1.Ontwerpbeleidsplan 2024-2027 VRNHN (2024-05)
Tekst van het document
SAMEN SLAGVAARDIGER VOOR DE UITDAGINGEN VAN DE TOEKOMST
BELEIDSPLAN 2024-2027 VEILIGHEIDSREGIO NOORD-HOLLAND NOORD
KOERS HOUDEN IN WOELIGE TIJDEN “De wereld waarin we leven is voortdurend aan verandering onderhevig. De uitdagingen waarmee we worden geconfronteerd, vereisen een gezamenlijke inspanning. Onze regio, Noord-Holland Noord, staat bekend om haar veerkracht en saamhorigheid. De crises worden groter en complexer, of het nu gaat om natuurrampen, pandemieën, of cyberaanvallen. Het beheersen ervan vereist een voortdurende toewijding aan innovatie, coördinatie en samenwerking op alle niveaus.
Voor u ligt het beleidsplan van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027. Het lijkt riskant om ver vooruit te kijken, wanneer de aard van ons werk zo is verbonden met crisissituaties die zich elk moment kunnen voordoen. De wereld van morgen kan er totaal anders uitzien dan vandaag. Dat hebben we de afgelopen jaren gemerkt. Onder meer de coronacrisis, de oorlog in Oekraïne en de asielcrisis dwongen onze aandacht in een richting die we ons nooit hadden kunnen voorstellen.
Dit beleidsplan voor de komende jaren legt de basis voor een proactieve aanpak en benadrukt het belang van het versterken van onze samenwerking met alle betrokken partners. Waaronder de overheid, hulpdiensten, de gezondheidszorg, het bedrijfsleven en de gemeenschap. Laten we ons blijven inzetten voor de veiligheid en het welzijn van onze inwoners en de lessen uit het verleden gebruiken om onze toekomst sterker te maken.”
Kortom, de druk op onze organisatie neemt toe. Daardoor zullen we nog scherpere keuzes moeten maken. Waar zijn wij als crisis- en hulpverleningsorganisatie zelf verantwoordelijk voor? En wanneer is onze rol die van partner en verbinder in netwerken om met elkaar de zorg en veiligheid in de samenleving te waarborgen? Eén ding is zeker binnen een maatschappelijke context die steeds veeleisender wordt: we kunnen het niet alleen.
Burgemeester Anja Schouten Voorzitter Veiligheidsregio Noord Holland Noord
Betekent dit dat een beleidsplan voortaan minder waarde heeft? Zeker niet! Ook de voorbije periode heeft het ons geholpen koers te houden en te werken aan een robuustere veiligheidsregio. Die lijn zetten we voort in dit beleidsplan. Tegelijkertijd zijn sommige vraagstukken urgenter geworden. Het beroep dat op de veiligheidsregio wordt gedaan, wordt indringender en complexer. Crises volgen elkaar sneller op, nemen nieuwe vormen aan (bijvoorbeeld rond cybercrime en klimaatverandering) en duren langer. Door de vergrijzende bevolking en de belasting op de zorg neemt het aantal verminderd zelfredzamen dat thuis woont toe. Ook stellen wet-en regelgeving steeds hogere eisen aan overheidsinstanties.
De komende jaren gaan we verder werken aan het versterken van de weerbaarheid en veerkracht van de samenleving. We zoeken de samenwerking met (nieuwe) publieke en private netwerkpartners en inwoners vanuit de overtuiging dat crisisbeheersing meer een gedeelde verantwoordelijkheid moet worden. Daarnaast staan we als regio ook voor de opgave om meer hoogwaardige (sturings)informatie beschikbaar te maken voor onze organisatieonderdelen, de meerwaarde van technologische innovaties te verkennen en blijvend te investeren in onze mensen en een duurzamere bedrijfsvoering. Het staat allemaal beschreven in dit beleidsplan. Natuurlijk, er hoeft maar één ingrijpende, langdurige crisis te gebeuren, zoals de corona pandemie, en we zullen de bakens weer meer of minder moeten verzetten. Maar zolang we blijven bouwen aan de organisatie van de toekomst, kunnen we ons vasthouden aan de gedachte dat we dan nog weer beter voorbereid zullen zijn.
Anke Kortenray en Krishna Taneja
2
INHOUDSOPGAVE Voorwoord..................................................................................
2
Inleiding......................................................................................
4-5
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord................................
6 - 13
Crisisbeheersing ......................................................................
14 - 18
Brandweer..................................................................................
19 - 26
Zorg in de Veiligheidsregio...................................................... 5.1 GHOR 5.2 Ambulancezorg 5.3 Zorg- en veiligheidshuis
27 - 43
Meldkamer...................................................... ..........................
44 - 45
Collectieve opgaven...............................................................
46 - 51
Ondersteunende processen...................................................
52 - 55
Bijlagen......................................................................................
56 - 70
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
3
INLEIDING In het Beleidsplan 2024-2027 geven we aan welke opgaven de komende jaren voor ons liggen om de uitvoering van onze wettelijke en opgedragen taken op orde te houden (of in sommige gevallen op orde te krijgen). Het beleidsplan bepaalt onze koers en geeft richting aan onze activiteiten tot en met 2027. Het beschrijft wat de komende jaren nodig is om te groeien naar een wendbare en toekomstbestendige organisatie, die klaar is voor langdurige en nieuwe crisistypen. In sommige gevallen kan deze opgave binnen de bestaande taak (budget en capaciteit) uitgevoerd worden. In andere gevallen zijn aanvullende financiële middelen vereist, vanuit het Rijk of de gemeenten1. Het beleidsplan is daarmee een belangrijk richtinggevend document. Zowel intern voor ons bestuur en onze medewerkers als extern voor gemeenteraden en zorg- en crisispartners. Onze capaciteit en budget besteden we aan het voorbereiden op en het uitvoeren van onze wettelijke en opgedragen taken. De verschillende taken kennen verschillende financieringsstromen. Onze wettelijke taken worden grotendeels gefinancierd uit het gemeentefonds van de gemeenten. Daarnaast krijgen we geld van de Rijksoverheid om deze taken uit te voeren. De ambulancezorg wordt vergoed door zorgverzekeraars.
De financiering van het Zorg- en Veiligheidshuis is drieledig: een derde vanuit de VNG, een derde vanuit het Rijk en een derde vanuit de gemeenten in Noord-Holland Noord2. Uitgangspunt is dat de activiteiten die voortvloeien uit dit beleidsplan binnen de bestaande taak (budget en capaciteit) uitgevoerd kunnen worden. Uitzondering vormt de brandweer, waarvoor een separaat besluitvormingstraject loopt. Jaarlijks vertalen we onze koers naar concrete activiteiten, gekoppeld aan budget en capaciteit. Dit doen we in de kaderbrieven, begrotingen en jaarplannen. Zo blijven we flexibel en kunnen we inspelen op actuele ontwikkelingen en crises.
WETTELIJKE EN OPGEDRAGEN TAKEN Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN) is verantwoordelijk voor: wettelijke taken op grond van de Wet veiligheidsregio’s (artikel 10): > het instellen en in stand houden van de brandweer en geneeskundige hulpverlening (GHOR); >h et organiseren van de (voorbereiding op) rampenbestrijding en crisisbeheersing; pgedragen taken op grond van besluitvorming door het algemeen o bestuur van de veiligheidsregio: > de ambulancezorg; > het Zorg- en Veiligheidshuis.
GOVERNANCE Er zijn verschillende governance-structuren mogelijk voor het organiseren van de ambulancezorg en het Zorg- en Veiligheidshuis. In onze regio heeft het algemeen bestuur besloten deze onderdelen organisatorisch in te bedden bij de veiligheidsregio. Voor de ambulancezorg geldt dat er op grond van de Wet ambulancevoorzieningen één regionale uitvoerder aangewezen wordt, namelijk de Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Noord-Holland Noord. Deze ambulancevoorziening is een coöperatie waarin de twee ambulancediensten - Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en Witte Kruis - samenwerken.
