Voorstel Instemmen met Smart Society Dordrecht - Raadsvoorstel.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum

13 juli 2021

Zaaknummer

2021-0094204 Instemmen met Smart Society Dordrecht

Betreft

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Pijler Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Maarten Burggraaf Samenwerkend en Verbindend Dordrecht Bestuur en Middelen Opgaven - Concernopgaven Arjen Langhorst a.langhorst@dordrecht.nl Christa Koets Ja

Voorgesteld besluit in te stemmen met de notitie Smart society Dordrecht om te komen tot een integrale programmatische aanpak om complexe maatschappelijke vraagstukken met behulp van data en nieuwe technologische producten en diensten aan te pakken; het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven in het eerste kwartaal van 2022 een koersdocument met uitvoeringsprogramma voor verdere borging op te leveren; in te stemmen met de maatschappelijke opgaven "voorkomen van armoede" en "leefbare binnenstad" als start voor de Smart Society aanpak; kennis te nemen van de koplopersrol van Dordrecht in het G40-netwerk voor het thema Smart Living. Raadsvoorstel Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De gemeenteraad is bevoegd om het college uitgangspunten mee te geven voor de vorming van programma's. Wat is het doel? Digitalisering en technologisering heeft een steeds grotere impact op de samenleving. Daardoor is het belangrijk om als overheid mee te gaan in deze ontwikkeling en in te zetten om grip te houden op deze transitie. Hiermee kan de gemeente de kansen ook grijpen om digitalisering bewust in te zetten in de beleidsvorming. De gemeente krijgt steeds meer te maken met complexe maatschappelijke vraagstukken, waarbij inzicht in problematiek en schaalbaarheid van oplossingen van steeds groter belang is.

Daarom streeft het college naar een smart society, een slimme samenleving Niet de technologie, maar de samenleving staat hierin centraal. Duidelijk is daarnaast dat we in een digitaal tijdperk leven. Ook nu al maakt slimme technologie ons leven makkelijker. Stilstand is daarbij achteruitgang. Waar

Zaaknummer

2021-0094204

mogelijk streeft de gemeente ernaar om een zodanige technologiebasis te leggen dat daarmee de kwaliteit van leven van inwoners van de stad en regio verbetert. De bijbehorende notitie stelt een werkwijze voor waarbij de gemeente zichzelf gereedmaakt om technologie en data in het beleid te kunnen toepassen. Daarmee gaat het programma over het ondersteunen van de gemeentelijke opgaven. Inzichten slim vertalen naar schaalbare acties voor de maatschappelijke knelpunten waar we voor gesteld staan. Het is dus geen losstaand IT-project maar een integrale aanpak hoe we als gemeente beter gebruik kunnen maken van digitale technologie, om hiermee ervoor te zorgen dat zij ook richting inwoners en ondernemers met deze belangrijke transitie kan meebewegen. De notitie (zie bijlage) adresseert daarbij het huidige knelpunt van versnippering binnen de gemeente Dordrecht en biedt aanknopingspunten voor een meer programmatische aanpak waarbij we gebruik maken van reeds lopende projecten en programma’s die we daarmee onder één noemer brengen. Wat zijn per beslispunt de argumenten en wat is hierop de toelichting? De toenemende impact van digitalisering en technologisering vraagt om een bewuste aanpak vanuit de overheid. In Dordrecht heeft de raad eerder hier al een eerste invulling aangegeven door het Innovatiefonds Smart City Dordrecht.

Ook uit het onderzoek van de Dordtse Rekenkamercommissie "Digi-Taal Dienstbaar" (2020) blijkt dat in Dordrecht al veel mogelijk is op het gebied van digitale dienstverlening, met volop kansen voor verdere ontwikkeling. Ook andere overheden hechten steeds belang aan structurele aandacht voor digitalisering: zo heeft de Tweede Kamer sinds kort een Vaste Kamercommissie Digitale Zaken en werkt ook de provincie ZuidHolland aan een digitaliseringsagenda. Alleen op die manier zijn overheden in staat grip te houden en juist optimaal van deze transitie te profiteren. Een Smart Society om complexe maatschappelijke opgaven aan te pakken In de agenda's van stad en regio is het verder faciliteren van digitalisering en technologische innovatie van belang om de ambities te bereiken. Met de Groeiagenda 2030 hebben de Drechtsteden de basis gelegd om een vitale, aantrekkelijke regio te blijven. Prioriteiten zijn wonen, werken, bereikbaarheid en de energietransitie. De Groeiagenda is geen vastomlijnd traject maar een stip op de horizon die vraagt om een weerbare en wendbare stad. Nieuwe technologie en de groeiende hoeveelheid data maken het mogelijk om beter en sneller in te spelen op de snel veranderende samenleving en complexe opgaven.

Ook de Agenda Dordrecht 2030 biedt veel kansen om op de genoemde vraagstukken met behulp van data de juiste interventies te plegen en nieuwe technologie in te zetten om maatschappelijke opgaven te versnellen. De uitdagingen op de geformuleerde aandachtsgebieden lenen zich bij uitstek voor een aanpak met digitalisering als hulpmiddel. Daarbij zoeken we aansluiting bij reeds ontwikkelde digitaal gedreven interventies in het G40-stedennetwerk waarin we participeren en nemen we zelf een koploperpositie in op het thema smart living in binnen de G40. Nieuwe Smart Society werkwijze Samen met verschillende partners hebben we de afgelopen jaren een breed palet aan projecten gerealiseerd. Onder andere heeft het Innovatiefonds Smart City Dordrecht gezorgd voor een aantal interessante pilots in de stad. Dit waren meestentijds op zichzelf staande initiatieven, al kwamen ze voort uit een maatschappelijke vraag. Daarmee hebben we veel geleerd over de effecten van de verschillende innovaties. Nu is het belangrijk om deze op zichzelf staande initiatieven aan een duidelijker programma te koppelen en meer focus aan te brengen. Willen we echte maatschappelijke impact hebben met smart society en tot structurele oplossingen komen dan is het nog meer van belang om maatschappelijke knelpunten als uitgangspunt laten gelden.

Dit vraagt van de gemeente een integrale, programmatische aanpak, om de kansen van digitalisering te verankeren in beleid en pilots te borgen. Een nieuwe werkwijze om tot een Smart Society te komen moet zorgen voor het doelgericht inzetten van digitale technologie en data vanuit maatschappelijke opgaven. In de nieuwe koers werken we daarom tegelijk op drie niveaus om het proces te versnellen:

Zaaknummer

2021-0094204

1. Basis op de orde: binnen de gemeente en in samenwerking met partners zorgen voor de juiste randvoorwaarden om de mogelijkheden van data en technologie te benutten en te versnellen door in te zetten op infrastructuur, digitale vaardigheden en cyberveiligheid. 2. Inzicht en overzicht: het bieden van feitelijke informatie over een vraagstuk met behulp van monitoring, data-analyse en visualisatie (dashboards). 3. Nieuwe oplossingen: samen met partners op basis van data en technologie nieuwe oplossingen ontwikkelen en structureel inbedden. Deze niveaus passen we toe op maatschappelijke opgaven die in de stad spelen. De nieuwe werkwijze betekent dat we de disciplines of relevante partijen betrekken die een concrete bijdrage kunnen leveren aan deze opgave. Door deze disciplines aan elkaar te verbinden ontstaat een netwerk van actoren die concreet iets willen en kunnen bijdragen. Daarmee geven we een forse versnelling aan de oplossing. Kern van de aanpak is dat Dordrecht duurzaam samenwerkt met bedrijfsleven, kennisinstellingen, burgers en andere overheden. We willen een gezonde voedingsbodem ontwikkelen voor creativiteit en innovatie en daarmee onze slagkracht versterken.

Maatschappelijke opgaves: Voorkomen van armoede en Leefbare binnenstad Om een goede start te maken met deze werkwijze is gekozen voor een tweetal belangrijke Dordtse opgaven waarin al een goede basis is om met data en technologie aan de slag te gaan. Er is bewust gekozen om te starten met een sociale en een fysieke opgave.  Voorkomen van armoede Het leven in armoede en het hebben van financiële problemen en schulden vormen belemmeringen voor het participeren in de samenleving en kunnen leiden tot sociale uitsluiting. Het doel is om armoede en de neveneffecten aan te pakken en te voorkomen. Er wordt gestart met een robuustere aanpak voor het gebruik van data bij de beleidsvorming.  Leefbare binnenstad De binnenstad wordt steeds drukker met woningen, bewoners en bezoekers. Wij willen in de daarmee gepaard gaande druk op de openbare ruimte de binnenstad leefbaar houden en met een kwalitatief goed voorzieningenniveau. Het gebruik van technologie, bijvoorbeeld door het toepassen van mixed reality voor het projecteren van stedelijke ontwikkeling is daarvan een onderdeel. Randvoorwaarden Belangrijk is dat we voorzien in de randvoorwaarden binnen de eigen organisatie om smart society mogelijk te maken.

Dan gaat het in eerste instantie om voldoende inzet op data-analyse, informatiemanagement en ICT zodat we de opgaven adequaat kunnen ondersteunen en eerste successen kunnen boeken met inzicht en overzicht en ervaring kunnen opdoen met de nieuwe werkwijze. Daarnaast zetten we ook in op regionale kansen, zoals bijvoorbeeld het intensiveren van de samenwerking met het Smart Data Center en met Digital Mainport Drechtsteden. Ook is er aandacht voor het kennisniveau ten aanzien van technologisering en digitalisering binnen de gemeentelijke organisatie om zo beter de kansen ervan in te kunnen schatten, en te verzilveren zonder de risico’s uit het oog te verliezen. Ten aanzien van de twee maatschappelijke vraagstukken kijken we naast inzicht en analyse ook welke (technologische) interventies in onze stad kunnen helpen. Daarbij benutten we kansen die zich voordoen binnen het G40-stedennetwerk, met Europese subsidies of zogenaamde Citydeals In het kader van de randvoorwaarden wil het college inzetten op "digital twinning": een virtuele weergave van de werkelijkheid waar we op basis van data verschillende scenario’s kunnen simuleren waardoor we komen tot betere en meer integraal beleid en besluitvorming. Op deze wijze gaan we de verschillende gemeentelijke domeinen meer met elkaar in samenhang brengen.

