagstukken, zoals duurzaamheid en energietransitie, en zorgt voor betere naleving van wet- en regelgeving. Volgens landelijke afspraken over de uitvoering van het Plan van aanpak Robuustheid wordt elke zes maanden een voortgangsrapportage opgesteld. Deze rapportage wordt rechtstreeks naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) gestuurd. Hierin leggen we verantwoording af over de stappen die nodig zijn om op 1 april 2026 robuust te worden. Dit is de deadline die I&W heeft vastgesteld om te voldoen aan de robuustheidscriteria.
Pagina 9 van 40
Begroting 2026 OD NHN
BELEIDSBEGROTING
Pagina 10 van 40
Begroting 2026 OD NHN
2 PROGRAMMA VTH&A-TAKEN 2.1 Algemeen VTH&A-taken De omgevingsdienst draagt actief bij aan het mogelijk maken van maatschappelijke initiatieven van burgers, bedrijven en overheden. Wij doen dit met aandacht voor een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Wij voeren integrale VTH&A-taken uit in opdracht van de zestien aangesloten gemeenten en de provincie Noord-Holland. Die taken omvatten vergunningverlening, toezicht en handhaving en advisering. Dit inclusief de daarbij behorende ondersteuning van bijvoorbeeld juristen. Deze taken hebben betrekking op onder andere asbestverwijdering, bedrijfsgebonden milieutaken, bodem, bodemenergiesystemen, circulaire economie, ecologie en natuur, energiebesparing, externe veiligheid, geluid en luchtkwaliteit. Bij de uitvoering van deze taken zijn wij een professionele, betrouwbare en vertrouwde organisatie voor al onze relaties. Op die manier dragen wij bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Data gedreven organisatie De omgevingsdienst werkt stap voor stap aan het digitaal maken van data. Zo beschikken wij over een hoogwaardig bodeminformatiesysteem en bodemloket met actuele bodeminformatie voor de adviezen, die ook voorhanden zijn voor burgers en bedrijven.
Voor gemeenten zijn actuele bodemkwaliteitskaarten, bodembeheerplannen en bodemfunctieklasse kaarten (inclusief de gehalten PFOS en PFOA) en asbestdakenkaart beschikbaar. Voor het aspect externe veiligheid heeft de OD NHN een GIS-kaart met onder andere de invloed gebieden van wegen en buisleidingen, 100% letaliteitscontour buisleidingen, PR-contouren van windturbines, et cetera. Deze gegevens zijn nu ook opgenomen in het Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) en daardoor beschikbaar voor burgers en bedrijven. In 2023 zijn alle gezoneerde industrieterreinen actueel en digitaal vastgelegd in de GeoMilieumodule zonebeheer. Hierdoor kan snel en eenvoudig worden beoordeeld of nieuwe bedrijven of uitbreidingen passen binnen de geluidzone van het industrieterrein. De ontwikkeling voor de komende jaren is dat de zones digitaal benaderbaar zijn door een externe partij via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). We kunnen in opdracht van een gemeente de basisgeluidsemissiekaart (BGE) gaan opstellen en digitaal ontsluiten via het DSO.
2.2 Doel en aanpak 2.2.1
Aanvragen en meldingen
Wat wil de OD NHN bereiken? De procedures rond adviezen, meldingen van milieubelastende activiteiten en vergunningaanvragen zijn in hoofdzaak vraag gestuurd. Wij worden als dienst gevoed door (economische) ontwikkelingen in de markt. Initiatieven van burgers en bedrijven én de ambities van onze gemeenten om bijvoorbeeld een (nieuw) bedrijventerrein te ontwikkelen bepalen de werkvoorraad. We maken een inschatting van het toekomstige aantal vergunningen, meldingen en adviezen. Dat doen we op basis van trends, ervaring en inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen. De inschatting leggen we vast in een werkplan. Op basis hiervan zorgen we voor voldoende gekwalificeerd personeel en overige middelen. Een vergunning heeft als doel om (economische) activiteiten op een verantwoorde manier mogelijk te maken. Vergunningen en meldingen voor vergelijkbare activiteiten worden op vergelijkbare wijze behandelt. Hierdoor is sprake van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Wij werken met een
Pagina 11 van 40
Begroting 2026 OD NHN
standaard voorschriftenpakket waarbij maatwerk mogelijk is. De wettelijke procedure die wordt doorlopen geeft belanghebbenden de gelegenheid om tijdig kennis te nemen van de inhoud van de (ontwerp)vergunning, en hierop desgewenst inspraak uit te oefenen. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Wij blijven deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren en stellen ons ten doel vergunningaanvragen en meldingen binnen de geldende termijnen af te handelen. Veel hangt daarbij af van de juistheid en volledigheid van de ontvangen aanvragen. Het is daarom van belang dat gemeenten, initiatiefnemers en partners ons vooraf bij het proces betrekken. Dit beschouwen wij nadrukkelijk als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Onze mensen zijn hiervoor benaderbaar en beschikbaar. Tot slot leiden wij onze mensen vakinhoudelijk verder op, en investeren we in de relatie met initiatiefnemers en efficiënte werkprocessen. Indicatoren Onze producten leveren we via vastgelegde procedures waarbij de U&H-Strategie ons richting geeft. De parameters uit de U&H-Strategie 2024 – 2027 zijn een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren. In 2025 bouwen wij de kwantitatieve parameters verder in ons zaaksysteem in, zodat wij hierover in 2026 bij de periodieke rapportages en in het jaarverslag adequaat kunnen rapporteren.