1 Zie Bijlage II voor de begroting van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. 2 Zie Bijlage IIl voor de uitvoering van de beleidsvoornemens van het
Beleidsplan 2024-2027 Veiligheidsregio Noord-Holland Noord.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
4
Ervaringen uit het recente verleden - onder andere de inzet bij de coronacrisis en de opvang van asielzoekers en vluchtelingen uit de Oekraïne - laten zien dat er langdurig een beroep gedaan kan worden op de veiligheidsregio’s. Daardoor komt onze reguliere taakuitvoering op een lager pitje te staan en kunnen niet alle beleidsvoornemens gerealiseerd worden. Dit beleidsplan is daarom niet in beton gegoten. Aan het eind van het begrotingsjaar blikken we in de jaarstukken terug op wat we daadwerkelijk gerealiseerd hebben, en tegen welke kosten. Dit beleidsplan moet ertoe leiden dat er meer samenhang komt tussen beleid en uitvoering. TOTSTANDKOMING Op grond van de Wet veiligheidsregio’s overlegt de burgemeester van een gemeente in het gebied van de veiligheidsregio, voorafgaand aan de vaststelling van het beleidsplan, met de gemeenteraad over het ontwerpbeleidsplan. Het algemeen bestuur betrekt de uitkomsten van deze overleggen bij de definitieve vaststelling van het beleidsplan. Om de kaderstellende rol van de gemeenteraden te versterken, hebben de directie en het algemeen bestuur van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord ervoor gekozen de gemeenteraden vroegtijdig bij de totstandkoming van het Beleidsplan 2024-2027 te betrekken. Daarnaast bleef de mogelijkheid bestaan om aan het eind van het proces overleg te voeren met de burgemeester over het ontwerpbeleidsplan.
In de periode maart 2023 tot en met begin juli 2023 zijn de gemeenteraden in de gelegenheid gesteld om input te geven voor het nieuwe beleidsplan. Tijdens zestien raadsbijeenkomsten is met vertegenwoordigers van de zestien gemeenteraden in regio Noord-Holland Noord gesproken over belangrijke (lokale) risico’s, ontwikkelingen en uitdagingen voor het beleidsplan van de veiligheidsregio. In diezelfde periode zijn ook het algemeen bestuur, directie, management, medewerkers, ondernemingsraad en crisis- en zorgpartners3 uitgebreid geraadpleegd. Alle verkregen informatie is meegenomen en afgewogen bij de totstandkoming van het Beleidsplan 2024-2027.
LEESWIJZER Hoofdstuk 2 beschrijft wie we zijn en wat we doen als organisatie. Het hoofdstuk geeft ook een kenschets van de regio Noord-Holland Noord en het risicoprofiel van onze regio. Tot slot benoemen we in het hoofdstuk een aantal (maatschappelijke) ontwikkelingen, waarmee we de komende jaren geconfronteerd zullen worden. In de hoofdstukken 3 tot en met 6 zoomen we verder in op de organisatie. Per organisatieonderdeel beschrijven we welke opgaven voor ons liggen in de periode 2024-2027. In hoofdstuk 7 identificeren we een aantal collectieve opgaven. Opgaven die de hele organisatie raken en waarbij een integrale aanpak meerwaarde heeft. Tot slot beschrijft hoofdstuk 8 de ondersteunende processen.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
Versterking van gemeenteraden in beleidsvorming: een vroegtijdige betrokkenheid bij het Beleidsplan 2024-2027.
3 Zie Bijlage IV voor een volledig overzicht van de betrokkenen en
belanghebbenden die gevraagd zijn om input te leveren voor het Beleidsplan 2024-2027 Veiligheidsregio Noord-Holland Noord.
5
2
VEILIGHEIDSREGIO NOORD-HOLLAND NOORD 6
2.1
MISSIE EN VISIE
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord is professioneel in crisisbeheersing en hulpverlening. Onze missie is leed en schade voorkomen en beperken. Of het nu gaat om een brand, virus of overstroming: zodra de seinen op rood staan, veren we op. En eigenlijk al vóór die tijd, door gevaar te signaleren vanuit een actueel risicobeeld. Onze organisatie bestaat uit de volgende onderdelen: crisisbeheersing, brandweer (inclusief risicobeheersing), GHOR, ambulancezorg, Zorg- en Veiligheidshuis, meldkamer en bedrijfsvoering. En daarnaast omvat het de programma’s Zorg en Veiligheid en Veilig Leven. We zetten ons in voor de veiligheid van de zestien gemeenten in de kop van Noord-Holland. Dit doen we met partners en inwoners. Vandaar ons motto ‘Samen hulpvaardig’. De organisatie is zo ingericht dat we bij een crisis snel kunnen schakelen en opschalen. Met één druk op de knop staan we paraat. Door onze ijzersterke netwerken hebben we binnen no-time de juiste mensen aan tafel. Intern en extern. Regionaal, bovenregionaal en landelijk. Want de crisis van nu laat zich niet tegenhouden door een regiogrens. En ook niet door een tijdslimiet. Anders gezegd: er staat geen ‘hek’ om een crisis of ramp. Stroomuitval of vluchtelingenopvang kan meerdere regio’s flink bezighouden. Daarom is elkaar kennen zo belangrijk. En samen handelen. Ook met landelijke partners. Dat heeft de coronacrisis ons wel geleerd.
Behalve een hulpverlenings- en crisisorganisatie zijn we een netwerkorganisatie. We werken samen met overheden en organisaties aan crisisbeheersing en hulpverlening. Dat betekent niet dat we taken en verantwoordelijkheden overnemen van partners en gemeenten. Maar wel dat we partijen bij elkaar brengen, samenwerking faciliteren en ervoor zorgen dat we de gezamenlijke opgaven in onze regio slimmer organiseren. Denk hierbij aan de samenwerking tussen de gemeenten en de veiligheidsregio bij de opvang van Oekraïense ontheemden en de crisisnoodopvang van asielzoekers. Een ander treffend voorbeeld is de samenwerking bij complexe casuïstiek binnen het Zorg- en Veiligheidshuis met gemeenten en ketenpartners.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
7
Onze partners zien ons graag komen. Niet alleen bij nood, maar juist als het rustig is. Wij kennen onze relaties en weten wat hen bezighoudt. We spelen daar respectvol op in, gevraagd en ongevraagd. We signaleren risico’s en kansen en geven de juiste informatie op het juiste moment. Onze medewerkers hebben een ingebouwde radar. Zij zijn in staat de omgeving te ‘scannen’. Ze weten feilloos wat er binnen en buiten de organisatie speelt en kunnen zich verplaatsen in de ander. Dat is handig. Want als je weet wat iemand beweegt, kan je het goede gesprek voeren.
Wij zijn Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Onze missie is leed en schade voorkomen en beperken. Wij zijn hulpvaardig, omgevingsbewust en betrouwbaar. Professioneel in crisisbeheersing en hulpverlening. Leed en schade voorkomen en beperken doen we door het voorkomen van en voorbereiden op incidenten én het bieden en coördineren van de nodige hulpverlening.
Ons werk kan veeleisend zijn. De ene crisis is nog maar net bezworen of de volgende dient zich alweer aan. Dat vraagt wat van een mens. Daarom zorgen we voor een werkomgeving waar hollen en stilstaan begrepen wordt. Een plek waar onze medewerkers veilig en prettig kunnen werken. Met ruimte voor groei. Maar bovenal zijn we trots op ons werk! We dragen bij aan de veiligheid van mens en dier in maar liefst zestien gemeenten. Voor wie we dit allemaal doen? Voor alle inwoners en bezoekers van onze regio, zodat zij veilig kunnen leven, wonen, werken en recreëren.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
8
2.2
KENSCHETS REGIOPROFIEL
Noord-Holland Noord kent een grote geografische en demografische verscheidenheid. De regio bestrijkt het gebied vanaf Castricum, via de zuidgrens van Graft-De Rijp en de noordgrenzen van de Beemster en Zeevang, tot het Markermeer en alles ten noorden daarvan, inclusief Texel. De regio is aan drie kanten omringd door water: de Noordzee, de Waddenzee, het IJsselmeer en het Markermeer. Een groot deel van onze regio ligt in de polder en onder NAP. Langs de Noordzee bevinden zich omvangrijke duingebieden. Tussen Texel en Den Helder is een veerbootverbinding. Toeristen uit binnen- en buitenland brengen graag een bezoek aan onze regio. Met name de kustgebieden, Texel, de landschappelijke diversiteit, de historische kernen en de waterrijkdom trekken bezoekers. De regio omvat zestien gemeenten met in totaal circa 677.000 inwoners. In de regio zijn vier gemeenten met meer dan 50.000 inwoners: Den Helder, Dijk en Waard, Hoorn en Alkmaar (deze gemeente heeft zelfs meer dan 100.000 inwoners). De regio heeft ook een groot buitengebied. In sommige woonkernen in het buitengebied is sprake van driedubbele vergrijzing: een toename van zowel 65- als 80-plussers en een dip in het aantal twintigers. Ook zijn er veel ontwikkelingen in de regio met betrekking tot de opwekking, opslag en het transport van waterstof in het kader van de energietransitie.
Noord-Holland is een aantrekkelijke vestigingslocatie voor datacenters. Onder andere in Hollands Kroon zijn locaties aangewezen waar datacenters zich mogen ontwikkelen. Noord-Holland Noord heeft ook een omvangrijke agrarische sector, als broedplaats voor innovatieve landbouw. Het aandeel van de agrarische sector in de totale werkgelegenheid is veel groter dan landelijk. We passen onze dienstverlening aan op de verscheidenheid van onze regio. De brandweer- en ambulancezorg is fijnmazig georganiseerd. En vanuit crisisbeheersing zijn we nauw verbonden met de gemeenten.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
9
2.2
KENSCHETS REGIONAAL RISICOPROFIEL
Het Regionaal risicoprofiel is een inventarisatie en analyse van de in een veiligheidsregio aanwezige risico’s. Op basis van deze risico’s prepareert de veiligheidsregio zich en kan het bestuur strategische keuzes maken voor de risico- en crisisbeheersing. Het Regionaal risicoprofiel 2022-20244 van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord is op 4 maart 2022 vastgesteld door het algemeen bestuur. De maatschappij wordt steeds sneller en vaker geconfronteerd met nieuwe en onbekende risico’s. Op zowel technisch als sociaal gebied. Om hier beter op in te kunnen spelen, streven we naar een dynamisch risicoprofiel. Sommige toekomstige risico’s, zoals windmolenparken op zee en de energietransitie (door middel van waterstofproductie), zijn al in beeld. In de toekomst geven zij een ander risicoprofiel. Maar ze hebben nu nog niet direct impact op - de voorbereiding van - onze crisisorganisatie.
4Eerder is het Regionaal risicoprofiel voor de periode 2022-2023 vastgesteld. In verband met de ontwikkeling van een nieuwe methodiek is de periode verlengd tot en met 2024. In 2025 wordt een nieuw risicoprofiel vastgesteld op basis van nieuwe landelijke inzichten en bijbehorende methodiek. Het huidige Regionaal risicoprofiel van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord is na te lezen via deze link.
STRATEGISCHE KEUZES Op grond van het risicoprofiel hebben we specifiek aandacht voor de voorbereiding op de risico’s:
Ziektegolf, besmettelijke ziekte: de lessen en leerpunten uit de coronacrisis zijn in nauwe afstemming met de GGD - als verantwoordelijke voor de pandemische paraatheid verwerkt en belegd binnen de organisatie.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
Uitval elektriciteit: crisisbeheersing besteedt nadrukkelijk aandacht aan de voorbereiding op het risico van uitval van de elektriciteit (zie 3. Crisisbeheersing).
Extreem weer: crisisbeheersing besteedt nadrukkelijk aandacht aan de voorbereiding op de gevolgen van extreem weer, zoals overstromingen (zie 3. Crisisbeheersing). De brandweer verkent de samenwerkingsmogelijkheden met het hoogheemraadschap bij grootschalige wateroverlast (zie 4. Brandweer). 10
2.3
RELEVANTE ONTWIKKELING
STRATEGISCHE AGENDA VEILIGHEIDSBERAAD 2024-2027 Het Veiligheidsberaad heeft een eigen strategische agenda met thema’s die baat hebben bij een bestuurlijke impuls en landelijke agendering. Een nieuwe agenda voor de periode 2024-2027 wordt momenteel opgesteld. Daarin komen de volgende thema’s terug: klimaatveiligheid, een veilige energietransitie, digitale ontwrichting en een herziening van de Wet veiligheidsregio’s. Bij de verdere uitwerking van de strategische agenda wordt per thema inzichtelijk gemaakt wat de concrete ambities zijn, welke (bestuurlijke) organisatie daarbij past en welk budget hiervoor nodig is. Aan de totstandkoming van producten binnen de thema’s zal ook vanuit de veiligheidsregio’s bijgedragen worden, in capaciteit en budget. Vervolgens zullen de producten geïmplementeerd worden binnen de veiligheidsregio’s. De impact op onze veiligheidsregio nemen we de komende jaren mee in onze kaderbrieven.
VEILIGHEIDSBERAAD Het Veiligheidsberaad bestaat uit de 25 voorzitters van de Nederlandse veiligheidsregio’s. Om de effectiviteit en samenwerking in de veiligheidsregio’s te vergroten, voert het Veiligheidsberaad bestuurlijk overleg en neemt het standpunten in namens de 25 veiligheidsregio’s. Het Veiligheidsberaad is als collectief gesprekspartner van de minister van Justitie en Veiligheid. Dit is vastgelegd in de Wet veiligheidsregio’s.
TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELINGEN Technologische ontwikkelingen, met name kunstmatige intelligentie (AI), hebben ingrijpende gevolgen. AI biedt aan de ene kant kansen. Denk aan het verbeteren van de efficiëntie en effectiviteit van onze dienstverlening. Het kan gepersonaliseerde geneeskunde mogelijk maken, autonome voertuigen veiliger maken en innovatie stimuleren. Aan de andere kant brengt AI ook risico’s met zich mee. Het kan leiden tot banenverlies door automatisering en tot het vergroten van ongelijkheid, als de voordelen niet gelijkmatig worden verdeeld. Privacyproblemen ontstaan door grootschalige gegevensverzameling en surveillance, terwijl vooroordelen en discriminatie in AI-algoritmen kunnen sluipen, wat leidt tot onrechtvaardige behandeling.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
11
VERGRIJZING Nederland wordt ouder. De verwachting is dat in 2040 één op de vier Nederlanders 65+ is. En binnen die groep groeit het aantal 80-plussers. Deze vergrijzing, en de daardoor toenemende zorgvraag, betekent veel voor de (toekomstige) taakuitvoering van de veiligheidsregio. Het stelt ons de komende jaren voor een forse uitdaging. Enerzijds wordt ons (vrijwillige) medewerkersbestand ouder, waardoor de uitstroom toeneemt. Anderzijds neemt het aantal kwetsbaren bij incidenten en crises in onze buurten en wijken toe. Met name in de buitengebieden zien we een driedubbele vergrijzing. Het aantal 65- en 80-plussers neemt toe en het aantal twintigers juist af. Om ook in de toekomst goed voor onze ouderen te zorgen, moeten we hierop inspelen. KLIMAATVERANDERING Deskundigen voorspellen dat de maatschappelijke impact en schade als gevolg van klimaatverandering de komende jaren groter wordt. Het wordt gelijktijdig warmer, natter en droger. De zeespiegel stijgt. Deze ontwikkeling zorgt naar verwachting voor een toename van zowel overstromingsrisico’s en wateroverlast als het risico op natuurbranden en hittestress en nieuwe gezondheidsrisico’s (zie ook het risico ‘ziektegolf met besmettelijke ziekte’ in ons risicoprofiel). Dat legt meer druk op hulpdiensten. Bovendien kunnen deze risico’s leiden tot cascade-effecten, zoals uitval van vitale infrastructuur en klimaatmigratiestromen.
Door de geografische kenmerken van onze regio zijn we kwetsbaar voor de gevolgen van extreem weer. Als veiligheidsregio bereiden we ons daarop voor door middel van planvorming, opleiding, training en oefening.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
ENERGIETRANSITIE In de energietransitie staat de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen centraal. In 2030 wil Nederland de uitstoot van koolstofdioxide met tenminste 55% gereduceerd hebben ten opzichte van 1990. In 2050 moet de energievoorziening helemaal duurzaam en CO2-neutraal zijn. Als overheidsorganisatie moeten we de komende jaren in onze eigen bedrijfsvoering een bijdrage leveren aan deze opgave. Daarnaast brengt de energietransitie bekende en nieuwe risico’s met zich mee. Denk bij dat laatste aan het gebruik van gasleidingen voor het transport van waterstof of ammoniak. Dat vereist vaak een andere benadering in de advisering: de regelgeving is veelal nog gebaseerd op fossiele brandstoffen en technieken. Daarnaast hoort bij dit soort risico’s een ander type incidentbestrijding. Neem de brandbestrijding van elektrische voertuigen, waarbij de accu zichzelf blijft ontbranden. Daar komt bij dat de oude, fossiele situatie nog lang zal blijven bestaan naast de nieuwste ontwikkelingen op energiegebied. De voorbereiding op nieuwe typen incidenten komt boven op de reguliere taakuitoefening met betrekking tot incidenten en risico’s.
VAN TRADITIONELE RAMPENBESTRIJDING NAAR MODERNE CRISISBEHEERSING Naar aanleiding van de vuurwerkramp in Enschede (2000) en de cafébrand in Volendam (2001) besloot de regering tot het instellen en ontwikkelen van veiligheidsregio’s. Dit om de voorbereiding op en de bestrijding van rampen te verbeteren. De instelling van veiligheidsregio’s heeft geleid tot professionalisering van de rampenbestrijding en de brandweerzorg in Nederland. Echter, het takenpakket van de veiligheidsregio’s is de afgelopen jaren uitgebreid. Van traditionele flitsrampen naar complexe, langdurige en minder voorspelbare crises. Zoals de coronacrisis en de opvangcrisis in de asielketen. Nationale (stikstofcrisis) en internationale crises (oorlog in Oekraïne) hebben lokaal en regionaal impact en kunnen zorgen voor polarisatie en spanningen tussen bevolkingsgroepen in de regio. Het vraagt van de veiligheidsregio een andere voorbereiding, inzet en samenwerking met crisispartners dan bij de bestrijding van de traditionele flitsramp.
12
ONTWIKKELINGEN ARBEIDSMARKT Toenemende technologisering, flexibilisering van de arbeidsmarkt en vergrijzing hebben invloed op het aantal beschikbare banen, maar ook op de kwaliteit van het werk van mensen. Sectoren, zoals de zorgsector, kampen nu al met personeelstekorten. Dat neemt de komende jaren toe en breidt zich uit naar andere sectoren. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor het kwaliteitsniveau van onze taakuitvoering. Hierop moeten we anticiperen. TOENEMENDE DRUK OP DE ORGANISATIE De komende jaren zien we het risico toenemen op het vastlopen van sectoren, waardoor (onaanvaardbare) concessies aan de dienstverlening gedaan moeten worden. Hierbij gaat het niet alleen om het risico op een infarct in de zorgketen, het vertaalt zich ook naar de fysieke veiligheid en crisisbeheersing. De hierboven geschetste ontwikkelingen benadrukken dat. Het beroep op de veiligheidsregio wordt groter en complexer. De Nederlandse bevolking vergrijst, het aandeel ouderen neemt toe, en daarmee ook het aantal verminderd zelfredzamen dat zelfstandig thuis woont. Tegelijkertijd is er vaker langdurig behoefte aan de capaciteiten en kennis van de veiligheidsregio, zoals bij de coronacrisis en de opvang van vluchtelingen, asielzoekers en statushouders. Bovendien stellen wet- en regelgeving steeds hogere eisen aan overheidsorganisaties.
Of het nu gaat om de herziening van de Wet veiligheidsregio’s, de Wet open overheid of de Algemene verordening gegevensbescherming. Het zijn stuk voor stuk belangrijke ontwikkelingen, die een extra belasting voor onze organisatie betekenen. Anderzijds ervaren ook wij de impact van de krapte op de arbeidsmarkt. De constante druk op de organisatie, die daardoor ontstaat, vermindert de veerkracht om de volgende crisis op te vangen.
De nadruk in dit beleidsplan ligt daarom op onze wettelijke en opgedragen taken en op realistische en haalbare voornemens en doelstellingen.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
13
3
CRISISBEHEERSING
14
3
CRISISBEHEERSING IDENTITEIT
3
CRISISBEHEERSING RELEVANTE ONTWIKKELINGEN
Met elkaar bereiden we ons voor op scenario’s, waarmee onze crisisorganisatie geconfronteerd kan worden. Met onze partners hebben wij concrete samenwerkingsafspraken hoe te handelen voor, tijdens en na crises. Onze eigen crisisfunctionarissen en -teams doorlopen een gedegen vakbekwaamheidsprogramma. Daarnaast zijn de operationele plannen ten aanzien van onze belangrijkste risico’s 24/7 beschikbaar voor elke crisisfunctionaris.
We leven in een tijd waarin de wereld om ons heen in hoog tempo verandert en ook crisisbeheersing als werk- en vakgebied continu in beweging is. Tot voor kort kende onze samenleving vooral kortdurende crises met beperkte reikwijdte, maar de laatste tijd overschrijden incidenten vaker het traditionele tijdsbestek en de regiogrenzen. Crises worden complexer, langduriger en minder voorspelbaar, waardoor de impact op de samenleving toeneemt. Recente voorbeelden zijn de coronacrisis en de vluchtelingen- en asielcrisis. Maar ook incidenten rondom extreem weer, zoals droogte, wateroverlast of storm. Daarnaast ontstaan er afhankelijkheden door technologische ontwikkelingen, zoals bij de energietransitie. De kans op verstoring van onze (digitale) vitale voorzieningen wordt groter. Ons risicoprofiel laat zien dat we ons als veiligheidsregio en samenleving als geheel beter kunnen voorbereiden op met name de gevolgen van uitval van elektriciteit en extreem weer.
De zorg voor mens, dier en milieu is een verantwoordelijkheid voor de gemeente, ook tijdens crises. De specifieke taken die dan nodig zijn - zoals de opvang, verzorging en het informeren van getroffenen, hun verwanten en andere betrokkenen - noemen we bevolkingszorg. Samen met onze gemeenten zorgen we voor de beleidsmatige en operationele voorbereiding van de bevolkingszorgtaken. We hebben hierbij een faciliterende en regisserende rol. Ook bereiden we samen met de gemeenten en onze partners de veiligheid rondom evenementen voor. We evalueren en leren van onze inzet bij (GRIP-)incidenten, evenementen en oefeningen. Het Regionaal crisisplan5 is de basis voor ons handelen bij crises. In geval van een incident kunnen inwoners rekenen op hulp van goed getrainde professionals en onze crisispartners op een adequate coördinatiestructuur.
5Het Regionaal crisisplan Noord-Holland Noord 2021 is na te lezen via deze link.
Crisisbeheersing, en de voorbereiding daarop, krijgt vorm via netwerksamenwerking tussen een grote verscheidenheid aan publieke en private partijen. Daarbij werken alle partijen vanuit eigen taken en bevoegdheden op basis van sectorale wet- en regelgeving. Het is aan ons om al die partijen bij elkaar te brengen en ervoor te zorgen dat zij hun verantwoordelijkheid nemen.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
15
3
CRISISBEHEERSING OPGAVEN
Naast de specifieke preparatie op de thema’s extreem weer en uitval elektriciteit zien we de komende beleidsperiode de volgende opgaven voor crisisbeheersing:
01 02 03 04
We zijn aanjager of regisseur in het netwerk
We ontwikkelen ons naar een flexibele en robuuste crisisorganisatie
We werken binnen crisisbeheersing informatiegestuurd
We maken bevolkingszorg toekomstbestendig
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
16
OPGAVEN
01 02 03 04
1
We zijn aanjager of regisseur in het netwerk
Alle betrokken partners dragen bij aan de crisisbeheersing en zijn zelf verantwoordelijk voor hun voorbereiding op crisissituaties. Wij nemen een regierol om netwerkvorming en -samenwerking te stimuleren, stellen een partner- en netwerkwerkanalyse op en kennen onze partners. Zo maken we inzichtelijk waar de kwetsbaarheden en kansen liggen. Deze analyse wordt de komende jaren uitgebreid, zodat het aansluit op bestuurlijk en directieniveau. Als aanjager of regisseur zijn we ons bewust van het moment waarop we coördinerend, regisserend of deelnemend moeten optreden in een netwerk. Hierdoor kunnen we op de juiste manier aansluiten op de crisisorganisatie van een partner en de juiste bijdrage leveren als veiligheidsregio. Dit maakt ons tot een betrouwbare partner in ons netwerk.
2
We ontwikkelen ons naar een flexibele en robuuste crisisorganisatie
De samenleving wordt complexer en confronteert ons met langdurige crises; crises waarvoor nog geen plannen en draaiboeken klaarliggen. Onze crisisorganisatie moet hierop toegerust zijn: samenwerken met (nieuwe) publieke en private netwerkpartners en inwoners, en aansluiten op nieuwe informatie- en afstemmingsstructuren die ontstaan. Dat vereist een crisisorganisatie die wendbaar, paraat en slagvaardig is, zodat er een passende reactie mogelijk is op elke crisis.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
17
OPGAVEN
01 02 03 04
3
We werken binnen crisisbeheersing informatiegestuurd
De aanpak van crises en incidenten staat of valt met het beschikken over relevante informatie die de crisisorganisatie, met inbegrip van regionale en landelijke crisispartners, in staat stelt slagvaardig en hulpvaardig op te treden. Het gaat hier met name om het samenstellen en delen van het gezamenlijke beeld van de situatie. Het Regionaal risicoprofiel van onze regio vormt de basis voor het veiligheidsbeeld, een overzicht van alle actuele kwetsbaarheden en risico’s. We monitoren 24/7 het veiligheidsbeeld op signalen en ontwikkelingen in het zogenaamde regionale veiligheidsinformatieknooppunt (VIK). Door dit veiligheidsbeeld met steeds meer partners dynamisch te maken en te monitoren, kan er vroegtijdig worden geanticipeerd op verstoringen ervan. Verstoringen worden geanalyseerd en geduid. Op basis daarvan geven we adviezen voor de aanpak van de verstoring. Hierbij zoeken we - als dat relevant is - verbinding met andere regio’s en nationale organisaties. Een belangrijk thema in het kader van informatiegestuurd werken is de samenwerking tussen de Calamiteiten Coördinator (CaCo) van de Meldkamer Noord-Holland, de informatiemanager en het VIK. Deze driehoek is in de fase voor, tijdens en na een incident van cruciaal belang in de informatieketen. Om deze samenwerking te versterken, is het nodig de verschillende rollen voor de CaCo hierin goed te implementeren.
De komende periode versterken we ook het VIK. We volgen en sluiten aan op landelijke ontwikkelingen en stemmen dit af binnen district NoordWest4 met de regio’s Kennemerland, Amsterdam-Amstelland en Zaanstreek-Waterland. Hierbij borgen we de informatie-uitwisseling met het nationaal informatieknooppunt (bij het Knooppunt Coördinatie Regio-Rijk, KCR2).
4
We maken bevolkingszorg toekomstbestendig
We bevorderen de samenwerking tussen alle organisaties en partners die bevolkingszorgtaken voorbereiden en uitvoeren. Om bevolkingszorg verder te verbeteren, werken we bovendien intensief samen met onze buurregio’s. We pakken de leerpunten uit incidenten en oefeningen actief op met onze crisisfunctionarissen. En we borgen de nieuwe landelijke kwaliteitsindicatoren voor bevolkingszorg. We zien mogelijkheden om inwoners sterker te betrekken bij crisisbeheersing. Mensen zijn gemotiveerd om anderen te helpen in geval van een incident of crisis. Ze zijn vaak als eerste ter plaatse bij een incident en kunnen zichzelf en anderen in veiligheid brengen, slachtoffers helpen en ander nuttig werk verrichten. Door een verdere ontwikkeling van risico- en crisiscommunicatie vergroten we de zelf- en samenredzaamheid van de samenleving ten aanzien van de risico’s in ons risicoprofiel. Bijvoorbeeld bij langdurige verstoringen van vitale voorzieningen als elektriciteit, drinkwater, telefoon en internet. Dit kan de inzet van de crisisorganisatie versterken bij de aanpak van de crises, het werken aan herstel en het helpen van verminderd zelfredzamen.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
18
4
BRANDWEER
19
4
BRANDWEER IDENTITEIT
Brandweer Noord-Holland Noord zet zich volledig in voor de veiligheid van mens en dier in onze regio. Ons fijnmazige netwerk van 52 brandweerkazernes, verspreid over de zestien gemeenten, biedt een sterke aanwezigheid, klaar om te reageren op noodsituaties. Onze kracht schuilt in de unieke combinatie van circa 1150 vrijwillige en 250 beroepsmatige brandweerlieden. Dit zorgt voor zowel expertise als lokale betrokkenheid, waardoor we diep verbonden zijn met de gemeenschappen die we dienen.
VOORBEELD
Samenwerking bij grootschalige wateroverlast Naar aanleiding van de grootschalige wateroverlast door extreme neerslag (juni 2021) gaven de besturen van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) opdracht tot een verkenning naar de samenwerkingsmogelijkheden tussen de brandweer en HHNK bij grootschalige wateroverlast. Afgelopen periode is een aantal samenwerkingsmogelijkheden in de praktijk getest:
Onze taken omvatten een breed scala aan activiteiten. Hoewel we altijd klaar staan om te reageren op branden en andere noodsituaties, ligt een deel van onze inspanningen bij preventieve maatregelen. Preventie en veiligheidsbewustzijn zijn cruciale aspecten van ons werk. We geloven dat het voorkomen van noodsituaties minstens zo belangrijk is als het adequaat reageren wanneer zij zich voordoen. Daarom adviseert team risicobeheersing gemeenten, provincie en de omgevingsdienst op het gebied van brandveiligheid en risicobeperkende maatregelen. We investeren vanuit het programma Veilig Leven in het geven van voorlichting en het uitvoeren van preventiecampagnes. Onze preventieve inspanningen hebben tot doel om onze burgers, bedrijven en evenementen veiliger te maken en de kans op incidenten te verminderen.
>D uo-gebiedsverkenning door een brandweerchauffeur en gebiedsbeheerder van HHNK > Inzet van verkenningseenheden brandweer voor gebiedsverkenning voor HHNK > Inzet van coördinator verkenningseenheden voor beeldvorming voor HHNK > Inzet van de brandweer voor het vullen van zandzakken > Inzet van de brandweer voor het versterken van een (verzwakte) dijk >V ervoer van materieel van HHNK door een haakarmvoertuig van de brandweer > Inzet van de brandweer voor het opbouwen van een pomp van HHNK
Als noodsituaties zich voordoen - of het nu gaat om een brand, verkeersongeval, natuurramp of dier in nood - zijn we voorbereid om in actie te komen. Bij grootschalige incidenten, crises en rampen spelen we ook een belangrijke rol in de coördinatie van de hulpverlening en werken we nauw samen met andere hulpdiensten en partners.
De resultaten en aanbevelingen worden aan de besturen van de veiligheidsregio en HHNK aangeboden.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
20
4
BRANDWEER RELEVANTE ONTWIKKELINGEN
We worden geconfronteerd met een aantal urgente uitdagingen, waarop we in moeten spelen om de veiligheid van onze gemeenschappen te waarborgen. PARAATHEID EN VITALITEIT ONDER DRUK Met paraatheid bedoelen we de aanwezigheid en beschikbaarheid van mensen en middelen om op elk moment van de dag direct op een hulpvraag te kunnen reageren. Onze paraatheid staat onder druk. Onze vrijwilligers worden ouder. Binnen tien jaar bereikt meer dan een derde de leeftijdsgrens van 55 jaar. Zij stromen naar verwachting uit. Bovendien blijven vrijwilligers gemiddeld genomen minder lang aan de brandweer verbonden. Daarnaast is er sprake een teruglopende vanzelfsprekendheid van beschikbare vrijwilligers onder kantoortijd. Enerzijds doordat steeds meer vrijwilligers niet meer werken in de gemeente waar ze woonachtig (en vrijwilliger) zijn. Anderzijds doordat er onder werkgevers minder bereidheid is om medewerkers onder kantoortijd ter beschikking te stellen aan de brandweer. VERANDERENDE VRAAG NAAR BRANDWEERZORG We worden geconfronteerd met nieuwe risico’s. In onze binnensteden zien we een toename van hoogbouw en ondergrondse bouwwerken (waaronder parkeergarages). Als gevolg van klimaatverandering stijgt zowel het risico op branden in natuurgebieden als de overlast door extreme neerslag in de bebouwde omgeving. Onze oude binnensteden kenmerken zich door een hoger brandrisico.
Het aantal kleinschalige zorginstellingen in de regio met verminderd zelfredzame bewoners groeit. En ook de energietransitie brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Al met al neemt de complexiteit van incidenten waarmee we geconfronteerd worden toe. Daardoor verandert ook de vraag naar brandweerzorg. RISICO’S IN VAKBEKWAAMHEID EN VEILIGHEID Een aantal posten in onze regio heeft een zeer gering aantal inzetten. Dat heeft gevolgen voor de vakbekwaamheid en veiligheid van de betrokken brandweermensen. Om ervoor te zorgen dat deze posten voldoende vakbekwaam en voorbereid zijn en blijven, zullen we innovatieve oplossingen moeten vinden.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
21
4
BRANDWEER OPGAVEN
Voor de brandweer is het centrale thema de komende vier jaar het bestendigen van de basis. Hiervoor zijn investeringen in de brandweerzorg noodzakelijk. We richten ons op de essentiële elementen die de stabiliteit en functionaliteit van onze diensten garanderen. De komende periode zien we de volgende opgaven voor de brandweer:
01 02 03 04 05
We versterken de vrijwilligheid en paraatheid van brandweerposten
We investeren in de vakbekwaamheid van onze brandweermensen
We moderniseren voor een effectieve brandweerzorg en veilig optreden
We tonen ons een zichtbare en toegankelijke (kennis)partner
We brengen onze repressieve en preventieve inzet in balans
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
22
OPGAVEN
01 02 03 04 05
1
We versterken de vrijwilligheid en paraatheid van brandweerposten
Duidelijk is dat we onze paraatheid moeten versterken, waarbij we voldoen aan alle wettelijke normen. Dit pakken we voortvarend op. We stellen een robuust regionaal programma op voor werving en selectie om nieuwe, bekwame (vrijwillige) brandweermensen te vinden en te binden. Ook het behoud van onze vrijwilligers en beroepsmedewerkers is een aandachtspunt. Hierover gaan we met hen in gesprek. Daarnaast zal de vrijwilligheid op kritieke plekken en momenten vanuit de beroepsorganisatie ondersteund moeten worden om de uitruk te garanderen. Hiertoe zetten we in op een uitbreiding van de beroepsorganisatie. We kiezen daarom voor strategisch gepositioneerde beroepskazernes in Alkmaar, Hoorn en Den Helder. We doen een onderzoek naar de verplaatsing van de duiktaak. Ook voeren we een verkenning uit naar uitbreiding van de beroepsbezetting in Hoorn. Het ontbreekt ons op dit moment aan kwantitatieve data over de paraatheid van de brandweer. Om gerichte maatregelen te kunnen treffen ter versterking van de paraatheid, is het noodzakelijk om inzicht in die paraatheid te hebben. Komende jaren werken we daarom aan het beter in beeld krijgen van brandweerdata, zodat we informatiegestuurd kunnen werken en besluiten. Ook het onderhoud en beheer van onze voertuigen, gereedschappen en persoonlijke beschermingsmiddelen heeft een hoge prioriteit.
We moeten kunnen rekenen op een betrouwbare uitrusting bij elke interventie.
2
We investeren in de vakbekwaamheid van onze brandweermensen
We hechten groot belang aan voortdurende professionele ontwikkeling. Daarom investeren we in opleiding en training van onze mensen. Ook het leren van ervaringen is essentieel in ons vak. Daarom evalueren we grondig incidenten die daarom vragen. Deze inzichten stellen ons in staat om onze praktijken voortdurend te verbeteren en aan te passen aan veranderende omstandigheden. Het vakbekwaamheidssysteem wordt versterkt om de kwaliteit van onze dienstverlening op het vereiste niveau te brengen en te houden. Dat doen we door het invoeren van nulmetingen en profchecks en door risicogericht te oefenen, afgestemd op de risico’s in het verzorgingsgebied. Daarbij omarmen en onderkennen we de onderlinge verschillen tussen verzorgingsgebieden van posten. We bieden maatwerk in vakbekwaamheid, zodat elke post zo goed mogelijk voorbereid is op de specifieke risico’s in de eigen omgeving. Hiertoe stellen we een brandweerkundige visie op en implementeren deze om duidelijk richting te geven aan onze werkzaamheden.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
23
OPGAVEN
3
We moderniseren voor een effectieve brandweerzorg en veilig optreden
We ontwikkelen nieuwe werkwijzen om in te spelen op de veranderende behoeften van de samenleving. We kijken zowel naar technologische innovaties, zoals het gebruik van drones voor verkenning en overzicht, als naar operationele innovaties, zoals nieuwe aanpakken voor brandbestrijding in energie-efficiënte voertuigen en gebouwen. We werken toe naar een organisatiecultuur die open staat voor verandering en nieuwe ideeën en aanpakken, zoals het huidige experiment met de brandweerassistent.
01 02 03 04 05
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
BRANDWEERASSISTENT Veiligheidsregio Noord-Holland Noord startte een experiment met de rol van brandweerassistent als mogelijke oplossing voor de personele tekorten. De brandweerassistent wordt in zes maanden opgeleid voor de meest gangbare taken van de brandweer, met uitzondering van enkele specifieke taken, zoals het optreden met ademlucht binnenshuis en als technisch team bij beknellingen. De brandweerassistent kan onder andere een rol spelen in de brandbestrijding buitenshuis en assisteren bij verschillende hulpverleningen, zoals stormschade en waterongevallen. De functie is ontstaan als pilot en is nog niet officieel opgenomen in het functieboek voor operationele functies noch in het Besluit personeel veiligheidsregio’s. VRNHN spant zich in om dit landelijk te realiseren. Ondanks deze status kan de brandweerassistent, gebaseerd op bepaalde wettelijke grondslagen, dienen als aanvulling op de standaard brandweerbemensing.
24
OPGAVEN
01 02 03 04 05
4
We tonen ons een zichtbare en toegankelijke (kennis)partner
Ontwikkelingen volgen elkaar steeds sneller op. We worden steeds vaker en sneller geconfronteerd met nieuwe crisistypen, die impact hebben op het optreden van de brandweer. In plaats van reactief onze hulpverlening aanpassen, willen we proactief meedenken over de brandveiligheid van nieuwe ontwikkelingen. Inzichten vanuit brandonderzoek zijn hiervoor onmisbaar. We smeden sterke banden met een breder scala aan partners, zowel binnen als buiten de traditionele veiligheids- en crisisorganisaties. Denk aan academische instellingen, organisaties in de particuliere sector, non-profitorganisaties en burgerinitiatieven. Het delen van kennis en ervaringen met deze partijen stelt ons in staat om proactief én effectief te reageren op nieuwe ontwikkelingen. Als kennispartner zijn we daarom zichtbaar en toegankelijk voor onze partners. Ook zetten we een flexibele crisisorganisatie op voor de bestrijding van calamiteiten, zoals grootschalige wateroverlast (zie het kader over samenwerking met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier). We versterken de samenwerking met gemeenten in het kader van de Omgevingswet. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. De Wet veiligheidsregio’s wordt hierop aangepast, zodat de toezicht- en adviesfunctie van de veiligheidsregio met betrekking tot omgevingsvisie en -plannen geborgd is.
Op dit moment hebben we hiervoor in onze regio dienstverleningsovereenkomsten gesloten met de gemeenten (zie Bijlage I). Deze overeenkomsten lopen tot en met 2025. De komende periode verkennen we met de gemeenten hoe we ook daarna onze toezichts- en adviestaken met betrekking tot omgevingsplannen op gelijke wijze (inclusief financiering) kunnen uitvoeren.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
IMPACTANALYSE KOMST OMGEVINGSWET De Omgevingswet brengt verschillende regels voor een veilige en gezonde leefomgeving samen. Uitgangspunt van deze wet is het bereiken van een balans tussen het benutten en het beschermen van de leefomgeving. De wet beoogt ook een decentralisatie van de regels voor de leefomgeving van Rijk naar provincie en gemeenten. De veiligheidsregio is de adviseur van provincie en gemeenten op grond van de Wet veiligheidsregio’s, die ons een wettelijke en niet-wettelijke adviestaak toebedeelt. We adviseren over een gezonde en veilige leefomgeving op basis van de in de Omgevingswet geformuleerde maatschappelijke doelen. Eerder is met de Omgevingswet in het vooruitzicht een impactanalyse gemaakt op de taken van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Hieruit volgt dat de Omgevingswet een verdieping van de adviesrol en de ontwikkeling van nieuwe competenties betekent. In de Omgevingswet staan niet de regels, maar de activiteiten centraal. Als een activiteit in overeenstemming is met een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, dan kan medewerking worden verleend aan het initiatief (‘ja-mits’). De veiligheidsregio dient mee te gaan in deze houding. We zullen vooral moeten adviseren over wat werkt en meedenken met oplossingen om die veilige en gezonde leefomgeving te realiseren.
Medewerkers zullen nieuwe competenties (kennis, vaardigheden en gedrag) moeten ontwikkelen voor dit nieuwe samenspel in de lokale netwerken.
25
OPGAVEN
01 02 03 04 05
5
We brengen onze repressieve en preventieve inzet in balans
Ons uitgangspunt is dat repressie en preventie elkaar kunnen versterken. De komende jaren verkennen we de veiligheidswinst van preventieve inzet - onder andere vanuit onze programma’s Risicobeheersing en Veilig Leven. Bijzondere aandacht hebben we voor de bestrijding én beheersing van natuurbranden. De toenemende dreiging van natuurbranden vereist een strategische aanpak, waarbij preventie en repressie met elkaar in balans zijn. Om natuurbranden effectiever te voorkomen en te bestrijden, versterken we onze kennis, middelen en (interne en externe) samenwerkingsverbanden. Tot slot verbeteren we de integraliteit binnen de brandweer (vakbekwaamheid, risicobeheersing, incidentbestrijding en Veilig Leven), waardoor we onze taken efficiënter en effectiever kunnen uitvoeren.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
26
5
ZORG IN DE VEILIGHEIDSREGIO 27
5
ZORG IN DE VEILIGHEIDSREGIO IDENTITEIT
Als we het over zorg in de veiligheidsregio hebben, hebben we het over de volgende organisatieonderdelen: de GHOR, de ambulancezorg en het Zorg- en Veiligheidshuis. Alle drie de onderdelen hebben hun eigen netwerk en specifieke taken. In de volgende paragrafen wordt dit verder uitgewerkt. Het veranderende zorglandschap vraagt van de veiligheidsregio het continu monitoren en inspelen op de actualiteit. We zijn niet alleen een hulpverlenings- en crisisorganisatie, we hebben ook een meerwaarde als netwerkorganisatie. De afgelopen jaren bleken we een goed platform te zijn om samen met gemeenten en ketenpartners een actieve bijdrage te leveren aan de maatschappelijke opgaven binnen het zorg- en veiligheidsdomein. Denk hierbij aan het faciliteren van samenwerking tijdens de coronacrisis. Maar ook aan het organiseren van de samenwerking bij complexe casuïstiek binnen het Zorg- en Veiligheidshuis. De veiligheidsregio pakt hier steeds haar rol als regionaal verbinder. Dat betekent niet dat we taken en verantwoordelijkheden overnemen van partnerorganisaties en gemeenten. We brengen partijen bij elkaar, wisselen kennis en ervaring uit en organiseren gezamenlijke opgaven in onze regio op een slimmere manier.
De GHOR houdt zich bezig met de opgeschaalde zorg en zorgcontinuïteit in de keten, de ambulancezorg is belast met en verantwoordelijk voor de ambulancezorg in onze regio en het Zorg- en Veiligheidshuis is ons kennis- en expertisecentrum op het gebied van complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid.
De gemeenten zijn een belangrijke samenwerkingspartner voor de veiligheidsregio, als verantwoordelijke in het sociaal domein. Daarnaast werken we binnen het zorg- en veiligheidsdomein nauw samen met GGD Hollands Noorden. De GGD is verantwoordelijk voor de publieke zorg met betrekking tot de gezondheid van de bevolking en risicogroepen. Het richt zich onder andere op gezondheidsbevordering, preventie en infectieziekte bestrijding (pandemische paraatheid). Deze zorg vult de reguliere zorg aan.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
28
5
ZORG IN DE VEILIGHEIDSREGIO RELEVANTE ONTWIKKELINGEN
DREIGEND ZORGINFARCT De zorg staat onder druk en de komende jaren zien we het risico op een zorginfarct toenemen. Als er niets verandert, komen de toegang tot en de betaalbaarheid van zorg onder druk te staan. De kwaliteit van de zorg kan dan niet gewaarborgd worden. De zorgvraag neemt toe door een vergrijzende populatie, maar ook door medische en technologische innovaties die steeds meer én betere zorg mogelijk maken. We zien een stijging van het aantal mensen met één of meer chronische aandoeningen. Door een veranderende levensstijl nemen welvaartsziekten toe. Daarnaast is de maatschappij kritischer geworden ten aanzien van de kwaliteit van de zorg. Doordat de vraag naar zorg stijgt, is het aantal werkenden of zorgverleners ten opzichte van het aantal zorgvragers onvoldoende. Dit heeft als gevolg dat er te weinig handen zijn om de zorg te leveren en dat wachttijden oplopen. Dat heeft effect op de kwaliteit van de zorg. De zorgcontinuïteit, die draait om het waarborgen van de zorg aan patiënten en die te allen tijde gecontinueerd moet worden, komt dan in de knel. PASSENDE ZORG We moeten dus met elkaar aan de slag om de zorg toekomstbestendig te maken. Hierbij is passende zorg het uitgangspunt. Passende zorg gaat over een doelmatige inzet van mensen en middelen, en vooral over het verlenen van de juiste zorg op de juiste plek.
