Voorstel Instemmen met Uitgangspunten zienswijzeprocedure projectbesluit Hel- en Zuilespolder - Raadsvoorstel.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

27 augustus 2024

Betreft

Instemmen met Uitgangspunten zienswijzeprocedure projectbesluit Hel- en Zuilespolder

2024-0088082

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Tanja de Jonge Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Wijken - Wijk-, Gebieds- & Accountmanagement Désirée Anink d.anink@dordrecht.nl Sven Langenberg Ja

Voorgesteld besluit in te stemmen met in bijlage 2 en 3 opgenomen voorwaarden en eisen, zodat deze ingebracht kunnen worden in de zienswijzeprocedure van het door de minister van Infrastructuur en Waterstaat te nemen projectbesluit; het raadsvoorstel 'Voorwaarden en geen medewerking wijzigen omgevingsplan Hel en Zuilespolder' (zaaknummer 2023-0173873) d.d. 19 december 2023 niet te behandelen in de gemeenteraad, af te voeren van de agenda en terug te sturen naar het college. Deadline De planning voor het raadsvoorstel is als volgt, daar door RWS is aangegeven dat de zienswijze procedure in oktober gestart gaat worden en de gemeente zich in deze procedure wil baseren op de in dit voorstel genomen besluiten: Optie

Agenda indienen voor PO

PO

College

Agendacie

Oordeelsv. cie's

Raadsvergadering

1

14 aug.

19 aug.

27 aug.

3 sept.

17 sept.

24 sept.

Agendacie

Technisch + Raadsvergadering Oordeelsv. cie's

Eventuele terugval optie is: Optie

Agenda indienen voor PO

PO

College

2

14 aug.

19 aug.

27 aug. + 17 sept. 3 sept.

1 + 8 okt.

15 okt.

Voornoemde planning heeft het risico in zich dat RWS op 1 oktober de zienswijzeprocedure start. In dat geval heeft de gemeente zes weken de tijd om haar zienswijze in te dienen. Dat betekent dat de zienswijze uiterlijk 11 november moeten worden ingediend. Ambtelijk kan vanaf 1 oktober reeds gestart worden met het opstellen van de zienswijze. Deze moet mogelijk op details na 15

Zaaknummer

2024-0088082

oktober dan nog beperkt worden aangepast naar aanleiding van het raadsbesluit. Het college heeft de bevoegdheid de zienswijze in te dienen. Dat maakt dat na 15 oktober nog ruimte beschikbaar is om de definitieve zienswijze op te stellen en in te dienen op basis van het raadsbesluit. Raadsvoorstel Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De gronden in de Hel- en Zuilespolder (onderdeel van de Sliedrechtse Biesbosch) zijn grotendeels eigendom van de gemeente. Het Rijk heeft echter de bevoegdheid om het plan aangaande de inrichting van de Hel- en Zuilespolder mogelijk te maken, ondanks het feit dat de gemeente, en daarmee de raad, in principe de bevoegde partij is om te bepalen wat er wel of niet met deze gronden mag gebeuren. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft de betrokken minister de bevoegdheid om via een projectbesluit het gemeentelijk omgevingsplan te wijzigen en tot onteigening over te gaan. Het projectbesluit is bedoeld als generieke regeling om projecten met een publiek belang sneller en beter tot uitvoering te brengen. Deze procedure vraagt een brede verkenning en vroegtijdige participatie. De gemeente krijgt bij een projectbesluit de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen.

Daar Rijkswaterstaat (RWS) zich wil houden aan de uiterlijke opleverdatum van de Kader Richtlijn Water (KRW)-maatregel in 2027, heeft RWS op 28 november 2023 een brief gezonden (bijlage 1) om de gemeente te informeren dat gestart is met de voorbereiding van een projectbesluit, zodat het Rijk een wijziging van het omgevingsplan kan opleggen en de grond kan onteigenen. Gezien het stadium waarin het projectbesluit zich inmiddels bevindt en de zeer hoge tijdsdruk die er bij het Rijk is om tijdig aan de Europese KRW richtlijnen te voldoen, is inmiddels duidelijk dat RWS het projectbesluit zal doorzetten. Hiermee dwingt het Rijk de ontwikkeling dus daadwerkelijk af. Een besluit van college of raad om de ontwikkeling wel of niet te steunen heeft dan ook geen formele gevolgen meer. Wel is het wenselijk om te blijven samenwerken in deze ontwikkeling, zodat de best mogelijke voorwaarden voor de gemeente inclusief het Biesboschcentrum, de in het gebied aanwezige ondernemers (voor zover gerelateerd aan de maatschappelijke gemeentelijke taken voor recreatie en natuur), bezoekers van het gebied, en overige algemene belangen in de omgeving worden behaald (zie ook toelichting beslispunt 2). Ook met gebruik van formele procedures, zoals het indienen van zienswijze op het projectbesluit, kunnen randvoorwaardelijkheden worden bereikt. De uitgangspunten hiervan liggen nu aan u voor als raad.