Daarnaast geven wij op termijn ook vorm aan de monitoring en rapportage over de kwalitatieve criteria uit de U&H-Strategie. Wij verwachten dit in 2027 in ons zaaksysteem in te bouwen en vanaf dan te kunnen monitoren.
2.2.2
Milieubescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Door het uitvoeren van toezicht, zorgen we voor meer naleving van de wet- en regelgeving en stimuleren de spontane naleving daarvan. We handhaven overtredingen op een open, eenduidige en voortvarende manier. Hierdoor zorgen we voor een gevoel van veiligheid bij de burger, verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving en een gelijk speelveld in Noord-Holland Noord. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? We werken informatie- en risico gestuurd. We bepalen aan de hand van risicoanalyse en prioriteitstelling in de U&H-strategie hoe vaak en intensief we controles uitvoeren. Daarbij betrekken we ook het naleefgedrag (bonus-malus). Hoe meer de wet- en regelgeving wordt nageleefd hoe minder vaak een controle zal plaatsvinden (bonus). Zien we geen verbetering in de naleving dan zal vaker een controle plaatsvinden (malus). Door het gebruik van digitale checklists neemt het inzicht in aantal en soort overtredingen in de loop der jaren toe waardoor we een bonusmalus regeling gerichter kunnen toepassen. Als we daartoe aanleiding zien, houden we ook steekproefsgewijs of themagericht toezicht. Bij overtredingen gebruiken we de beschikbare instrumenten om de overtreding te stoppen. Bij de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving is de Landelijke Handhavingsstrategie (LHSO) leidend.
Inkomende meldingen van overlast en handhavingsverzoeken worden met prioriteit in behandeling genomen. Wij zijn 24-uur per dag en 7 dagen per week inzetbaar voor de afhandeling van calamiteiten zoals (asbest)branden en dumpingen van drugsafval. Indicatoren Onze producten leveren we via vastgelegde procedures waarbij de U&H-Strategie ons richting geeft. De parameters uit de U&H-Strategie 2024 – 2027 zijn een combinatie van kwantitatieve en
Pagina 12 van 40
Begroting 2026 OD NHN
kwalitatieve indicatoren. In 2025 bouwen wij de kwantitatieve parameters verder in ons zaaksysteem in, zodat wij hierover in 2026 – bij de periodieke rapportages en in het jaarverslag – adequaat kunnen rapporteren. Daarnaast geven wij op termijn ook vorm aan de monitoring en rapportage over de kwalitatieve criteria uit de U&H-Strategie. Om deze in ons zaaksysteem te in te bouwen hebben wij tijd nodig.
2.2.3
Normering Geluid en bodem
Wat wil de OD NHN bereiken? Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgen gemeenten extra taken en verantwoordelijkheden als het gaat om de normering van geluid. Het betreft extra taken die we in het kader van bezuinigingswensen van deelnemers binnen de grenzen van de begroting zo optimaal mogelijk moeten uitvoeren. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Hierbij gaat het om de toepassing van de veranderde rekensystematiek voor gezoneerde industrieterreinen, een hernieuwde vaststelling van de basisgeluidsemissie voor gemeentelijke wegen, en de opname van geluidsnormen in het Omgevingsplan. Als omgevingsdienst beheren wij als plustaak de bodemkwaliteitskaarten en de nota bodembeheer voor onze opdrachtgevers. Daarnaast maken we deze inzichtelijk op onze website voor alle klanten om grondverzet in onze regio zo makkelijk mogelijk te maken. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet moeten wijzigingen hierin worden geactualiseerd.
2.2.4
Bodembescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Met het reinigen van de verontreinigde ondergrond (bodem en grondwater) worden duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit gecreëerd. Het gaat hierbij om het voorkomen van nieuwe bodem- en grondwaterverontreinigingen en het saneren en/of beheren van de verontreinigde ondergrond. De ambitie is een duurzame bodemkwaliteit in Noord-Holland, waarbij zich geen risico’s voordoen voor de gezondheid en het milieu, waaronder planten en dieren. De gemeenten zorgen voor het evenwichtig toedelen van functies aan locaties en stellen regels aan activiteiten over de wenselijke bodemkwaliteit. Het gaat hierbij om de chemische bodemkwaliteit, maar ook om thema’s als het verlies van organische stof of verzilting. Met de Omgevingswet worden al deze aspecten in een samenhangende aanpak integraal meegenomen bij het opstellen van de omgevingsvisie en omgevingsplan. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De omgevingsdienst blijft zorgdragen voor een kwalitatief goede uitvoering van deze taken.