Om dit bereiken moeten zorgaanbieders, zorgverleners en ketenpartners meer samenwerken in de keten - (boven)regionaal en lokaal - en over grenzen van de eigen organisatie heen.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
TOENAME VAN KWETSBAREN IN DE SAMENLEVING Passende zorg raakt eveneens het veiligheids- en sociaal domein. Het aantal kwetsbaren in onze buurten en wijken neemt toe. We hebben het dan onder meer over personen met onbegrepen gedrag, mensen die in armoede leven, en/of nieuwkomers. Er is een aanzienlijke groep inwoners met een opeenstapeling van persoonlijke problemen met een zorg- en veiligheidscomponent. De oorzaken en gevolgen lopen dwars door elkaar heen en zijn divers, zoals psychische klachten, verslavingen, een verstandelijke beperking, psychosociale problemen, armoede, falende maatschappelijke integratie, overlast gevend of gevaarlijk gedrag - of een combinatie hiervan. Door de complexiteit van de problematiek is een domein-overstijgende aanpak belangrijk. Om deze mensen volwaardig deel te laten nemen aan de maatschappij en hun veiligheid en die van hun omgeving te waarborgen, is nauwe samenwerking tussen partners uit het zorg- en veiligheidsdomein noodzakelijk. Dit wordt nader uitgewerkt in de Landelijke agenda zorg en veiligheid: Perspectief 2025. Hierin wordt beschreven dat in 2025 elke regio een persoons- en systeemgerichte aanpak heeft voor deze doelgroep met bijbehorende huisvesting, zorg en ondersteuning. Door samenwerking kan sneller en beter de juiste zorg worden geboden.
MAATSCHAPPELIJKE ONRUST EN RADICALISERING De toename van het aantal kwetsbaren in de samenleving vergroot de mate van sociale ongelijkheid. Dit kan leiden tot meer wantrouwen in de overheid. Het gevoel niet gehoord te worden en boosheid over ongelijkheid kunnen onvrede en onrust veroorzaken. Demonstraties en protesten nemen toe en gaan steeds vaker gepaard met geweld. Radicalisering is geen nieuw verschijnsel, maar wordt gevoed door sociale media en toenemende polarisatie. Al deze ontwikkelingen versterken elkaar. Hierbij ligt maatschappelijke onrust op de loer. Ook op dit gebied is het uitgangspunt dat een betere samenwerking binnen én tussen het zorg- en veiligheidsdomein de (kwetsbare) inwoner helpt. Met als gewenst resultaat een positief maatschappelijk en financieel effect: een betere kwaliteit van leven en minder overlast en veiligheidsproblemen.
29
5
ZORG IN DE VEILIGHEIDSREGIO OPGAVEN
De zorg staat onder druk. We moeten met elkaar aan de slag om de zorg toekomstbestendig te maken. Om dit bereiken moeten zorgaanbieders, zorgverleners en ketenpartners meer samenwerken in de keten (boven)regionaal en lokaal - en over grenzen van de eigen organisatie heen. De komende beleidsperiode zien we de volgende opgaven voor zorg in de veiligheidsregio:
01 02
We dragen bij aan het beperken van een zorgcrisis en het aantal kwetsbaren in de samenleving
We verkennen hoe we de samenwerking en de integraliteit tussen de organisatieonderdelen binnen Zorg in de Veiligheidsregio - en met het programma Veilig Leven - kunnen versterken.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
30
OPGAVEN
01 02
1
We dragen bij aan het beperken van een zorgcrisis en het aantal kwetsbaren in de samenleving
Vanuit de veiligheidsregio kunnen we een belangrijke bijdrage leveren aan de zorgcontinuïteit in de regio en aan het beperken van het toenemend aantal kwetsbare mensen en de steeds groeiende zorgvraag. Dat kan alleen door de integraliteit tussen de verschillende onderdelen binnen de zorg in de veiligheidsregio te versterken en te benutten. De kracht zit in het combineren van de specifieke kwaliteiten van de verschillende onderdelen en het benutten van het brede netwerk dat we in het zorg- en veiligheidsdomein hebben.
2
We verkennen hoe we de samenwerking en de integraliteit tussen de organisatieonderdelen binnen Zorg in de Veiligheidsregio - en met het programma Veilig Leven - kunnen versterken.
De komende periode verkennen we hoe we de integraliteit tussen de onderdelen kunnen versterken, als ook de integraliteit met het programma Veilig Leven. Hiertoe is het integrale programma Zorg en Veiligheid gestart. Door de GHOR, de ambulancezorg en het Zorg- en Veiligheidshuis meer met elkaar in verbinding te brengen, kunnen we samen beter inspelen op de ontwikkelingen die op ons afkomen, en deze (waar nodig) in samenhang aanpakken. Door op deze manier gezamenlijk op te trekken richting onze partners, leveren we een bijdrage aan de maatschappelijke opgaven die spelen in het zorg- en veiligheidsdomein. Hierbij is een goede verbinding van het programma Zorg en Veiligheid met de bestuurlijke Commissie Zorg en Veiligheid van belang.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
COMMISSIE ZORG EN VEILIGHEID De Commissie Zorg en Veiligheid is een commissie die adviseert over thematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid aan Gemeenten, Politie, GGZ, GGD Hollands Noorden, Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, gemeenten of andere organisaties. Op dit moment behandelt de commissie de thema’s: > Wet verplichte GGZ; > personen met onbegrepen gedrag; > in control of alcohol en drugs; > geweld hoort nergens thuis; > resocialisatie ex-gedetineerden. De commissie richt zich daarnaast op maatschappelijke ontwikkelingen als maatschappelijke onrust, wantrouwen en verzet tegen de overheid, radicalisering en extremisme. Naast haar adviserende rol is de commissie besluitvormend met betrekking tot het Zorg- en Veiligheidshuis. Zij treedt op als stuurgroep als het gaat over de inhoud. Het beheer is ondergebracht bij Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. De commissie zit op moment van schrijven in een traject van doorontwikkeling, waarbij bekeken wordt welke thema’s en governance passend zijn in de komende beleidsperiode. De commissie bestaat uit een burgemeester en wethouder uit de subregio’s, het openbaar ministerie, politie, GGD, veiligheidsregio en GGZ. De commissie wordt ondersteund door een ambtelijk secretaris vanuit de veiligheidsregio.
31
5.1
GHOR IDENTITEIT
De GHOR is belast met de coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening en de advisering van overheden en organisaties op dat gebied. De samenwerking binnen de geneeskundige keten is hierin cruciaal. We trekken daarom nauw op met verschillende zorgpartners, zoals ziekenhuizen, huisartsen en huisartsenposten, GGD, Rode Kruis en verpleeg-, verzorg- en thuiszorginstellingen. Het doel van de GHOR is dat de gezondheidszorg naadloos kan opschalen van dagelijkse naar grootschalige hulpverlening. De betrokken organisaties op regionaal niveau treden daarbij op als één samenhangende zorgketen om gezondheidsschade voor burgers bij een ramp of crisis zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Binnen onze regio werken GHOR, ambulancezorg en crisisbeheersing nauw met elkaar samen, onder andere in de voorbereiding op en bestrijding van crises. Samen met de ambulancezorg is de GHOR volwaardig partner binnen het zorgnetwerk van Noord-Holland Noord. Als netwerkorganisatie leveren wij een actieve bijdrage aan de maatschappelijke opgaves binnen de samenleving.
Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024 -2027
32
5.1
GHOR OPGAVEN
Het (acute) zorglandschap verandert. Enerzijds zien we dat de eerder geschetste ontwikkelingen in het zorglandschap impact hebben op onze zorgpartners. Als gevolg ervan staat de aandacht voor en borging van de zorghulpverlening in opgeschaalde situaties (tijdens rampen en crises) onder druk. De doelstelling van de GHOR om op treden als één hulpverleningsketen komt daarmee eveneens in de knel. Anderzijds leiden beleidsontwikkelingen in het zorgdomein ertoe dat er een steeds groter beroep op de veiligheidsregio gedaan wordt, in het bijzonder op de GHOR als netwerk- en crisisorganisatie van zorgpartners in onze regio. De komende beleidsperiode zien we de volgende opgaven voor de GHOR: