voortgangsrapportage Energiehulp voor huishoudens 2024 inclusief bestedingsvoorstel 2025.pdf

Voortgangsrapportage 2024 Plan van Aanpak Energiehulp voor huishoudens Inclusief bestedingsvoorstel 2025

1

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Over energiearmoede in Dordrecht 3. Voortgangsrapportage 2024 4. Programma 2025 5. Bestedingsvoorstel 2025

2

1. Inleiding Op 17 oktober 2023 heeft het college ingestemd met de herijking van het plan van aanpak Energiehulp voor huishoudens. Directe aanleiding voor de herijking was de 3e SPUKuitkering van het Rijk en de verlenging van de uitvoeringstermijn tot en met 2025. De verwachting is dat een grote groep huishoudens nog steeds in betaalproblemen kan komen door de hoge (fluctuerende) energieprijzen en hoge inflatie. Zeker ook door het wegvallen van het prijsplafond per 1 januari 2024. Met de aanpak Energiehulp ondersteunen we huishoudens met (risico op) energiearmoede en bieden we handelingsperspectief. Hiermee willen we een concrete bijdrage leveren aan de volgende doelstellingen: ● Vergroten deelname energietransitie: meer mensen doen mee. ● Bewustwording bij huishoudens over het energieverbruik: huishoudens gaan structureel minder verbruiken. ● Verbetering van de kwaliteit van de woningen: aanpak van woningen met een EFG-label. ● Daarnaast wil de gemeente burgers helpen om zelf in beweging te komen. Dat onze inwoners de juiste loketten en ingangen weten te vinden, zodat de zelfredzaamheid wordt vergroot. Dit geldt niet alleen op het gebied van energiearmoede, maar armoede breed. De looptijd van het plan van aanpak houdt gelijke tred met de uitvoeringstermijn van de SPUK-regeling. Dit was aanvankelijk tot en met eind 2025.

Het kabinet heeft besloten tot een verlenging, zodat de gemeenten extra tijd krijgen hun middelen uit te geven. Veel gemeenten lopen namelijk achter met de uitvoering. In Dordrecht zijn de middelen echter grotendeels uitgegeven of belegd voor ondersteuning aan kwetsbare huishoudens die hulp kunnen gebruiken. De verlenging geeft de gemeente wel de ruimte om de hulp aan huishoudens met (risico op) energiearmoede nog te continueren tot en met 2026. In deze voorgangsrapportage geven we inzage in de resultaten van de maatregelen en acties uit het plan van aanpak die we het afgelopen jaar hebben uitgevoerd, inclusief een financiële verantwoording over 2024. Tevens is het programma 2025 (doorkijk 2026) en een bestedingsvoorstel opgenomen. Op 1 januari 2025 bedraagt het saldo circa € 430.000.

2. Over Energiearmoede in Dordrecht -

TNO-cijfers Huishoudens met een energietoeslag Monitor Energiearmoede Slechte energetische kwaliteit van de woning

TNO-cijfers Aan de basis voor het plan van aanpak Energiehulp voor huishoudens ligt het onderzoek van TNO uit 2019. Een onderzoek dat heeft plaatsgevonden vóór de inval in Oekraïne en de

3

energiecrisis. Het onderzoek heeft het Rijk gebruikt voor de verdeling van de SPUK-middelen Energiearmoede over de gemeenten. Volgens de definitie van TNO kampt een huishouden met energiearmoede als meer dan 10% van het inkomen naar de energienota gaat. Naast het inkomen is het ook een gegeven dat veel mensen in een woning met een slecht energielabel (D/E/F/G) wonen en daardoor hoge energiekosten hebben. TNO constateerde in haar onderzoek dat circa 550.000 huishoudens in Nederland te kampen hadden met energiearmoede. In Dordrecht zou het gaan om 0,57% van het totaal; 3173 huishoudens. Dit is 8.2% van alle huishoudens in Dordrecht.