2.2.5
Omgevingsadvies
Wat wil de OD NHN bereiken? De ontwikkeling van omgevingsvisies en omgevingsplannen vraagt in elke gemeente de komende jaren nog veel aandacht. Van de benodigde integrale inhoudelijke afweging wordt het belang groter dan voorheen. De omgevingsdienst wil graag mogelijk maken dat haar kennis en kunde op het juiste moment beschikbaar is voor gemeentelijke ruimtelijke planvorming. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Met het product de Omgevingsscan kunnen onze omgevingsadviseurs, als zij in een vroeg stadium worden betrokken bij bijvoorbeeld een gebiedsontwikkelingstraject, een omgevingsanalyse maken
Pagina 13 van 40
Begroting 2026 OD NHN
die specifieke aandachtspunten rondom milieu en natuur inzichtelijk maakt. Hierdoor kan het mogelijke vergunningstraject efficiënter verlopen. Ook kunnen beelden en belemmeringen omgezet worden in kansen en geïntegreerd worden in overige opgaven. Ook voor 2026 is de verwachting dat gemeenten dit instrument inzetten bij de voorbereiding van visies, plannen en projecten. Daarnaast is de omgevingsdienst gesprekspartner van overige partners, zoals provincie, GGD en de Veiligheidsregio. Deze samenwerking draagt bij aan één van de doelstellingen van de Omgevingswet: afstemming aan de voorkant voor het bewerkstelligen van integrale visie en besluitvorming. 2.2.6
Energie en circulair
Wat wil de OD NHN bereiken? Volgens het landelijke Klimaatakkoord moet ons land in 2030 minimaal 49% CO2-reductie gerealiseerd hebben én in 2050 klimaatneutraal zijn. Als tussenstap naar klimaatneutraliteit heeft de Europese Unie haar ambitie voor 2030 opgevoerd: de emissies moeten minstens 55% dalen. Wij leveren binnen de huidige begroting op verschillende onderdelen een bijdrage aan deze energietransitie. We maken hierbij gebruik van het U&H-instrumentarium, omgevingsinstrumenten en ons specialisme op de volgende onderdelen: Energiebesparing bij bedrijven Het intensiveren van het toezicht op de wettelijke informatie- en energiebesparingsplicht (de zogenaamd Erkende Maatregelen Lijsten, EML-controles). De EML-controles maken al langer deel uit van de reguliere integrale controles die de omgevingsdienst uitvoert in het kader van het Uitvoeringsprogramma. Om een versnelling aan de uitvoering van deze taken te geven zijn diverse subsidieregelingen in het leven geroepen: Provinciaal Energiebesparingsakkoord bedrijven Noord-Holland (EBA): Dit betreft een akkoord tussen de provincie Noord-Holland en de Noord-Hollandse gemeenten. Aan het akkoord is een subsidieregeling gekoppeld van de provincie. Het akkoord is gesloten voor de periode 2022 –2026 met de mogelijkheid tot verlenging tot 2030.
De stimuleringsactiviteiten binnen deze subsidieregeling zijn niet belegd bij de OD NHN, maar liggen bij de gemeenten. Het toezicht op de energiebesparingsplicht binnen deze stimuleringsregeling is sinds 1 juli 2023 een wettlijke basistaak voor omgevingsdiensten. -
Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving energiebesparing (SPUK-the): Dit betreft een subsidieregeling vanuit het Rijk en is van toepassing voor de periode 2022 – 2026. De taken mogen alleen worden uitgevoerd door ons eigen personeel.
Naast de verplichte energiebesparing uit de Omgevingswet zijn er diverse andere verplichtingen rond een duurzamer energiegebruik. Voorbeelden zijn de onderzoeksplicht voor zeer groot verbruikers en verplichtingen uit de bouwwetgeving (taken op het gebied van de bouwwetgeving zijn niet belegd bij de OD NHN!). De Rapportageplicht Werkgebonden Personenmobiliteit (WPM, voor bedrijven > 100 werknemers) is vanaf per 1 juli 2024 van kracht. Het toezicht op deze nieuwe wetgeving is een basistaak voor omgevingsdiensten. Op dit moment is de inhoud en omvang van die toezichtstaak nog niet duidelijk. Ook is nog niet inzichtelijk wat de bijdrage vanuit het Rijk aan gemeenten is voor deze taak. Koepelvereniging Omgevingsdienst NL werkt samen met het Rijk aan een uitwerking van deze structurele toezichtstaak. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Wij vervullen taken binnen de energietransitie en de circulaire transitie op drie niveaus:
• Lokaal: door mee te werken bij het ontwikkelen van kaders en visie in beleidsondersteuning en uitvoering;
• Regionaal: door aanjager en coördinator te zijn, zoals bij de meerjarenaanpak verduurzaming
bedrijventerreinen, de bestaande particuliere woningbouw, en door inbreng van expertise bij de uitwerking van de zogenaamde zoekgebieden voor de RES NHN (Noord-Holland Noord, regionaal en lokaal);
Pagina 14 van 40
Begroting 2026 OD NHN
• Bovenregionaal: door expertsessies te organiseren, door partijen te verbinden en door projecten op NHN-niveau te organiseren, zoals Aardgasvrij NHN.
• Planmatig voeren we controles energiebesparing bij bedrijven uit. Indien blijkt dat de bedrijven niet de vereiste maatregelen hebben getroffen om energie te besparen, zetten we in op handhaving.
Binnen de energietransitie, waaronder ook de uitvoering van de Regionale Energietransitie NoordHolland- Noord, speelt de robuustheid van het energienet een cruciale rol. In Noord-Holland is in 2022 de Taskforce Energie-infrastructuur van start gegaan. De Taskforce pakt gezamenlijk het volgelopen elektriciteitsnet aan. De omgevingsdienst faciliteert de partijen binnen de Taskforce door vroegtijdig betrokken te zijn bij vergunningstrajecten en benodigde advisering voor de omgevingsplannen. Een circulaire economie kan niet zonder ketensamenwerking. Alle schakels in de keten zijn samen verantwoordelijk voor het behoud van de grondstoffen in de eigen keten. Naast de reguliere controles gaan we daarom ook inzetten op ketentoezicht. Daarnaast blijven we samen met partners ketensamenwerking stimuleren, onder andere vanuit de Actieagenda Circulair Westfriesland 2023 – 2026. 2.2.7
Ondermijning
Wat wil de OD NHN bereiken? Het tegengaan van ondermijning die samenhangt met milieucriminaliteit. Ongeveer 90% is druggerelateerd, te onderscheiden in productie, opslag of afval van hennep, synthetische drugs, cocaïne en heroïne. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Samen met handhavingspartners zoals gemeenten, provincie, politie, waterschappen en anderen dragen wij bij met de uitvoering van onze taken, met het opstellen van interventiestrategieën en convenanten en het delen van informatie. Ook ondersteunen wij gemeenten bij het uitvoeren van gerichte controles (de zogenoemde integrale controles ondermijning) bij individuele bedrijven en bedrijfsterreinen.
2.3 Wat gaat het kosten De begrote lasten voor het programma Milieu bedraagt € 14.543.000 (incl. onvoorzien € 67.000). Zie ook de financiële begroting. In de begrote lasten zijn geen budgetten opgenomen voor nieuwe taken.
Pagina 15 van 40
Begroting 2026 OD NHN
1 PROGRAMMA VTH&A-PLUSTAKEN 1.1 Algemeen Nieuw beleid Het in deze begroting opgenomen nieuw beleid is gebaseerd op de in Provinciale Staten vastgestelde kadernota 2026 en heeft betrekking op de robuuste versterking van de provinciale opgaven onder de Omgevingswet. VTH&A-plustaken Wij dragen als omgevingsdienst actief bij aan het mogelijk maken van maatschappelijke initiatieven van burgers bedrijven en overheden. Wij doen dit met aandacht voor een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Wij voeren structureel VTH&A-plustaken in opdracht van de provincie Noord-Holland uit. Onze taken omvatten vergunningverlening, toezicht en handhaving en advisering. Dit inclusief de daarbij behorende ondersteuning van bijvoorbeeld juristen. Deze taken hebben betrekking op: •
Bodembescherming;
•
Gebiedsbescherming;
•
Houtopstanden;
•
Natuurschoon;
•
Soortenbescherming;
•
Beheer en Schadebestrijding;
•
Stikstof;
•
Stiltegebieden;
•
Wegen en vaarwegen en
•
Zwemwater.
Bij de uitvoering van deze taken zijn wij een professionele, betrouwbare en vertrouwde organisatie voor al onze relaties. Op die manier dragen wij bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Afstemming Om de uitvoering goed af te stemmen is er regelmatig overleg tussen de provincie en de omgevingsdienst. Daarnaast bespreken we risico- en aandachtdossiers met de gedeputeerde die natuur in de portefeuille heeft. Tevens sluiten we aan bij landelijke en regionale inhoudelijke overleggen, hebben we overleg met onze collega-omgevingsdiensten en met de collega's van andere provincies. Data gedreven werken Data gedreven werken is werken op basis van feiten uit de samenleving, die verzameld worden in de vorm van data, geanalyseerd worden naar informatie, samen met domeinkennis op de juist manier geïnterpreteerd worden naar bruikbare inzichten, en om op basis van deze inzichten een zo geïnformeerd mogelijk besluit te nemen wat een hogere waarde geeft voor de samenleving. De OD NHN heeft en bouwt heel veel data op dat gecombineerd met overige databronnen door middel van analyse kan worden omgezet in bruikbare informatie. Dit sluit aan bij de meerjarenvisie van het BZK “Samen data gedreven werken aan de fysieke leefomgeving”, wat ook is opgenomen in de U&H strategie van PNH als de OD NHN.
Om deze informatie te ontsluiten is het noodzakelijk om hiermee projectmatig aan de slag te gaan.
Pagina 16 van 40
Begroting 2026 OD NHN
1.2 Doel en aanpak 1.2.1 Nieuw beleid Om de provinciale ambities die voortvloeien uit de Omgevingswet vanaf 2026 beter te faciliteren, breiden we onze adviestaken, communicatie, juridische ondersteuning en kwaliteitsbewaking structureel uit. Dit versterkt de tijdigheid, uitvoerbaarheid en doelmatigheid van beleid. Ook intensiveren we onze inzet bij zwemwaterbeheer en dragen we bij aan landelijke beleidsverbetering via het Deskundigenberaad Zwemwater. Met deze extra inzet ondersteunen we de provincie zonder afbreuk te doen aan onze operationele taken. De doorwerking hiervan volgt in het uitvoeringsprogramma 2026. Aanvragen en meldingen De procedures rond adviezen, meldingen en vergunningaanvragen zijn in hoofdzaak vraag gestuurd. Wij als omgevingsdienst worden gevoed door (economische) ontwikkelingen in de markt. Initiatieven van burgers en bedrijven én de ambities van de provincie bepalen de werkvoorraad. Ook voor de VTH&A-plustaken maken wij een inschatting van het toekomstige aantal vergunningen, meldingen en adviezen. Dat doen we op basis van trends, ervaring en inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen. De inschatting leggen we vast in een werkplan. Op basis hiervan zorgen we voor voldoende gekwalificeerd personeel en overige middelen. Een vergunning heeft als doel om (economische) activiteiten op een verantwoorde manier mogelijk te maken.
