Voorstel Inzet van landelijke coronacompensatiepakketten op Sociaal Domein - Raadsvoorstel.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer Betreft

2021-0079801 Inzet van landelijke coronacompensatiepakketten op Sociaal Domein

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Pijler Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Rik van der Linden Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Sociale Leefomgeving Stad - Zorg & Ondersteuning Susan van Oostrom-van der Meijden saw.van.oostrom-vander.meijden@dordrecht.nl Dorrit Verkade Ja

Voorgesteld besluit in 2021 en 2022 middelen te besteden aan het dempen van de corona effecten en het op peil houden van onze bestaande voorzieningen, te weten:  € 590.082,- voor het doorbreken van sociaal isolement, versterken van het mentaal welbevinden en activeren van kwetsbare groepen;  € 590.081,- voor het terugdringen van wachtlijsten bij de sociale wijkteams. Deze inzet ad € 1.180.163,- te dekken vanuit het 'jeugdpakket', het steunpakket 'sociaal en mentaal welzijn en leefstijl en de overheveling van de 're-integratiemiddelen', zoals tijdens de decembercirculaire 2020 vastgesteld. Alle middelen zijn afkomstig van steunpakketten vanuit het Rijk; de begroting 2021 te wijzigen conform bijgevoegde begrotingswijziging met nummer BWN 221022; de niet-bestede middelen in 2021 over te hevelen naar 2022, waardoor we maximaal kunnen inzetten op het ondersteunen van onze burgers. Raadsvoorstel Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De raad stelt het kader voor beleid en is bepalend voor het stellen van maatschappelijke doelen. Het college draagt zorg voor planning en realisatie van de doelen. Het is van belang om lokaal te bepalen hoe en waarop we de middelen uit de steunpakketten vanuit het Rijk willen inzetten, om dit vervolgens in ons lokale beleid een plek te kunnen geven.

Wat is het doel? Het streven om de stad Dordrecht nog socialer en zorgzamer te maken was al breed omarmd. Door in 2021 en 2022 verder in te zetten op de variatie aan activiteiten, voorkomen we escalatie van

Zaaknummer

2021-0079801

problematiek en versterken we de mogelijkheden om inwoners passend te ondersteunen in hun hulpvraag. Met de middelen uit de steunpakketten streven we 2 doelen na, die elkaar aanvullen: 1. doorbreken sociaal isolement, versterken mentaal welbevinden en activering kwetsbare groepen; 2. terugdringen wachtlijsten bij de sociale wijkteams. Wat zijn per beslispunt de argumenten en wat is hierop de toelichting? Dit raadsvoorstel is een integraal voorstel voor de (gedeeltelijke) inzet van drie steunpakketten: 'jeugdpakket', 'sociaal en mentaal welzijn en leefstijl' en 're-integratiemiddelen' met de resterende waarde van afgerond 1,2 miljoen euro. Het Rijk stelt dit geld beschikbaar met de volgende opdracht: 'op kortere termijn moeten we de gevolgen van de stevige maatregelen zien te dempen en structurele schade zo veel mogelijk proberen te voorkomen'. We zien dat drie groepen in de samenleving het hardst geraakt worden door de coronacrisis: inwoners met een lage sociaal economische status (SES), ouderen en jongeren.  Onder de mensen met een lage SES zijn meer besmettingen en grotere gezondheidsproblemen. Ook blijkt dat deze groep mensen, vanwege corona, relatief vaak hun werk verliezen en een beroep moeten doen op de sociale zekerheid.

Verder blijkt dat deze groep vaker argwanend staat tegenover vaccinatie, waardoor juist bij hen de eerdergenoemde problemen en risico's langer aanhouden. Onder hen zijn relatief veel jongvolwassenen, mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en mensen met een arbeidsbeperking.  Het gezondheidsrisico van het COVID-19 virus is voor ouderen groot. Daarnaast is de eenzaamheid onder ouderen tijdens de coronacrisis toegenomen door sociale isolatie en beperkte contacten. De eenzaamheid groeide vooral hard bij de oudste ouderen (vanaf 80 jaar). Het Sociaal Cultureel Planbureau rapporteerde in september 2020 een toename van 8% met betrekking tot emotionele eenzaamheid onder 75-plussers.[1] Dit betrof de eerste golf. Het is aannemelijk dat deze cijfers aanzienlijk zijn gestegen in de tweede golf. Sociale netwerken van ouderen waren al kleiner dan bij jongeren maar zijn door sociale isolatie nog kleiner geworden.  Jongeren zijn weliswaar minder kwetsbaar voor het virus, maar worden wel hard geraakt door de maatregelen. Hun sociale contacten zijn flink teruggelopen en een deel heeft leerachterstand of studievertraging opgelopen. Bijna de helft van de jongeren (18-24 jaar) voelt zich nu slechter dan voor de crisis; tegenover een kwart van alle Nederlanders [2]. Kinderen en jongeren (8-18 jaar) geven aan zich minder gezond te voelen dan in 2018.

Zo voelen meer jongeren zich somber (+10%), hebben ze meer angstklachten (+15%) en zien we een verdubbeling van jongeren met ernstige angstklachten[3]. Naast de impact van de crisisaanpak hebben jongeren ook te maken met kwesties die al voor de coronacrisis speelden: kansenongelijkheid in het onderwijs, zorgen om de kwaliteit van onderwijs en het vinden van een baan en een eigen woonruimte. Onze inzet vanuit de drie steunpakketten richt zich hoofdzakelijk op deze groepen en sluit inhoudelijk aan op het beleid dat is vastgelegd in het Lokaal plan jeugd, het Wmo-beleidsplan, de lokale nota Publieke Gezondheid en het investeringsplan Sociaal Domein. Er is ook een inhoudelijke relatie gelegd met de probleemanalyse van het Sociaal Cultureel Planbureau en lokale signalen van bewoners en partners. Doel 1: doorbreken sociaal isolement, versterken mentaal welbevinden en activering kwetsbare groepen Wat zien we? We zien een toename in sociaal isolement en gevoelens van eenzaamheid, met als gevolg een stijging van psychische en psychosomatische klachten, depressie, stress, slecht slapen, piekeren, etc. Daarnaast zien we ook dat de coronamaatregelen er toe hebben geleid dat de drempel om een ondersteuningsbehoefte kenbaar te maken of een hulpvraag te stellen hoog is. Vertrouwde ontmoetingsplekken zijn lang dicht geweest of hebben op dit moment nog een kleinere capaciteit.

Zaaknummer

2021-0079801

Dit geldt ook voor een deel van het welzijn- en ondersteuningsaanbod. Daarnaast zijn inwoners met een lage SES minder digitaal vaardig of hebben geen middelen tot hun beschikking om gebruik te maken van de online dienstverlening die in deze tijd een hoge vlucht heeft genomen. Ook toenemende stress en een oplopend wantrouwen jegens de overheid maakt dat mensen hun hulpvragen niet goed durven of kunnen stellen. Wat gaan we doen? We versterken het proactief en naar buiten gerichte werken in de wijken om inwoners op te zoeken, te activeren en toe te leiden naar bestaande ontmoetingsplekken, welzijnsaanbod of (vrijwilligers)werk. De inzet richt zich hoofdzakelijk op wijken met inwoners met een lage SES. Ook is er specifieke aandacht voor ouderen middels huisbezoeken en jongeren via natuurlijke vindplaatsen, zoals het onderwijs en het verenigingsleven. Hierbij maken we gebruik van de kennis die er is vanuit de bestaande aanpak Eenzaamheid en de ervaring van maatschappelijke organisaties in de wijken. De naar buiten gerichte aanpak wordt uitgevoerd door vrijwilligers (o.a. de organisaties van Samen Dordt) en professionals (buurtwerk, jongerenwerk). Ontmoeten We geven een Impuls aan bestaande maatschappelijke initiatieven en het algemeen aanbod. Ontmoeting en activiteiten voor de doelgroepen die het hardst geraakt zijn, krijgen extra aandacht.

Vrijwillige maatjesprojecten en vangnetwerken krijgen een impuls, zo ook activiteiten gericht op zingeving/ mentale weerbaarheid. Ook organiseren we dialogen in de wijken om verharding en tweedeling tegen te gaan en geven we voorlichting over corona en bijbehorende thema's. Ophalen (impliciete) hulpvragen We willen de ondersteuningsbehoefte zo vroeg mogelijk in beeld krijgen om erger te voorkomen. Ontmoetingsmogelijkheden in de eigen omgeving en van laagdrempelige aard vormen de succesfactor voor het ontstaan van vertrouwen. Laagdrempelige ontmoetingsplekken vervullen daarmee een belangrijke rol bij het ophalen van impliciete hulpvragen. We trainen daarom vrijwilligers en professionals in en om ontmoetingsplekken in het signaleren, oppakken en doorverwijzen van (impliciete) hulpvragen. We sluiten daarvoor zoveel mogelijk aan bij de visie op ontmoetingsplekken. Activeren en ontwikkelen digitale vaardigheden Voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt willen we extra plekken beschikbaar stellen om te participeren en (waar mogelijk) arbeidsmatige vaardigheden te ontwikkelen. Daarnaast zien we dat digitalisering een vlucht heeft genomen. Naar verwachting zal dit een blijvende verandering zijn. Vrijwilligers en professionals trainen inwoners met een lage SES om hen meer digitaal vaardig te maken.

We stellen devices beschikbaar via ontmoetingsplekken en helpen hen ter plekke. Doel 2: Terugdringen wachtlijsten bij de sociale wijkteams Wat zien we? We zien de druk op de sociale wijkteams toenemen. Het aantal cliënten neemt zichtbaar toe, maar ook de complexiteit. We zien dat de inhoud van veel vragen van inwoners (ook) corona gerelateerd zijn. De problematiek is mede toegenomen door het (tijdelijk) wegvallen van zorg (bijvoorbeeld dagbesteding) en door angst voor besmetting en minder (fysieke) bereikbaarheid van hulpverlening in de regionale zorgmarkt, wat leidt tot uitgestelde hulpvragen. We vermoeden dat deze cliëntengroei en complexiteit voorlopig nog zal toenemen. Dit heeft impact op de wachtlijst en wachttijd van de sociale wijkteams. Voorbeelden van toegenomen vragen:  Inwoners met een licht verstandelijke beperking die moeite hebben om te participeren en waarbij de gevolgen van corona extra impact hebben op diverse leefgebieden (wonen, werk, dagbesteding, etc.).  Meer financiële vragen bij de sociale wijkteams. Bestaanszekerheid staat bij sommige groepen onder druk.  De Ouder-Kind-coaches constateren een toename van psychische klachten. Er is een stijging te zien in depressies en suïcide gedachten onder jongeren.

Zaaknummer

2021-0079801

 Toename van eenzaamheid en verwaarlozing onder ouderen. Ook ouderen die hun kinderen in nood in huis nemen, o.a. doordat er te weinig passend aanbod aan huisvesting is, met soms bijkomende problematiek.  Er melden zich meer inwoners met verward gedrag o.a. bij Sociaal Wijkteam Centrum.  Beschikbaarheid van voorzieningen in de regionale zorgmarkt staat onder druk (vooral bij de GGZ) waardoor langer overbruggingszorg moet worden geboden door de sociale wijkteams. Wat gaan we doen? We willen tijdelijk de capaciteit voor de sociale wijkteams uitbreiden om de golf van cliënten èn de complexiteit van de vragen het hoofd te kunnen bieden, zodat de wachttijden en wachtlijsten zoveel mogelijk binnen de vastgestelde kaders blijven. De inzet in het voorveld, zoals beschreven bij besluitpunt 1, moet de druk op de sociale wijkteams ook doen afnemen.

[1] SCP, Welbevinden ten tijde van corona, 10 september 2020, p 12 Welbevinden+ten+tijde+van+corona (1).pdf [2] I&O Research (17 nov 2020), ‘Corona: draagvlak, welzijn & gedrag’ [3] Emma Kinderziekenhuis UMC Amsterdam (18 oktober 2020), ‘coronamaatregelen maakt jongeren angstiger en somberder’ Wat zijn kanttekeningen en/of risico’s bij dit voorstel? Korte termijn Bij urgente zaken hebben wij al geld uitgegeven en u geïnformeerd via de raadsinformatiebrieven inzake coronamaatregelen. Het gaat dan om:  De inzet van extra middelen op jeugd voor ontmoeting, activiteiten en deskundigheidsbevordering (raadsinformatiebrief Coronamaatregelen (13 april 2021), kenmerk InProces BBV: 2021-0051279).  De implementatie van de gratis bellen-app van aanbieder Bueno (raadsinformatiebrief Gratis bellen-applicatie, kenmerk InProces BBV: 2021-0043060).  De extra inzet op het re-integreren van inwoners die tijdens corona hun baan verloren (raadsinformatiebrief Coronamaatregelen (8 juni 2021), kenmerk 2021-0076806). In de bestuursrapportage worden deze urgente interventies financieel verwerkt. De voorbereiding van wijk-ontmoetingen, preventieve inzet jeugdverslavingszorg en enkele sportprogramma's start zo snel mogelijk om in de zomervakantie ten uitvoer te komen (zie raadsinformatiebrief Coronamaatregelen (8 juni 2021), kenmerk 2021-0076806). De dekking hiervan loopt mee in dit raadsvoorstel.

Uitvoer planning We overleggen met onze ketenpartners om de interventies van dit raadsvoorstel te concretiseren, te implementeren en te voorzien van een tijdpad. De resterende beschikbare middelen ad € 1.180.163,- fungeren hierbij in ieder geval als taakstellend projectbudget voor de periode 2021 en 2022. Andere steunpakketten en reguliere inzet Voor onderwijs heeft het Rijk geld vrijgemaakt in het Nationaal Programma Onderwijs. Dit geld gaat naar de schoolbesturen. Gemeenten hebben een coördinerende en de verbindende rol met betrekking tot het opstellen van de schoolplannen. Naar verwachting zal pas voor de zomervakantie bekend worden hoeveel geld gemeenten ontvangen voor deze rol en eventuele extra inzet met betrekking toto onderwijs. Wat betreft gezondheid stelt het Rijk € 23 miljoen beschikbaar aan gemeenten voor de inzet van gezonde leefstijlinterventies en het versterken van de uitvoering van afspraken in de lokale preventieakkoorden. De verdeling naar gemeenten wordt in juni bekend gemaakt en zal middels de regeling SPUK Sportakkoord uitgekeerd worden aan gemeenten.

Zaaknummer

2021-0079801

Met betrekking tot de thema's mantelzorg en bestaanszekerheid wordt vanuit bestaand beleid (mantelzorgbeleid en programma Samen tegen armoede) al extra budget ingezet om de coronaeffecten te dempen. Deze twee thema's maken om die reden geen onderdeel uit van dit raadsvoorstel. Tot slot heeft Dordrecht als centrumgemeente € 134.243,- ontvangen voor extra begeleiding van dak- en thuislozen om hen zo snel mogelijk van een woonplek (met begeleiding) te voorzien. De inzet van deze middelen valt buiten de scope van dit raadsvoorstel. Monitoring en verantwoording Met de eenmalige middelen die we tot onze beschikking hebben willen we snel en vanuit vertrouwen kunnen handelen. Het gaat om eenmalige projecten met een kop en een staart en het tijdelijk opplussen van de reguliere inzet (omdat problematiek toeneemt in aantal en complexiteit). We willen dat de middelen maximaal besteed worden en kiezen er daarom voor alleen in grote lijnen en hoofdzakelijk op kwalitatieve wijze te monitoren of het geld goed is besteed. Dit laten we terugkomen in de raadsinformatiebrieven inzake coronamaatregelen. Welk (participatie)proces is doorlopen om tot dit voorstel te komen? Bij de ontwikkeling van alle acties in het kader van corona zijn partners betrokken en is gesproken over inhoudelijke ontwikkelingen, wensen, knelpunten en kansen.

We volgen daarbij de onderzoeken over de knelpunten door corona op de voet. Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten?  Het steunpakket Re-integratie is in de budgetoverheveling meegenomen naar 2021 (20210015602).  Beleidsplannen: Investeringsplan Sociaal Domein Lokaal plan jeugd Wmo-beleidsplan Lokale nota Publieke Gezondheid  Raadsinformatiebrief Coronamaatregelen (8 juni 2021), kenmerk 2021-0076806. Hoe wordt dit betaald? Het Rijk heeft extra middelen in december 2020 en maart 2021 ter beschikking gesteld ter compensatie van de (financiële) gevolgen van de coronacrisis. We zetten deze middelen in 2021 en 2022 in.

Landelijke compensatiepakketten (= dekking)

euro's

Budgetoverheveling 2020 voor re-integratie (decembercirculaire 2020)

419.000

Pakket maart 2021 voor begeleiding kwetsbare groepen

275.227

Pakket maart 2021 voor bestrijding eenzaamheid ouderen

241.631

Pakket maart 2021 voor jeugd Totaal

605.305 1.541.163 (A)

AF: Urgentie interventies in 2021 Extra inzet ontmoeting, activiteiten en deskundigheidsbevordering jeugd

220.000 *

Extra inzet re-integratie

115.000 *

Gratis bellen-app van Bueno Totaal Resterende middelen

26.000 * 361.000 (B) 1.180.163

Zaaknummer

2021-0079801

(A-B) Inzet resterende middelen 2021-2022 Doorbreken sociaal isolement, versterken mentaal welbevinden en activering kwetsbare groepen Terugdringen wachtlijsten bij de sociale wijkteam Totaal

590.082 590.081 1.180.163

* Vooruitlopend op dit raadsvoorstel hebben we, zoals eerder aangegeven, enkele urgente interventies op het Sociaal Domein gepleegd. De kosten en bijbehorende dekking hiervan maken onderdeel uit van deze financiële opstelling om een totaal beeld te geven van de inzet van de landelijke steunpakketten. We hebben deze urgente interventies verwerkt in onze bestuursrapportage 2021. De beoogde inzet van de overige middelen verwerken we (via bijgevoegde begrotingswijziging) in de begroting 2021 na uw besluitvorming over dit raadsvoorstel. Wat is het vervolg op het raadsbesluit? We stellen voor de middelen te verdelen over een periode van twee jaar: 2021-2022. Dit omdat de komende jaren nog veel coronagerelateerde hulp nodig zal zijn en mogelijk ook nu nog niet bekende problemen opduiken. Gedurende deze periode koppelen we de stand van zaken terug via de raadsinformatiebrieven inzake corona.

Het college van Burgemeester en Wethouders

Zaaknummer

2021-0079801

De raad van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van landelijke coronacompensatiepakketten op Sociaal Domein;

inzake Inzet van

gelet op artikel 160, lid 1 onder a van de Gemeentewet;

besluit:

in 2021 en 2022 middelen te besteden aan het dempen van de corona effecten en het op peil houden van onze bestaande voorzieningen, te weten:  € 590.082,- voor het doorbreken van sociaal isolement, versterken van het mentaal welbevinden en activeren van kwetsbare groepen;  € 590.081,- voor het terugdringen van wachtlijsten bij de sociale wijkteams. Deze inzet ad € 1.180.163,- te dekken vanuit het 'jeugdpakket', het steunpakket 'sociaal en mentaal welzijn en leefstijl en de overheveling van de 're-integratiemiddelen', zoals tijdens de decembercirculaire 2020 vastgesteld. Alle middelen zijn afkomstig van steunpakketten vanuit het Rijk; de begroting 2021 te wijzigen conform bijgevoegde begrotingswijziging met nummer BWN 221022; de niet-bestede middelen in 2021 over te hevelen naar 2022, waardoor we maximaal kunnen inzetten op het ondersteunen van onze burgers.

Aldus besloten in de vergadering van

Zaaknummer

Bijlagen 1. 2.

BWN 221022 - Voorblad BWN 221022 - Rubriek 6 Begrotingswijziging Exploitatie

2021-0079801