Energiearmoede in de wijken Een vergelijkbaar onderzoek met actuele cijfers van TNO is niet voorhanden. Met de oorlog in Oekraine, de energiecrisis en de hoge inflatie is het aantal huishoudens fors gestegen. Huishoudens met een energietoeslag Los van de actualiteit zijn de cijfers van TNO niet te vertalen naar concrete adressen (AVG). Ten behoeve van het plan van aanpak kijken we daarom naar het aantal huishoudens dat een energietoeslag heeft ontvangen ter compensatie van de gestegen energieprijzen. In 2022 zijn er voor de energietoeslag 9.865 uitbetalingen gedaan. Voor de energietoeslag in 2023 kwamen 7012 huishoudens in aanmerking (bron: evaluatie energietoeslag 2023). De cijfers zijn niet helemaal met elkaar te vergelijken. De regeling voor 2023 is ten opzichte van 2022 aangepast. Bij de toekenning voor 2023 is getoetst op vermogen, zodat zoveel mogelijk van de middelen terecht is gekomen bij de doelgroep (minimahuishoudens met een laag inkomen en een laag vermogen).

Monitor Energiearmoede Vanaf 2024 ontvangen huishoudens geen toeslag meer en ook het prijsplafond is per 1 januari 2024 weggevallen. Om ook de komende jaren energiearmoede te kunnen blijven monitoren gaan we gebruik maken van de monitor Energiearmoede van het CBS, die is opgenomen in de landelijke Klimaatmonitor. De monitor laat de cijfers zien van 2019-2022.

4

In 2022 werd voor de eerste maal een energietoeslag verstrekt wat een dempend effect laat zien.

Voor 2023 hebben we nog geen cijfers voor Dordrecht. Uit de publicatie van CBS en TNO over de monitor Energiearmoede 2023 blijkt dat er in 2023 in Nederland naar schatting 396.000 energiearme huishoudens waren. Dit is 4,8% van het totaal aantal huishoudens in Nederland, een stijging van 70 duizend ten opzichte van 2022. De hoge energieprijzen in 2023 hebben hierin een belangrijke rol gespeeld, waarbij diverse steunmaatregelen een dempend effect hebben gehad op de energierekening en het aantal huishoudens in energiearmoede. TNO schat in dat zonder de energietoeslag en het tijdelijk prijsplafond energie er in 2023 circa 885.000 duizend huishoudens (10,7%) in energiearmoede waren geweest. Slechte energetische kwaliteit van de woningen Naast een laag inkomen is het een gegeven dat energiearmoede met name voorkomt bij huishoudens die in een energetische matige tot slechte (DEFG-label) geïsoleerde woning wonen en daardoor een hoge rekening hebben. In Dordrecht hebben circa 16.670 woningen een EFG label (2023; indicatief/geregistreerd).

5

Kaartje: spreiding EFG-label woningen Meer dan de helft (8.740) van de energetisch slechte woningen (EFG) maakt onderdeel uit van de voorraad particuliere woningen; bij de particuliere verhuur gaat het om 4.410 woningen; de overige betreffen corporatiewoningen. Circa 490 huishoudens van de 7100 huishoudens, die een energietoeslag hebben ontvangen, zijn eigenaar van een woning met een DEFG-label (met een WOZ lager dan €308.000); deze doelgroep heeft hoge prioriteit binnen het Nationaal Isolatie Programma. In de monitor Energiearmoede van het CBS ligt in 2022 het percentage op 1% van de koopwoningenaren die een laag inkomen hebben en een lage energiekwaliteit van de woning. Dit wijst op een betaalrisico op de langere termijn. Vrij vertaalt betekent dit 1160 woningeigenaren met een DEFG label.

6

De doelstelling in Dordrecht is om in 2030 alle EFG-labels uit te faseren. Woningeigenaren met risico op energiearmoede worden hierbij actief ondersteund vanuit de Dordtse Isolatieaanpak. Hiervoor zijn middelen vanuit het Nationaal Isolatieprogramma beschikbaar gesteld. In 2024 is gestart met een pilot op de Staart en de Doe-Het-Zelf-Aanpak. Over de Dordtse Isolatieaanpak wordt apart gerapporteerd.

3.

Voortgangsrapportage 2024

-

campagne Energiehulp en Slim Energie besparen De Energiehulp Witgoedregeling Ondersteuning verduurzaming voor huurders Aanpak gespikkelde VvE-complexen

Campagne Energiehulp en Slim Energie Besparen Energiehulp heeft zijn eigen campagne om mensen op een laagdrempelige manier te stimuleren om in actie te komen en een afspraak te maken. Dit doen we vooral in het winterseizoen als de nood het hoogst is. De huidige campagne Slim Energie Besparen is bedoeld om mensen te stimuleren om energie te besparen en ze te informeren over de mogelijkheden die er zijn. Onder deze campagne zijn we het 4e kwartaal in 2024 gestart met een mini-campagne om het belang van ventileren te onderstrepen. Ventileren is nodig om schimmelvorming in de woning tegen te gaan (voor zover het mogelijk is) en kan een gevolg zijn van energiearmoede (minder ventileren om hogere energiekosten tegen te gaan). Dit doen we in samenwerking met de GGD. Daarnaast zijn we gestart met een mini-campagne gericht op particuliere huurders om de ondersteuning van Woonadvies bij de verduurzaming van hun woning meer bekendheid te geven.

De Energiehulp De Energiehulp is officieel gestart op 1 september 2022. De Energiehulp is ondergebracht bij de Stichting voor de Werkplaats. Voor de inzet van de Energiehulp heeft de Stichting

7

€ 2 miljoen aan subsidie ontvangen; hiervan is € 525.000 bedoeld voor kleine energiebesparende maatregelen. Afspraak is dat de Energiehulp minimaal 5000 huisbezoeken aflegt tot eind 2025.

In de winterperiode 2023/2024 heeft De Energiehulp zich gericht op de reguliere huisbezoeken. Vanaf de zomer tot eind november 2024 lag het accent vooral op de inzet voor de witgoedregeling. In 2024 zijn 2720 huisbezoeken afgelegd. In totaal heeft De Energiehulp nu 5528 bezoeken afgelegd. Huisbezoeken 2024 2720 Totaal aantal huisbezoeken

Regulier: 1616 Witgoedregeling: 1035 Terugkombezoeken: 69 5528

In ruim 80% van de huisbezoeken gaat het om een huurwoning. Het merendeel betreft corporatiewoningen. De resultaten van de Energiehulp over 2024 zijn terug te vinden in bijlage 1. Kaart: spreiding huisbezoeken Dordrecht

Verdeling huisbezoeken huur/koop

8

We constateren dat het aantal reguliere bezoeken langzaam terugloopt. Een groot deel van de doelgroep heeft gebruik gemaakt van de Energiehulp. En het kost nu meer tijd en moeite om nieuwe huisbezoeken in te plannen.

Witgoedregeling Bij de witgoedregeling worden koelkasten ouder dan 7 jaar vervangen. Het vervangen van een koelkast door een energiezuiniger model bespaart enkele tientjes op jaarbasis. Alle huishoudens die een energietoeslag in 2023 hebben ontvangen komen sowieso in aanmerking voor de regeling, wel is samen met de Sociale Dienst in eerste instantie gekozen voor huishoudens met een AOW en/of schuldhulpsanering. De energiehulpen controleren de koelkasten en ondersteunen inwoners bij het aanvragen. In juni 2024 zijn we gestart met de tweede ronde van de witgoedregeling, na het succes van de witgoedregeling in 2023. Opnieuw voeren we de witgoedregeling uit samen met Groupcard, de Sociale Dienst Drechtsteden en de energiehulp en is een budget van €515.000 beschikbaar gesteld aan Groupcard door middel van een subsidiebeschikking. Half november 2024 was het budget voor de witgoedregeling op en is de tweede ronde gesloten. In die periode zijn 2330 huishoudens aangeschreven door de Sociale Dienst. Samen met de eerste ronde hebben we op die manier 3565 huishoudens bereikt. De doelgroep zoals omschreven hebben we daarmee in zijn geheel bereikt. Verder zijn via bijzondere bijstand 60 inwoners doorverwezen. In 2024 zijn 956 oude koelkasten omgeruild voor nieuwe, energiezuinigere koelkasten. Dit brengt het totaal van de eerste en tweede ronde op 1754. vervangen koelkasten.