Vergunningen en meldingen voor vergelijkbare activiteiten worden op vergelijkbare wijze behandelt. Hierdoor is sprake van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. De wettelijke procedure die wordt doorlopen geeft belanghebbenden de gelegenheid om tijdig kennis te nemen van de inhoud van de (ontwerp)vergunning, en hierop desgewenst inspraak uit te oefenen. Wij stellen ons ten doel om vergunningaanvragen en meldingen binnen de geldende termijnen af te handelen. Veel hangt daarbij af van de juistheid en volledigheid van de ontvangen aanvragen. Het is daarom van belang dat wij vooraf betrokken worden. Dit beschouwen wij nadrukkelijk als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Onze mensen zijn hiervoor benaderbaar en beschikbaar. Tot slot leiden wij onze mensen vakinhoudelijk verder op, en investeren we in de relatie met initiatiefnemers en efficiënte werkprocessen. Groen staal De komende jaren geeft Tata Steel de plannen voor de productie van groen staal vorm. In 2025 verwachten we de aanvraag voor de natuurvergunning en 2026 staat in het teken van de wettelijke procedures. In dat jaar is de verwachting dat op onderdelen ook gestart wordt met de voorbereiding van de bouw op het bedrijfsterrein waarop toezicht gehouden moet worden.
Bij het doorlopen van de procedure houden we rekening met een gang naar de Raad van State Soortenmanagementplan Met nagenoeg alle Noord-Hollandse gemeenten werken wij aan een soortenmanagementplan (SMP). Met een SMP is het mogelijk tot een gebiedsgerichte omgevingsvergunning voor soortenbescherming te komen. Vervolgens kunnen onder andere particulieren gebruik maken van deze vergunning bij het uitvoeren van, bijvoorbeeld, verduurzamingsmaatregelen. Dit is een gezamenlijke opgave van de Noord-Hollandse gemeenten, de provincie en de omgevingsdienst. Indicatoren We leveren onze producten via vastgelegde procedures, waarbij de U&H-Strategie ons richting geeft. De parameters uit de U&H-Strategie 2024 – 2027 zijn een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren. In 2025 bouwen wij de kwantitatieve parameters verder in ons zaaksysteem in, zodat wij hierover in 2026 – bij de periodieke rapportages en in het jaarverslag – adequaat kunnen rapporteren. Daarnaast geven wij op termijn ook vorm aan de monitoring en rapportage over de kwalitatieve criteria uit de U&H-Strategie. Om deze in ons zaaksysteem te in te bouwen hebben wij tijd nodig.
Pagina 17 van 40
Begroting 2026 OD NHN
1.2.2
Toezicht en handhaving
Wat wil de OD NHN bereiken? De werkzaamheden vanuit toezicht en handhaving zijn in hoofdzaak vraag gestuurd. Hoe meer vergunningen en meldingen er behandeld worden bij de afdeling regulering, hoe meer controles wij vanuit toezicht en handhaving kunnen uitvoeren. Daarnaast bestaat een heel groot deel van de werkzaamheden uit het behandelen van meldingen en handhavingsverzoeken die geheel vraag gestuurd zijn. Iedere zaak wordt zoveel mogelijk integraal afgestemd en opgepakt. Daarnaast zorgen verschillende werkprocedures en afstemmingsmomenten voor kwaliteit, uniformiteit en rechtsgelijkheid. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Door vooraf voorlichting en informatie te geven, worden problemen en overtredingen op een later moment zoveel mogelijk voorkomen. Deze voorlichting en informatie wordt op verschillende manieren (presentaties, brieven, filmpjes, e.d.) en bij verschillende belanghebbenden, zoals gemeenten, wildbeheereenheden en particulieren gegeven. Bij de uitvoering van de werkzaamheden wordt meegedacht met klanten, bedrijven en burgers. We dragen zorg voor een objectieve beoordeling en we kijken naar mogelijkheden die binnen de kaders van de wet vallen. We weten wat er speelt binnen het werkveld en wat de belangen en keuzes van onze opdrachtgever zijn. Dit nemen we mee in de uitvoering.
1.2.3
Natuurbescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Door het op een adequate, professionele en transparante wijze uitvoeren van onze taken, dragen we bij aan: •
De bescherming en ontwikkeling van de natuur. Mede vanwege de intrinsieke waarde en het behouden en herstellen van de biologische diversiteit.
•
Het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maatschappelijke functies.
•
Het verzekeren van een samenhangend uitvoering gericht op het behoud en beheer van waardevolle landschappen. Dit is nodig voor hun bijdrage aan de biologische diversiteit, hun cultuurhistorische betekenis én, ter vervulling van maatschappelijke functies.
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De OD NHN voert de volgende taken uit: verlenen van vergunningen, het geven van advies met instemming, het opstellen van maatwerkvoorschriften, het afhandelen van meldingen, het geven van advies en het beantwoorden van vragen, het toepassen van toezicht en handhaving, het afhandelen van klachten en het behandelen van handhavingsverzoeken. Dit in relatie tot: •
Gebiedsbescherming van Natura 2000-gebieden (hieronder valt ook stikstof).
