Document · PDF

4.c 2023 verantwoording GGD HN

Gemeenteraad 1 juli 2024, gemeente DrechterlandBij agendapunt: Zienswijze jaarrekeningen en begrotingen GR’en (2024-32)28.422 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

GGD Hollands Noorden Versie 11 april 2024

Jaarstukken 2023 GGD Hollands Noorden

GGD Hollands Noorden

Inhoud Voorwoord .............................................................................................................................................................. 3 GGD in één oogopslag ............................................................................................................................................. 4 Dashboard............................................................................................................................................................... 6 1 Verantwoording .................................................................................................................................................... 9 1.1

Beleidsverantwoording .............................................................................................................................. 10

1.1.1 COVID-19 .................................................................................................................................................... 14 1.1.2 Vluchtelingen Oekraïne ................................................................................................................................ 15 1.1.3 Asielzoekers ................................................................................................................................................. 15 1.1.4 Focuslijn Gezond opgroeien ......................................................................................................................... 15 1.1.5 Focuslijn Gezond ouder worden ................................................................................................................... 23 1.1.6 Focuslijn Meedoen naar vermogen................................................................................................................ 26 1.1.7 Focuslijn Gezonde leefomgeving .................................................................................................................. 30 1.1.8 GGD-brede ontwikkelingen .......................................................................................................................... 35 1.2

Paragrafen ................................................................................................................................................ 38

1.2.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................ 38

1.2.2 Financiering.................................................................................................................................................. 42 1.2.3 Overzicht overhead ...................................................................................................................................... 44 1.2.4 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................. 45 1.2.5 Beleidsindicatoren ........................................................................................................................................ 49 1.2.6 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................................... 50 1.2.7 Verbonden partijen ....................................................................................................................................... 50 1.2.8 Vennootschapsbelasting ............................................................................................................................... 50 2. Jaarrekening ......................................................................................................................................................

51 2.1 Overzicht van baten en lasten en toelichting.................................................................................................... 52 2.2 Balans per 31 december 2023 en toelichting ................................................................................................... 53 2.3 Analyse rechtmatigheid ................................................................................................................................... 64 2.4 Toelichtingen .................................................................................................................................................. 67 2.4.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ...................................................................................... 67 2.4.2 Wet normering topinkomens ........................................................................................................................ 68 3. Overige gegevens .............................................................................................................................................. 70 3.1

Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................................... 71

3.2

Voorstel tot resultaatbestemming ............................................................................................................. 71

3.3

Controleverklaring .................................................................................................................................... 72

Bijlagen ................................................................................................................................................................. 75 Bijlage 1 Overzicht deelnemersbijdragen GR-taken ............................................................................................... 76 Bijlage 2 Overzicht bedragen aanvullende diensten ............................................................................................... 80 Bijlage 3 Overzicht bijdrage per gemeente Wet verplichte ggz (Wvggz) .................................................................. 81 Bijlage 4 Overzicht baten en lasten per categorie................................................................................................... 82 Bijlage 5 Overzicht baten en lasten (gedetailleerd) ................................................................................................. 83 Bijlage 6 Overzicht baten en lasten per taakveld .................................................................................................... 85 Bijlage 7 SiSa-bijlage Regeling specifieke uitkering versterking GGD’en ................................................................ 86 Bijlage 8 SiSa-bijlage Regeling specifieke uitkering versterking GGD’en SiSa tussen medeoverheden.....................

87 Bijlage 9 SiSa-bijlage 1e opvang ontheemden Oekraïne ......................................................................................... 88 Bijlage 10 SiSa-bijlage Regeling specifieke uitkering COVID-19 vaccinaties ........................................................... 89 Bijlage 11 SiSa-bijlage subsidieregeling ASG en PrEP bij de jaarrekening ............................................................... 90 Bijlage 12 Financiële toelichting OGGZ Vangnet & Advies ...................................................................................... 91 Bijlage 13 Overzicht taken en diensten .................................................................................................................. 92 Bijlage 14 Focuslijnen ............................................................................................................................................ 95

Jaarstukken/Verantwoording 2023 2

GGD Hollands Noorden

Voorwoord Beste lezer, Voor u liggen de jaarstukken 2023 van GGD Hollands Noorden (GGD HN) met daarin de beleidsinhoudelijke verantwoording en de jaarrekening met balans, het overzicht van baten en lasten en de toelichting hierop. In deze stukken legt het dagelijks bestuur van GGD HN (financieel) verantwoording af aan het algemeen bestuur van GGD HN. 2023 positief afgesloten GGD HN kijkt terug op een turbulent jaar waarin de afwikkeling van het GGiD-project en de verhoging van de Cao tot veel discussie heeft geleid. De financiële gevolgen hiervan waren veelal onderwerp van gesprek. Terugkijkend heeft GGD HN vanaf 2018 (ingangsjaar financieel herstelplan) met uitzondering van 2022 (afboeking GGiD-project) een positief jaarrekeningresultaat behaald. Ook het jaar 2023 is afgesloten met een positief jaarrekeningresultaat van € 761.000. Dit positieve resultaat is het gevolg van een incidentele en onvoorziene BTW teruggave met betrekking tot het GGiD-project. Vluchtelingen en asielzoekers Door toenemende aantallen nieuwkomers blijft de hoeveelheid werk ten aanzien van deze doelgroep voor de gemeenten en GGD’en sinds 2022 toenemen. Ook in de crisisnoodopvang zitten kinderen die recht hebben op de zorg van JGZ. Er is toenemende zorg over de omstandigheden waarin de kinderen in de noodopvang opgroeien.

Informatiebeveiliging GGD HN zet in op het verhogen van informatieveiligheid en verdere professionalisering van informatiebeveiliging en privacybescherming. Hierbij worden de richtlijnen van de NEN7510 en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) gevolgd. Informatiebeveiligingsrisico’s zijn overal sterk toegenomen en er is sprake van een piek in cyberaanvallen. Infectieziekten Het afgelopen jaar heeft GGD HN de corona-organisatie afgebouwd en zijn de teststraten gesloten. Ook zonder A-status bleef het belangrijk de ontwikkeling van het virus en de druk op de zorg te volgen. Zo kon op tijd actie worden ondernomen bij een mogelijke nieuwe opleving en/of het onverhoopt ontstaan van nieuwe varianten. Het opschalen en effectief bestrijden van infectieziekten is alleen mogelijk als de basis op orde is. Het in 2023 ingevoerde programma Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid gaf onze GGD de mogelijkheid om de basis te versterken. Met vriendelijke groet, het dagelijks bestuur,

Jaarstukken/Verantwoording 2023 3

GGD Hollands Noorden

GGD in één oogopslag GGD HN is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van GGD HN is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9 maanden tot 100+). Het takenpakket van GGD HN is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. GGD HN werkt vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Positieve Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en zelf te beslissen hoe om te gaan met sociale, fysieke, mentale en emotionele uitdagingen van het leven. Belangrijke randvoorwaarden van deze visie zijn een brede kijk op gezondheid, uitgaan van de gezondheidsbeleving van het individu en denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen.

