4.f Verantwoording 2024 GGD Hollands Noorden
Tekst van het document
GGD Hollands Noorden
Versie 27 maart 2025
Verantwoording 2024 GGD Hollands Noorden Flynth Audit B.V. geheel document digitaal gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden C.D.
28 maart 2025
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Inhoud Voorwoord ........................................................................................................................................ 3 GGD in één oogopslag ....................................................................................................................... 4 Dashboard......................................................................................................................................... 6 1 Verantwoording .............................................................................................................................. 9 1.1
Beleidsverantwoording ........................................................................................................... 10
1.1.1 COVID-19 .............................................................................................................................. 13 1.1.2 Nieuwkomers.......................................................................................................................... 14 1.1.3 Focuslijn Gezond opgroeien .................................................................................................... 14 1.1.4 Focuslijn Gezond ouder worden .............................................................................................. 21 1.1.5 Focuslijn Meedoen naar vermogen .......................................................................................... 23 1.1.6 Focuslijn Gezonde leefomgeving ............................................................................................. 28 1.1.7 GGD-brede ontwikkelingen ..................................................................................................... 35 1.2
Paragrafen ............................................................................................................................. 36
1.2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................................................... 36 1.2.2 Financiering ............................................................................................................................ 41 1.2.3 Overzicht overhead ................................................................................................................. 42 1.2.4 Bedrijfsvoering ....................................................................................................................... 43 1.2.5 Beleidsindicatoren .................................................................................................................. 49 1.2.6 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................. 50 1.2.7 Verbonden partijen ................................................................................................................. 50 1.2.8 Vennootschapsbelasting ......................................................................................................... 50 2. Jaarrekening ................................................................................................................................ 51 2.1
Overzicht van baten en lasten en toelichting ........................................................................... 52
2.2
Balans per 31 december 2024 en toelichting ........................................................................... 53
2.3
Toelichtingen ......................................................................................................................... 65
2.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................................. 65 2.3.2 Wet normering topinkomens ................................................................................................... 68 3. Overige gegevens ........................................................................................................................ 70 3.1
Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................. 71
3.2
Voorstel tot resultaatbestemming ........................................................................................... 72
3.3
Controleverklaring ................................................................................................................. 74
Bijlagen ........................................................................................................................................... 77 Bijlage 1 Overzicht deelnemersbijdragen GR-taken .......................................................................... 78 Bijlage 2 Overzicht bedragen aanvullende diensten .......................................................................... 81 Bijlage 3 Overzicht bijdrage per gemeente Wet verplichte ggz (Wvggz) ............................................. 82 Bijlage 4 Overzicht baten en lasten per categorie ............................................................................. 83 Bijlage 5 Overzicht baten en lasten (gedetailleerd) ............................................................................ 84 Bijlage 6 Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................... 86 Bijlage 7 SiSa-bijlage Regeling specifieke uitkering versterking GGD’en ............................................ 87 Bijlage 8 SiSa-bijlage Regeling specifieke uitkering versterking GGD’en SiSa tussen medeoverheden. 88 Bijlage 9 SiSa-bijlage Regeling specifieke uitkering COVID-19 vaccinaties ........................................ 89 Bijlage 10 SiSa-bijlage subsidieregeling ASG en PrEP bij de jaarrekening...........................................
90 Bijlage 11 Financiële toelichting OGGZ Vangnet & Advies ................................................................. 91 Bijlage 12 Overzicht taken en diensten ............................................................................................. 92
Jaarstukken/Verantwoording 2024 2
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Voorwoord Beste lezer, Voor u liggen de jaarstukken 2024 van GGD Hollands Noorden (GGD HN) met daarin de beleidsinhoudelijke verantwoording en de jaarrekening met balans, het overzicht van baten en lasten en de toelichting hierop. In deze stukken legt het dagelijks bestuur van GGD HN (financieel) verantwoording af aan het algemeen bestuur van GGD HN. Was het voorgaande jaar er vooral één van herijken na de coronapandemie, nu hebben we verder ingezet op preventie en versterking van de publieke gezondheid. Ook heeft GGD HN zich voorbereid op de komende bezuinigingen. Het toezicht op de kinderopvang locaties en de voorzieningen gastouders is volgens planning verlopen. De 100% norm voor kinderdagverblijven, gastouderbureaus en buitenschoolse opvang is zonder noemenswaardige problemen gehaald. Het afgelopen jaar is door het vertrek van twee managers de samenstelling van het directie/ management team veranderd. We zijn verheugd dat beide vacatures begin 2025 weer ingevuld worden. Ook in het bestuur van GGD HN waren wisselingen. Na het vertrek van de voorzitter heeft GGD HN sinds september weer een nieuwe voorzitter voor het dagelijks en algemeen bestuur. 2024 positief afgesloten GGD HN heeft 2024 afgesloten met een positief jaarresultaat van € 75.000. In 2024 had GGD HN te maken met een Cao-gat van € 1.202.000, dat is ontstaan vanuit de Cao SGO 2023.
Als gevolg van hoge, niet begrote, rente inkomsten, uitstroom van personeel en het moeilijk kunnen invullen van vacatureruimte heeft GGD HN het Cao-gat kunnen opvangen zonder de algemene reserve aan te wenden. Het zijn incidentele financiële meevallers, die grotendeels ook zorgden voor hoge werkdruk onder medewerkers.
Met vriendelijke groet, het dagelijks bestuur,
Mary van Gent
Edward John Paulina
Voorzitter
Directeur
Jaarstukken/Verantwoording 2024 3
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
GGD in één oogopslag GGD HN is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van GGD HN is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9 maanden tot 100+). Het takenpakket van GGD HN is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. GGD HN werkt vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Positieve Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en zelf te beslissen hoe om te gaan met sociale, fysieke, mentale en emotionele uitdagingen van het leven. Belangrijke randvoorwaarden van deze visie zijn een brede kijk op gezondheid, uitgaan van de gezondheidsbeleving van het individu en denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen.
Gemeente
Bijdrage GR-taken
Bijdrage aanvullende
(bedragen x € 1.000)
diensten
Alkmaar
7.229
1.856
Bergen
1.547
110
Castricum
2.097
119
Den Helder
3.608
714
Dijk en Waard
5.546
542
Drechterland Enkhuizen
1.255 1.210
75 105
Heiloo
1.375
100
Hollands Kroon
3.028
478
Hoorn
5.053
1.018
Koggenland
1.430
78
Medemblik
2.865
261
Opmeer
751
65
Schagen
2.794
398
Stede Broec
1.500
81
Texel Uitgeest 1
790
63
194 42.273
1
6.063
Voor gemeente Uitgeest wordt alleen Veilig Thuis uitgevoerd.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 4
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Hielprik 5.560
Gemeenten 16
Vaccinaties (Rijksvaccinatieprogramma) 69.726
Lijkschouwingen 1.015
Inwoners (op 1/1/2024) 679.544
Meldingen medische milieukunde 137
Bezetting Meldingen Vangnet &
(op 31/12/2024)
Advies 3.417
GGD 470 fte
Adviezen Veilig Thuis 6.366
Jaarstukken/Verantwoording 2024 5
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Dashboard Financiële kengetallen
2024
2023
2022
58.952
63.048
94.149
75
761
-3.691
1.589
-2.609
1.082
(x € 1.000) Lasten Resultaat Algemene reserve (stand 1-1)
Doelstellingen maatschappelijk effect GGD HN heeft alle werkzaamheden ingekaderd in de volgende vier focuslijnen: •
Gezond opgroeien
•
Gezond ouder worden
•
Meedoen naar vermogen
•
Gezonde leefomgeving
In de begroting 2024 zijn onder andere de volgende KPI’s opgenomen: Gezond opgroeien
Streefwaarde
Eind 2024 zijn alle JGZ professionals geschoold in de GIZ methodiek,
Realisatie
Gerealiseerd
waardoor de JGZ in kan spelen op individuele zorgbehoeften van
Deels gerealiseerd
ouders en jeugdigen en nog beter de omslag kan maken naar passende
Niet gerealiseerd
zorg op maat.