•
Soortenbescherming waaronder ruimtelijke ingrepen, bestendig beheer, populatiebeheer en schadebestrijding, opvang wilde inheemse diersoorten, onderzoek en educatie en/of tijdelijke natuur.
•
Houtopstanden (meldingen, wachtverplichting en compensatie).
•
Beheerplannen Natura 2000-gebieden, faunabeheerplannen en kennisdocumenten.
•
Vrijstellingen, opdrachten of het sluiten van de jacht.
•
De Natuurschoonwet aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
•
Stiltegebieden.
We blijven deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren.
Pagina 18 van 40
Begroting 2026 OD NHN
1.2.4
Zwemwaterveiligheid
Wat wil de OD NHN bereiken? We zorgen ervoor dat de zwemlocaties en badinrichtingen een veilige en hygiënische omgeving zijn voor alle gebruikers. Ook zorgen we ervoor dat deze locaties voldoen aan de Omgevingswet. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? We intensiveren de inzet bij zwemwaterbeheer en dragen bij aan landelijke beleidsverbetering via het Deskundigenberaad Zwemwater. Met deze extra inzet ondersteunen we de provincie, zonder afbreuk te doen aan de operationele taken. We blijven deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren.
1.2.5
Wegen en Vaarwegen
Wat wil de OD NHN bereiken? De OD NHN zorgt (samen met de vaarweginspecteurs van de Provincie Noord-Holland) door middel van toezicht en handhaving voor een vlotte en veilige doorgang van de provinciale wegen en vaarwegen. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Het uitvoeren van toezicht en handhaving van de geldende wet- en regelgeving (BPR binnenvaart politie regelement en SVW scheepvaartverkeerswet) met betrekking tot provinciale wegen en vaarwegen. De OD NHN voert daarvoor de volgende taken uit: - Toezicht en handhaven op snelheid in de vaarwegen; - Handhaven op werkzaamheden langs provinciale wegen; - Handhaven op verkeerd geplaatste bebording langs provinciale wegen; - Toezicht en handhaven op verkeerd afgemeerde schepen; - Handhaven op gevaarlijke situaties op de vaarwegen.
1.2.6
Bodembeheer (Provinciale taak/VTH-plus)
Wat wil de OD NHN bereiken? Ook onder de Omgevingswet blijft een deel van de bodemtaken bij provincie Noord-Holland. Dit valt onder het overgangsrecht. In het overgangsrecht worden aanvragen afgehandeld volgens de Wet bodembescherming. Denk hierbij aan het afronden van procedures die gestart zijn voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet, spoedlocaties en nazorglocaties. Ook is de provincie onder de Omgevingswet verantwoordelijk voor het diepere grondwater. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? We blijven deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren
1.3
Wat mag het kosten
De begrote lasten voor het programma VTH plus bedraagt € 8.848.000 (incl. onvoorzien € 71.000). Zie ook de financiële begroting.
Pagina 19 van 40
Begroting 2026 OD NHN
2 OVERHEAD Onder de overhead zijn de kosten en baten opgenomen van de afdelingen Bedrijfsvoering en Concernstaf. Beide voeren taken uit voor het programma Milieu en het programma VTH-Plus. De verdeelsleutel voor het verdelen van de overheadkosten is gebaseerd op de verwachte uren voor beide programma’s. Het percentage van overhead vastgesteld op 26,5% van de totale lasten. De financiële dekking van de overheadkosten komt voort uit de opbrengsten in het primaire proces. In het uurtarief zit opslag voor de dekking van de overhead. De rentebaten vormen opbrengsten voor de overhead. De totale lasten van de overhead wordt geraamd op € 8.533.000. De baten op € 100.000. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf bedrijfsvoering.
Pagina 20 van 40
Begroting 2026 OD NHN
3 PARAGRAFEN 3.1 Paragraaf weerstandsvermogen Weerstandsvermogen is het vermogen om niet-structurele financiële risico’s op te vangen en de taken van de organisatie voort te zetten. Het weerstandsvermogen iom de financiële gezondheid van de organisatie te bepalen. In de gemeenschappelijke regeling is opgenomen dat de deelnemende gemeenten en de provincie, na besluit van het algemeen bestuur, uiteindelijk bijdragen in een eventueel exploitatietekort van onze organisatie. De deelnemers zijn verantwoordelijk voor de continuïteit en zij staan garant dat de OD NHN over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen te voldoen. Daarmee is de continuïteit van de organisatie gewaarborgd en vormen zij feitelijk de (structurele) weerstandscapaciteit. 3.1.1 Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandcapaciteit bestaat uit een incidenteel én een structureel deel. De incidentele weerstandcapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om de onverwachte niet-begrote lasten de dekken, zonder dat dit invloed heeft op de OD NHN. De middelen van de incidentele weerstandcapaciteit bestaat uit het vrij inzetbare deel van de reserves en de post onvoorzien. De deelnemende gemeenten hebben met de notitie ‘Uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen’ als richtlijn bepaald dat de algemene reserve niet groter mag zijn dan 2,5% van de lasten.