Gemeente

Bijdrage GR-taken

Extra bijdragen1

(bedragen x € 1.000)

Bijdrage aanvullende diensten

Alkmaar

6.376

919

Bergen

1.379

247

1.789 93

Castricum

1.875

302

108

Den Helder

3.232

470

760

Dijk en Waard

4.912

730

477

Drechterland Enkhuizen

1.142 1.085

166 155

52 97

Heiloo

1.250

203

Hollands Kroon

2.680

406

341

Hoorn

4.507

617

998

Koggenland

1.261

192

Medemblik

2.541

378

221

Opmeer

650

100

Schagen

2.457

390

328

Stede Broec

1.286

182

Texel Uitgeest 2

683

114

55,5.572

65.5.568

177 37.494

1 De extra bijdragen bestaan uit de extra bijdrage vanuit het Financieel Herstelplan GGiD en de extra bijdrage voor

compensatie van de Cao-gevolgen. 2

Voor gemeente Uitgeest wordt alleen Veilig Thuis uitgevoerd.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 4

GGD Hollands Noorden

Hielprik

Gemeenten

5.270

Vaccinaties (Rijksvaccinatieprogramma) 62.036

Inwoners (op 1/1/2023)

Lijkschouwingen

677.364

1.012

Meldingen medische

Bezetting

milieukunde 102

(op 31/12/2023)

GGD Meldingen Vangnet &

459 fte

Advies 3.146

Bezetting

Adviezen Veilig Thuis 5.564

(op 31/12/2023)

Corona 51 fte

Jaarstukken/Verantwoording 2023 5

GGD Hollands Noorden

Dashboard Financiële kengetallen

2023

2022

2021

63.048

94.149

115.608

761

-3.691

-2.609

1.082

1.288

(x € 1.000) Lasten Resultaat Algemene reserve (stand 1-1)

Doelstellingen maatschappelijk effect GGD HN heeft alle werkzaamheden ingekaderd in de volgende vier focuslijnen: •

Gezond opgroeien

•

Gezond ouder worden

•

Meedoen naar vermogen

•

Gezonde leefomgeving

In de begroting 2023 zijn onder andere de volgende KPI’s opgenomen: Gezond opgroeien

Streefwaarde

Eind 2023 heeft elk gezin in Noord-Holland-Noord, met kinderen in de

Realisatie

Gerealiseerd

leeftijdsgroep -9 maanden tot 4 jaar, een vaste contactpersoon zijnde

Deels gerealiseerd

een jeugdverpleegkundige, waardoor de JGZ toegroeit naar

Niet gerealiseerd

gepersonaliseerde zorg op maat.

Voor toelichting, zie 1.1.5. Gezond ouder worden

Streefwaarde

De participatie aan preventieve interventies (bijvoorbeeld Stoptober, 30 dagen (ge)zonder) blijft gelijk of neemt toe.

Realisatie

Gerealiseerd Deels gerealiseerd Niet gerealiseerd

Voor toelichting, zie 1.1.6. Meedoen naar vermogen

Streefwaarde

Eind 2023 is een klanttevredenheidsonderzoek onder ketenpartners

Gerealiseerd

van Veilig Thuis, over de kwaliteit van de samenwerking met Veilig

Deels gerealiseerd

Thuis, uitgevoerd.

Niet gerealiseerd

Voor toelichting, zie 1.17.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 6

Realisatie

GGD Hollands Noorden

Gezonde leefomgeving

Streefwaarde

In 2023 is 80% van de adviezen in het kader van de Omgevingswet afgestemd met de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.

Realisatie

Gerealiseerd Deels gerealiseerd

NVT

Niet gerealiseerd

De omgevingswet is na meerdere keren uitstellen pas op 1 januari 2024 ingegaan. Voor verdere toelichting, zie 1.1.8. Financieel In 2023 zijn de volgende BBV kengetallen opgenomen. Resultaat Resultaat in procenten van de uitgaven

Streefwaarde > 0% < -2% en <0%

Realisatie 2023

Realisatie 2022

1,2%

-3,9%

> - 2%

Weerstandsvermogen

Streefwaarde

Algemene reserve voor

> 1,5%

resultaatbestemming 2023 in procenten

> 0,5% en <1,5%

van de totale lasten (excl. mutaties reserves

< 0,5%

Realisatie 2023

1,6%

Realisatie 2022

-5,1%

en excl. uitgaven COVID-19 over 2023)

Weerstandscapaciteit

Streefwaarde

Algemene reserve voor

resultaatbestemming 2023

> 0,5 en <1

is groter dan de risico’s

< 0,5

Risico’s Inschatting risico’s

Streefwaarde

Realisatie 2023

0,5

Realisatie 2023

Realisatie 2022

-3,5

Realisatie 2022

minimaal gemiddeld/niet urgent hoog/urgent

Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. Bij een minimum van 1,0 is de algemene reserve toereikend om de risico’s op te vangen. De algemene reserve voor resultaatbestemming is op 31 december 2023 € 828.000. De algemene reserve is niet toereikend om de risico’s op te kunnen vangen.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 7

GGD Hollands Noorden

Organisatie/bedrijfsvoering Ziekteverzuim Percentage ziekteverzuim

Streefwaarde < 5% > 5% en <7%

Realisatie 2023

Realisatie 2022

6,6%

7,5%

> 7%

Het verzuim van 6,6% is een afname ten opzichte van 2022 (7,5%). Dit betekent dat het verzuim over 2023 een daling laat zien ten opzichte van 2022 (7,6%) en is het verzuim weer gelijk aan 2019, voordat COVID-19 uitbrak (2019: 6,9%).

Overhead ratio

Streefwaarde

Overheadkosten in procenten van de totale

< 25%

kosten

> 25% en <30%

Realisatie 2023

Realisatie 2022

21%

17%

> 30%

De overheadratio is sterk beïnvloed door de extra taken voor de coronabestrijding.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 8

GGD Hollands Noorden

1 Verantwoording 1.1 Beleidsverantwoording 1.2 Paragrafen

Jaarstukken/Verantwoording 2023 9

GGD Hollands Noorden

1.1 Beleidsverantwoording GGD HN is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van GGD HN is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9 maanden tot 100+). Het takenpakket van GGD HN is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. In onderstaande figuur staan de verschillende wettelijke kaders. In bijlage 11 staat het overzicht van de GR-taken en de aanvullende diensten die GGD HN uitvoert. GR-taken van GGD HN omvatten: •

wettelijke GGD-taken die verplicht aan een GGD zijn opgedragen en worden benoemd in de gemeenschappelijke regeling;

•

wettelijke gemeentelijke taken die aan een GGD kunnen worden opgedragen. Hiertoe neemt het algemeen bestuur van de GGD een apart besluit.

De Gezondheidsatlas Noord-Holland Noord3 bevat cijfers op gemeente-/wijkniveau over al deze taken. Ook op de website GGDHN.incijfers.nl zijn cijfers en publicaties te vinden over de taken en diensten van GGD HN.

Taken Vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg) •

Algemene bevorderingstaken (artikel 2), onder andere de afstemming van de publieke gezondheidszorg met de curatieve gezondheidszorg, epidemiologie, gezondheidsbevordering en medische milieukunde;

•

Jeugdgezondheidszorg tot 18 jaar (artikel 5);

• Ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar (artikel 5a); Focuslijnen • Infectieziekte bestrijding (artikel 6). Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) •

Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ);

•

Veilig Thuis.

Vanuit andere wettelijke kaders •

Toezicht op de kinderopvang (Wko);

•

Lijkschouw, forensische geneeskunde (Wet op de lijkbezorging);

•

Ondersteuning bij rampen en crises (Wvr).