De terinzagelegging (zienswijzeprocedure) zou volgens de brief plaatsvinden tussen maart en mei 2024. Echter door vertraging is de terinzagelegging verschoven naar, naar verwachting oktober 2024. Het college heeft de bevoegdheid de zienswijze in te dienen. Voor de uitvoering van het plan is een omgevingsvergunning noodzakelijk. De provincie ZuidHolland is het bevoegd gezag. De gemeente is voorlopig bevoegd gezag voor het toepassen van grond van elders. Als de dijken van de Hel- en Zuilespolder worden doorgestoken wordt RWS zelf bevoegd gezag. Wat is het doel? RWS heeft een opdracht om de ecologische doelstellingen (60,5 ha delta natuur) te realiseren die voortvloeien uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) voor het waterlichaam Boven- en Beneden-Merwede, waarvan de Sliedrechtse Biesbosch onderdeel uitmaakt. Zij heeft de gemeente Dordrecht betrokken bij een participatietraject om te komen tot een voorkeursvariant. Medio 2021 heeft RWS een voorkeursvariant bepaald, die bestaat uit vier deelgebieden: •

Gors en de Aanwas: Verlengen en aantakken bestaande nevengeul aan de zuidoever van Boven-Merwede in de gemeente Altena;

•

Avelingen: Aanleg vispassage ten noorden van de Boven-Merwede in gemeente Gorinchem;

•

Wantij: Natuurlijker maken van de noordoever;

•

Hel- en Zuilespolder: Creëren zoetwatergetijdennatuur.

Zaaknummer

2024-0088082

Deze maatregelen samen zorgen dat het waterlichaam Boven- en Beneden-Merwede kan gaan voldoen aan de Europese eisen op het gebied van biologische waterkwaliteit. Uiterlijk 2027 moet het project gerealiseerd zijn. Het politiek akkoord stelt doelen voor een sterk en groen Dordrecht. Ons college ziet kansen om daaraan een bijdrage te leveren, samen met het realiseren van de KRW-maatregelen van RWS. Een gezamenlijk programma voor de Staart biedt de kans om onze stad zowel qua natuur als qua recreatie nog aantrekkelijker te maken. Het ministerie van Landbouw, Natuur, Voedselveiligheid en Visserij (LNV), RWS, de provincie Zuid-Holland, Staatsbosbeheer en de gemeente hebben actief deelgenomen aan gesprekken over de toekomst van dit gebied, onder andere in gebiedsateliers. Enerzijds vanuit de verstedelijkingsopgave en de vraag die dit met zich meebrengt aan extra recreatieve ruimte, anderzijds vanuit het behalen van natuurdoelen zowel in de bebouwde omgeving als in en om het Natura 2000-gebied de Biesbosch.

Wat zijn per beslispunt de argumenten en wat is hierop de toelichting? Beslispunt 1: In te stemmen met in bijlage 2 en 3 opgenomen voorwaarden en eisen, zodat deze ingebracht kunnen worden in de zienswijzeprocedure van het door de minister van Infrastructuur en Waterstaat te nemen projectbesluit Wij hebben ons afgelopen jaar ingezet om met RWS de voorwaarden overeen te komen waaronder de gemeente wenste mee te werken aan de voorgenomen ontwikkelingen. Vanaf de beeldvormende commissies in het voorjaar van 2023 is met RWS samengewerkt om te komen tot een raadsvoorstel, zoals toegezegd aan uw raad. De gemeente heeft voorwaarden en eisen geformuleerd (bijlagen 2 en 3) zowel voor de tijdelijke als de definitieve situatie. Ook eerdere punten van ons college en uw raad zijn hierin verwerkt. Veel van de voorwaarden zijn al toegezegd door RWS. In andere gevallen kan het zijn dat RWS dit nog niet heeft gedaan, maar meent ons college dat deze voorwaarde redelijk is, en haalbaar is om uit te voeren. Onderdeel van de in bijlage 2 en 3 genoemde voorwaarden, zijn diverse voorwaarden aangaande de Zuileshoeve en de ecolodge, het Biesboschcentrum en pachters als Van Chastelet. Over de eisen rond de Zuileshoeve en de ecolodge vindt regelmatig overleg plaats tussen de eigenaren en RWS. Hierbij is de gemeente altijd aanwezig ter ondersteuningen van de eigenaren.

Inmiddels zijn afspraken gemaakt over de aanmeermogelijkheden en de landschappelijke inpassing van de ecolodge. Tevens zijn afspraken gemaakt over de aanleg van een steiger bij de Zuileshoeve, zodat deze ook via het water makkelijk bereikbaar wordt. Ten aanzien van de bereikbaarheid tijdens de realisatie en de planschade lopen nog onderzoeken. In de overleggen en de onderzoeken proberen RWS en de gemeente de Zuileshoeve zoveel mogelijk tegemoet te komen. Ook tussen het Biesboschcentrum en RWS vinden regelmatig gesprekken plaats. Afspraken zijn inmiddels gemaakt over het plaatsen van steigers op een aantal plekken in het gebied. Deze steigers zullen worden gebruikt voor educatieve doelen. Deze educatieve doelen worden op dit moment bereikt door wandelingen te houden door de Hel- en Zuilespolder. Daar deze grotendeels wordt ontgraven, zal het centrum hun programma aanpassen en zich gaan richten op voorlichting op het gebied van het aquatische milieu, waarvoor een aantal steigers noodzakelijk zijn. Verder wordt er met het Biesboschcentrum gesproken over het inrichten van een informatiehoek aangaande de komende ontwikkelingen in de Hel- en Zuilespolder. De veehouder Van Chastelet heeft de toezegging van de gemeente dat hij zijn koeien in de Hel- en Zuilespolder kan laten grazen tot oktober 2025.

Om hem tegemoet te komen in de beëindiging van het huidige pachtcontract, is het in pacht beschikbaar stellen van een aantal andere percelen op drie verschillende plekken binnen de gemeente in voorbereiding. Een deel van de percelen zijn op dit moment nog in eigendom van RWS. Het gaat hier om percelen in de Noord-Bovenpolder. RWS is voornemens deze percelen te verkopen aan de gemeente Dordrecht. Ondanks dat er reeds overleg plaats vindt over de invulling van de diverse in de bijlage opgenomen voorwaarden en eisen wil ons college deze graag benadrukken in de nog op te stellen zienswijzebrief als reactie op het projectbesluit. Deze brief zal worden opgesteld wanneer het projectbesluit ter inzage wordt gelegd. Wij vragen uw raad dan ook in te stemmen met bijgevoegde voorwaarden. Ons college heeft de bevoegdheid de zienswijze in te dienen. Indien de tijdspanne dit mogelijk maakt zal worden gekeken of de brief met zienswijze ook nog aan uw raad kan worden voorgelegd.

Zaaknummer

2024-0088082

Beslispunt 2: Het raadsvoorstel 'Voorwaarden en geen medewerking wijzigen omgevingsplan Helen Zuilespolder' (besluitnummer Besluitnummer 2023-0173873) d.d. 19 december 2023 niet te behandelen in de gemeenteraad, af te voeren van de agenda en terug te sturen naar het college Gezien de grote wijzigingen (onder andere geen besluit meer om omgevingsplan aan te passen, toevoegen van antwoorden in het kader van PFAS, toevoegingen t.a.v. stand zaken Zuileshoeve, Van Chastelet en Biesboschcentrum) ten aanzien van het raadsvoorstel 'Voorwaarden en geen medewerking wijzigen omgevingsplan Hel- en Zuilespolder', is besloten dit voorstel terug te trekken en een nieuw voorstel in te dienen. In de bijlage 4 vindt u een geordende lijst met relevante bijlagen naar aanleiding van toezeggingen aan uw raad. Wat zijn kanttekeningen en/of risico’s bij dit voorstel? Met de realisatie van de KRW-maatregel veranderen de bestemming, de inrichting en het gebruik van het gebied. De bestaande Hel- en Zuilespolder verandert in een natte zone met een stroomgeul die functioneert als een kraamkamer voor vissen. Daarnaast worden in de natte zone diverse recreatiemogelijkheden gerealiseerd, zoals vissteigers en laarzenpaden.

Ook de watertoevoer van de zwemplas Merwelanden verandert van een situatie waarbij water wordt ingelaten via het slotenstelsel van de Hel- en Zuilespolder naar een situatie waarbij water ingelaten wordt vanuit de nieuwe stroomgeul. Ons college en u als raad hebben een belangrijke zorg. Uit onderzoeken van RWS blijkt dat de gronden in de Hel- en Zuilespolder verhoogde PFAS waarden bevatten. PFAS is een verzamelbegrip voor verschillende per- en polyfluoralkylstoffen. Voorbeelden van PFAS zijn perfluoroctaanzuur (PFOA) en perfluoroctaansulfonaten (PFOS). Zowel de mens als de fauna komt in de nieuwe situatie, na realisatie van de KRW-maatregel, mogelijk meer in aanraking met PFAS dan in de huidige situatie het geval is. De gemeente is van mening dat ter voorbereiding op deze omgevingsplanwijziging de initiatiefnemer, zijnde RWS, onderzoek naar de impact hoort te doen en heeft daarom aan RWS vragen (bijlage 9a) gesteld om inzichtelijk te krijgen wat de impact van de ontwikkelingen is op de fauna en op de humane gezondheid in het kader van PFAS. Inmiddels zijn de vragen op basis van expert judgement door RWS beantwoord. RWS heeft de vragen van de gemeente uit bijlage 9a voorgelegd aan Aveco de Bondt.

Aveco de Bondt heeft vervolgens haar expertise op het gebied van PFAS in bodem, sediment en oppervlaktewater en de kennis op het gebied van geohydrologie ingezet om deze vragen zo volledig mogelijk te beantwoorden. Om te beginnen dient te worden opgemerkt dat de in de polder aangetroffen waarden voor PFAS ruim onder de door het RIVM afgeleide Indicatieve Niveaus voor Ernstige Verontreiniging (INEV) blijven. Daarmee zijn er naar verwachting geen onaanvaardbare risico's voor de mens aanwezig. Het is daarom niet noodzakelijk om een saneringsplan op te stellen. Er zijn echter wel risico's voor de ecologie. Echter, de aard van de risico's is onduidelijk, en de verwachting is dat deze in de loop van de tijd zullen verdwijnen. Dit is aanleiding om RWS in de nog op te stellen zienswijze te verzoeken de situatie rond PFAS de komende tien jaar te blijven monitoren en de resultaten te delen met de gemeente. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat de gemeente geen bevoegd gezag is met betrekking tot ecologische risico's van de delen van de polder waarin geen grondverzet plaats vindt. De gemeente zou wel bevoegde gezag zijn als RWS risicovolle grond binnen de polder zou willen hergebruiken. Echter in de meest recente plannen van RWS komt dit niet meer voor. Waar deze grond vrijkomt zal deze worden afgevoerd.

De antwoorden zoals deze zijn op genomen in het rapport van RWS (bijlage 9b) worden navolgend kort toegelicht. In de toekomstige inrichting zijn drie onderdelen te onderscheiden, namelijk: •

gebieden die niet worden ontgraven of opgehoogd;

•

gebieden waarin eilanden en gorzen worden gecreëerd door ophoging; en

•

de te graven geulen.

De bestaande verontreiniging in de Hel- en Zuilespolder kenmerkt zich door relatief hoge PFOAgehalten in de toplaag. De gebieden die niet worden ontgraven of worden opgehoogd zullen regelmatig overstromen. PFOA zal in deze gebieden geleidelijk uitspoelen (vooral naar de BenedenMerwede), omdat PFOA in natte omstandigheden mobieler is dan in de landbodem. Een indicatieve berekening geeft aan dat dit een beperkt effect heeft op de concentraties in de Beneden-Merwede.

Zaaknummer

2024-0088082

Hoewel het PFOA-gehalte geen effect heeft op de mens bestaat er wel een risico op doorvergiftiging voor hogere organismen (met name viseters, zoals roofvogels en otters) in deze gebieden. Echter de aard van de risico's is onduidelijk en zal door eerder genoemde uitspoeling afnemen. Hoelang het duurt voordat PFOA vergaand is uitgespoeld is onduidelijk. Hierbij wordt nogmaals opgemerkt dat de gemeente geen bevoegd gezag is voor het beoordelen of deze ecologische risico's acceptabel zijn. Het is onduidelijk wie dan wel bevoegd gezag hiervoor is. Voor PFOS zijn de concentraties in de waterbodem van de Hel- en Zuilespolder juist iets lager dan in het rivierslib. In de gebieden die niet worden ontgraven en in de nieuwe geulen zal hierdoor PFOS vanuit de rivier worden aangevoerd, bezinken en achterblijven. Hierdoor zal een lichte verhoging plaatsvinden in de toplaag van de (water)bodem. De verwachting is dat het vele decennia duurt voordat er voldoende materiaal is aangeslibd voordat de toplaagkwaliteit vergelijkbaar is met waterbodemkwaliteit van getijdegebieden in het rivierengebied. Voor PFOS kan in de natte gebieden niet helemaal worden uitgesloten dat er doorvergiftigingsrisico's zijn voor hogere organismen, maar dit geldt voor het hele rivierengebied. Daarmee zijn de risico's in de Hel- en Zuilespolder niet anders dan elders in het rivierengebied.

In de gebieden waar eilanden en gorzen worden gecreëerd door ophoging zal een verbetering van de toplaag plaats vinden. De toplaag zal onder andere worden gecreëerd met grond die vrijkomt bij het graven van de geulen, maar ook met grond uit de locatie Gors en Aanwas. Vanwege de wens voor lage nutriëntengehaltes (meststoffen als stikstof en fosfaatverbindingen) in de toplaag moet de gebruikte grond afkomstig zijn uit grondlagen die minimaal 0,5 meter onder het huidige bodemoppervlak liggen. Dit heeft ook in het kader van PFAS een positief effect, omdat de grond uit diepere lagen schoner is dan de toplaag. Overigens moet worden opgemerkt dat voor de aanvoer van grond van elders deze eerst onderzocht moet worden en er door de gemeente instemming moet worden verleend om deze grond ook daadwerkelijk te mogen toepassen. Verder is vastgesteld dat de herinrichting van de Hel- en Zuilespolder geen effect heeft op de getijslag van de Beneden-Merwede en daarmee wordt ook geen effect verwacht op uitspoeling uit de Stort van Troost. De hogere waterstanden in de nieuwe getijdenatuur in de Hel- en Zuilespolder zorgen wel voor een hogere kweldruk naar omliggende polders en dat deel van de Hel- en Zuilespolder dat polder blijft. Echter de dikke kleirijke deklaag zorgt er voor dat dit effect klein is, waardoor er geen verslechtering wordt verwacht in de omliggende polders.

Overigens dient te worden opgemerkt dat oppervlaktewater en waterbodems in en de toplaag van de omliggende polders op gelijke wijze zijn vervuild met PFAS als de huidige Hel- en Zuilespolder. In de zwemplas zijn de concentraties voor PFOS ongeveer gelijk aan het rivierwater. Voor PFOA zijn de concentraties in het rivierwater veel lager dan in de zwemplas. Hierbij moet worden opgemerkt dat de in het onderzoek gebruikte meetgegevens enigszins zijn gedateerd. Inmiddels lopen er nieuwe metingen. Daaruit blijkt dat de concentratie PFOA in de zwemplas gedaald zijn door het veelvuldig doorspoelen van de plas. Hierdoor kan er weer gezwommen worden. Het onderzoek naar de herkomst van de hoge waarden in de zwemplas loopt nog. Overigens moet worden opgemerkt dat niet duidelijk is wat het effect van uitspoeling van PFOA uit de gebieden waar niet ontgraven of opgehoogd wordt, gaat betekenen voor de kwaliteit van de zwemplas. Wanneer mocht blijken dat de uitspoeling een te groot negatief effect heeft op de zwemplas, zal het mogelijk moeten zijn om de doorspoeling vanuit de Hel- en Zuilespolder te wijzigen in een doorspoeling vanuit bijvoorbeeld het Moldiep. Deze eis zal door ons college worden meegenomen in de zienswijze. RWS heeft als deadline voor dit project 2027 waarin het afgerond moet zijn. Er zijn diverse omstandigheden die inmiddels hebben gezorgd voor vertraging.

Zo moet het vergunningsproces nog worden doorlopen. Het opstellen van de daarbij horende natuurtoetsen en stikstof/uitstootonderzoeken hebben inmiddels voor vertraging gezorgd richting de start van de beoogde realisatie. Daarnaast liggen landelijk diverse projecten in de nabijheid van Natura 2000 gebieden stil vanwege een te hoge stikstofuitstoot. Zoals eerder aangegeven is RWS, gezien de druk op de planning, gestart met de voorbereidingen van een projectbesluit. Veel van de toezeggingen die zij hebben gedaan, hebben zij al verwerkt in hun ontwerp. De gemeente verwacht dat zij deze ook zullen meenemen in het projectbesluit. Het deel van de voorwaarden waar RWS nog geen toezeggingen over heeft gedaan, zal mogelijk niet geheel worden meegenomen. Bovendien kan het zijn dat RWS een andere invulling zal geven aan

Zaaknummer

2024-0088082

het gewenste recreatief medegebruik. Ons college zal zich daar in de zienswijze nog specifiek op richten. Door de inmiddels ontstane vertraging komt er extra tijdsdruk te staan op de realisatiefase en kunnen afspraken rondom proces of omgevingshinder in het geding komen. De gemeente is niet verantwoordelijk voor de spoedigheid van het te doorlopen traject, deze verantwoordelijkheid ligt bij RWS. De gemeente zal hierin blijven toezien op de gemaakte afspraken en toezeggingen vanuit RWS tegenover de gemeente. Het nemen van structurele maatregelen ter verbetering van de zwemkwaliteit van de Merweplas lijkt niet mogelijk door de wijzigingen in de waterstromen als gevolg van de plannen van RWS. Dit betekent dat, totdat de plannen van RWS zijn gerealiseerd, voor de verbetering van de kwaliteit van het zwemwater tijdelijke maatregelen zijn voorzien, zoals doorspoeling. Welk (participatie)proces is doorlopen om tot dit voorstel te komen? De gemeente heeft vanaf 2020 ambtelijk samengewerkt met RWS om tot een voorkeursvariant voor de KRW opgave te komen. In dit participatieproces werden ook Waterschap Hollandse Delta, provincie Zuid-Holland, Stichting Wantij en andere stakeholders uit het gebied betrokken.

Na de variantenstudie is er ambtelijk overleg gevoerd om elkaar te informeren, maar ook om mee te denken over een zo optimaal mogelijk schetsontwerp voor de (toekomstige) Hel- en Zuilespolder. Daarbij heeft de ambtelijke organisatie feedback geleverd op het ontwerp. Omdat dit project geen gemeentelijk project is maar een van RWS, wordt het bijbehorende participatietraject door hen getrokken. Hieronder is een toelichting van RWS opgenomen op het door hun doorlopen proces om tot het huidige ontwerp te komen. "In de ontwikkeling van hoogwaardige getijdennatuur spelen diverse belangen: de aanpassingen aan de waterhuishouding en de herstelmaatregelen voor de gewenste natuurontwikkeling hebben namelijk invloed op bestaande kwaliteiten en functies in het gebied en de directe omgeving. Bovendien hebben partijen in de omgeving hun eigen doelen en belangen, die effect ondervinden van de te nemen maatregelen in dit project. Afstemming over deze verschillende belangen is daarom cruciaal bij de ontwikkeling van het project KRW Sliedrechtse Biesbosch. RWS heeft er daarom voor gekozen om al deze belangen te betrekken in één integraal ontwerpproces, bestaande uit de volgende stappen: 1.

Bij de start van de huidige fase is een aanzet voor het ontwerp gemaakt. Dit vormde de basis voor verschillende ontwerpsessies intern en met de omgevingspartijen (waaronder gemeenten, provincie, Brabants Landschap, Staatsbosbeheer, stichtingen en verenigingen). Hierbij zijn gemaakte keuzes toegelicht en is samen nagedacht over inrichtingsvraagstukken met de gebiedskenners; op basis van de ontwerpateliers is het ontwerp aangescherpt en is het basis referentieontwerp vastgesteld. Dit vastgestelde en uitgewerkte ontwerp is gebruikt voor het uitvoeren van de conditionerings- en effectenonderzoeken;

2.

Tijdens keukentafelgesprekken, ontwerpateliers en informatieavonden zijn aanvullende Klant Eisen Specificaties (KES)-eisen voor het ontwerp opgehaald en is het ontwerp door middel van een iteratief proces steeds bijgesteld;

3.

De input uit de conditionerings- en effectenonderzoeken en de KES-eisen zijn gebruikt om het definitieve referentieontwerp vast te stellen als basis voor de contractvoorbereiding en aan te vragen vergunningen. Hierbij zijn ook de laatste eisen uit de omgeving meegenomen."

De gemeente is afgelopen jaar naast de belanghebbenden gaan staan, en heeft hen begeleid in hun gesprekken met RWS. Het traject wat door RWS is vormgegeven, is door belanghebbenden verschillend beleeft. Er zijn personen die hun belangen goed in het ontwerp terugzien, maar ook belanghebbenden die helaas toch om een of andere reden later in het proces zijn aangehaakt, waardoor minder participatie mogelijk was. De gemeente wil haar verbindende rol tussen belanghebbenden en RWS blijven vervullen.

Zaaknummer

2024-0088082

Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? Op 15 november 2022 informeerde het college de raad dat zij voornemens ware samen te werken met RWS aangaande de realisatie van hun KRW-doelen in de Hel en Zuilespolder. In drie beeldvormende sessies is dit vervolgens besproken: 1.

Op 24 januari 2023 konden belanghebbenden inspreken, RWS heeft hierop slechts gedeeltelijk kunnen reageren omwille van de tijd.

2.

Op 21 februari 2023 heeft RWS vragen die er nog lagen na de eerste commissie beantwoordt, en kwam er een nieuwe inspreker die met name aandacht vroeg voor het effect op de getijdewerking.

3.

Op 4 april 2023 kwamen diverse ambtenaren van de gemeente aan het woord als ook twee insprekers. RWS heeft hierbij toegezegd aanvullende informatie te gaan delen.

De raad heeft het college opgeroepen om een onafhankelijk getijdenexpert de plannen van RWS te laten toetsen. Vervolgens heeft op 19 december 2023 het college besloten de raad voor te stellen om (zie ook besluitnummer 2023-01738): •

de randvoorwaarden te bepalen voor medewerking aan het wijzigen van het omgevingsplan;

•

én de wijzigen niet te starten zolang niet voldoende duidelijk is wat de impact van de wijziging is voor de humane gezondheid.

Aansluitend hebben op 13 februari en 27 februari 2024 een technisch en beeldvormend commissie plaats gevonden. Op 27 februari heeft de commissie besloten, aangezien er nog technische vragen zijn: •

de extra en resterende technische vragen via de griffie te inventariseren;

•

de extra informatie die nog wordt verwacht over bijvoorbeeld lopende onderzoeken te ontvangen;

•

een extra beeldvorming (technische briefing) op een later moment te organiseren om deze vragen beantwoord te krijgen.

Commissie heeft daarbij de wethouder opgeroepen om rekening te houden met de door veehouder familie Van Chastelet naar voren gebrachte bedrijfskundige belangen. Hoe wordt dit betaald? De gemeente heeft geen dekking voor haar werkzaamheden in de samenwerking met RWS ten behoeve van het realiseren van de KRW-maatregel. •

Nu RWS ervoor kiest met een projectbesluit de KRW-opgave in de Hel- en Zuilespolder te realiseren en over te gaan tot onteigening van de grond, kunnen alle kosten die in redelijkheid en billijkheid gemaakt zijn voor rekening van RWS worden gebracht. Ook ontvangt de gemeente een marktconforme prijs voor de grond bij onteigening. De gemeente zal mogelijk juridische kosten moeten gaan maken. De opbrengst van de verkoop van de grond komt toe aan de gemeente. Deels zal deze worden ingezet om de gronden in de Noord-Bovenpolder te verwerven ter compensatie van veehouder van Van Chastelet.

•

Het realiseren van de zoetwatergetijdenatuur in de Hel- en Zuilespolder gaat samen met het beschikbaar komen van (extra) uitvoeringsgeld voor gemeente Dordrecht vanuit het nationaal groeifonds NL2120. Dit bedraagt € 2 miljoen kan worden ingezet ten behoeve van nature-based-solutions (zoals het vergroenen van de Wantijoevers) in de rivier als getijdenpark De Staart. NL2120 combineert een nationaal kennisprogramma met het opdoen van ervaring in lopende gebiedsprojecten in verschillende landschapstypen, zoals de deltastad. Binnen deze gebiedsprojecten leren betrokken partijen over de werking van natuurlijke oplossingen, innovatieve verdienmodellen en maatschappelijke transitieprocessen.

•

Ons college zal afspraken maken met RWS over onvoorziene omstandigheden die als gevolg van het plan in de toekomst hogere kosten met zich meebrengen, zoals in het

Zaaknummer

2024-0088082

onderhoud. Uitgangspunt is dat de gemeente niet meer gaat betalen aan beheer en onderhoud dan nu het geval is. Wat is het vervolg op het raadsbesluit? In opdracht van het ministerie van LNV heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) met de gemeente een gebiedsatelier georganiseerd over de ontwikkeling van de Staart en de aangrenzende gebieden in de zuidflank van Dordrecht, met inbegrip van de Hel- en Zuilespolder. De sessie vond plaats op 11 december 2023 met vertegenwoordigers van de gemeente, de provincie, Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat. Het gebiedsatelier heeft de input geleverd voor een conceptschets van natuur en recreatie op het Eiland van Dordrecht en de Staart in het bijzonder. De uitkomst is vastgelegd in een concept document dat gebruikt wordt bij zowel de Visie Buitengebied als de Visie Staart en vervolgens ook bij het Programma Natuur en Recreatie op de Staart. Deze visies maken deel uit van de Omgevingsvisie Dordrecht 2.0, waarover bewoners konden meedenken in de maand juni. De ontwerp Omgevingsvisie 2.0 zal naar verwachting in oktober ter inzage liggen. Uiteindelijk gaat de Omgevingsvisie naar ons college voor besluitvorming en zal naar verwachting in het voorjaar van 2025 aan uw raad worden voorgelegd. Het Programma Natuur en Recreatie op de Staart wordt gelijktijdig uitgewerkt in co-creatie met publieke en maatschappelijke organisaties.

Hiertoe zijn rond de zomer drie werksessies georganiseerd. Ook nu RWS het projectbesluit doorzet blijft hun uitgangspunt om er altijd in samenwerking uit te komen. Om die reden is RWS in gesprek gebleven met de gemeente. Voor de gemeente kan de samenwerking pas een daadwerkelijk vervolg krijgen als RWS de voorwaarden van de gemeente overneemt in haar ontwerp en procesaanpak. RWS heeft de volgende planning opgesomd in de brief over het voorbereiden van een projectbesluit: •

Voorbereiding documenten: november 2023 - februari 2024.

•

Terinzagelegging: maart 2024 - mei 2024.

•

Vaststelling projectbesluit: mei 2024.

Deze planning is inmiddels doorgeschoven naar: •

Voorbereiding documenten: november 2023 - september 2024.

•

Terinzagelegging: oktober 2024 - november 2024.

•

Vaststelling projectbesluit: december 2024.

RWS wil voor het nemen van het projectbesluit een informatiebijeenkomst organiseren voor stakeholders. Zij lichten dan het ontwerp toe en wat zij hebben gedaan met wensen uit de omgeving. Als gemeente blijven wij de verbindende rol spelen tussen RWS en de inwoner. Het college van Burgemeester en Wethouders

Zaaknummer

2024-0088082

De raad van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 27 augustus 2024 inzake Instemmen met Uitgangspunten zienswijzeprocedure projectbesluit Hel- en Zuilespolder;

gelet op artikel 160, lid 1 onder b van de Gemeentewet;

besluit:

in te stemmen met in bijlage 2 en 3 opgenomen voorwaarden en eisen, zodat deze ingebracht kunnen worden in de zienswijzeprocedure van het door de minister van Infrastructuur en Waterstaat te nemen projectbesluit; het raadsvoorstel 'Voorwaarden en geen medewerking wijzigen omgevingsplan Hel en Zuilespolder' (zaaknummer 2023-0173873) d.d. 19 december 2023 niet te behandelen in de gemeenteraad, af te voeren van de agenda en terug te sturen naar het college.

Aldus besloten in de vergadering van