Eind 2024 is de stand van de algemene reserve € 406.000. Hierbij is geen rekening gehouden met de bestemming van het rekeningresultaat 2024. Weerstandscapaciteit
2026
2027
2028
2029
Algemene Reserve
406
406
406
406
Post Onvoorzien Milieutaken
67
67
67
67
Post Onvoorzien VTH plustaken Totaal
71
71
71
71
544
544
544
544
3.1.2 Bestaande risico’s Een risico is een onzekere gebeurtenis waaruit financiële gevolgen kunnen vloeien, maar waarbij niet duidelijk is of de gebeurtenis gaat gebeuren en hoe groot de financiële gevolgen zullen zijn. Op het moment dat de financiële gevolgen inzichtelijk zijn, worden deze gedekt in de begroting. In de loop van 2025 wordt deze risicomatrix geactualiseerd. De volgende risico’s worden onderkend (opsomming is niet limitatief): RISICO’S Nr Risico
Effect
E/I
Kans
Impact (x 1.000)
Weerstandscapaciteit (x 1.000) 250
1 Claims
exploitatienadeel
E
0,5
500
2 Datalek van geregistreerde gegevens
exploitatienadeel
E
0,1
800
80
3 Aanbestedingsrisico's
exploitatienadeel
E
0,5
250
125
exploitatienadeel
E
0,5
100
50
4
Projecten ten lasten van het rekeningresultaat Totaal
505
De benodigde weerstandcapaciteit per risico wordt bepaald door de vermenigvuldiging van de kans maal de financiële impact.
Pagina 21 van 40
Begroting 2026 OD NHN
3.1.3 Benodigde weerstandscapaciteit Uit het totaaloverzicht van risico’s, blijkt dat de benodigde weerstandcapaciteit 2026 uitkomt op € 505.000. De ratio beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld benodigde weerstandscapaciteit is 544/505 = 1,1. Daarmee is dit voldoende om de bestaande risico’s te dekken. Weerstandsnorm Waarderingscijfers
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
Daar staat tegenover dat de deelnemers garant staan voor voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen tegenover derden te kunnen voldoen. 3.1.4 Kengetallen financiële positie Gezien het stijgende belang van toekomstbestendigheid van lokale overheden nemen we verplichte basisset van vijf financiële kengetallen op. Het opnemen van kengetallen past in het streven naar meer transparantie en inzicht in de financiële positie. Voor onze organisatie waren de volgende vier kengetallen van toepassing: a. Netto schuldquote: geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen; b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast exclusief verstrekte leningen ten opzichte van de eigen middelen; c. Solvabiliteitsratio: dit is de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen. Dit geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen (eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal); d. Structurele exploitatieruimte: saldo van de structurele baten en lasten en saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten, uitgedrukt als percentage. Dit is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte er is om de eigen lasten te kunnen dragen.
Verloop van de kengetallen % Jaarrekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Ratio
Ratio
Ratio
Ratio
Ratio
Ratio
-10,93
-1,39
-1,65
-0,95
-0,88
-1,42
-10,93
-1,39
-1,65
-0,95
-0,88
-1,42
C Solvabiliteitsratio
34,54
13,09
13,09
13,09
13,09
13,09
D Structurele exploitatieruimte
-0,75
0,00
-0,00
-0,00
-0,00
-0,00
Kengetallen
A Netto schuldquote B
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
Toelichting kengetallen a. Netto schuldquote: Een ratio van 1 of lager wordt gekwalificeerd als voldoende. Meerjarig voldoet de OD NHN aan deze norm; b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Deze is gelijk aan het kengetal voor de netto schuldquote. Bij de OD NHN is geen sprake van verstrekte leningen; c. Solvabiliteitsratio: Een hoge ratio betekent dat de organisatie relatief veel eigen vermogen heeft en goed in staat is om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Met een percentage tussen de 20% en 50% valt onze organisatie in de neutrale categorie. Met een percentage van 0% tot 20% valt onze organisatie in de meest risicovolle categorie. In de begroting houden we rekening met een algemene reserve van maximaal 2,5% van de exploitatielasten. Deze reservepositie is
Pagina 22 van 40
Begroting 2026 OD NHN
relatief laag ten opzichte van de financiële verplichtingen. De neutrale categorie wordt gehaald door de tijdelijke bestemmingsreserves en het ontbreken van lopende geldleningen. d. Structurele exploitatieruimte: Bij de OD NHN zijn de structurele baten in principe gelijk aan de structurele lasten.
Pagina 23 van 40
Begroting 2026 OD NHN
3.2 Paragraaf financiering Deze paragraaf moet volgens artikel 13 van de BBV in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille bevatten en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Op 9 maart 2022 is de laatste versie van het treasurystatuut vastgesteld. De belangrijkste punten uit dit statuut zijn: -
Aantrekken van langlopende geldleningen geschiedt door een offerte aan te vragen.
-
Uitzettingen van tijdelijke overtollige financiële middelen vindt uitsluitend plaats bij het Agentschap van de Generale Thesaurie van het Ministerie van Financiën.