Met de focuslijnen werkt GGD HN aan de ondersteuning van het gemeentelijk gezondheidsbeleid voor zestien gemeenten en het versterken van de publieke gezondheidszorg in samenwerking met netwerk- en ketenpartners in Noord-Holland-Noord. Vier thema’s uit de landelijke nota Gezondheidsbeleid zijn vertaald in overeenkomstige focuslijnen: •

Gezond opgroeien

•

Gezond ouder worden

•

Meedoen naar vermogen

•

Gezonde leefomgeving

3 https://gezondnhn.nl/dashboard/dashboard

Jaarstukken/Verantwoording 2023 10

GGD Hollands Noorden

Binnen de focuslijnen zijn alle GGD-taken en diensten onder te verdelen, waarbij sommige in meerdere focuslijnen terugkomen. En dat is ook precies de bedoeling: samen werken aan gezondheid voor onze inwoners zonder gehinderd te worden door organisatiegrenzen. Ook in 2023 speelden COVID-19, de vluchtelingen uit Oekraïne en de opvang van asielzoekers een grote rol in de werkzaamheden van GGD HN. Daarom wordt hier in een aparte paragraaf aandacht aan gegeven. Overzicht van baten en lasten 2023 In onderstaand overzicht worden de baten en lasten weergegeven. Overzicht baten en lasten

Baten

Lasten

Saldo

Uitvoering GR-taken en aanvullende diensten

62.160

48.286

13.875

Overhead

(bedragen x € 1.000)

4.841

14.762

-9.922

Heffing VPB

Bedrag onvoorzien

67.001

63.048

3.953

Toevoegingen/onttrekkingen aan de reserves

692

3.884

-3.192

Mutatie reserves

692

3.884

-3.192

67.693

66.932

761

Saldo van baten en lasten

Resultaat

GGD HN heeft 2023 afgesloten met een voordelig jaarresultaat van € 761.000. Dit voordelige resultaat is het gevolg van een incidentele en onvoorziene BTW teruggave met betrekking tot het GGiD-project. Overzicht baten en lasten naar GR-taken en aanvullende diensten Het financieel onderscheid naar GR-taken en aanvullende diensten is als volgt gespecificeerd: Overzicht naar GR-taken, aanvullende diensten en overhead

Deelnemersbijdrage

Overige

Totaal

gemeenten

baten

lasten

Saldo

28.483

24.634

53.117

41.066

134

8.921

9.055

7.270

1.785

3.567

1.955

5.522

18.596

-13.075

32.184

35.509

67.693

66.932

761

(bedragen x € 1.000 en incl. mutaties reserves) GR-taken Aanvullende diensten Overhead

12.051

Analyse resultaat 2023 ten opzichte van de begroting In de begroting 2023, zoals vastgesteld bij de 2e bestuurlijke rapportage 2023 (Burap 2), was een (voorlopig) negatief resultaat van € 1.934.000 opgenomen. Bij Burap 2 was nog geen rekening gehouden met compensatie van de hogere Cao-kosten in 2023, omdat definitieve besluitvorming hierover nog moest plaatsvinden. Het algemeen bestuur heeft op 24 januari 2024 ingestemd met het voorstel gevolgen Cao SGO tot verhoging van de deelnemersbijdrage voor 2023 met € 2.022.000.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 11

GGD Hollands Noorden

Het resultaat over 2023 is € 761.000 positief. Ten opzichte van de begroting 2023 (Burap 2) zorgt dit voor een afwijking van € 2.695.000. De begrotingsafwijkingen > € 50.000 worden hieronder weergegeven en toegelicht. Financiële (saldo) afwijkingen naar type taak

GR-taken

(bedragen x € 1.000)

Aanvullende

Overhead

Totaal

868

diensten

Basispakket JGZ en rijksvaccinatieprogramma

877

-9

COVID-19

-540

540

Seksuele gezondheid

Reizigersadvisering

Toezicht Kinderopvang en Wmo

Veilig Thuis

592

613

HPV 18+

OGGZ Vangnet en Advies

Publieke Gezondheid Asielzoekers

Forensische Geneeskunde

158

539

153

179

Overhead Overige mutaties Onttrekkingen reserves Saldo (voordelig)

-75

-64

1.309

369

1.016

2.695

Basispakket JGZ & Rijksvaccinatieprogramma

€ 868.000 (incidenteel)

Het positieve saldo ten opzichte van de begroting 2023 (Burap 2) bedraagt € 868.000 en is voor € 1.066.000 het gevolg van compensatie voor hogere Cao-kosten (incidenteel). Er resteert een negatief financieel effect van € 198.000, dat veroorzaakt is door lagere baten op aanvullende diensten en minder gerealiseerde RVP-groepsvaccinaties. Ook is het noodzakelijk geweest om vanwege langdurig verzuim extra te vervangen om de dienstverlening op niveau te houden in Q4-2023.

COVID-19

€ 0

GGD HN krijgt de meerkosten vergoed van het ministerie van VWS. Op 1 juli 2023 is de oorspronkelijke meerkostenregeling COVID geëindigd. Vanaf 1 juli 2023 ontvangt GGD HN een SPUKsubsidie voor het aanhouden van de basisinfrastructuur vaccineren en voor de uitvoering van de najaarscampagne COVID-vaccinatie. De overheadkosten zijn conform de verslaggevingsregels opgenomen in de post overhead. Eind 2023 zijn de vaccinatielocaties opgeheven.

Seksuele Gezondheid

€ 74.000 (incidenteel)

Het positieve saldo van € 74.000 wordt voor € 51.000 veroorzaakt door de compensatie voor hogere Cao-kosten (incidenteel). Het resterende saldo van € 23.000 komt voort uit lagere laboratoriumlasten en hogere incidentele baten.

Reizigersadvisering (aanvullende dienst)

€ 57.000 (incidenteel)

Het positieve saldo wordt voor € 44.000 veroorzaakt door de financiële compensatie van de hogere Cao-kosten (incidenteel). Er resteert een positief effect van € 13.000 en dit is het gevolg van hogere omzet in Q4-2023 dan begroot.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 12

GGD Hollands Noorden

Toezicht Kinderopvang en WMO

€ 84.000 (incidenteel/structureel)

Het saldo van € 84.000 wordt voor € 51.000 veroorzaakt door de compensatie voor hogere Caokosten (incidenteel). Het resterende saldo van € 33.000 is het gevolg van toegenomen omzet in Q42023 door meer uitgevoerde inspecties dan begroot (structureel).

Veilig Thuis

€ 613.000 (incidenteel)

Veilig Thuis heeft een incidenteel positief resultaat van € 613.000 (inclusief directe overhead) ten opzichte van de begroting 2023 (Burap 2). Dit positieve resultaat komt voor € 505.000 voort uit de compensatie voor hogere Cao-kosten (incidenteel). Er resteert een positief effect van € 108.000 dat vooral het gevolg is van nagekomen UWV-inkomsten uit 2022 voor zwangerschapsverloven (incidenteel).

HPV 18+

€ 70.000 (incidenteel)

In 2023 is aan jongeren tussen 18 en 27 jaar de mogelijkheid geboden om zich gratis te laten vaccineren tegen HPV. De baten en lasten van deze HPV-campagne waren niet in de begroting opgenomen. De campagne is nagenoeg beëindigd, in de eerste helft van 2024 worden alleen nog de 2e vaccinaties gegeven aan jongeren, die in 2023 hun eerste vaccinatie hebben gekregen. Het saldo is ter dekking van overheadkosten, die voor deze HPV-campagne conform de verslaggevingsregels opgenomen zijn in de post overhead.

OGGZ Vangnet en Advies

€ 63.000 (incidenteel)

Het positieve saldo wordt voor € 73.000 veroorzaakt door de compensatie voor hogere Cao-kosten (incidenteel). Daarmee resteert een negatief effect van € 10.000 dat het gevolg is van diverse minder omvangrijke mutaties.

Forensische geneeskunde

€ 158.000 (incidenteel)

Forensische geneeskunde heeft ten opzichte van de begroting 2023 (Burap 2) een positief resultaat van € 158.000, dat voor € 23.000 wordt veroorzaakt door de compensatie voor hogere Cao-kosten (incidenteel). Er resteert een positief effect van € 135.000 ten opzichte van de begroting 2023. In 2023 is de samenwerking met de GGD’en Kennemerland en Amsterdam geïntensiveerd. De precieze financiële gevolgen ervan (inclusief de omvang van de onderlinge verrekening) zijn pas laat in het jaar bekend geworden. Om die reden was in Burap 2 de oorspronkelijke begroting aangehouden. In Q42023 is gebleken dat de onderlinge verrekening per saldo heeft geleid tot een positief saldo.