Voor toelichting, zie 1.1.3. Gezond ouder worden
Streefwaarde
Binnen Noord-Holland-Noord Gezond wordt de samenwerking, met
Realisatie
Gerealiseerd
aandacht voor ouderen, geïntensiveerd, waarbij GGD HN data
Deels gerealiseerd
analyseert en monitort.
Niet gerealiseerd
Voor toelichting, zie 1.1.4. Meedoen naar vermogen
Streefwaarde
In 2024 is een nulmeting uitgevoerd onder hierboven genoemde
Gerealiseerd
netwerkpartners over de kwaliteit van en de ervaring met de
Deels gerealiseerd
samenwerking met Veilig Thuis.
Niet gerealiseerd
Voor toelichting, zie 1.15.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 6
Realisatie
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Gezonde leefomgeving
Streefwaarde
In 2024 is 80% van de adviezen in het kader van de Omgevingswet afgestemd met de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.
Realisatie
Gerealiseerd Deels gerealiseerd Niet gerealiseerd
Voor verdere toelichting, zie 1.1.6. Financieel In 2024 zijn de volgende BBV kengetallen opgenomen. Resultaat
Streefwaarde
Resultaat in procenten van de totale lasten
> 0%
(excl. mutaties reserves)
< -2% en <0%
Realisatie 2024
Realisatie 2023
0,1%
1,2%
> - 2%
Weerstandsvermogen
Streefwaarde
Algemene reserve voor
> 1,5%
resultaatbestemming 2024 in procenten
> 0,5% en <1,5%
van de totale lasten (excl. mutaties reserves)
< 0,5%
Weerstandscapaciteit
Streefwaarde
Algemene reserve voor
>1
resultaatbestemming 2024
> 0,5 en <1
is groter dan de risico’s
< 0,5
Risico’s Inschatting risico’s
Streefwaarde
Realisatie 2024
2,7%
Realisatie 2024
1,6
Realisatie 2024
Realisatie 2023
1,6%
Realisatie 2023
0,5
Realisatie 2023
minimaal gemiddeld/niet urgent hoog/urgent
Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. Bij een minimum van 1,0 is de algemene reserve toereikend om de risico’s op te vangen. In paragraaf 1.2.1 weerstandsvermogen en risicobeheersing worden de positie van de algemene reserve en risico’s nader toegelicht. De algemene reserve voor resultaatbestemming is op 31 december 2024 € 1.589.000. De algemene reserve per 31 december 2024 is daarmee toereikend om de financiële risico’s op te kunnen vangen. Echter, er is in 2025 nog sprake van een ongedekt Cao-gat, dat is ontstaan in 2023. In 2023 is GGD HN geconfronteerd met aanzienlijk hogere Cao-gebonden loonkosten dan de toegekende loonindexatie als gevolg van snel gestegen inflatie. In de FUGR is afgesproken dat de structurele Caoeffecten vanaf een later begrotingsjaar gecompenseerd worden. Dat betekent dat het Cao-gat, dat ontstaan is in 2023, pas vanaf begrotingsjaar 2026 wordt gecompenseerd. Voor het begrotingsjaar
Jaarstukken/Verantwoording 2024 7
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
2023 is hiervoor een eenmalige extra bijdrage ontvangen. Voor de begrotingsjaren 2024 en 2025 heeft het dagelijks bestuur ervoor gekozen om de gevolgen van het Cao-gat aan de achterkant bij de besluitvorming op de jaarrekening te dragen en het negatieve resultaat te onttrekken uit de algemene reserve. De prognose 2025 is dat de algemene reserve aanzienlijk gaat afnemen en niet meer toereikend is om de financiële risico’s op te vangen. Meer informatie daarover is te vinden in programmabegroting 2026 GGD Hollands Noorden. Organisatie/bedrijfsvoering Ziekteverzuim Percentage ziekteverzuim
Streefwaarde < 5% > 5% en <7%
Realisatie 2024
Realisatie 2023
7,1%
6,6%
> 7%
Het gemiddelde verzuimcijfer van 2024 is 7,1%. Dit betekent dat het verzuim over 2024 een stijging laat zien ten opzichte van 2023 (6,6%). Hiermee ligt het verzuim ook net boven het gemiddelde, voordat COVID-19 uitbrak (2019: 6,9%).
Overhead ratio
Streefwaarde
Overheadkosten in procenten van de totale
< 25%
kosten
> 25% en <30% > 30%
Jaarstukken/Verantwoording 2024 8
Realisatie 2024
Realisatie 2023
22%
21%
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1 Verantwoording 1.1 Beleidsverantwoording 1.2 Paragrafen
Jaarstukken/Verantwoording 2024 9
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.1 Beleidsverantwoording GGD HN is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van GGD HN is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9 maanden tot 100+). Het takenpakket van GGD HN is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. In onderstaande figuur staan de verschillende wettelijke kaders. In bijlage 11 staat het overzicht van de GR-taken en de aanvullende diensten die GGD HN uitvoert. GR-taken van GGD HN omvatten: •
wettelijke GGD-taken die verplicht aan een GGD zijn opgedragen en worden benoemd in de gemeenschappelijke regeling;
•
wettelijke gemeentelijke taken die aan een GGD kunnen worden opgedragen. Hiertoe neemt het algemeen bestuur van de GGD een apart besluit.
De Gezondheidsatlas Noord-Holland Noord2 bevat cijfers op gemeente-/wijkniveau over al deze taken. Ook op de website GGDHN.incijfers.nl zijn cijfers en publicaties te vinden over de taken en diensten van GGD HN.
Taken Vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg) •
Algemene bevorderingstaken (artikel 2), onder andere de afstemming van de publieke gezondheidszorg met de curatieve gezondheidszorg, epidemiologie, gezondheidsbevordering en medische milieukunde;
•
Jeugdgezondheidszorg tot 18 jaar (artikel 5);
• Ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar (artikel 5a); Focuslijnen • Infectieziekte bestrijding (artikel 6). Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) •
Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ);
•
Veilig Thuis.
Vanuit andere wettelijke kaders •
Toezicht op de kinderopvang (Wko);
•
Lijkschouw, forensische geneeskunde (Wet op de lijkbezorging);
•
Ondersteuning bij rampen en crises (Wvr).
Met de focuslijnen werkt GGD HN aan de ondersteuning van het gemeentelijk gezondheidsbeleid voor zestien gemeenten en het versterken van de publieke gezondheidszorg in samenwerking met netwerk- en ketenpartners in Noord-Holland-Noord. Vier thema’s uit de landelijke nota Gezondheidsbeleid zijn vertaald in overeenkomstige focuslijnen: •
Gezond opgroeien
•
Gezond ouder worden
•
Meedoen naar vermogen
•
Gezonde leefomgeving
2 https://gezondnhn.nl/dashboard/dashboard
Jaarstukken/Verantwoording 2024 10
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Binnen de focuslijnen zijn alle GGD-taken en diensten onder te verdelen, waarbij sommige in meerdere focuslijnen terugkomen. En dat is ook precies de bedoeling: samen werken aan gezondheid voor onze inwoners zonder gehinderd te worden door organisatiegrenzen. Ook in 2024 speelden COVID-19, de vluchtelingen uit Oekraïne en de opvang van asielzoekers een grote rol in de werkzaamheden van GGD HN. Daarom wordt hier in een aparte paragraaf aandacht aan gegeven. Overzicht van baten en lasten 2024 In onderstaand overzicht worden de baten en lasten weergegeven. Overzicht baten en lasten
Baten
Lasten
Saldo
57.860
45.103
12.757
Overhead
815
13.636
-12.822
Heffing VPB
-
-
-
Bedrag onvoorzien
-
-
-
58.675
58.739
-64
Toevoegingen/onttrekkingen aan de reserves
192
53
139
Mutatie reserves
192
53
139
58.866
58.792
75
(bedragen x € 1.000) Uitvoering GR-taken en aanvullende diensten
Saldo van baten en lasten
Resultaat
GGD HN heeft 2024 afgesloten met een voordelig jaarresultaat van € 75.000. Overzicht baten en lasten naar GR-taken en aanvullende diensten Het financieel onderscheid naar GR-taken en aanvullende diensten is als volgt gespecificeerd: Overzicht naar GR-taken, aanvullende diensten en overhead
Deelnemersbijdrage
Overige
Totaal
Totaal
Saldo
gemeenten
baten
baten
lasten
40.742
7.880
48.622
37.752
9.429
9.429
7.404
2.025
815
815
13.636
-12.822
18.124
58.866
58.792
75
(bedragen x € 1.000 en incl. mutaties reserves) GR-taken Aanvullende diensten Overhead 40.742
10.871
Analyse resultaat 2024 ten opzichte van de begroting In de begroting 2024, zoals vastgesteld bij de 2e bestuurlijke rapportage 2024 (Burap 2), was een (voorlopig) negatief resultaat van € 635.000 opgenomen. Het resultaat over 2024 is € 75.000 positief. Ten opzichte van de begroting 2024 (Burap 2) zorgt dit voor een afwijking van € 710.000. De begrotingsafwijkingen > € 50.000 worden hieronder weergegeven en toegelicht.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 11
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Financiële (saldo) afwijkingen naar type taak
GR-taken
(bedragen x € 1.000)
Aanvullende
Overhead
Totaal
89
diensten
Basispakket JGZ en rijksvaccinatieprogramma
91
-2
COVID-19
-31
31
Seksuele gezondheid
102
Veilig Thuis
53
Forensische Geneeskunde
102
33
85
244
244
Overhead
230
Overige mutaties
-1
-38
Saldo (voordelig)
213
206
Basispakket JGZ & Rijksvaccinatieprogramma
230 -40
291
710
€ 89.000 (incidenteel)
Het positieve saldo ten opzichte van de begroting 2024 (Burap 2) bedraagt € 89.000. In de decembercirculaire 2024 werd pas duidelijk dat de gemeenten wederom een extra bijdrage uit het gemeentefonds ontvingen voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Dit zorgde ervoor dat GGD HN alsnog de gerealiseerde extra kosten 2024 van € 122.000 voor Jeugdgezondheidszorg voor ingestroomde Oekraïense kinderen, in rekening kon brengen bij de deelnemende gemeenten. Het resterende verschil van € 33.000 (negatief) komt voort uit diverse minder omvangrijke afwijkingen van de begroting 2024.
COVID-19
€ 0
Voor 2024 heeft GGD HN een SPUK-subsidie ontvangen voor het aanhouden van de basisinfrastructuur vaccineren en voor de uitvoering van de najaarscampagne COVID-vaccinatie. De overheadkosten zijn conform de verslaggevingsregels opgenomen in de post overhead.
Seksuele Gezondheid
€ 102.000 (incidenteel/structureel)
Het positieve saldo van € 102.000 wordt voor € 86.000 veroorzaakt door hogere ASG en PrEP subsidies. Deze subsidies zijn eind 2024 met terugwerkende kracht verhoogd. Over deze subsidies is voor de toekomst nog geen duidelijkheid. Het restant van € 16.000 bestaat uit diverse minder omvangrijke afwijkingen.
Veilig Thuis
€ 85.000 (incidenteel)
Veilig Thuis heeft een incidenteel positief resultaat van € 85.000 (inclusief directe overhead) ten opzichte van de begroting 2024 (Burap 2). Dit positieve resultaat komt voor € 32.000 voort uit lagere kosten voor de implementatie van een nieuw cliënt-administratiesysteem, waarvan de kosten doorschuiven naar 2025. Er resteert een positief effect van € 53.000 dat vooral het gevolg is van nagekomen UWV-inkomsten voor zwangerschapsverloven en wettelijk ouderschapsverlof (incidenteel).
Forensische geneeskunde
€ 244.000 (incidenteel)
Forensische geneeskunde heeft ten opzichte van de begroting 2024 (Burap 2) een positief resultaat van € 244.000 gerealiseerd. Bij de tweede BURAP was nog geen rekening gehouden met een subsidie die via een partner alsnog in het laatste kwartaal beschikbaar is gekomen. De beschikking hiervoor was niet aan GGD HN gericht en de verdeling van de middelen was nog onderwerp van overleg. Voor GGD HN gaf dit onvoldoende zekerheid omtrent het ontvangen van de middelen. Eind 2024 is duidelijk geworden dat GGD HN hier haar deel van zal ontvangen. Bovendien was bij Burap 2 een te lage opbrengstraming gemaakt. Het gecombineerde effect leidt tot een aanzienlijk incidenteel verschil. In verband met allerlei ontwikkelingen in de Forensische Geneeskunde (samenwerking in Noord-West 4-
Jaarstukken/Verantwoording 2024 12
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
verband, mogelijke aanpassing van (landelijke) tarifering van het Forensisch Medisch Onderzoek, nog immer lopende aanbesteding van de Medische Arrestantenzorg en een lopende pilot omtrent het beloningsbeleid voor forensische zorg binnen GGD HN), is nog onduidelijk hoe de opbrengst- en kostenontwikkeling er structureel uit zal zien.
Overhead
€ 230.000 (incidenteel)
Het positieve saldo ten opzichte van de begroting 2024 (Burap 2) is € 230.000. In Burap 2 was al rekening gehouden met aanzienlijk hogere rente-inkomsten uit schatkistbankieren dan oorspronkelijk begroot. Na afloop van 2024 bleek dat er nog eens € 70.000 meer aan rente is ontvangen dan bij Burap 2 opgenomen. Daarnaast zijn incidentele voordelen ontstaan door onderbestedingen op diverse kostenposten en projecten. Uitstromend leidinggevend personeel en overig personeel heeft geleid tot uitstel van een aantal projecten, werkzaamheden zijn als gevolg hiervan ‘on hold’ gezet en vacatures (nog) niet ingevuld.
Overige mutaties
-/- € 40.000 (incidenteel)
Diverse minder omvangrijke mutaties zorgen voor een negatief saldo van € 40.000. In bijlage 5 is een gedetailleerd overzicht van baten en lasten opgenomen.
1.1.1 COVID-19 De corona-organisatie is ondergebracht bij het team infectieziektebestrijding. In het najaar van 2024 is de nieuwe vaccinatieronde tegen corona gestart. Door de coronaprik zijn mensen die een hoger risico lopen beter beschermd tegen ziekenhuisopname of overlijden door corona. Dat is belangrijk omdat het coronavirus er nog steeds is en weer kan opleven. Vanaf eind augustus hebben de eerste mensen een uitnodiging voor de coronaprik ontvangen. Het RIVM heeft de mensen van 60 jaar en ouder per brief uitgenodigd. Mensen onder de 60 jaar, die in een risicogroep vallen, moesten zelf een afspraak maken bij GGD HN. Het was tot en met 6 december 2024 mogelijk om de coronaprik te halen. Voor 2024 heeft GGD HN een SPUK-subsidie ontvangen voor het aanhouden van de basisinfrastructuur vaccineren en voor de uitvoering van de najaarscampagne COVID-vaccinatie. Deze subsidie wordt verantwoord middels SISA, zoals vermeld in bijlage 10. Om de invloed van de coronacrisis op de gezondheid te kunnen volgen worden er in de periode 20212025, in het kader van de Integrale Gezondheidsmonitor GOR-COVID-19 en gefinancierd door ZonMw, meerdere extra coronamonitors uitgevoerd door alle GGD’en in Nederland.
De “oude” regeling van de vergoeding van de meerkosten COVID-19 liep door tot 1 juli 2023, hierna kunnen nog kosten voor doorlopende verplichtingen en de ICAM claim worden gedeclareerd en verantwoord bij het ministerie van VWS. De verantwoording hiervan is conform de ‘verantwoordingsen controle instructie 2024 Meerkosten COVID-19 GGD – VWS’ opgesteld. Op 28 maart 2023 heeft Stichting Initiatieven Collectieve Acties Massaschade (ICAM) een rechtszaak aangespannen om van in totaal 34 partijen (waaronder VWS, GGD GHOR Nederland en alle GGD’en) schadevergoeding te ontvangen naar aanleiding van de datadiefstal eind januari 2021 uit CoronIT (het landelijke registratiesysteem voor Covid-19 testen en vaccinaties). In augustus 2024 heeft de rechtbank een tweedelig vonnis uitgesproken. Een deel betrof de eis tot schadevergoeding. Dat heeft de rechter afgewezen. Het hoger beroep ingesteld door ICAM tegen het afwijzen van schadevergoeding is door ICAM ingetrokken. Het tweede deel van het vonnis gaat in 2025 wel voor de rechtbank verder. Mogelijk dat deze rechtszaak in 2025 voor de 25 GGD’en een negatieve uitspraak brengt met negatieve financiële gevolgen daarna. Door het ministerie van VWS worden alle extra in-
Jaarstukken/Verantwoording 2024 13
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
en externe kosten van de GGD’en gerelateerd aan de ICAM-claim vergoed via de meerkostenregeling. De kosten worden niet vergoed als men van mening is dat er sprake is van opzet of grove schuld aan de kant van de GGD’en.
1.1.2 Nieuwkomers Binnen GGD HN houden vele medewerkers zich met doelgroepen met een migratieachtergrond bezig. We spreken van nieuwkomers. Hieronder vallen: asielzoekers, ongeregistreerde vluchtelingen, nareizigers, Oekraïense vluchtelingen, statushouders, arbeidsmigranten en illegalen. Het afgelopen jaar is een tijdelijke projectleider bezig geweest met het in kaart brengen van de verschillende ontwikkelingen, knelpunten en financieringsstromen. Eind 2024 zijn deze werkzaamheden weer belegd bij een team GGD HN medewerkers. Werken met nieuwkomers vraagt om een doelgroepgerichte aanpak (cultuursensitief, met oog voor de gezondheidsachterstanden en kenmerken die hen kwetsbaar maken, zoals trauma en een taalbarrière). Op de website van GGD HN staat een aparte pagina over Oekraïne. Hier staat in het Oekraïens informatie over corona en de JGZ.
1.1.3 Focuslijn Gezond opgroeien
Alle kinderen verdienen gelijke kansen. De JGZ monitort daarom alle kinderen in iedere ontwikkelfase. En neemt daarin de context van de sociale en fysieke leefomgeving van kinderen en hun ouders mee. Er wordt vroegtijdig en flexibel ingespeeld op kinderen in kwetsbare situaties. Daarbij zorgt de JGZ voor verbinding tussen professional en kind en ouder(s), tussen professionals onderling, en ook tussen gemeenten en onze netwerkpartners. Zo werken we samen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Dat geeft alle kinderen in Noord-Holland-Noord gelijkwaardige kansen om gezond en veilig op te groeien. Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat 78% van de jongeren (klas 2 en 4 van het voorgezet onderwijs) zijn of haar gezondheid als (zeer) goed ervaart. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. Aandachtspunt: Gezondheidsverschillen verkleinen Sociaal economische gezondheidsverschillen (SEGV) nemen toe, mede door de toenemende armoede. Het gaat om verschillen in levensverwachting, aantal gezonde jaren en ervaren gezondheid. Factoren die van invloed zijn, zijn onder andere opleiding, beroep, werksituatie, woon- en leefomgeving, inkomen en vermogen.
Daarnaast is sprake van achterliggende maatschappelijke problematiek zoals (toenemende) bestaansonzekerheid, armoede en kansenongelijkheid. “Gezondheidsachterstanden zijn maatschappelijk onwenselijk omdat dit een negatieve impact heeft op de kwaliteit van leven van
Jaarstukken/Verantwoording 2024 14
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
mensen en op de mogelijkheden voor mensen om te participeren in het economisch en maatschappelijk leven”. Aandachtspunt: Versterken van het JGZ aanbod voor jeugdige nieuwkomers De toename van het aantal nieuwkomers in Nederland groeit gestaag en vraagt nu en in de toekomst meer van GGD HN. Er is sprake van een mogelijk risico op het ontstaan van nieuwe crises (bijvoorbeeld een uitbraak van infectieziekten). De verwachte toename van (nood)opvanglocaties doet een groter beroep op de JGZ, IZB, technische hygiënezorg, seksuele gezondheidszorg/preventie, gezondheidsbevordering en -voorlichting en tuberculosepreventie en -bestrijding. Het totaal aantal Oekraïense jeugdigen is iets gestegen ten opzichte van 2023, rond de 1.160 jongeren tussen 0 en 18 jaar. Ook in de crisisnoodopvang zitten kinderen die recht hebben op de zorg van de JGZ. Er is toenemende zorg over de omstandigheden waarin de kinderen in de noodopvang opgroeien. De integrale zorg voor nieuwkomers in het zorgaanbod van de JGZ heeft grote aandacht, net als het bereiken van jeugdige nieuwkomers voor het Rijksvaccinatieprogramma. De zorgvraag op het gebied van mentaal welbevinden blijft opvallend, vooral bij jongeren in de tienerleeftijd. Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Gezond opgroeien
Streefwaarde
Passende en persoonsgerichte zorg
Realisatie
Gerealiseerd
Eind 2024 zijn alle JGZ professionals geschoold in de GIZ methodiek,
Deels gerealiseerd
waardoor de JGZ in kan spelen op individuele zorgbehoeften van
Niet gerealiseerd
ouders en jeugdigen en nog beter de omslag kan maken naar passende zorg op maat.
Met behulp van de erkende gespreksmethodiek GIZ (Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften) beslissen (aanstaande) ouders en jeugdigen samen met de professional over passende zorg op maat. Daarbij wordt het geactualiseerde Landelijk Professioneel Kader JGZ als basis gebruikt. Een aantal JGZmedewerkers zijn in het eerste kwartaal van 2024 opgeleid tot GIZ-trainer. Zij verzorgen de GIZ scholing voor alle uitvoerende JGZ professionals. Om de impact op de dagelijkse praktijk zo passend mogelijk te maken, is ervoor gekozen de planning van deze scholingen aan te passen. Daardoor zullen naar verwachting eind 2025 alle JGZ professionals getraind zijn, in plaats van eind 2024. Er worden in totaal zestien groepen getraind. Daarnaast worden workshops over het LPK JGZ georganiseerd. Een aantal JGZ medewerkers heeft de eerste workshop LPK JGZ gevolgd. De tweede LPK workshop volgt in 2025. De eerste reacties rond de scholingen zijn positief. Gezond opgroeien
Streefwaarde
De JGZ als kennispartner en (beleids)adviseur van gemeenten.
Realisatie
Gerealiseerd
Eind 2024 heeft de JGZ (geanonimiseerde) informatie over de GIZ
Deels gerealiseerd
gesprekken op gemeenteniveau beschikbaar voor beleidsadvies,
Niet gerealiseerd
waardoor de regionale kennis- en adviesfunctie van de JGZ versterkt wordt.
Het betreft hier de beschikbaarheid en het benutten van (geanonimiseerde) informatie over de GIZgesprekken uit het digitaal dossier Jeugd. Daarnaast worden de gezondheidsmonitors als bron van informatie gebruikt, en overige informatie die door epidemiologie beschikbaar wordt gesteld op de Gezondheidsatlas NHN (gezondnhn.nl). In 2024 is de registratie van de GIZ-gesprekken in het digitaal
Jaarstukken/Verantwoording 2024 15
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
dossier mogelijk gemaakt. De JGZ professionals starten met deze registratie nadat zij de GIZ scholing hebben gevolgd, hiervoor is een werkinstructie opgesteld. Omdat de scholing stapsgewijs wordt uitgerold, komt ook de (geanonimiseerde) informatie stapsgewijs beschikbaar.
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Informatie op toegankelijke wijze aanbieden Een belangrijk aspect bij het terugdringen van gezondheidsachterstanden is het toegankelijk aanbieden van informatie. In dit kader is het vertaalbeleid voor de JGZ vlak voor de zomer geactualiseerd, waardoor de JGZ informatie ook toegankelijk is voor anderstaligen, laaggeletterden en mensen met beperkte digitale vaardigheden. Als gemeentelijke organisatie sluit GGD HN aan op het vertaalbeleid van de Rijksoverheid. GGD HN zorgt voor een basisaanbod van voorlichtingsmateriaal waarin wordt verwezen naar informatie op de website GGD Hollands Noorden I Samen werken aan gezond leven. Hierop is een voorleesfunctie en vertaalfunctie beschikbaar. GroeiGids-chat GGD HN is aangesloten bij de GroeiGids-chat. Ouders kunnen de GroeiGids-app downloaden. Hierop kunnen zij laagdrempelig informatie vinden over de ontwikkeling, opvoeding en het opgroeien van hun kind. Via de chat-button kunnen zij anoniem hun vragen stellen aan een team jeugdverpleegkundigen. De gebruikscijfers blijven toenemen: van gemiddeld 50 chats per maand in 2020 tot gemiddeld 550 chats per maand in 2024. Hiervoor getrainde jeugdverpleegkundigen van GGD HN chatten iedere week 5,5 dagdeel om vragen van ouders te beantwoorden in het landelijk team van Chat-Agents voor de GroeiGids-chat.
Daarnaast biedt GGD HN ook aan jongeren van 12 jaar en ouder de mogelijkheid om (desgewenst anoniem) te chatten, via de chat-button op de website JouwGGD.nl. Zij kunnen hier terecht met vragen over onder andere gezondheid, puberteit, mentale zorgen en middelengebruik. Project ‘Verhogen vaccinatiegraad RVP’ Eind juni 2024 zijn de nieuwste cijfers over de vaccinatiegraad gepresenteerd door het RIVM. In Noord-Holland-Noord zijn er wat kleine lichtpuntjes (vaccinatiegraad bij zuigelingen en maternale kinkhoest licht gestegen), maar blijft de verdere daling van de vaccinatiegraad bij kleuters, basisschoolkinderen en jongeren zorgelijk. Met wethouders en/of beleidsmedewerkers van alle gemeenten is een adviesgesprek gevoerd over de vaccinatiegraad RVP. Voor de lokale aanpak is een handreiking geschreven. Voortvloeiend uit de adviesgesprekken zijn verschillende contacten opgestart met netwerkpartners, zoals kinderopvang, onderwijs en kerken en moskeeën. Een voorstel met aanvullende activiteiten is voorgelegd aan het bestuur, dit voorstel is goedgekeurd in juli 2024. Verschillende activiteiten zijn uitgerold, zoals een extra online bijeenkomst over vaccinaties tijdens de zwangerschap, workshops zorgzaam vaccineren voor JGZ-professionals en een communicatiecampagne met behulp van position targeting.
Om de drempel te verlagen voor mensen waarvoor zelf een online afspraak maken wellicht te lastig is en/of snel vergeten wordt is de wijze van uitnodigen voor de groepsvaccinaties aangepast naar een expliciete datum-tijd-locatie in de brief. Tevens is voor een aantal locaties een reminder per post in een GGD HN-envelop verzonden. In december hebben alle ouders waarbij de vaccinaties nog anoniem geregistreerd staan in het dossier een brief met QR-code ontvangen om de toestemming alsnog te registreren. In de periode juni tot en met augustus heeft de werkgroep Vaccinatiegraad, bestaande uit artsen, een beleidsmedewerker, een clusteraanvoerder van JGZ, een communicatieadviseur en een epidemioloog, gewerkt aan het Regiorapport Rijksvaccinatieprogramma (RVP) 2023 voor Noord-Holland-Noord. Dit
Jaarstukken/Verantwoording 2024 16
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
regiorapport gaat in op het doel en belang van het RVP en de conclusies over de landelijke, regionale en gemeentelijke vaccinatiegraadcijfers. Daarnaast gaat het rapport in op het belang van vaccineren en mogelijke acties om de vaccinatiegraad te verhogen. Epidemiologie was verantwoordelijk voor het inzichtelijk maken van de landelijke, regionale en gemeentelijke vaccinatiegraadcijfers in het rapport. In oktober hebben alle gemeenten hun eigen cijferbijlage ontvangen waarin naast regionale en gemeentelijke cijfers ook resultaten op wijkniveau gepresenteerd worden. Deze bijlagen zijn niet openbaar gepubliceerd. Gezonde School De landelijke overheid stimuleert scholen om structureel en integraal gezondheidsbeleid op school op te pakken met behulp van de Gezonde School aanpak. Hiertoe zijn subsidies in het leven geroepen, de zogenaamde stimuleringsregelingen. JGZ-medewerkers hebben dit in het voorjaar van 2024 onder de aandacht gebracht van scholen. In mei is bekend geworden dat het landelijke programma in onze regio in totaal 43 keer een stimuleringsregeling heeft toegekend. 15 PO scholen, drie V(S)O scholen en één Mbo-school hebben ondersteuningsaanbod Gezonde School toegekend gekregen; acht scholen krijgen de stimuleringsregeling Relaties en Seksualiteit.
Daarnaast ontvangen 15 PO en één V(S)O scholen de subsidie Lekker naar buiten! Van Jong Leren Eten voor moestuinieren, koken en/of excursies of gastlessen op het gebied van voeding. GGD HN heeft Gezonde School adviseurs aan deze scholen gekoppeld die de scholen tot de zomer adviseerden en ondersteunden bij de implementatie. Dit is een mooi voorbeeld van verbinding tussen collectieve en individuele preventie. Aanleiding om scholen te motiveren voor deze aanpak zijn (onder andere) collectieve signalen die zichtbaar worden in de door GGD HN opgestelde schoolrapportages. Deze schoolrapportages bevatten cijfers op schoolniveau die gebaseerd zijn op (geanonimiseerde) resultaten van individuele gezondheidsonderzoeken door de JGZ bij leerlingen. Kansrijke Start GGD HN voert in het kader van Kansrijke Start diverse programma’s uit om (aanstaande) ouders te ondersteunen. Hierbij valt te denken aan: Prenataal huisbezoek (PHB): Het PHB wordt door de JGZ aangeboden aan zwangeren en/of hun gezin die zich in een kwetsbare situatie bevinden. Nu Niet Zwanger (NNZ) ondersteunt mensen (m/v) in een kwetsbare situatie om een bewuste keuze te maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger raken. Medewerkers van diverse (externe) organisaties worden getraind en begeleid om cliëntgesprekken aan te gaan over kinderwens en anticonceptie.
Het centrum seksuele gezondheid ondersteunt hierbij met voorlichten van cliënten en aandachtfunctionarissen over anticonceptie. En bij het verstrekken en plaatsen van anticonceptie als de pil, de prikpil en Implanon. Stevig Ouderschap: een preventieve interventie die aangeboden wordt tijdens de eerste 1000 dagen (van zwangerschap tot 2 jaar). Biedt extra ondersteuning aan gezinnen waar de omstandigheden zwaarder zijn dan gemiddeld. VoorZorg: een intensief huisbezoekprogramma voor zwangere vrouwen in een kwetsbare situatie. De ondersteuningstrajecten duren 2,5 jaar en worden uitgevoerd door gespecialiseerde VoorZorgverpleegkundigen. Centering Parenting: samen met de lokale coalities Kansrijke Start binnen de gemeenten Alkmaar en Dijk en Waard wordt een plan opgesteld voor een driejarige pilot, waarbij groepsbijeenkomsten de
Jaarstukken/Verantwoording 2024 17
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
individuele contactmomenten in de jeugdgezondheidszorg vervangen. Bij Centering Parenting vervangen groepsbijeenkomsten de één op één momenten van contact bij de JGZ. In de groep vinden ouders herkenning, bevestiging en steun bij elkaar. Daarnaast neemt GGD HN deel aan de verloskundige samenwerkingsverbanden van regio Alkmaar en Den Helder en wordt met de Psychiatrie Obstetrie Pediatrie (POP) poli van het Dijklander ziekenhuis samengewerkt om de zorg aan zwangeren in een kwetsbare situatie binnen de regio WF te optimaliseren. In Control of Alcohol & Drugs Naast het adviseren en begeleiden van middelenpreventie op scholen, sportclubs en overige plekken, zijn in 2024 meerdere webinars georganiseerd, waaronder alcohol en het ontwikkelende brein, jongeren en uitgaan, puberbrein, Alles wat je wilt weten over vapen en een webinar door dr. Nico van der Lely over alcohol en jongeren voor professionals. Daarnaast vonden er campagnes plaats zoals de workshop Gezonde Sportomgeving, de actie Zien Drinken, Doet Drinken met extra regionale inzet via borden en advertenties, en de kermiscampagne in West-Friesland, gericht op bewustwording rond NIX18 met acties van jongerenwerkers op locatie. Vanuit het nalevingsonderzoek voldeed slechts 28,6% van de verkooppunten aan de leeftijdsgrens van 18 jaar, aldus het nalevingsonderzoek KidvanNIX.
Voor scholen werd de inspiratiemiddag Helder op School goed bezocht en is de campagne Smokefreechallenge uitgevoerd. In totaal zijn er regionaal en lokaal in 2024 op 194 verschillende plekken interventies en activiteiten ingezet, waaronder 62 in West-Friesland, 83 in regio Alkmaar en 49 in de Kop van Noord-Holland. Gezondheidsmonitor •
Van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 heeft de data-analyse plaatsgevonden en zijn het regiorapport NHN en de subregio- en gemeenterapporten verspreid en gepubliceerd op de Gezondheidsatlas.
•
In de periode april t/m eind juni heeft de dataverzameling van de Kindermonitor 2024 plaatsgevonden. De Kindermonitor is een online vragenlijstonderzoek naar gezondheid en welzijn van kinderen van 0 t/m 11 jaar in de regio NHN; de vragenlijsten zijn ingevuld door ouders of verzorgers van kinderen. De vragenlijst is samengesteld door team Epidemiologie met input van de afdeling Jeugdgezondheidszorg van GGD HN en van gemeenten. De resultaten van deze Gezondheidsmonitor worden in januari 2025 verwacht.
•
Op verzoek van het programma In Control of Alcohol en Drugs is een themarapport opgesteld met cijfers over alcoholgebruik onder jongeren en jongvolwassenen in NHN in de periode 2013-2023. Dit rapport is in februari 2024 gepubliceerd. Er is een start gemaakt met het ontwikkelen van een intern dashboard met diverse gegevens die relevant zijn voor In Controle of Alcohol en Drugs.
•
In augustus zijn voor alle scholen voor voortgezet onderwijs en een deel van de praktijkscholen en scholen voor voortgezet speciaal onderwijs in totaal 51 schoolrapporten gemaakt op basis van de vragenlijsten die leerlingen in klas 1 en klas 3 op school hebben ingevuld. Het invullen van deze vragenlijsten gebeurt klassikaal in aanwezigheid van de jeugdverpleegkundige. Dit is onderdeel van de werkwijze Gezond Leven, Check het Even!, de oplossingsgerichte methode die JGZ gebruikt in het voortgezet onderwijs. De schoolrapporten zijn door de jeugdverpleegkundige aan het begin van schooljaar 2024-2025 besproken met de scholen.
•
In juli en augustus is de online vragenlijst Gezond Leven, Check het Even! met hulp van epidemiologie omgezet naar, en aangepast aan, het nieuwe programma Questio Care. Vanaf het schooljaar 2024-2025 werkt JGZ met dit nieuwe programma.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 18
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN NHN Gezond coalitie Gezond Opgroeien GGD HN is aangesloten bij de bestuurlijke samenwerking Noord-Holland-Noord Gezond (NHNG). Dit initiatief draagt onder andere zorg voor uitvoering van de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De directie van GGD HN heeft zitting in het dagelijks bestuur van NHNG. De strategisch adviseur van GGD HN neemt deel aan het overkoepelende programmateam van NHNG. NHNG bestaat uit meerdere coalities. De coalitie Gezond Opgroeien stond tot juni dit jaar onder leiding van de manager JGZ van GGD HN. Sinds juli 2024 wordt deze coalitie getrokken door drie ‘Linking Pins’: JGZ/GGD HN, (jeugd) GGZ NHN en de samenwerkende IZA gemeenten NHN. Het doel van deze coalitie is versterking van de vrij toegankelijke preventieve zorg voor jeugdigen in Noord-Holland-Noord. Op de agenda staan onderwerpen als mentaal welbevinden jongeren en de ketenaanpakken Kansrijke Start en Kind naar Gezonder Gewicht. De coalitie Gezond Opgroeien heeft actief bijgedragen aan de totstandkoming van het IZA Transformatieplan regio NHN.
Integrale ketenaanpak Kind naar Gezond Gewicht - Centrale Zorgverlener (CZV) Bij de integrale ketenaanpak ‘Kind naar gezonder gewicht’ (KnGG) wordt intensief samengewerkt tussen professionals uit het sociale domein en professionals uit het zorgdomein. GGD HN draagt actief bij aan de lokale ketenaanpak KnGG in de gemeenten Alkmaar en Den Helder waar jeugdverpleegkundigen worden ingezet als Centrale Zorgverlener. Begin juli 2024 heeft GGD HN van alle West-Friese gemeenten de opdracht ontvangen om centrale zorgverleners te gaan werven. Er zijn inmiddels twee centrale zorgverleners gestart met de opleiding. Ze zullen ingezet worden in Medemblik, Hoorn en Koggenland. De resterende West-Friese gemeenten en de gemeenten in de Kop van Noord-Holland en regio Alkmaar volgen naar verwachting in de loop van 2025. Beweegvriendelijke JGZ-locaties Van jongs af aan voldoende bewegen is essentieel voor een gezonde ontwikkeling van kinderen. Bewegen en spelen zijn echter niet vanzelfsprekend. De omgeving daagt kinderen niet altijd uit tot bewegen. Als GGD HN vinden we het belangrijk ook zelf als organisatie bij te dragen aan het stimuleren van het beweeggedrag. Daarom kiezen we er in samenspraak met gemeenten voor om nieuwe JGZ-locaties beweegstimulerend in te richten.
Een beweegstimulerende omgeving zorgt er bovendien voor dat JGZ-professionals vaker het gesprek over bewegen aangaan met ouders. Inmiddels zijn er twee wachtruimten op JGZ locaties beweegstimulerend ingericht. Hierover publiceerde het landelijk Kenniscentrum Sport & Bewegen in augustus 2024 een interview met twee betrokken JGZ medewerkers: Van wachten naar bewegen: inspiratie van JGZ-locaties Alkmaar-Zuid en Koggenland. Rookvrij opgroeien Vanuit de VNG is extra budget beschikbaar om binnen de gemeenten voor nóg meer rookvrije (kind)omgevingen zorgen. Zeven gemeenten maken hier gebruik van en ontvingen via GGD HN materialen van de campagne “Rookvrije Generatie”. Het bespreken van roken is een vast onderdeel in gesprekken met (aanstaande) ouders binnen de JGZ. Samen met het Trimbos instituut is een plan ontwikkeld om de gespreksvoering te verbeteren, gericht op interventies en acties rondom gespreksvoering, registratie en de materialen van Rookvrije Start. Er was ook veel aandacht voor vapen, met vragen van gemeenten en scholen. GGD HN gaf advies over rookvrije omgevingen en participeerde in overleggen over rookvrije scholen en sport.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 19
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Aanpak schoolverzuim – MAZL De JGZ participeert via de erkende interventie Meer Aandacht voor de Ziekgemelde Leerling (MAZL) op het voortgezet onderwijs in de hele regio en op het mbo in de Kop van Noord-Holland. Er vindt intensieve samenwerking plaats tussen de JGZ en de scholen. Het betreft een integrale aanpak die zich richt op alle facetten van gezondheid van jeugdigen. Daarmee heeft het ook een preventief effect op de mentale gezondheid van de jeugd. De implementatie vindt plaats over meerdere schooljaren en is eind 2024 afgerond, waarmee per 2025 de borgingsfase start op vo scholen in de gemeenten die MAZL aanvullend financieren. Boekstart Een kind van laagopgeleide ouders heeft driemaal zoveel kans om later meer moeite te hebben met lezen, schrijven en rekenen. De JGZ zet zich samen met bibliotheken in om deze cirkel van laaggeletterdheid te doorbreken, onder andere door het project Boekstartcoaches. Deze samenwerking wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten. Ouders krijgen een bon om een BoekStart koffertje op te halen wanneer ze lid worden van de bibliotheek met gratis boekjes en voorleestips. Inmiddels informeren BoekStart coaches ouders over voorlezen aan hun baby op diverse consultatiebureaus. Op 5 juli 2024 tekende de JGZ bijvoorbeeld een samenwerkingsovereenkomst met de bibliotheek van Hoorn.
Home-Start Home-Start is hét erkende programma voor informele preventieve zorg waarmee ouders weer in hun kracht worden gezet. Getrainde vrijwilligers met opvoedervaring steunen ouders met lichte, alledaagse opvoedvragen. Het Home-Start programma wil voorkomen dat alledaagse opvoedvragen in gezinnen leiden tot langdurige of ernstige problemen. In 2024 is er een recordaantal nieuwe gezinnen aangemeld, namelijk 28 en hebben 40 gezinnen in totaal ondersteuning gehad van een vrijwilliger. Daarvan waren er 45% woonachtig in de gemeente Schagen en 55% in Hollands Kroon. De gemiddelde duur van de ondersteuning was 12 maanden. De meeste gezinnen komen bij Home-Start omdat ze behoefte hebben aan een luisterend oor of ondersteuning bij de opvoeding. Het gaat dan bijvoorbeeld om overbelasting van de ouder of een te gering netwerk om steun van te ontvangen. Een aantal gezinnen heeft zichzelf aangemeld maar verreweg de meeste gezinnen werden doorverwezen naar Home-Start door de JGZ, wijkteams en andere netwerkpartners. Vrijwilligers geven aan dat het werk hun leven verrijkt. Het geeft een goed gevoel om met wat tijd en aandacht ouders weer wat meer zelfvertrouwen te geven en daarmee meer opvoedplezier. De vrijwilligers vinden de bijeenkomsten die voor hen worden georganiseerd leerzaam en gezellig. Ze leren van elkaar maar ook van de deskundigheidsbevordering die geboden wordt.
Werkgroep Interprofessioneel Samenwerken regio Alkmaar (IPS) In deze werkgroep zitten naast GGD HN ook vertegenwoordigers vanuit het SWV VO NK, Mee/De Wering, VO-coaches, leerplicht en enkele vo-scholen. Primair doel is het delen van inzichten die direct toepasbaar zijn in het gesprek met jongeren. Daarnaast het inzicht krijgen in de diensten van organisaties die zich (ook) op de jeugd richten en hoe men elkaar onderling kan vinden ter consultatie en afstemming. In juni 2024 werd een druk bezochte themabijeenkomst georganiseerd met als gastsprekers medewerkers van Veilig Thuis en van de gecertificeerde instellingen.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 20
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.1.4 Focuslijn Gezond ouder worden
In deze focuslijn gaat de aandacht naar oudere en ouder wordende inwoners, van 18 jaar en ouder, waarbij de inzet van GGD HN erop is gericht dat zij: •
een gezonde leefstijl en een gezond gewicht hebben;
•
ondersteund worden bij het ontwikkelen van veerkracht en eigen regie te voeren bij de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven;
•
in goede psychosociale gezondheid/welbevinden verkeren;
•
wonen in een veilige en gezonde leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.
Dit alles door samenwerking met relevante netwerkpartners in de regio én met actieve participatie van ouderen zelf. Aandachtspunten 1.
Ondersteuning van gemeenten bij toekomstbestendig maken van ouderenbeleid.
2.
Stimuleren van ouderen tot een actieve leefstijl.
3.
Inzetten op preventie van ziekten.
4.
Bevorderen van mentale gezondheid en eigen regie.
Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat drie op de vier deelnemers aan het panelonderzoek iets wil veranderen aan zijn/haar voedingspatroon. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Gezond ouder worden
Streefwaarde
Binnen Noord-Holland-Noord Gezond wordt de samenwerking, met
Realisatie
Gerealiseerd
aandacht voor ouderen, geïntensiveerd, waarbij GGD HN data
Deels gerealiseerd
analyseert en monitort.
Niet gerealiseerd
Binnen NHN Gezond wordt door verschillende netwerkpartners samengewerkt om de beweging van zorg en ziekte naar gezondheid en gedrag te maken. Streven is om in 2030 de gezondste provincie van Nederland te zijn. In 2024 is verder gestart met dataverzameling van de gezondheidsmonitor onder volwassenen én ouderen.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 21
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Gezond ouder worden
Streefwaarde
Meer aandacht voor gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving en
Realisatie
Gerealiseerd
kwetsbare inwoners. Denk bijvoorbeeld aan een rookvrije omgeving,
Deels gerealiseerd
eenzaamheid, valpreventie en gecombineerde leefstijlinterventies (GLI).
Niet gerealiseerd
Het afgelopen jaar zijn bestaande preventieve interventies versterkt, waarbij meer aandacht is besteed aan kwetsbare inwoners (denk aan 30 dagen gezonder) en nieuwe initiatieven ontwikkeld om meer aandacht te genereren voor een gezonde leefstijl (zoals het project vroegsignalering alcohol 18+). Voor meer informatie zie de ontwikkelingen binnen de aanvullende diensten.
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Gezondheidsmonitor •
Najaar 2024 zijn de resultaten van de Regenboogpeiling 2024 gepubliceerd. Met de uitvoering van de Regenboogpeiling Noord-Holland-Noord heeft GGD HN in opdracht van de gemeenten Alkmaar en Hoorn in kaart gebracht hoe het gaat met de LHBTIQA+ bevolking in de regio. Aan het onderzoek namen 868 inwoners deel.
•
In maart is een vragenlijst over voeding verspreid. 4.899 inwoners van NHN vulden deze online vragenlijst in. De resultaten hiervan zijn in mei gepubliceerd. De factsheet is op de Gezondheidsatlas te bekijken.
•
Van de Jongvolwassenenmonitor 2023 heeft de data-analyse plaatsgevonden en zijn in februari de gemeenterapporten verstuurd. Daarnaast zijn het regiorapport NHN en subregiorapporten gepubliceerd. Deze rapporten zijn geplaatst op de Gezondheidsatlas. Aan de Jongvolwassenenmonitor 2023 hebben bijna 5.000 jongvolwassenen in de leeftijd van 16 t/m 25 jaar meegedaan.
•
Van september t/m december heeft de dataverzameling van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 plaatsgevonden. Deze monitor wordt gelijktijdig door alle GGD’en in Nederland uitgevoerd in samenwerking met het RIVM en CBS. Ongeveer 44.000 inwoners van 18 jaar en ouder in onze regio hebben een uitnodiging ontvangen om een online of papieren vragenlijst in te vullen over hun gezondheid, welbevinden, leefstijl en (leef)omgeving. Gemeenten zijn in maart geïnformeerd over de opzet van deze monitor en gevraagd naar de behoeften voor het opnemen van lokale vragen in de vragenlijst. Deze wensen zijn zoveel mogelijk meegenomen. De resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 worden in de zomer van 2025 verwacht.
Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN 30DagenGezonder Samen met de GGD’en Gooi en Vechtstreek, Hart voor Brabant, IJsselland en Zaanstreek-Waterland heeft GGD HN in maart de actie 30 dagen gezonder georganiseerd. Er deden in NHN 666 individuele deelnemers mee. Daarnaast deden ook 537 deelnemers via het onderwijs mee. Uit de evaluatie blijkt dat driekwart van de deelnemers de zelfgekozen uitdaging heeft volgehouden en dat de campagne daarbij heeft geholpen. Uit de nameting na 5 weken blijkt twee derde van de deelnemers door te zijn gegaan met de nieuwe gezonde gewoonte. In NHN is dit jaar extra aandacht besteed aan het bereiken van kwetsbare inwoners via sleutelfiguren. Uit een evaluatie onder deze sleutelfiguren blijkt dat het
Jaarstukken/Verantwoording 2024 22
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
merendeel van hen inschat dat de (kwetsbare) deelnemers positief tot heel positief waren over de campagne en dat de campagne hun deelnemers heeft geholpen bij het aanleren van een nieuwe gezonde gewoonte. Rookvrije Omgeving GGD HN ondersteunt en adviseert alle 16 gemeenten en hun partners bij het rookvrij maken van de omgeving (sportverenigingen, speelplekken, gemeenten, scholen). Het overzicht met aanbod van stoppen met roken ondersteuning is geactualiseerd. De landelijke Stoptober actie is regionaal ondersteund en er zijn extra rookvrijborden beschikbaar gesteld aan gemeenten. Wijkaanpak Rookvrij Leven voor Iedereen In Alkmaar en Koggenland werkt GGD HN in co-creatie met professionals, bewoners en ervaringsdeskundigen toe naar een rookvrij leven. Met behulp van deze werkwijze ontdekken we waar de uitdagingen liggen voor de inwoners in de wijk om vervolgens met hen een oplossing te ontwikkelen. Vroegsignalering alcoholproblematiek 18+ / IkPas Vanuit RIVM- en West-Friese GALA-gelden zet GGD HN, in samenwerking met Brijder, in op het bevorderen van vroegsignalering van alcoholproblematiek bij volwassenen en ouderen in WestFriesland. Dit gebeurt aan de ene kant door de deskundigheid van eerstelijnsprofessionals te vergroten om alcoholproblematiek tijdig te signaleren en handelingsperspectieven te vergroten.
Hiervoor is onder andere de nieuwe praktijkhandleiding ‘In gesprek over alcohol’ verspreid onder de eerstelijnsprofessionals. Aan de andere kant is ook aandacht gevraagd voor het thema alcohol bij de inwoners zelf, middels de IkPas campagne. Om de doelgroep ouderen te bereiken is een samenwerking gestart met partijen in de valpreventieketen in West-Friesland. Zo sluit GGD HN aan bij activiteiten als valpreventietrainingen, gezondheidsmarkten, cognitieve fitness en doortrappen.
1.1.5 Focuslijn Meedoen naar vermogen
De focuslijn Meedoen naar vermogen richt zich op (jong)volwassen inwoners en heeft als doel dat inwoners de juiste hulp en/of zorg ontvangen. Om zo gezond en zelfstandig mogelijk te kunnen deelnemen aan de samenleving en dat gezondheidsachterstanden worden teruggedrongen. Ook geeft GGD HN uitvoering aan taken uit de Wmo en ondersteunt inwoners in kwetsbare situaties door hen te motiveren hulp te aanvaarden en hen toe te leiden naar passende zorg of ondersteuning. Daarnaast kunnen inwoners en professionals die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling terecht bij GGD HN voor advies of voor het doen van een Veilig Thuis melding.
Jaarstukken/Verantwoording 2024 23
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Aandachtspunten 1.
Versterken van samenwerking met netwerkpartners en van gezamenlijke vroegsignalering en een gecoördineerde aanpak gericht op inwoners in kwetsbare situaties die problemen ervaren op meerdere leefgebieden.
2.
Advisering richting gemeenten en meewerken aan innovatie in de keten op het gebied van preventie van OGGZ problematiek (beweging naar de voorkant).
3.
Versterken en vergroten van bereik van voorlichting aan inwoners in kwetsbare situaties met (een vergrote kans) op gezondheidsachterstanden.
4.
Actualiseren en versteviging samenwerkings(afspraken) met netwerkpartners, waaronder de Sociale Teams van de gemeenten, het onderwijs, de GGZ en huisartsen.
Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat 68% van de deelnemers aan het panelonderzoek minimaal één hitte gerelateerde gezondheidsklacht heeft ervaren. De meest genoemde klachten zijn slecht slapen en vermoeidheid. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. En zijn op het dashboard van Veilig Thuis cijfers te vinden. In de begroting zijn een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Meedoen naar vermogen
Streefwaarde
In 2024 is een begin gemaakt met invulling geven aan de
Realisatie
Gerealiseerd
samenwerkingsafspraken tussen GGD HN, gemeenten en
Deels gerealiseerd
netwerkpartners over onderlinge verantwoordelijkheden en
Niet gerealiseerd
N.V.T.
mogelijkheden vanuit de WAMS voor gegevensverwerking en gegevensuitwisseling bij een integrale aanpak van multiproblematiek.
Het wetsvoorstel WAMS is nog niet vastgesteld. Daarom is deze KPI niet van toepassing.
Meedoen naar vermogen
Streefwaarde
Onder leiding van de stuurgroep aanpak personen met onbegrepen
Realisatie
Gerealiseerd
gedrag wordt in 2024 meegewerkt aan minimaal één pilot gericht op
Deels gerealiseerd
preventie richting de OGGZ doelgroep en GGD HN beschikt over een
Niet gerealiseerd
adviesaanbod op dit gebied voor gemeenten.
GGD HN heeft, vanwege beperkte formatieruimte, geen prioriteit gegeven aan een adviesaanbod op dit gebied. GGD HN is de trekker van de pilot bemoeizorg en via die weg wordt met ketenpartners ingezet op preventie van escalatie van problematiek bij een kwetsbare groep. Hierover worden gemeenten geadviseerd. Meedoen naar vermogen
Streefwaarde
In 2024 is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd bij een
Gerealiseerd
netwerkpartner over de kwaliteit van en de ervaring met de
Deels gerealiseerd
samenwerking met Veilig Thuis.
Niet gerealiseerd
Jaarstukken/Verantwoording 2024 24
Realisatie
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Er is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd binnen het onderwijs. De resultaten zijn met het onderwijs besproken en geanalyseerd. In 2025 zal in samenwerking met het onderwijs gekeken worden wat er nodig is om de samenwerking tussen VT en het onderwijs te verstevigen en/of te verbeteren.
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Veilig Thuis Het aantal adviezen en meldingen over huiselijk geweld en kindermishandeling fluctueert maandelijks. In september zorgde een grote hoeveelheid opgespaarde meldingen van de politie, die ineens in plaats van geleidelijk werden doorgegeven, voor een aanzienlijke impact op de bedrijfsvoering van Veilig Thuis. Daarnaast beïnvloeden ook andere factoren, zoals regionale schoolvakanties, maatschappelijke gebeurtenissen, mediaberichten en bewustwordingscampagnes, het aantal adviezen en meldingen. Klik hier voor de actuele beleidsinformatie. Adviezen Het afgelopen jaar zijn er 6.366 adviezen gegeven. Dit is een stijging van 14% ten opzichte van 2023 en het is 22% meer dan begroot. In 2024 is de helft van de adviezen aan professionals gegeven. Onderwijs en jeugdzorg vragen het meeste advies aan Veilig Thuis. Justitie en Veiligheid vragen de minste adviezen aan VT. De overige adviezen (48%) zijn gegeven aan inwoners (niet-beroepsmatig). Adviezen worden gemiddeld binnen één dag afgerond. Meldingen In 2024 zijn er totaal 4.275 meldingen binnengekomen. Dit aantal is 1,4% lager dan 2023 en ligt 4% lager dan vooraf begroot. Het aantal meldingen fluctueert per maand, van bijvoorbeeld 270 in februari tot 404 in oktober. Gemiddeld worden er 356 meldingen per maand gedaan. Justitie doet de meeste meldingen bij VT (72%).