Ondersteuning Verduurzaming voor huurders In Dordrecht zijn circa 3400 particuliere huurwoningen met een EFG-label, waarbij in sommige gevallen ook sprake is van achterstallig onderhoud aan de woning. Woonadvies Dordrecht ondersteunt huurders bij de verduurzaming van hun woning als ze gebruik willen maken van het initiatiefrecht. Dit gebeurt door het geven van adviezen, het helpen bij aanvragen van offertes en het bemiddelen tussen huurder en verhuurder. Waar dat nodig is, kan Woonadvies Dordrecht binnen de wettelijke kaders, verduurzaming van de woning afdwingen.

9

Op grond van het artikel 7:243 uit het Burgerlijk Wetboek kan de rechter op verzoek van de huurder bepalen dat de verhuurder verplicht is deze verbeteringen (zoals genoemd in lid 2 van datzelfde artikel) op eigen kosten aan te brengen, mits de huurder zich bereid heeft verklaard tot het betalen van een huurverhoging die in redelijke verhouding staat tot deze kosten. Voor eventuele juridische ondersteuning is een fonds beschikbaar van €30.000. Woonadvies Dordrecht is in juli 2023 gestart. In september 2024 is de samenwerking met Woonadvies verlengd tot eind 2025. Woonadvies werkt onder meer nauw samen met de Energiehulp, een advocaat, het juridisch loket, Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid en Dordrecht Sociaal. De provincie Zuid-Holland heeft de gemeente een financiële bijdrage geleverd om de ondersteuning van de huurders mogelijk te maken. In 2024 hebben zich vijftig huurders gemeld en gebruik gemaakt van de ondersteuningsmogelijkheden van Woonadvies. Naast adviezen zijn bij zes woningen maatregelen getroffen (HR++ glas/ nieuwe ketel). Verder worden zesentwintig huurders van een complex in Sterrenburg begeleid. Tot rechtszaken heeft het nog niet geleid. In februari 2024 hebben we de verhuurders met vijf of meer huurwoningen een brief gestuurd waarin gewezen wordt op het Rijksbeleid dat in 2030 het verhuren van een EFGlabel woning niet meer is toegestaan.

Daarnaast is gewezen op de ondersteuning van Woonadvies Dordrecht aan de huurders en de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH).

Aanpak gespikkelde VvE-complexen De verduurzaming van de gespikkelde VvE-complexen vraagt om een gezamenlijke aanpak van Trivire, Woonbron en de gemeente. Hiervoor is in oktober 2021 een samenwerkingsovereenkomst getekend. En nogmaals bekrachtigd in het Bestuurlijke Taskforce Energiehulp en vastgelegd in de prestatieafspraken: Voor de gespikkelde VvE-complexen met EFG energielabels geldt dat uiterlijk eind 2025 het aanvragen van een maatwerkadvies op de ALV (Algemene Ledenvergadering) is geagendeerd, zodanig dat er handelingsperspectief ontstaat voor de wijken waarin gemeente en corporaties gezamenlijk optrekken. Partijen monitoren jaarlijks de voortgang van de afname van de EFG energielabels. Naar aanleiding van de afspraken is een werkgroep bestaande uit de corporaties en de gemeente aan de slag gegaan met twee complexen. Doel was het opstellen van een draaiboek aan de hand waarvan stadsbreed de gespikkelde complexen verduurzaamd konden worden. Door allerlei ontwikkelingen constateerde de werkgroep dat herijking van de opdracht nodig was. In het Bestuurlijk Overleg Energietransitie is voorgesteld om de stadsbrede aanpak van de gespikkelde complexen in te bedden in de gemeentebrede VvEaanpak die onder regie van de gemeente in ontwikkeling is; en focus aan te brengen door aan te sluiten op de verduurzaming in Crabbehof.

Vanuit het Volkshuisvestingsfonds zijn financiële middelen beschikbaar voor de aanpak. Energiebesparing en CO2 reductie 2024 Een regulier bezoek van de energiehulp kan met de huidige energieprijzen voor een behoorlijke verlaging leiden van de energiekosten. In onderstaande tabel is voor een aantal

10

maatregelen zo goed als mogelijk een inschatting gemaakt hoeveel energie jaarlijks bespaard kan worden en wat dit betekent voor de energierekening. Huishoudens die gebruik konden maken van de witgoedregeling besparen jaarlijks nog eens circa €50 met hun nieuwe koelkast. In totaal leveren alle maatregelen die in 2024 zijn uitgevoerd een jaarlijkse CO2 reductie op van 266 ton.

4. Programma 2025 In 2025 worden de volgende activiteiten voortgezet, ontwikkeld en uitgevoerd: - Campagne Slim Energie Besparen - Inzet Energiehulp - Project Hulp bij ventileren - Hittestress - Vervolg op de witgoedregeling - Verduurzamen voor huurders (Woonadvies) - Aanpak Gespikkelde VvE-complexen

Campagne Slim Energie Besparen In de campagne Slim Energie Besparen staan we stil bij de lopende acties, actuele onderwerpen en geven we allerlei tips over energiebesparende maatregelen. Daarnaast zetten we communicatie specifiek in:  rondom de inzet van Energiehulp en de ondersteuning die huishoudens kunnen krijgen;

11

 

het belang van ventileren om schimmel in de woning te voorkomen en wat huishoudens zelf daar aan kunnen doen; rondom ondersteuning bij verduurzamen voor huurders.

Inzet Energiehulp Naar aanleiding van de verlenging van de SPUK-regeling Energiearmoede tot en met 2027 gaan we op verzoek van de Stichting voor de Werkplaats de incidentele subsidiebeschikking budgetneutraal verlengen tot en met 2026. Dit zorgt voor continuïteit van de inzet. Verder is er nog voldoende budget voor gratis kleine energiebesparende maatregelen. In 2025 richt de Energiehulp zich op:  de reguliere huisbezoeken: huishoudens kunnen zich melden voor een huisbezoek; er komen aanbelacties bij onder meer verzorgings- en bejaardentehuizen (kwetsbare doelgroep)  de terugkombezoeken: Energiehulp neemt hiervoor zelf het initiatief.  het project Hulp bij ventileren  voorkomen van hittestress In overleg met de Energiehulp, team Armoede en Schulden en de Sociale Dienst wordt een verkenning gedaan naar de inzet voor specifieke doelgroepen. Project Hulp bij ventileren Ventileren is belangrijk om schimmel te voorkomen. Schimmel is slecht voor de gezondheid. Schimmel ontstaat veelal doordat huizen te vochtig zijn omdat onvoldoende geventileerd wordt/kan worden. Schimmel komt meer voor bij woningen waar de bewoners te maken hebben met energiearmoede. Om te besparen worden ramen dicht gelaten om de warmte in huis te houden; of het is te koud in huis omdat de kachel/cv niet aan staat. Het zijn doorgaans energetische slechte woningen.

Naast de generieke campagne starten we een project gericht op actieve ondersteuning en monitoring: Hulp bij ventileren. De gemeente gaat samen met de GGD, Woonbron en de Energiehulp actief aan de slag met circa 30 huishoudens waar in de woning sprake is van schimmel. Naast ondersteuning en het bieden van handelingsperspectief worden de bewoners een jaar lang gevolgd. Doel is inzicht te krijgen hoe de verschillende tips die in de campagne maar ook op de verschillende websites te vinden zijn nu in de praktijk opgepakt worden; waar lopen bewoners tegen aan; zien we iets over het hoofd? etc. En waar kunnen we van leren en ons voordeel mee doen.

Hittestress Veel Dordtse huishoudens wonen in een huis met risico op oververhitting. Onder hen senioren, voor wie een te hete woning niet alleen een comfortprobleem maar ook een gezondheidsrisico is. De aanpak van hitte vraagt vaak om aanpassingen aan de woning of de openbare ruimte, maar ook om het beter informeren van bewoners over wat ze zelf kunnen doen om hun woning koel te houden

12

Met de inzet van de Energiehulp als ‘hittecoach’ en een voorlichtingscampagne willen we mensen die kwetsbaar zijn voor hitte ondersteunen. We werken hierbij samen met het programma Groen/Blauw en wijk/welzijnorganisaties Energiehulpen hebben inmiddels een netwerk en zijn bekend in de meest kwetsbare buurten. Ze hebben het voordeel dat ze achter de voordeur te komen. Door hun persoonlijke contact met de inwoners kunnen ze niet alleen praktische tips geven, maar ook andere (gedrag)adviezen geven om hitteklachten te voorkomen of te beperken. Denk hierbij aan het belang van voldoende drinken of het doorluchten van de woning. Vervolg op de witgoedregeling Voor 2025 gaan we een bedrag van € 166.000 beschikbaar stellen voor een vervolg op de witgoedregeling. Huishoudens ontvangen vanaf 2024 geen energietoeslag meer. Energietoeslag is geen betrouwbaar criterium meer en de witgoedregeling moet hier op aangepast worden. Tegelijkertijd ontbreken de financiële middelen om de witgoedregeling in de huidige vorm te continueren. Met de Sociale Dienst, team Armoede en Schulden en de Energiehulp gaan we het eerst kwartaal van 2025 een verkenning doen naar de mogelijkheid de regeling beschikbaar te stellen voor specifieke doelgroepen. We onderzoeken de mogelijkheid om hiervoor een voorliggende voorziening te creëren.

Verduurzamen voor huurders We vervolgen de communicatiecampagne onder Slim Energie Besparen en zorgen ervoor dat de informatievoorziening bij Woonadvies en de websites van de gemeente op orde en uniform is. Verder sluiten we daar waar het kan en wenselijk is aan bij de programma's en de projecten die lopen, zoals Samen Dordt West; Crabbehof (VHF); De Staart; bodemdaling. Aanpak gespikkelde VvE-complexen Het eerste kwartaal van 2025 stelt de werkgroep (corporaties en de gemeente) een gemeentebrede aanpak gespikkelde complexen op die onderdeel wordt van de gemeentebrede VvE-aanpak Dordrecht.

5. Financiële rapportage 2024 en bestedingsvoorstel 2025 Het totale budget voor uitvoering van het plan van aanpak (herziene) Energiehulp voor huishoudens bedraagt € 3.9 miljoen (drie SPUK-uitkeringen; bijdragen derden). Per 1 januari 2024 was hiervan nog € 1.4 miljoen beschikbaar; op 1 januari 2025 resteert nog een saldo van € 429.960. De beschikbare middelen zijn grotendeels uitgegeven of beschikt via subsidie (tot eind 2026). Een financieel overzicht over 2024 en het bestedingsvoorstel voor 2025 zijn in onderstaande tabel weergegeven. Van belang om te melden is dat we de kosten voor de inhuur van de energieadviseur energiearmoede dekken uit de CDOKE-middelen. Daardoor is € 81.000 vrijgevallen. Voor 2025 reserveren we onder meer € 166.000 voor een voorziening voor de witgoedregeling en € 35.000 voor het project Hulp bij ventileren. Verder is een post onvoorzien van €46.143 opgenomen, vooral bedoeld om flexibel in te kunnen spelen op ontwikkelingen en als reservering voor 2026.

13

14

Bijlage 1 Jaarverslag Energiehulp Dordrecht

15