Overhead

€ 539.000 (incidenteel)

Het positieve saldo ten opzichte van de begroting 2023 (Burap 2) is € 539.000. Eind februari 2024 heeft de belastingdienst positief uitsluitsel gegeven over een BTW teruggave verzoek wat betreft het GGiD-project. Deze incidentele en onvoorziene meevaller van € 752.000 was niet opgenomen in de begroting 2023 (Burap 2) en moet volgens de verslaggevingsregels verwerkt worden in de jaarrekening 2023. Hiertegenover staat een negatief gevolg van het nog afwikkelen van aanvullende personele verplichtingen van € 210.000.

Overige mutaties

€ 179.000 (incidenteel)

Het positieve saldo van € 179.000 is voor € 180.000 het gevolg van de compensatie voor hogere Caokosten (incidenteel). Er resteert een negatief effect van € 1.000 van diverse minder omvangrijke mutaties.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 13

GGD Hollands Noorden

Onttrekking uit reserves

-/- € 64.000 (incidenteel)

In de begroting 2023 (Burap 2) is € 472.000 opgenomen als onttrekking uit de algemene reserve voor informatiebeveiliging en privacybescherming. De gerealiseerde onttrekking uit de algemene reserve voor 2023 bedraagt € 397.000 en is daarmee € 75.000 lager dan begroot. Het effect dat resteert betreft een niet begrote onttrekking uit de bestemmingsreserve gezondheidsonderzoeken van € 11.000.

1.1.1 COVID-19 De corona-organisatie die GGD HN in 2020 heeft opgezet voor de bestrijding van het coronavirus, is in 2023 afgebouwd en ondergebracht bij het team Infectieziektebestrijding. GGD HN heeft de teststraten per 17 maart 2023 gesloten. In het najaar is de vaccinatiecampagne uitgevoerd. Deze was gericht op iedereen die een hoger risico loopt om ernstig ziek te worden of te overlijden door corona. Ook zorgmedewerkers met direct patiënt- en/of cliëntcontact en zwangeren konden de coronaprik halen. De zogeheten A-status van COVID-19 is vervallen. Met de afschaling van de A-status vervalt ook de meldingsplicht van positieve COVID-testen. Ook verandert de financiering van de uitvoerende activiteiten van de GGD’en, zoals het vaccineren en taken rondom de informatievoorziening. Ook zonder A-status blijft het echter belangrijk de ontwikkeling van het virus en de druk op de zorg te volgen. Zo kan op tijd actie worden ondernomen bij een mogelijke nieuwe opleving en/of het onverhoopt ontstaan van nieuwe varianten. De monitoring van het virus gaat door, waarbij de rioolwatersurveillance en Infectieradar belangrijke instrumenten zijn voor het volgen van de circulatie van het virus.

Om de invloed van de coronacrisis op de gezondheid te kunnen volgen worden er in de periode 20212025, in het kader van de Integrale Gezondheidsmonitor GOR-COVID-19 en gefinancierd door ZonMw, meerdere extra coronamonitors uitgevoerd door alle GGD’en in Nederland. In maart 2023 verschenen de rapporten van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022. In de zomer zijn het regiorapport en de gemeenterapporten van de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 verschenen. Doel van deze onderzoeken is een beeld te krijgen van de impact van de coronacrisis op de gezondheid, leefstijl en het welzijn van inwoners. Meerkosten COVID-19 In 2023 zijn de GGD’en, net als in voorgaande jaren, geconfronteerd met extra kosten in verband met het bestrijden en beheersen van COVID-19. Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) hebben GGD’en extra taken en opdrachten van de minister gekregen. De meerkosten werden door het ministerie van VWS direct vergoed aan de GGD’en. De regeling van de vergoeding van de meerkosten liep door tot 1 juli 2023, hierna kunnen nog kosten voor doorlopende verplichtingen en de ICAMclaim worden gedeclareerd. De verantwoording van de meerkosten is conform de ‘verantwoordingsen controle instructie 2023 Meerkosten COVID-19 GGD – VWS’ opgesteld en vindt plaats aan het ministerie van VWS via de jaarstukken van GGD HN.

Het algemeen bestuur is tussentijds geïnformeerd over de kosten en de financiële afspraken. De totale meerkosten COVID-19 bedroegen in 2023 ruim € 7,4 miljoen en worden volledig vergoed door het ministerie van VWS. Vanaf 1 juli 2023 is er een specifieke uitkering COVID-19 vaccinaties voor het in stand houden van de benodigde infrastructuur voor de basiscapaciteit vaccineren en de najaarscampagne. Deze regeling wordt verantwoord middels SISA, zoals vermeld in bijlage 9.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 14

GGD Hollands Noorden

1.1.2 Vluchtelingen Oekraïne In 2023 hebben 205 Oekraïense jeugdigen zich gevestigd in NHN. Het totaal aantal blijft stabiel, rond de 1.016 jongeren van 0 tot 18 jaar. Door toenemende aantallen nieuwkomers blijft de hoeveelheid werk ten aanzien van deze doelgroep voor de gemeenten en GGD’en sinds 2022 toenemen. Ook in de crisisnoodopvang zitten kinderen die recht hebben op de zorg van JGZ. Er is toenemende zorg over de omstandigheden waarin de kinderen in de noodopvang opgroeien. Op de website van GGD HN staat een aparte pagina over Oekraïne. Hier staat in het Oekraïens informatie over corona en over de JGZ. Niet alleen JGZ, maar ook epidemiologie en infectieziektebestrijding, zijn betrokken bij de dienstverlening aan de vluchtelingen uit Oekraïne. Gedurende het hele jaar zijn locaties voor crisisnoodopvang en noodopvang in de regio (opnieuw) bezocht. Medewerkers technische hygiënezorg hebben in die bezoeken geadviseerd over de huisvesting, ten behoeve van het voorkomen van (uitbraken van) infecties.

1.1.3 Asielzoekers GGD HN signaleerde bij de asielzoekers op de noodopvang diverse gezondheidsrisico's en klachten. Het is moeilijk hierop te acteren door de beperkte en afgebakende financiering voor de dienstverlening richting deze doelgroep. Daarnaast zijn er diverse financieringsstromen gekoppeld aan verschillende taken, subdoelgroepen en/of soorten opvanglocaties. Om hier duidelijkheid in te verkrijgen en de taken en processen van GGD HN richting nieuwkomers te stroomlijnen is in september een tijdelijke projectleider Nieuwkomers aangesteld.

1.1.4 Focuslijn Gezond opgroeien

De opgave van GGD HN is om bij te dragen aan het gezond en veilig opgroeien van ieder kind in het werkgebied van GGD HN. Alle kinderen verdienen gelijke kansen. Daarom geeft GGD HN extra aandacht aan kwetsbare kinderen en hun omgeving. Door deze preventieve ondersteuning wordt er minimaal beslag gelegd op specialistische (jeugd)zorg. Beoogd maatschappelijk effect •

Kansarme kinderen krijgen een beter toekomstperspectief, zowel op het gebied van gezondheid als op het vlak van onderwijs, werkgelegenheid en sociale ontwikkeling.

•

Een hogere kwaliteit van leven en een toename van het aantal jaren in goed ervaren gezondheid voor alle inwoners.

•

Een toename in levensverwachting voor inwoners met een lage sociaaleconomische status (SES).

•

Het opvoedkundig klimaat in gezinnen, buurten en wijken wordt versterkt waardoor minder ouder(s)/verzorger(s) de opvoeding van hun kind(eren) als (zeer) moeilijk ervaren.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 15

GGD Hollands Noorden

Jeugd en jongvolwassenen ervaren een hoger mentaal welbevinden, doordat hun mentale

•

gezondheidsvaardigheden zijn versterkt en hun fysieke en sociale leefomgeving mentale gezondheid wordt bevorderd. •

Minder jongeren/jongvolwassenen maken gebruik van specialistische (jeugd)zorg.

•

Vakkundige, samenwerkende en tevreden zorgprofessionals.

•

Minder kans op ziekte, complicaties en sterfte onder inwoners ten gevolge van infectieziekten.

Er bestaat wereldwijde consensus dat het rendement van preventieve programma’s gericht op de jeugd groter is dan die van investeringen gericht op volwassenen of ouderen. Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat 41% van de jongeren het makkelijk vindt om stressvolle gebeurtenissen te doorstaan. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. Speerpunt: Doorontwikkeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) De gezondheid van een kind rondom de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen, zowel fysiek als mentaal, op latere leeftijd. Van de pasgeboren kinderen heeft zo’n 14% geen goede start4. In Noord-Holland-Noord gaat het dus ieder jaar over ruim 1.000 pasgeborenen. Dat kan verschillende fysieke oorzaken hebben, maar kan ook te maken hebben met minder gunstige sociale omstandigheden en/of een gebrek aan beschermende factoren. Ook na de eerste 1000 dagen lopen kinderen in kwetsbare situaties een groter risico op het ontwikkelen van gezondheidsachterstanden. Op volwassen leeftijd leidt dit tot een verschil van zes jaar in levensverwachting tussen inwoners met een hoge ten opzichte van die met een lage sociaaleconomische status (SES).

Het verschil in het aantal jaren goed ervaren gezondheid bedraagt zelfs bijna 15 jaar5. In de kadernota is dit speerpunt vertaald naar zorg op maat, opereren in netwerkverbanden en sterkere positionering als adviespartner. In de voorliggende begroting is deze vertaling verder uitgewerkt naar onderstaande punten. Vanuit Gezond Opgroeien zet GGD HN in 2023 haar activiteiten gericht op het verkleinen van gezondheidsachterstanden voort en gaat deze versterken door in te zetten op de volgende punten: 1.

Persoonsgerichte zorg.

Zorg vanuit de context van de sociale en fysieke omgeving.

Samenhang tussen collectieve en individuele preventie vergroten.

Samenwerkend vakmanschap versterken

Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Gezond opgroeien

Streefwaarde

Eind 2023 heeft elk gezin in Noord-Holland-Noord, met kinderen in de

Realisatie

Gerealiseerd

leeftijdsgroep -9 maanden tot 4 jaar, een vaste contactpersoon zijnde

Deels gerealiseerd

een jeugdverpleegkundige, waardoor de JGZ toegroeit naar

Niet gerealiseerd

gepersonaliseerde zorg op maat.

4 Waelput, A.J.M., et al. (2017). Geographical differences in perinatal health and child welfare in the Netherlands:

rationale for the healthy pregnancy 4 all-2 program. BMC, Pregnancy and Childbirth. 5 Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024

Jaarstukken/Verantwoording 2023 16

GGD Hollands Noorden

Binnen het project Focus 0-4 jaar zijn alle JGZ teams -9 maanden tot 4 jaar taken herschikt waardoor de juiste zorg door de juiste professional geleverd wordt. Deze werkwijze zorgt ervoor dat ouders van kinderen van -9 maanden tot 4 jaar met een vaste contactpersoon (jeugdverpleegkundige) te maken hebben in plaats van met wisselende professionals. Ook maken JGZ teams de overgang naar passende zorg op maat door de tijdsduur van een afspraak te variëren: meer tijd waar nodig, minder tijd waar mogelijk. Hoewel alle JGZ teams taak herschikt werken, zijn nog niet alle JGZ professionals volledig geschoold omdat ze niet eerder mee hebben kunnen doen in verband met zwangerschap, ziekte of omdat ze later in dienst zijn gekomen. Het opleidingstraject duurt een half jaar en de één na laatste groep rondt dit per februari 2024 af. Gezond opgroeien

Streefwaarde

Eind 2023 is de digitale en face-to-face informatievoorziening richting

Realisatie

Gerealiseerd

(toekomstige) ouders en jongeren aangepast op basis van de nieuwste

Deels gerealiseerd

inzichten (o.a. vanuit onderzoek binnen NHN), waardoor de

Niet gerealiseerd

vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma gelijk blijft of hoger wordt.

Het RIVM heeft in juni 2023 een landelijk rapport gepubliceerd met cijfers over de vaccinatiegraad in het jaar 2022. Uit dit rapport bleek dat in NHN, net zoals landelijk, een daling te zien is in de vaccinatiegraad voor alle rijksvaccinatieprogramma vaccinaties. Begin 2023 is het project ‘Verhogen vaccinatiegraad RVP’ gestart wat geresulteerd heeft in een actieplan met negen actielijnen. Binnen de actielijn ‘communicatie’ zijn verschillende aanpassingen en activiteiten uitgevoerd, zoals een nieuw online aanmeldformulier voor de maternale vaccinaties, gerichte betaalde social media advertenties en een online bijeenkomst voor aanstaande ouders/opvoeders over vaccineren tijdens de zwangerschap. De resultaten van de inspanningen in 2023 zullen pas zichtbaar worden als de vaccinatiegraadcijfers over het jaar 2024 bekend zijn. Die worden in juli 2025 gepubliceerd door het RIVM.

Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Ad 1 Persoonsgerichte zorg Bij persoonsgerichte zorg staan de vragen en behoeften van het kind, de ouders en de jongere centraal en hebben professionals aandacht voor sociale omstandigheden, emoties, waarden, behoeften en vaardigheden. Gecombineerd met een klinische inschatting van de situatie door de professional. Inrichting digitaal dossier JGZ Sinds april 2023 is de inrichting van het digitaal dossier JGZ aangepast. Hiermee wordt beter aangesloten op het bieden van persoonsgerichte zorg. Daarnaast draagt de nieuwe inrichting bij aan het verminderen van de registratielast van JGZ-professionals, en wordt de datakwaliteit van registraties verbeterd. GroeiGids-chat GGD HN is aangesloten bij de GroeiGids-chat. Ouders kunnen de GroeiGids-app downloaden. Hierop kunnen zij laagdrempelig informatie vinden over de ontwikkeling, opvoeding en het opgroeien van hun kind. Via de chat-button kunnen zij anoniem hun vragen stellen aan een team jeugdverpleegkundigen.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 17

GGD Hollands Noorden

Ouders krijgen op deze manier betrouwbare informatie op het moment dat zij daar behoefte aan hebben. Het aantal ouders in het werkgebied van GGD HN dat via de GroeiGids-chat contact opneemt met een jeugdverpleegkundige, groeit. In januari van 2023 waren dit er 296, in november 384. Ouders stellen vooral vragen over voeding, gezondheid en slapen en deze vragen betreffen dan met name kinderen tot een half jaar oud. Ouders zijn zeer tevreden over de GroeiGids-chat: 79% geeft vijf van de vijf sterren. Ad 2 Zorg vanuit de context van de sociale en fysieke omgeving “It takes a village to raise a child”: kinderen groeien op in de context van een sociale en fysieke omgeving. De omgeving voedt als het ware samen met de ouders het kind op. Dat vraagt dat GGD HN niet alleen kijkt naar de symptomen die worden waargenomen bij het individuele kind, maar nadrukkelijk ook naar de omgeving waarin deze symptomen tot stand komen. Gezonde School De landelijke overheid stimuleert scholen om structureel en integraal gezondheidsbeleid op school op te pakken met behulp van de Gezonde School aanpak. Hiertoe zijn subsidies in het leven geroepen, de zogenaamde stimuleringsregelingen. De JGZ-medewerkers zijn ambassadeurs voor de Gezonde School aanpak. In de eerste periode van 2023 hebben zij samen met gezondheidsbevordering de stimuleringsregelingen onder de aandacht gebracht van scholen.