3.2.1 Marktonwikkeling en rentevisie De OD NHN heeft een rekening-courantfaciliteit, ter grootte van € 500.000, bij de BNG. Het afgelopen jaar is hiervan geen gebruik gemaakt. Op dit moment is er geen financieringsbehoefte, behalve da de vooruit ontvangen lumpsumbijdrage van de deelnemers. Ook wordt er geen rente toegerekend binnen de begroting. 3.2.2 Beleidskaders voor de treasury activiteiten Renterisicobeheer Risicobeheer geeft een inschatting van de financieringsrisico’s die onze organisatie kan lopen. Onder risico’s verstaan we koers- en valutarisico’s én vanwege het renterisico. De OD NHN heeft geen financiële producten met een koersrisico en bezit geen vreemde valuta. Daardoor is er geen sprake van koers- en valutarisico’s. Renterisicobeheer is de beheersing van risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid dat de rentelasten van het vreemd vermogen hoger en/of de renteopbrengsten van uitgezette geldmiddelen lager worden dan geraamd. De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) hanteert hiervoor de renterisiconorm en de kasgeldlimiet. De wet normeert via percentages het maximale risico dat mag worden gelopen op de vaste (renterisiconorm) en de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet). Onze organisatie heeft momenteel geen leningen.
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet heeft als doel om het renterisico op de netto vlottende schuld (vlottende korte schuld minus vlottende middelen) te beperken. De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. De netto vlottende schuld mag deze norm niet overschrijden. Kasgeldlimiet 1 Begrotingstotaal
31.923
2 Toegestane kasgeldlimiet (8,5%)
2.713
3 Vlottende korte schulden
6.580
4 Vlottende middelen
7.106
Toets kasgeldlimiet 5 Totaal netto-vlottende schuld (3-4)
-526
Toegestane kasgeldlimiet (2)
2.713
Ruimte (+) Overschrijding (-) = (2) – (5)
3.239
Pagina 24 van 40
Begroting 2026 OD NHN
Renterisiconorm De renterisiconorm moet het renterisico op langlopende schulden te beperken. De renterisiconorm houdt in dat de aflossingen en renteherzieningen van de bestaande geldleningen niet meer dan 20% van het begrotingstotaal mogen bedragen zijnde de totale lasten. Renterisiconorm Begrotingstotaal
31.923
Renterisiconorm (20%)
6.385
Aflossing en renteherziening
-
Ruimte
6.385
3.2.3 Toerekening rentelasten naar taakvelden Conform de wettelijke rentebepalingen, geven we in onderstaand overzicht inzicht in de rentebaten en -lasten. De OD NHN heeft geen kortlopende financiering. Omschrijving
bedragen
Externe financiering kort en lang De externe rentelasten
-
De externe rentebaten (idem)
-/-
Saldo rentelasten en rentebaten
100 -100
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend
-/-
-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/-
-
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
+/+
-
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
+/+
-100
Rente over eigen vermogen
+/+
-
Rente over voorzieningen
+/+
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
-100
7.4 Milieubeheer
-/-
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
100 100
Renteresultaat op het taakveld Treasury
-
3.2.4 EMU-saldo Het saldo van de Economische Monetaire Unie (EMU-saldo) geldt binnen de Europese Unie als een indicator om de gezondheid van de overheidsfinanciën te kunnen bepalen. Dit cijfer geeft aan of een overheid een overschot of een tekort heeft. Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen moeten dit cijfer in hun begroting opnemen omdat het Rijk een verplichting heeft naar Europa. Volgens de regels van de EMU zoals vastgelegd in het Verdrag van Maastricht, mag het vorderingentekort niet hoger zijn dan 3% van het bruto binnenlands product. Hiermee wil men de economische sterkte van de Eurolanden behouden. In onderstaande tabel het (meerjarig) berekende EMU-saldo. De categorieën die van invloed zijn op het EMU-saldo, maar die bij de OD NHN niet voorkomen, zijn niet in de tabel opgenomen.
Pagina 25 van 40
Begroting 2026 OD NHN
T-1 2025
T 2026
T+1 2027
T+2 2028
T+3 2029
-
-
-
-
-
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
249
225
222
292
265
Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd
333
105
456
216
98
EMU saldo
-84
120
-234
76
167
EMU saldo Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (negatief exploitaitiesaldo is negatief bedrag)
3.2.5 Vennootschapsbelasting (Vpb) Overheidsorganisaties zijn sinds 1 januari 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Voor de wettelijke taken en plustaken zijn de omgevingsdiensten vrijgesteld van Vpb-plicht. Bij de OD NHN geldt dat alle taken onder de wettelijke taken en plustaken vallen. Voor de jaren 2026 t/m 2029 wordt dan ook geen Vpb-plicht verwacht.
Pagina 26 van 40
Begroting 2026 OD NHN
3.3 Paragraaf Bedrijfsvoering 3.3.1 Algemeen De omgevingsdienst vervult zijn rol als deskundige dienstverlener door effectief de toegewezen taken binnen het domein van de fysieke leefomgeving in Noord-Holland Noord en in de gehele provincie te realiseren. Wij leveren producten en services die voldoen aan de behoeften van onze klanten. De afdelingen Bedrijfsvoering en Concernstaf bieden hierbij de benodigde ondersteuning. 3.3.2 Personeel Het tekort aan arbeidskrachten blijft een belangrijke zorg. Wij slagen er nog steeds in om voldoende gekwalificeerd personeel te werven en te behouden, maar dit kost steeds meer tijd en inspanning. Het vooruitplannen van personeelsverloop en bezetting is hierbij essentieel. Om een aantrekkelijke werkgever te blijven en in 2026 te voldoen aan de steeds hogere eisen op het gebied van robuustheid en kwaliteit, zetten we in op de volgende speerpunten: Aantrekken en behouden van talent Een belangrijk speerpunt blijft het aantrekken van jong talent en het opleiden van schoolverlaters. Dit doen we door: