Voorstel Vaststellen van het nieuwe SRoI-beleidskader en de menukaart – Pilot 2026/2028 - Raadsvoorstel.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

12 mei 2026

Betreft

Vaststellen van het nieuwe SRoI-beleidskader en de menukaart – Pilot 2026/2028

2026-0022828

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: menselijk kapitaal Openbaar:

Wim van der Kruijff Lerend en Ondernemend Dordrecht Opgaven / Gebiedsontwikkeling / Programma's - Arbeidsmarkt en Ja

Voorgesteld besluit 1. het SRoI pilot-voorstel met dekking op basis van de NBI-verdeelsleutel vast te stellen; 2. het nieuwe SRoI-beleidskader en de menukaart vast te stellen; 3. in te stemmen met ondertekening van het samenwerkingsconvenant SRoI door het college namens de gemeente Dordrecht. Raadsvoorstel Wat is het doel? De GR Sociaal voert op basis van de Participatiewet namens de 10 aanbestedende diensten (7 gemeenten, GR Sociaal, Dienst Gezondheidszorg & Jeugd (DG&J) en Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) het instrument Social Return on Investment (SRoI) uit. Het betreft een arbeidsmarktinstrument om maatschappelijke impact te realiseren via aanbestedingen en is onderdeel van het regionale inkoop-en aanbestedingsbeleid. De huidige invulling van SRoI is gericht op arbeidsparticipatie voor kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2026/2028 wordt een nieuw beleidskader SRoI getest. Daarbij staat de pilot: ‘niet Vinken maar Vonken!’ centraal. In plaats van voldoen aan een verplichting (afvinken), gaan ondernemers gemotiveerd aan de slag met een eigen innovatief actieplan (vonken). Zij krijgen een breed palet aan SRoImogelijkheden, gekoppeld aan de 3 Drechtse doelen en de huidige arbeidsmarktcontext. Was Toepassing Drempelwaarden: €50.000 (werken/levering) en €150.000 (diensten); SRoI van 5% standaard proportioneel ingezet.

Wordt Uniforme drempelwaarde van €100.000 voor werken, leveringen en diensten. Uitgangspunt altijd 5% van de opdrachtwaarde. Actieplan vormt bewijsmiddel direct na gunning.

Doelstelling Arbeidsparticipatie vanuit P-wet bevorderen Kaders

Geen vastgesteld SRoIbeleidskader

Brede welvaart stimuleren via 3 Drechtse doelen: bestaanszekerheid, inclusie en duurzaamheid.

Duidelijk beleidskader middels eenvoudige en concrete menukaart met 4 opties: arbeidsparticipatie, arbeidsontwikkeling, sociale Geen eenduidig uitvoeringsbeleid inkoop, maatschappelijke activiteiten. SRoI-

Zaaknummer

Geen handhaving

Waardering Inzet van doelgroep-kandidaten via vast model (bouwblokkensysteem). Keuzetabel met categorieën personen uitgedrukt in een inspanningswaarde waarmee je de Social Return verplichting kon afboeken.

Hoe groter de afstand tot de arbeidsmarkt, hoe hoger de inspanningswaarde die aan het bouwblok is toegekend.

2026-0022828

verplichting kan ten alle tijden worden ingevuld door financiële impuls aan lokale en landelijke initiatieven. SRoI-invulling via personen wordt altijd gebaseerd op daadwerkelijke factuurwaarde passend bij de huidige arbeidsmarktsituatie: bouwblokkensysteem vervalt.

Arbeidsontwikkeling: Het tarief wordt gedeclareerd op basis van de daadwerkelijke gefactureerde kosten.

Inkoop: totale factuurbedrag wordt opgevoerd.

Maatschappelijke Activiteiten: uniforme waardering van impact via The Social Handprint-meting. Data

Registratie via WIZZR Geen inzicht in gerealiseerde impact, geen rapportages

Beter gebruik van huidige data exportmogelijkheden in WIZZR. + slim meten van lokale impact via the Social Handprint. Structurele impactrapportages voor de regio

Uitvoering

SRoI-unit (BBD) van 2 Ffte registreert SRoI-verplichting (reactieve werkwijze)

Opgeschaalde Expertisecentrum SRoI (6fte) ontsloten via Werkcentrum adviseert, begeleidt en toetst proactief op nieuwe bredere ambitie.

Tabel 1 was/wordt SRoI Het vaststellen van het nieuwe SRoI-beleid en de pilot verloopt op dezelfde wijze als het huidige inkoop- en aanbestedingsbeleid. De 7 gemeenteraden en de 3 aanbestedende diensten worden gevraagd deze vast te stellen en het samenwerkingsconvenant te ondertekenen. Daarbij is door de GR Sociaal verzocht geen lokale aanpassingen te doen, om de uitvoering voor de Drechtstedengemeenten gelijk te houden. In het voorliggende pilotvoorstel wordt helder welke termijnen gelden, wat de reikwijdte is van het aanbod en hoe het proces verloopt. Wat zijn per beslispunt de argumenten en wat is hierop de toelichting? 1. Het SRoI-beleid was toe aan actualisatie. Door veranderende arbeidsmarktomstandigheden (zowel aan de vraag- als aanbodkant) en bredere maatschappelijke opgaven hadden contractpartijen behoefte aan een evaluatie van de SRoI. Deze heeft in 2024 plaatsgevonden. Gebaseerd op de bevindingen is een integrale werkgroep in 2025 aan de slag gegaan met het vormgeven van nieuw, eigentijds en innovatief beleid, waarmee de Drechtsteden vanaf Q2 2026 een bredere impact op de welvaartsdoelen realiseren. 2. Er ligt een groot onbenut potentieel voor maatschappelijke impact. Het inkoopvolume in de Drechtsteden is jaarlijks ongeveer 425 – 475 miljoen. Daarmee is bij structurele invulling van alle SRoI-verplichtingen een potentiële SROI-waarde gemoeid van € 33 miljoen.

Het grootste deel daarvan gaat om de opdrachtgever Drechtsteden (58%: WMO en personenvervoer) en om de Gemeente Dordrecht (17%). In het SRoI-registratiesysteem staan ruim 320 contracten die vanaf 1 januari 2023 lopende zijn, gaan lopen of zijn afgerond. Afgelopen 3 jaar waren er ca. 1.400 plaatsingen van personen. 3. Het nieuwe SRoI-beleid stuurt op een set van heldere resultaten. •

Grote maatschappelijke impact realiseren via aanbestedingen: impuls van potentieel €33 miljoen op thema’s inclusie, duurzaamheid en bestaanszekerheid in de 7 Drechtsteden.

Zaaknummer

2026-0022828

•

Volledige invulling van alle SRoI-verplichtingen: er vloeit geen geld meer weg in de Drechtsteden.

•

Eenvoud voor ondernemers door uniforme en herkenbare werkwijze met menukaart en actieplan.

•

Betere datamonitoring en zichtbaarheid van maatschappelijke impact via WIZZR en The Social Handprint.

•

Rechtszekere borging van SRoI, conform juridische beginselen van het aanbestedingsrecht: 1) gelijke behandeling, 2) transparantie, 3) proportionaliteit en 4) objectiviteit.

4. Het nieuwe beleid is juridisch weer accuraat. Het voorgestelde SRoI-beleid sluit aan bij aanbestedingswet (art. 2.80) en is opgesteld conform JKC-adviezen: •

SRoI leidt niet alleen naar de eigen regio; art 1.8 Aw (gelijkheid/non-discriminatie).

•

SRoI invulling blijft verband houden met doelgroepen p-wet; art 1.10 lid 2 onder h, (proportionaliteit), art 1.10a (eerlijke mededinging), art 2.80 Aw.

•

SRoI invulling blijft verband houden met de opdracht, Gids P 3.5.6

•

SRoI-opbrengsten worden niet gebruikt worden om capaciteit eigen uitvoering uit te breiden. HvJ EG 26 september 2000, zaak C31/87

Met de vaststelling van het pilotvoorstel zal de juridische en financiële grondslag van SRoI geborgd worden middels een samenwerkingsconvenant tussen de 10 aanbestedende diensten. Deze is bijgevoegd en formaliseert de financiële afspraken over dekkingswijze tijdens de pilot. 5. Met het nieuwe SRoI-beleid wordt voor alle branches een gelijk speelveld gecreëerd, ook bij de hoogte van het percentage. De 5%-verplichting bestaat in de Drechtsteden al sinds de jaren ‘90. Het betreft een uitvoeringsvoorwaarde (geen verrekenpost of inschrijfprijs). Met het hanteren van hetzelfde percentage voor alle branches voorkomen we een ‘race tot the bottom'. Daarbij schept aanpassing voor één branche een precedent voor andere branches. Er wordt dus niet meer met standaard verlagingen gewerkt voor specifieke branches of sectoren. Dit omdat het nieuwe verbrede kader altijd een mogelijkheid biedt om de SRoI in te vullen. Mocht er tijdens de nota van inlichtingen blijken dat het vastgestelde percentage te hoog is, dan kan er nog worden afgeweken. 6. Het nieuwe SRoI-beleid sluit aan op onze regionale en lokale doelen. •

Het nieuwe verbrede beleid sluit aan bij de Regionale Visie sociaal domein, de groeiagenda Smart Delta 2030, Ondernemen met Impact en het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI).

•

Ondernemers krijgen meer mogelijkheden (filosofie: niet Vinken maar Vonken!), waardoor draagvlak voor SRoI toeneemt binnen de Drechtsteden.

•

Door koppeling tussen SRoI en maatschappelijke activiteiten geven de Drechtsteden een grote impuls aan lokale maatschappelijke initiatieven (stichtingen, sociale ondernemingen en innovatieve projecten).

•

Uniforme toepassing en toetsingskader vergroten transparantie en uitvoerbaarheid.

•

Expertisecentrum SRoI borgt onafhankelijkheid, kwaliteit en ontzorgt zowel opdrachtnemers als opdrachtgevers.

7. Relatie met andere beleidsvelden en organisaties. •

Regionale uitbreiding: Hoewel het nieuwe SRoI-beleid zich in eerste instantie richt op de tien aanbestedende diensten (de zeven Drechtstedengemeenten, GR Sociaal, OZHZ en DG&J), wordt tijdens de pilotperiode 2026–2028 actief onderzocht of en op welke wijze meer regionale partners kunnen aansluiten. Daarbij gaat het onder meer om de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (VRZHZ) en de gemeente Gorinchem, die qua inkoopvolume, maatschappelijke opgaven en regionale samenwerking aansluiten bij de

Zaaknummer

2026-0022828

SRoI-ambitie. De pilot biedt ruimte om deze uitbreidingskansen in de bredere regio ZHZ te verkennen, zodat – bij bewezen succes – een groter regionaal bereik kan worden gerealiseerd. •

Dienstverlening aan Niet-Uitkeringsgerechtigden: De keuze voor P-wet dienstverlening aan alle Nuggers (27 november 2025, vastgesteld in AB van GR Sociaal) biedt belangrijke kansen voor de uitrol van het SRoI-beleid. Beide voorstellen versterken elkaar door arbeidsparticipatie te vergroten en onbenut arbeidspotentieel beter te benutten. Vroegtijdige ondersteuning van Nuggers vergroot de beschikbaarheid van geschikte kandidaten voor SRoI, terwijl SRoI zorgt voor concrete werk- en ontwikkelplekken.

Wat zijn kanttekeningen en/of risico’s bij dit voorstel? 1. Juridische begrenzing: SRoI mag niet uitsluitend toeleiden naar de eigen regio; inzet van landelijke kandidaten en initiatieven moet toegankelijk blijven voor ondernemers die hierop willen inzetten. 2.

Capaciteit: uitbreiding van de SRoI-unit tot Expertisecentrum op middellange termijn is voorwaardelijk voor het slagen van de verbrede SRoI-ambitie. Het voorstel is te starten met een pilot in 2026-2028. Bij succes wordt het nieuwe beleid alsook de inzet structureel gecontinueerd. Voor het genereren van de totale 33 miljoen aan potentiële SRoI-waarde is minimaal (obv. capaciteit Rotterdam en Haaglanden) +4fte nodig. Na 1 jaar (Q2 2027) en na afloop (Q2 2028) wordt het gerealiseerde rendement geëvalueerd en besparingen opgenomen in de begroting van de GR Sociaal.

3.

Risico op vrijblijvendheid: mogelijk resterend risico op vrijblijvendheid. Mitigatie: Indien de SRoI ook na de maatschappelijke financiële bijdrage niet wordt ingevuld tot overeengekomen omvang, wordt een korting opgelegd door de opdrachtgever. De korting is gelijk aan het (resterende) niet-vervulde SRoI-bedrag. De korting wordt geëffectueerd door inhouding van het (rest)bedrag op de laatste termijn die wordt verrekend in de eindrekening van de overeenkomst.

4.

Doorwerking in contractkosten: Er bestaan zorgen dat opdrachtnemers maatschappelijke inzet (deels) verwerken in hun prijsstelling, waardoor een deel van de beoogde maatschappelijke opbrengst indirect door gemeenten zelf wordt gefinancierd. Alhoewel de 5%-verplichting in de Drechtsteden reeds sinds jaren ’90 bestaat en het primair een uitvoeringsvoorwaarde betreft (geen verrekenpost op inschrijfprijs) is het belangrijk deze zorg expliciet mee te nemen als onderzoeksvraag in de pilotperiode. In de evaluatie wordt geanalyseerd of, en in welke mate, sprake is van kostenverhoging en hoe deze zich verhoudt tot de gerealiseerde maatschappelijke impact.

5.

Proportionaliteit vast SRoI-percentage voor sommige aanbestedingen: Een vast SRoIpercentage is mogelijk niet proportioneel vanwege de (veranderde) verhouding tussen levering en inzet personeel. Bij sommige aanbesteding is de verhouding anders geworden. Waarmee een groot deel van de opdracht in leveringen zit. Hierdoor is een percentage van 5 % niet proportioneel bij alle aanbestedingen. Indien het percentage boven de praktijkmogelijkheden ligt, is het mogelijk om een afwijking in te dienen. Dit kan door de opdrachtgever door advies te vragen bij het expertisecentrum SRoI of door de opdrachtnemer tijdens de Nota van Inlichtingen.

6.

Overname verantwoordelijkheid bedrijven: De uitbreiding van de SRoI-unit betekent nadrukkelijk niet dat de Drechtsteden verantwoordelijkheden van bedrijven overnemen. Bedrijven blijven zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van hun SRoI-activiteiten; de SRoI-unit adviseert, begeleidt en toetst, maar voert geen maatschappelijke activiteiten uit. De opschaling zorgt juist voor meer duidelijkheid, proportionaliteit en juridische borging, waardoor bedrijven hun SRoI-verplichtingen eenvoudiger en effectiever zelf kunnen realiseren.

7.

Rol van stichtingen: De nieuwe SRoI is geen subsidieprogramma of reddingsfonds. SRoI financiert geen organisaties, maar stimuleert bedrijven om maatschappelijke impact te realiseren op de drie Drechtse doelen. De menukaart is vraaggestuurd; alleen wanneer reguliere opties niet passend zijn, kan per aanbesteding een bijdrage worden geleverd aan concrete, meetbare activiteiten van maatschappelijke initiatieven, vastgesteld via de Social Handprint.

Zaaknummer

2026-0022828

Welk (participatie)proces is doorlopen om tot dit voorstel te komen? Het nieuwe beleidskader en de menukaart zijn ontwikkeld in samenspraak met de gemeenten, inkoop, de huidige SRoI-unit, contractmanagement, civiele aannemers, werkgevers uit de regio en maatschappelijke partners. Zij werden in juli–oktober 2025 breed geconsulteerd en/of schreven mee in co-creatie: •

Ambtelijk Overleg economie en werken (Smart Delta Drechtsteden gemeenten)

•

Presentatie SRoI in OZHZ + diverse afstemmingen met DG&J

•

3 besprekingen in ROO ONW (GR Sociaal)

•

Fysieke overlegtafels contract management (FOT BW&O + Begeleiding)

•

Bestuurlijke tafel economie (Smart Delta Drechtsteden gemeenten)

•

Bijeenkomsten via Kring GWW (civiele aannemers), Federatie en Werkgevers Drechtsteden

•

Betrokkenheid van lokale maatschappelijke initiatieven (Stichtingen en innovatieve projecten)

•

Regionale ambtelijke consultatie in het SAB tbv. vaststelling OZHZ en DG&J. Hierin nemen de gemeentesecretarissen en 3 directeuren van de regelingen plaats

Hoe wordt dit betaald? Voor de pilot-periode van 2026Q2 tot en met 2028Q2 is 4fte extra capaciteit nodig bij de SRoIunit, aanvullend op de huidige 2fte. Dit volgt uit het aantal contracten, de SRoI-waarde en een vergelijking met de regio Rotterdam. Zie voor meer details de toelichting in de bijlage. Hierin staat ook een verdere uitwerking van de hierna genoemde verdeelsleutel en de inhoudelijke personele consequenties. De totale gezamenlijke kosten van deze tijdelijke opschaling bedragen € 500.000 per jaar, bestaande uit loonkosten en overheadkosten. Gedurende de looptijd van de 2-jarige pilot blijft de GR Sociaal de huidige structurele capaciteit van 2fte zelf dekken. De opschaling van de eerste 2fte (€ 250.000 per jaar) wordt voorgesteld te financieren door de 10 aanbestedende diensten (GR Sociaal, OZHZ, DG&J en zeven gemeenten) naar rato van hun netto beïnvloedbaar inkoopvolume. Voor Dordrecht bedraagt dit 41,68% van het totaal, waarmee de Dordtse bijdrage wordt begroot op € 104.197 per jaar, voor beide jaren van de pilot. Deze Dordtse bijdrage kan worden gedekt uit het structurele Dordtse arbeidsmarktbudget. De opschaling van de tweede 2fte (eveneens € 250.000 per jaar) wordt door de Arbeidsmarktregio Drechtsteden bekostigd uit het Impulsbudget Hervorming Arbeidsmarktinfrastructuur van SZW. Wat is het vervolg op het raadsbesluit? Besluitvormingstraject •

13 januari ’26: behandeling in DB GR Sociaal

•

21 januari ’26: vaststelling in Regionaal Beraad Arbeidsmarktregio Drechtsteden

•

29 januari ’26: vaststelling in AB GR Sociaal

•

Conform route inkoop- en aanbestedingsbeleid 2020: behandeling in 7 colleges (februari ’26) ter doorgeleiding naar gemeenteraden.

•

Februari ‘26: separate vaststelling door OZHZ en DG&J.

•

Q2 2026: vaststelling in 7 gemeenteraden met ondertekening samenwerkingsconvenant tussen de 10 aanbestedende diensten. Deze formaliseert de financiële afspraken over dekkingswijze tijdens de pilot.

Uitvoering Q2 2026: Implementatie bij start pilot 2026-2028: •

Juridische en financiële borging afspraken SRoI: ondertekening samenwerkingsconvenant

•

Afronding uitvoeringshandboek Expertisecentrum SRoI: 1.

Processtappen SRoI (van gunning tot afronding)

Zaaknummer

2026-0022828

2.

Eenduidige toetsingskaders per menukaartoptie (formats)

3.

Inbedding nieuwe rollen en verantwoordelijkheden

4.

Uitvoering monitoring, data & rapportage (evaluatie en doorontwikkeling)

5.

Escalatieladder en Sancties

6.

Eenduidig format actieplan SRoI

•

Communicatie Smart Delta: communicatie over uitvoeringsprocessen; gerealiseerde impact.

•

Techniek: doorvoeren wijzigingen in datasysteem WIZZR;

•

HR: Opschaling SRoI-unit naar Expertisecentrum SRoI (+4fte), ontsloten via Werkcentrum Drechtsteden;

•

o

Creatie van actuele functieprofielen met beschreven taken, verantwoordelijkheden, vereiste kennis en vaardigheden.

o

Werving en selectie van vereiste nieuwe capaciteit.

Inkoop en contractmanagement: Borging in contracten, inkoop- en aanbestedingsbeleid en bestekken.

Q2 2026: start nieuw SRoI-beleid onder pilot 2026-2028 Q2 2028: evaluatie SRoI adhv. monitoring, data & rapportage zoals beschreven. Op basis van resultaten pilot SRoI structureel borgen. Communicatie •

Inzet van breed gedragen communicatiestrategie via communicatie Smart Delta Drechtsteden

•

Doelgroepen: BCF’s economie, ondernemers, aanbestedende diensten, maatschappelijke partners.

•

Middelen: hand-out, menukaart, masterclass (najaar 2025), diverse presentaties bestuurlijke tafels

•

Boodschap: ‘Niet vinken maar Vonken!’, ondernemen met impact.

Het college van Burgemeester en Wethouders

Zaaknummer

2026-0022828

De raad van de gemeente DORDRECHT en de BURGEMEESTER van de gemeente DORDRECHT, ieder voor zover het zijn bevoegdheid betreft; gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 12 mei 2026 inzake Vaststellen van het nieuwe SRoI-beleidskader en de menukaart – Pilot 2026/2028;

besluit:

1. het SRoI pilot-voorstel met dekking op basis van de NBI-verdeelsleutel vast te stellen; 2. het nieuwe SRoI-beleidskader en de menukaart vast te stellen; 3. in te stemmen met ondertekening van het samenwerkingsconvenant SRoI door het college namens de gemeente Dordrecht.

Aldus besloten in de vergadering van