Met als resultaat maar liefst 87 inschrijvingen in NHN. In mei is bekend geworden dat 20 PO en SO scholen en 17 V(S)O scholen in schooljaar 2023-2024 Ondersteuningsaanbod Gezonde School of Stimuleringsregeling Relaties en seksualiteit ontvangen. De gekozen thema's zijn: Relaties en Seksualiteit, Welbevinden, Voeding, Bewegen en Sport, Mediawijsheid, Milieu en Natuur, Roken, Alcohol en Drugspreventie en Hygiëne. Gezonde School adviseurs van GGD HN adviseren en ondersteunen deze scholen het schooljaar 2023-2024 bij het structureel en integraal werken aan deze gezondheidsthema's. Daarnaast ontvangen nog eens 13 PO/SO scholen en 3 V(S)O scholen de subsidie Lekker naar buiten! van Jong Leren Eten voor moestuinieren, koken en/of excursies of gastlessen op het gebied van voeding. Verder ontvangt GGD HN los van de stimuleringsregelingen regelmatig signalen of vragen van scholen met betrekking tot collectieve gezondheidsvraagstukken waar JGZ-medewerkers samen met gezondheidsbevordering het gesprek over aan gaan en op maat advies geven bijvoorbeeld ten aanzien van passende interventies. Kindermishandeling & huiselijk geweld Op verzoek van GGD HN is er op de website van het NCJ een disclaimer bij de richtlijn Kindermishandeling geplaatst. Deze richtlijn voldoet niet meer aan de huidige wet- en regelgeving en de uitvoeringspraktijk.

De expert kindermishandeling van GGD HN is door TNO en het NCJ uitgenodigd om vanaf september deel te nemen aan de landelijke werkgroep die aan de slag gaat met herziening van de richtlijn Kindermishandeling. Meer over de aanpak kindermishandeling & huiselijk geweld door de JGZ is te vinden onder speerpunt 4 Samenwerkend vakmanschap versterken. Ad 3 Samenhang tussen collectieve en individuele preventie vergroten Binnen de Focuslijn Gezond Opgroeien verbindt GGD HN de kennis vanuit onderzoek door epidemiologen aan de dagelijkse praktijk van de zorgprofessionals. Op die manier werkt GGD HN zowel vanuit collectieve als individuele preventie aan hetzelfde doel.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 18

GGD Hollands Noorden

Dat doen we niet alleen intern binnen GGD HN, maar samen met onze netwerkpartners vanuit het samenwerkingsplatform Noord-Holland-Noord Gezond, waarin zorgorganisaties, GGD HN, gemeenten en zorgverzekeraars de ambitie hebben uitgesproken de gezondste regio van Nederland te worden. Ad 4 Samenwerkend vakmanschap versterken GGD HN geeft haar samenwerkend vakmanschap met gemeenten en netwerkpartners vorm via diverse coalities. Ook levert GGD HN een actieve bijdrage aan kennisontwikkeling, zoals binnen Kansrijke Start en binnen de Academische Werkplaats Jeugd en Gezondheid Noord-Holland. Kansrijke Start/ Nu Niet Zwanger GGD HN voert in het kader van Kansrijke Start diverse programma’s uit, zoals het Prenataal Huisbezoek (PHB), voor zwangeren in een kwetsbare situatie. De aanmeldingen komen binnen via de JGZ zelf (bij een 2e of latere zwangerschap) of via netwerkpartners vanuit de geboortezorg (verloskundigen en ziekenhuizen). GGD HN is binnen de verschillende coalities geboortezorg in de regio aangesloten om een goede samenwerking rondom Kansrijke Start neer te zetten tussen het sociaal- en medisch domein. In december heeft GGD HN voor de coördinatie van deze regionale ketenaanpak Kansrijke Start een aanvraag ingediend bij gemeenten. Deze ketenaanpak krijgt vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorg Akkoord namelijk een extra impuls.

Het programma Nu Niet Zwanger ondersteunt mensen (m/v) in een kwetsbare situatie een bewuste keuze te maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger raken. Nu Niet Zwanger is een programma waarin samenwerkend vakmanschap veel aandacht heeft. Aandachtsfunctionarissen van meerdere verschillende (externe) organisaties worden geworven, getraind en begeleid om cliëntgesprekken aan te gaan over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Het neveneffect hiervan is dat de verbinding tussen lokale partners binnen het medisch en sociaal domein wordt versterkt. Nu Niet Zwanger wordt uitgevoerd in Alkmaar, Dijk en Waard, alle West-Friese gemeenten en alle gemeenten uit de Kop van Noord-Holland. Aanpak kindermishandeling & huiselijk geweld door de JGZ Er zijn diverse scholingen gegeven over de meldcode kindermishandeling aan jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen en inwerkscholingen kindermishandeling aan nieuwe artsen en verpleegkundigen. Daarnaast sloten de specialisten zorgwekkende opvoedsituaties aan bij teamoverleg, casuïstiekbespreking en intervisie. Meer over aanpak kindermishandeling & huiselijk geweld door de JGZ is te vinden onder speerpunt 2. Zorg vanuit de context van de sociale en fysieke omgeving. Gezondheidsmonitor In september is de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 gestart.

Dit is een samenwerking tussen alle GGD’en, RIVM, Trimbos-instituut en GGD GHOR Nederland. Scholen voor voortgezet onderwijs (klassen 2 en 4) kunnen deelnemen aan deze monitor; na afloop ontvangen zij een rapport met resultaten van hun leerlingen. 8.500 leerlingen van 35 scholen in NHN hebben de vragenlijst ingevuld. In de 1e helft van 2024 ontvangen alle deelnemende scholen een schoolrapport en worden de gemeenterapporten en het regiorapport gepubliceerd. De OKO-vragenlijst (project Oproeien in een Kansrijke Omgeving) is onderdeel van deze monitor; gemeenten die in 2024 met OKO starten, beschikken hiermee over een 0-meting.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 19

GGD Hollands Noorden

Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN Ad 1 Zorg op maat NHN Gezond coalitie Gezond Opgroeien GGD HN is aangesloten bij de bestuurlijke samenwerking Noord-Holland-Noord Gezond (NHNG). NHNG heeft een regiobeeld opgesteld en in mei 2023 geactualiseerd, conform de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord. In december is het definitieve regioplan NHNG vastgesteld. De strategisch adviseur van GGD HN neemt deel aan het overkoepelende kernteam van NHNG. NHNG bestaat uit 6 coalities. De coalitie Gezond Opgroeien staat onder leiding van de manager JGZ van GGD HN. In deze coalitie staat de beweging naar meer mentale gezondheid voor jeugdigen en jongvolwassenen (-9 maanden tot 27 jaar) centraal. Integrale ketenaanpak Kind naar Gezond Gewicht - Centrale Zorgverlener (CZV) Bij de integrale ketenaanpak ‘Kind naar gezonder gewicht’ wordt intensief samengewerkt tussen professionals uit het sociale domein en professionals uit het zorgdomein. In december heeft GGD HN voor de coördinatie van deze regionale ketenaanpak een aanvraag ingediend bij gemeenten. De ketenaanpak krijgt vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA, Ministerie VWS, februari 2023) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA, VWS, november 2022) namelijk een extra impuls.

De aanpak vraagt om een extra rol die gericht is op het coördineren en bewaken van de samenhang van alle activiteiten op het niveau van het individuele kind: de Centrale Zorgverlener. Drie jeugdverpleegkundigen vervullen deze rol in de gemeenten Den Helder en Alkmaar. Beweegvriendelijke JGZ-locaties Van jongs af aan voldoende bewegen is essentieel voor een gezonde ontwikkeling van kinderen. Bewegen en spelen zijn echter niet vanzelfsprekend. De omgeving daagt kinderen niet altijd voldoende uit tot bewegen. GGD HN draagt graag bij aan het stimuleren van het beweeggedrag. Door de JGZlocaties beweegstimulerend in te richten worden ouders en kinderen uitgedaagd om te bewegen. Daarnaast zorgt deze omgeving ervoor dat JGZ-professionals vaker het gesprek aangaan met ouders over bewegen. In 2023 is de nieuwe JGZ-locatie in Obdam beweegstimulerend ingericht. Rookvrij opgroeien Het bespreken van roken is een vast onderdeel bij gesprekken met (aanstaande) ouders binnen de verschillende takken van de JGZ. In 2023 is een plan van aanpak ontwikkeld om de kwaliteit van gespreksvoering en doorverwijzing verder te verbeteren en een analyse van de huidige situatie uitgevoerd. In Control of Alcohol & Drugs In 2023 is het interventieaanbod vanuit ‘In Control’ uitgebreid en op de website gezet. Er zijn in totaal 46 (middelbare) scholen in NHN die van het aanbod gebruik maken.

Daarnaast is er met campagnes en voorlichting aandacht geweest voor middelenpreventie voor onder andere sportverenigingen, ouders, handhaving en jongerenwerk. De campagnes van 2023 waren IkPas, de Examenperiode, Wel Zo Sportief en Zien Drinken Doet Drinken. Er is een nieuwsbrief gelanceerd voor onderwijs samen met Brijder Jeugd, en het bereik via Social Media is uitgebreid. ‘In Control’ heeft in totaal 5 webinars gegeven: drie voor ouders, één voor ambtenaren en bestuurders en één voor onderwijspersoneel. In november is er door het algemeen bestuur van GGD HN positief gestemd over het structureel borgen van ‘In Control’ onder de Gemeenschappelijke Regeling. Een compleet overzicht van de activiteiten van 2023 staan op www.icoad.nl.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 20

GGD Hollands Noorden

Ad 2 Zorg vanuit de context van de sociale en fysieke omgeving Welbevinden op School (onderdeel van de Gezonde School-aanpak) Het CJG Alkmaar (waaronder de JGZ teams 0-4 en 4-12 jaar), het Samenwerkingsverband Passend Primair Onderwijs NK en het onderwijs trekken samen op om de aanpak Welbevinden op School te ontwikkelen. Het doel is het verbeteren van het sociaal-emotioneel welbevinden, zowel schoolbreed als dat van individuele kinderen. Bij verwijzing van een kind naar een sociale vaardigheids- of weerbaarheidstraining wordt in kaart gebracht of er op groepsdynamiek en/of systemisch niveau zaken spelen, zodat er een juiste mix van activiteiten wordt ingezet. Deze aanpak loopt sinds 2023 ook op enkele scholen in Hollands Kroon. Zoals bijvoorbeeld op Integraal Kind Centrum (IKC) de Kroon waar door GGD HN wordt samengewerkt met onder andere Incluzio, Kappio, de gemeente, Samenwerkingsverband KNH en schoolbesturen. Ad 3 Samenhang tussen collectieve en individuele preventie vergroten Aanpak schoolverzuim – MAZL De JGZ participeert via de erkende interventie Meer Aandacht voor de Ziekgemelde Leerling (MAZL) op het vo in de hele regio en op het mbo in de Kop van Noord-Holland. Er vindt intensieve samenwerking plaats tussen de JGZ en de scholen. Het betreft een integrale aanpak die zich richt op alle facetten van gezondheid van jeugdigen.

Daarmee heeft het ook een preventief effect op de mentale gezondheid van de jeugd. Ad 4 Samenwerkend vakmanschap versterken Samenwerking met onderwijsinstellingen GGD HN intensiveert de samenwerking met HBO-V opleidingen door het begeleiden van stagiaires en het geven van gastlessen om focus op preventieve publieke gezondheid te vergroten. Boekstart Het project Boekstartcoaches is een samenwerking tussen GGD HN en de bibliotheken. De samenwerking wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten en maakt deel uit van een aanpak om laaggeletterdheid te verminderen. Op de JGZ-locaties met Boekstart informeren de boekstartcoaches ouders over voorlezen aan hun jonge kinderen. Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) In samenwerking met gemeenten, GGD HN en de voorschoolse voorzieningen is een handleiding opgesteld die richting geeft wat te doen in een situatie waarin getwijfeld wordt of VVE de juiste ondersteuning biedt voor een kind. Aanleiding was een toename van het aantal kinderen met een VVE indicatie dat eigenlijk een specialistisch zorgvraag heeft. De handleiding helpt de betrokken professionals kinderen met een zorgvraag en kinderen met een risico op een onderwijsachterstand op het juiste spoor richting passende ondersteuning te zetten. Participatie Onderzoek Academische Werkplaats JGZ Het JGZ-team 0-4 jaar in Alkmaar participeerde in het onderzoek Huilen Troosten Slapen.

Dit onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met de academische Werkplaats Jeugd. Daarnaast leverde GGD HN een actieve bijdrage aan de voorbereidingen van de jaarlijkse inspiratie dag academische werkplaats Jeugd die op 12 oktober plaats vond, met als thema ’Integraal gezondheidsbeleid’.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 21

GGD Hollands Noorden

Aanpak Veerkracht in Gezinnen Vanuit de aanpak Veerkracht in Gezinnen biedt GGD HN individuele opvoedondersteuning via extra aanvullende begeleidingscontactmomenten, opvoedspreekuren, Home-Start en kortdurende Video Home Training. De aanvragen voor Video Home Training zijn soms hoger dan het beschikbare budget. Hiervoor worden per gemeente oplossingen gezocht. Belangstelling voor de groepsgerichte opvoedondersteuning wisselt per gemeente en per thema. De online themabijeenkomst ‘Lekker in je Lijf’ in juni werd bijvoorbeeld door meer dan 300 ouders en professionals bijgewoond. Home-Start Home-Start is hét erkende programma voor informele preventieve zorg waarmee ouders weer in hun kracht worden gezet. Getrainde vrijwilligers met opvoedervaring steunen ouders met lichte, alledaagse opvoedvragen. Home-Start vierde deze zomer feest met de gezinnen en vrijwilligers uit Schagen en Hollands Kroon om het 10-jarig bestaan te vieren. De onderlinge ontmoeting en de sportieve activiteiten werden enorm gewaardeerd. In 2023 zijn er 19 nieuwe gezinnen aangemeld en hebben 44 gezinnen ondersteuning gehad van een vrijwilliger. Daarvan waren er 57% woonachtig in Schagen en 43% in Hollands Kroon. De gemiddelde duur van de ondersteuning was 11 maanden. De meeste gezinnen komen bij Home-Start omdat ze behoefte hebben aan een luisterend oor of ondersteuning bij de opvoeding.

Het gaat dan bijvoorbeeld om overbelasting van de ouder of een te gering netwerk om steun van te ontvangen. Een aantal gezinnen heeft zichzelf aangemeld maar verreweg de meeste gezinnen werden doorverwezen naar Home-Start door de JGZ, wijkteams en andere netwerkpartners. Vrijwilligers geven aan dat het werk hun leven verrijkt. Het geeft een goed gevoel om met wat tijd en aandacht ouders weer wat meer zelfvertrouwen te geven en daarmee meer opvoedplezier. De vrijwilligers vinden de bijeenkomsten die voor hen worden georganiseerd leerzaam en gezellig. Ze leren van elkaar maar ook van de deskundigheidsbevordering die geboden wordt. Werkgroep Interprofessioneel Samenwerken regio Alkmaar (IPS) In deze werkgroep zitten naast GGD HN ook vertegenwoordigers vanuit het SWV VO NK, Mee/De Wering, VO-coaches, leerplicht en enkele vo-scholen. Primair doel is het delen van inzichten die direct toepasbaar zijn in het gesprek met jongeren. Daarnaast het inzicht krijgen in de diensten van organisaties die zich (ook) op de jeugd richten en hoe men elkaar onderling kan vinden ter consultatie en afstemming. In juni werd een drukbezochte themabijeenkomst georganiseerd met als gastspreker Bert Wienen die de aanwezigen meenam in zijn visie hoe professionals meer zouden moeten ‘bewegen’ in de context van de leerling.

In november vond een tweede bijeenkomst plaats waarin aandacht was voor de Jeugdbescherming en -reclassering.

Een greep uit de productierealisatie 2021

2022

2023

Vrijwilligers voor Home-Start (Hollands Kroon en Schagen)

Gezinnen aangemeld voor Home-Start (Hollands Kroon en Schagen)

Jaarstukken/Verantwoording 2023 22

GGD Hollands Noorden

1.1.5 Focuslijn Gezond ouder worden

In deze focuslijn gaat de aandacht naar oudere en ouder wordende inwoners, van 18 jaar en ouder, waarbij de inzet van de GGD erop is gericht dat zij: •

een gezonde leefstijl en een gezond gewicht hebben;

•

ondersteund worden bij het ontwikkelen van veerkracht en eigen regie te voeren bij de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven;

•

in goede psychosociale gezondheid/welbevinden verkeren;

•

wonen in een veilige en gezonde leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.

Dit alles door samenwerking met relevante netwerkpartners in de regio én met actieve participatie van ouderen zelf. Aandachtspunten •

Ondersteuning van gemeenten bij toekomstbestendig maken van ouderenbeleid.

•

Stimuleren van ouderen tot een actieve leefstijl.

•

Versterken van de eigen regie van ouderen en weerbaarheid vergroten.

Beoogd maatschappelijk effect •

Preventieve interventies/programma’s, van het voorkomen van gezondheidsproblemen en kwetsbaarheid, zijn in beeld.

•

Versterken en ontwikkelen van preventieve interventies.

•

De kwaliteit van leven voor ouderen is verbeterd. Zij ervaren meer zingeving en een verbeterde fysieke en mentale gezondheid. Hierdoor worden de zorgkosten van de gemeente beperkt.

Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat de 61% van de volwassenen wekelijks sport. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Gezond ouder worden

Streefwaarde

Binnen Noord-Holland-Noord Gezond wordt de samenwerking, met

Gerealiseerd

aandacht voor ouderen, geïntensiveerd, waarbij GGD HN data-

Deels gerealiseerd

analyseert en monitort.

Niet gerealiseerd

Jaarstukken/Verantwoording 2023 23

Realisatie

GGD Hollands Noorden

Binnen NHN Gezond wordt door verschillende netwerkpartners samengewerkt om de beweging van zorg en ziekte naar gezondheid en gedrag te maken. Streven is om in 2030 de gezondste provincie van Nederland te zijn. Gezond ouder worden

Streefwaarde

De participatie aan preventieve interventies (bijvoorbeeld Stoptober, 30 dagen (ge)zonder) blijft gelijk of neemt toe.

Realisatie

Gerealiseerd Deels gerealiseerd Niet gerealiseerd

Het aantal inschrijvingen bij 30dagengezonder is toegenomen van 767 in 2022 naar 1.072 in 2023. Voor meer informatie zie de ontwikkelingen binnen de aanvullende diensten.

Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Gezondheidsmonitor •

In februari is een panelonderzoek uitgevoerd over de invloed van de stijgende prijzen op de gezondheid, leefstijl en het welzijn van inwoners van NHN. Ruim 4.400 inwoners vulden de online vragenlijst in. De resultaten zijn verwerkt in een factsheet.

•

In maart en april zijn het regiorapport, 16 gemeenterapporten en 3 subregiorapporten van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 gepubliceerd. Dit was een extra meting onder deze doelgroep om een beeld te krijgen van de impact van de coronacrisis op de fysieke en mentale gezondheid van jongvolwassenen in de leeftijd van 16 t/m 25 jaar. Het was voor het eerst dat deze monitor onder jongvolwassenen in samenwerking met alle GGD’en in Nederland is uitgevoerd.

•

Half juni is een webinar gegeven over de mentale gezondheid van jongvolwassenen. Aan het webinar namen 70 mensen deel. In dit webinar zijn zowel resultaten uit de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 als resultaten uit het duidingsonderzoek onder focusgroepen met jongvolwassenen uit de regio gepresenteerd. De presentatie is hier in te zien.

•

In het najaar van 2022 hebben ongeveer 14.700 inwoners van 18 jaar en ouder in NHN meegedaan aan de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. Dit landelijke vragenlijstonderzoek wordt normaal gesproken eens per vier jaar uitgevoerd. Nu is er een extra meting gedaan, om de gevolgen van de coronaperiode in kaart te brengen. In juni en juli 2023 zijn de resultaten gepubliceerd in 16 gemeenterapporten, 3 subregiorapporten en 1 regionaal rapport. De rapporten zijn te vinden op de Gezondheidsatlas Noord-Holland-Noord.

•

In mei is de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2023 gestart. Bijna 5.000 jongvolwassenen in Noord-Holland Noord vulden de vragenlijst in. In 2024 verschijnen de rapporten van deze monitor.

Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN 30DagenGezonder GGD HN voert al een aantal jaren de campagne 30dagengezonder uit samen met een aantal andere GGD’en. Het doel van de campagne is gewoontegedrag doorbreken; mensen op een positieve manier stimuleren het heft in eigen hand te nemen door een gewoonte te kiezen om aan te pakken en hen een succeservaring te geven. Tegelijkertijd laat de campagne zien dat je zelf invloed hebt op je gezondheid en dat heel veel activiteiten invloed op je gezondheid hebben.

Jaarstukken/Verantwoording 2023 24

GGD Hollands Noorden

Deze campagne sluit goed aan bij de visie van Positieve Gezondheid en biedt een mooie mogelijkheid om de speerpunten, zoals eigen regie en de brede blik op gezondheid, op een concrete en leuke manier onder de aandacht te brengen van inwoners en medewerkers. Rookvrije Omgeving Vanuit de subsidie Ondersteuningstraject Rookvrije Omgeving van GGD GHOR Nederland en de subsidie Wijkaanpak Rookvrij Leven voor Iedereen van Pharos en GGD GHOR Nederland, werkt GGD HN aan meer rookvrije plekken en beter beschikbare en toegankelijke stoppen met roken ondersteuning. Wijkaanpak Rookvrij Leven voor Iedereen In Alkmaar en Koggenland werkt GGD HN in co-creatie met bewoners, ervaringsdeskundigen en professionals toe naar een rookvrij leven. Met behulp van deze werkwijze worden, voor de uitdagingen voor de inwoners in de wijk, in co-creatie met hen oplossingen ontwikkeld. Samenwerken met de mensen om wie het gaat is een van de succesfactoren om te komen tot een effectieve aanpak. Ondersteuningstraject Rookvrije Omgeving GGD HN ondersteunt en adviseert de gemeenten bij het rookvrij maken van de omgeving. Denk hierbij aan sportverenigingen, speelplekken, scholen en gemeentehuizen. Bij GGD HN kwamen veel vragen over vapen binnen, met name van gemeenten en scholen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14215397/1