Voorstel Verzoek tot het instellen van een bestemmingsreserve voor Beschermd Wonen en Opvang - Raadsvoorstel.pdf

Aan de gemeenteraad Datum 2 juni 2026 Zaaknummer 2026-0060608 Betreft Verzoek tot het instellen van een bestemmingsreserve voor Beschermd Wonen en Opvang Vergadering van Portefeuillehouder: Wim van der Kruijff BegrotingsprogrammaGezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Kernteam/Opgave:Samenleving - Sociaal Domein Regionaal Openbaar:Ja Voorgesteld besluit 1. een bestemmingsreserve “Beschermd wonen en Opvang (BW&O)” te vormen ten behoeve van de investeringsagenda en preventieve maatregelen BW&O, met een looptijd van 2026 tot en met 2029. 2. een bedrag ter grootte van het verschil tussen de voor dit doel ontvangen middelen uit het gemeentefonds en de werkelijke uitgaven BW&O te onttrekken aan de exploitatie van 2026 en 2027 en dit te storten in de bestemmingsreserve “BW&O”. 3. het bestedingsplan voor de investeringsagenda 2026-2029 vast te stellen en hiervoor een bedrag beschikbaar te stellen van € 29.7 miljoen en dit bedrag te onttrekken uit de reserve BW&O. 4. preventieve maatregelen in te zetten gericht op het bevorderen van uitstroom en het voorkomen van instroom van inwoners met GGZ Problematiek in regiovoorzieningen beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hiervoor een bedrag beschikbaar te stellen van €3 miljoen. Het bedrag te onttrekken uit de reserve BW&O. 5.

de resterende middelen uit de reserve ‘’Dak- en Thuisloosheid’’, ad € 800.000,- toe te voegen aan de nieuwe bestemmingsreserve BW&O en de reserve Dak- en Thuisloosheid op te heffen; 6. de begroting van het jaar 2026 en 2027 te wijzigen conform bijgevoegde begrotingswijziging nummer: 226054. Deadline Dit voorstel betreft een begrotingswijziging die ook is meegenomen in de perspectiefnota. Deze staat op 14 juni ter behandeling op de agenda van de raad. Het is daarom van belang dat dit stuk voorafgaand aan de behandeling van de perspectiefnota op de agenda staat op 23 juni. Gezien de doorlooptijden is het daarom essentieel dat dit stuk op 2 juni in het college kan worden behandeld. Raadsvoorstel Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De gemeente Dordrecht is aangewezen als centrumgemeente voor de taken Beschermd Wonen en Opvang. De integratie-uitkering Beschermd Wonen en de decentralisatie-uitkeringen Maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en ‘dak- en thuisloosheid’) maken onderdeel uit van de algemene uitkering uit het gemeentefonds die Dordrecht jaarlijks ontvangt. Daarmee maken ze Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT Zaaknummer 2026-0060608 deel uit van de gemeentebegroting van Dordrecht en ligt het budgetrecht bij de gemeenteraad van Dordrecht.

Het goedkeuren van de realisatie van de specifieke voorzieningen binnen gemeenten zal in de meeste gevallen onder de bevoegdheid van de raden in de betreffende gemeente vallen. Het beschikbaar stellen van het budget en mutaties in en uit de reserve zijn de bevoegdheid van de gemeenteraad van Dordrecht. De uitvoering van de taken vindt plaats in samenwerking tussen Dordrecht en de regiogemeenten Alblasserdam, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, HIA Ambacht, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht. De wijze waarop dit gebeurt is vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst (SOK). Goedkeuring van een samenwerkingsovereenkomst is een college bevoegdheid. De nieuwe SOK met bijbehorende Investeringsagenda en bestedingsplan is door alle negen colleges van de regio vastgesteld. De huidige samenwerkingsovereenkomst is sinds 1 januari 2026 van kracht. Wat is het doel? Wat? De gemeente Dordrecht is eind 2014 aangewezen als centrumgemeente voor de taken Beschermd Wonen en Opvang. Als zodanig ontvangen wij namens de regio de integratie-uitkering Beschermd Wonen en de decentralisatie-uitkeringen Maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en ‘dak- en thuisloosheid’). De uitvoering van de taken vindt plaats in samenwerking tussen Dordrecht en de regiogemeenten.

Sinds de start van de Wmo 2015 is Dordrecht zogenaamde ‘voordeelgemeente’ waar het gaat over de middelen die we jaarlijks ontvangen via de integratie uitkering Beschermd wonen. Met andere woorden, we ontvangen aanzienlijk meer middelen dan begroot. Het overschot gebruikten we om tekorten op MO te compenseren (waar we nadeelgemeente zijn) en het restant via een verdeelsleutel uit te keren aan de deelnemende regiogemeenten. In 2025 hebben een aantal bestuurlijke overleggen plaatsgevonden over het vaststellen van de nieuwe samenwerkingsovereenkomst. Belangrijk onderwerp van gesprek was het jaarlijkse overschot op de begroting Beschermd wonen en maatschappelijke opvang en de behoefte om het aanbod aan voorzieningen uit te breiden. Vanuit de centrumgemeente is daarop ingezet op een nieuwe manier van omgaan met deze overschotten waarbij het uitkeren van de overschotten aan individuele gemeenten wordt stopgezet. Het grootste argument hiervoor is het feit dat er nog steeds sprake is van wachtlijsten en een tekort aan passende voorzieningen. Mensen die wel hulp nodig hebben moeten te lang wachten om dat er simpelweg geen plek vrij is in een passende voorziening. Het realiseren van passende voorzieningen voor onze inwoners kost tijd, maar vraagt ook om betrokkenheid en inzet. In het verleden bleek met name de inzet vanuit de regiogemeenten soms weerbarstig.

Gemeenten willen wel en zien ook de noodzaak, maar het realiseren van daadwerkelijke oplossingen gaat langzaam en soms ook moeizaam. Door de middelen specifiek en meerjarig te bestemmen voor de investeringsagenda verwachten we dat de realisatiekracht en de bereidheid om hieraan bij te dragen bij alle gemeenten zal toenemen. Waarom? Om de inwoners in onze regio beter te kunnen ondersteunen, passende voorzieningen te ontwikkelen die aanvullend zijn op het bestaande aanbod en om aan de behoefte van oa de centrumgemeente en de gemeente Gorinchem te voldoen om een betere spreiding over de gehele regio te organiseren hebben we een uitgebreide analyse gemaakt. Dit heeft, met behulp van data uit oa het HHM Rapport, ons dashboard en gesprekken met onze uitvoeringsorganisatie (GRS), aanbieders en andere belanghebbende partijen, geresulteerd in een investeringsagenda met bestedingsplan. Beide zijn als bijlagen bij dit raadsvoorstel bijgevoegd. Waarom nu? Op dit moment hebben we nog de ‘voordeelgemeente’ positie. Er wordt in Den Haag echter al sinds een jaar of vijf gesproken over een mogelijke herberekening van de uit te keren middelen per centrumgemeente voor de regio aan de hand van een nieuwer verdeelmodel. Hoewel het invoeren hiervan al meerdere keren stil is komen te liggen is de boodschap van het rijk er vooralsnog één van uitstel en niet van afstel.

Juist door deze onzekere financiële positie is dit het moment om de overschotten bij elkaar te zetten. Hiermee creëren we een stevige financiële uitgangspositie om de komende jaren vol in te zetten op het realiseren van benodigde regionale voorzieningen. En zorgen Zaaknummer | 2026-0060608 we er met elkaar voor dat we ook in de toekomst nog de ondersteuning kunnen bieden aan hen die het nodig hebben. Wat zijn per beslispunt de argumenten en wat is hierop de toelichting? 1. | een bestemmingsreserve “Beschermd wonen en Opvang (BW&O)” te vormen ten behoeve van de investeringsagenda en preventieve maatregelen BW&O, met een looptijd van 2026 tot en met 2029; Het instellen van een reserve stelt ons in staat om de incidentele middelen meerjarig te kunnen investeren. 2. | een bedrag ter grootte van het verschil tussen de voor dit doel ontvangen middelen uit het gemeentefonds en de werkelijke uitgaven BW&O te onttrekken aan de exploitatie van 2026 en 2027 en dit te storten in de bestemmingsreserve “BW&O”; Zo stimuleren we alle gemeenten om over te gaan tot realisatie en nemen we de mogelijke prikkel van het ‘wachten’ weg. Ook kan op deze manier de door de Dordrecht en Gorinchem zo gewenste verbetering in de spreiding van voorzieningen over de gehele regio beter worden gerealiseerd. 3.

| het bestedingsplan voor de investeringsagenda 2026-2029 vast te stellen en hiervoor over een periode van 4 jaar een bedrag beschikbaar te stellen van € 29.7 miljoen en dit bedrag te onttrekken uit de reserve BW&O; de te realiseren opgaven zijn uitgewerkt in de investeringsagenda 2026-2029 inclusief bestedingsplan (zie bijlage). 4. | preventieve maatregelen in te zetten gericht op het bevorderen van uitstroom en het voorkomen van instroom van inwoners met GGZ Problematiek in regiovoorzieningen beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hiervoor een bedrag beschikbaar te stellen van €3 miljoen. Het bedrag te onttrekken uit de reserve BW&O; Het toevoegen van voorzieningen aan ons regionale aanbod alleen is niet voldoende. We zullen ook in toenemende mate moeten inzetten op preventie van instroom en bevorderen van duurzame uitstroom uit voorzieningen. We zien dat deze tot nog toe vooral lokaal ingevulde taak een belangrijk rol gaat spelen bij het toegankelijk houden van zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Om het lokale aanbod beter aan te laten sluiten op het regionale aanbod is het van belang om ook vanuit de regio op deze ontwikkeling te kunnen sturen. 5.

| De resterende middelen uit de reserve ‘’Dak- en Thuisloosheid’’, ad € 800.000,- toe te voegen aan de nieuwe bestemmingsreserve BW&O en de reserve Dak- en Thuisloosheid op te heffen; Deze middelen waren oorspronkelijk bedoelt om vraagstukken op het gebied van dak en thuisloosheid te financieren. In zowel de investeringsagenda als ook in de kaders voor preventie zijn soortgelijke doelen opgenomen tav de bevordering van maatschappelijke- en vrouwenopvang. Het toevoegen van dit bedrag is dan ook in lijn met het oorspronkelijke doel en draagt bij aan de dekking van het bestedingsplan. 6. | De begroting van het jaar 2026 en 2027 te wijzigen conform bijgevoegde begrotingswijziging met nummer 226054. Dit betreft een technisch handeling na akkoord op de bovenstaande inhoudelijke beslispunten Wat zijn kanttekeningen en/of risico’s bij dit voorstel? De gemeente Dordrecht heeft evenals de meeste regiogemeenten een bedrag ingeboekt in de meerjarenbegroting vanwege verwachte voordelen vanuit Beschermd Wonen en Opvang. Wel heeft de gemeente Dordrecht al rekening gehouden met een afname van deze vrijval richting de algemene middelen, vanwege de aangekondigde invoering van het woonplaatsbeginsel.

Door de projectmatige aanpak van knelpunten in de regio en de instelling en het gebruik van de bestemmingsreserve hiervoor, kan niet worden gegarandeerd dat de vrijval van middelen inderdaad (in deze omvang) plaatsvindt. De mogelijkheden hiertoe worden eind 2026 en 2027 bezien op basis van de gereserveerde middelen versus de investeringsopgave. Dit is opgenomen in de risicoparagraaf. Zaaknummer 2026-0060608 De financieel-technische verwerking van de kosten van de projecten is een punt van aandacht. Soms zal het gaan om investeringskredieten met een afschrijvingstermijn, soms om eenmalige bijdragen. Met het oog op de krappere toekomstige middelen, worden de kosten zoveel mogelijk incidenteel gedekt, binnen de ruimte de regelgeving daarvoor biedt. Welk (participatie)proces is doorlopen om tot dit voorstel te komen? In voorjaar 2025 hebben en aantal bestuurlijke overleggen plaatsgevonden over de samenwerkingsovereenkomst. In het BO bleek daarbij een gedeelde behoefte te bestaan aan een duidelijk perspectief. Zoals: waar willen we over 5 jaar staan en welke concrete bijdrage levert iedere gemeente? Zomer 2025 is daarom een Investeringsagenda opgesteld waarin de nog benodigde voorzieningen zijn opgenomen. Hierbij is samengewerkt met verschillende ketenpartners.

Najaar 2025 is samen met de regiogemeenten gekeken naar de mogelijke spreiding van voorzieningen uit de Investeringsagenda in de regio aan de hand van een proces van biedingen. In januari 2026 zijn alle negen colleges akkoord gegaan met de nieuwe samenwerkings- overeenkomst en bijbehorende Investeringsagenda. Hoe wordt dit betaald? Middelen vanuit de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds, met name de Integratie Uitkering Beschermd Wonen en de Decentralisatie Uitkeringen Opvang en Vrouwenopvang en het resterende bedrag uit de huidige reserve ''dak- en thuisloosheid''. Specifiek gaat het om middelen die niet in het bestedingsplan van de begroting Beschermd wonen en maatschappelijke opvang worden opgenomen en ook niet nodig zijn om te korten op posten binnen de begroting te dekken. Deze zullen voor de periode 2026 en 2027 aan de voorkant aan de bestemmingsreserve worden toegevoegd. Op dit moment gaat dit naar verwachting om € 14.657.560,- voor 2026 en €14.154.200,- voor 2027. Tot slot gaat het om het resterende bedrag van de reserve ''dak en thuisloosheid'' a € 888.240,- euro. Bij elkaar komt dit neer op een bedrag van 29.7 miljoen euro. Wat is het vervolg op het raadsbesluit? Jaarlijkse rapportage over de voortgang op de realisatie van de investeringsagenda via een raadsinformatiebrief.

Het college van Burgemeester en Wethouders Zaaknummer 2026-0060608 De raad van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 2 juni 2026 inzake Verzoek tot het instellen van een bestemmingsreserve voor Beschermd Wonen en Opvang; gelet op artikel 192, lid 1 van de Gemeentewet; b e s l u i t : 1. een bestemmingsreserve “Beschermd wonen en Opvang (BW&O)” te vormen ten behoeve van de investeringsagenda en preventieve maatregelen BW&O, met een looptijd van 2026 tot en met 2029. 2. een bedrag ter grootte van het verschil tussen de voor dit doel ontvangen middelen uit het gemeentefonds en de werkelijke uitgaven BW&O te onttrekken aan de exploitatie van 2026 en 2027 en dit te storten in de bestemmingsreserve “BW&O”. 3. het bestedingsplan voor de investeringsagenda 2026-2029 vast te stellen en hiervoor een bedrag beschikbaar te stellen van € 29.7 miljoen en dit bedrag te onttrekken uit de reserve BW&O. 4. preventieve maatregelen in te zetten gericht op het bevorderen van uitstroom en het voorkomen van instroom van inwoners met GGZ Problematiek in regiovoorzieningen beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hiervoor een bedrag beschikbaar te stellen van €3 miljoen. Het bedrag te onttrekken uit de reserve BW&O. 5.

de resterende middelen uit de reserve ‘’Dak- en Thuisloosheid’’, ad € 800.000,- toe te voegen aan de nieuwe bestemmingsreserve BW&O en de reserve Dak- en Thuisloosheid op te heffen; 6. de begroting van het jaar 2026 en 2027 te wijzigen conform bijgevoegde begrotingswijziging nummer: 226054. Aldus besloten in de vergadering van