Koersdocument en uitvoeringsprogramma Inventarisatie van de randvoorwaarden en concrete ervaringen die we in 2021 opdoen worden

Zaaknummer

2021-0094204

vertaald naar de koers voor de volgende jaren. De benodigde inzet op de randvoorwaarden en op de samenwerking voor het oplossen van de maatschappelijke opgaven worden aan het einde van 2021 geborgd in een koersdocument of uitvoeringsprogramma dat ter vaststelling wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Aan de hand van dit programma kan de aanpak verder opgeschaald worden en verder worden verbreed naar andere maatschappelijke opgaven. Dit versterkt de integraliteit en programmatische aanpak. G40 Koplopersrol Een aantal gemeenten van de G40 trekken samen op in het delen van inzichten en ervaringen op het gebied van Smart City. Dordrecht is een van de koplopers met het thema Smart Living wat aansluit bij onze twee gekozen thema's: voorkomen van armoede en leefbare binnenstad. Doel van de koplopers is om goede oplossingen en inzichten te delen en op te schalen. De andere thema's zijn: Smart Mobility, Smart Citizen, Smart Environment, Smart Governance en Smart Economy. De koplopers zijn daarover ook in gesprek met verschillende ministeries. Door de kennis en aanpak van het netwerk te benutten evenals door de eigen aanpak en in aanvulling op Digital Mainport Drechtsteden kan Dordrecht invulling geven aan haar rol als centrum gemeente. Wat zijn kanttekeningen en/of risico’s bij dit voorstel? Met dit voorstel wordt een integrale programmering voorgesteld.

Daarbij is het van belang op alle drie niveaus (basis op orde, inzicht en overzicht en nieuwe oplossingen), voldoende aandacht te houden zodat de ontwikkeling gelijkmatig oploopt. Om hiertoe succesvol te zijn is langlopend commitment op deze werkwijze van belang. Op dit moment voorziet dit voorstel alleen in de eerste stap, in de richting van een koersdocument met aanpak voor de langere termijn. Welk (participatie)proces is doorlopen om tot dit voorstel te komen? Om tot de nieuwe werkwijze te komen is vooral met verschillende afdelingen binnen de ambtelijke organisatie onderzocht hoe we meer gesteld kunnen staan voor de toepassing van technologie en data in het beleid en de samenwerking met de stad. Ook is er afstemming geweest met het regionale digitaliseringsprogramma Digital Mainport Drechtsteden. Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? Innoveren voor Duurzame Groei - Raadsvoorstel; Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? Collegebesluit Subsidieregeling Innovatiefonds Smart City Dordrecht 2020-2021 d.d. 10 maart 2020. Raadsbesluit Innoveren voor Duurzame Groei d.d. 18 mei 2021. Hoe wordt dit betaald? Om in 2021 van start te kunnen gaan zullen in eerste instantie incidentele kosten worden gemaakt. Dit wordt betaald uit bestaande budgetten.

Wat is het vervolg op het raadsbesluit? Met de gekozen maatschappelijke opgaven Voorkomen van armoede en Leefbare binnenstad wordt de voorgestelde werkwijze uit de notitie getoetst. In het eerste kwartaal van 2022 wordt een koersplan Smart society Dordrecht opgeleverd voor de volgende collegeperiode. Op basis van de leerervaringen in 2021 worden daarin verschillende opties gepresenteerd ten aanzien van het gewenste ambitieniveau, de thema’s, het budget, het tijdpad en randvoorwaarden.

Het college van Burgemeester en Wethouders

Zaaknummer

2021-0094204

De raad van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 13 juli 2021 inzake Instemmen met Smart Society Dordrecht;

overwegende dat:  digitalisering en technologisering een grote impact in de samenleving heeft;  de gemeente Dordrecht moet meebewegen om grip te houden op deze transitie;  dit een proactieve en wendbare organisatie vraagt;

besluit:

in te stemmen met de notitie Smart society Dordrecht om te komen tot een integrale programmatische aanpak om complexe maatschappelijke vraagstukken met behulp van data en nieuwe technologische producten en diensten aan te pakken; het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven in het eerste kwartaal van 2022 een koersdocument met uitvoeringsprogramma voor verdere borging op te leveren; in te stemmen met de maatschappelijke opgaven "voorkomen van armoede" en "leefbare binnenstad" als start voor de Smart Society aanpak; kennis te nemen van de koplopersrol van Dordrecht in het G40-netwerk voor het thema Smart Living.

Aldus besloten in de vergadering van