Voorstel Beschikbaar stellen van budget voor Uitvoeringsagenda Programma binnenstad - Raadsvoorstel.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

2 december 2025

Betreft

Beschikbaar stellen van budget voor Uitvoeringsagenda Programma binnenstad

2025-0123681

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail:

Maarten Burggraaf Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Opgaven / Gebiedsontwikkeling / Programma's - Binnenstad Rick Naaktgeboren r.naaktgeboren@dordrecht.nl

Openbaar:

Ja

Voorgesteld besluit een budget van € 128.000 beschikbaar te stellen voor kunst in de openbare ruimte (KIOR) ten behoeve van het realiseren van kunst in het gebied de Grote Markt die een verbinding legt met de (voormalige) joodse buurt en het culturele leven daar en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; een budget van € 100.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van het verbeteren van de kwaliteit van het horecaconcentratiegebied Scheffersplein en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; een budget van € 500.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van vergroeningsmaatregelen van de binnenstad in 2026 in lijn met de in 2024 door de gemeenteraad vastgestelde “Aanpak Vergroening Binnenstad” en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; een budget van € 350.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van het inzetten van instrumentarium voor het versterken van het ruimtelijk-economisch functioneren van het kernwinkelgebied in de binnenstad, zoals opgenomen in het in 2022 door de gemeenteraad vastgestelde ‘Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht’ en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; de begroting dienovereenkomstig te wijzigen conform bijgaande begrotingswijzigingen met nummers bwn 226046.

Raadsvoorstel Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De bevoegdheid tot het wijzigen van de begroting en het beschikbaar stellen van krediet ligt bij uw raad. Ons college is verantwoordelijk voor het verder uitwerken van de plannen en het verstrekken van de uitvoeringsopdrachten. Wat is het doel? De gemeenteraad heeft in 2022 de ambitie en doelstellingen voor de aanpak van de binnenstad van Dordrecht vastgelegd in het ‘Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht: Slijpen aan een diamant” en daarbij de noodzakelijke vervolgstappen om die te kunnen bereiken vastgelegd. De afgelopen jaren heeft dit verdere uitwerking gekregen en zijn diverse raadsvoorstellen daartoe aangenomen

Zaaknummer

2025-0123681

(o.a. aanpak vergroening, horecanota, marktvisie e.d.) en is door de gemeenteraad krediet verstrekt voor de eerste uitvoeringsmaatregelen. Met dit raadsvoorstel beogen we budget te verkrijgen om in lijn daarmee de benodigde acties en maatregelen in 2026 te kunnen uitvoeren. De inzet in de afgelopen jaren heeft zichtbare resultaten opgeleverd. Door aan te sluiten op ondernemersinitiatief is de openbare ruimte tussen De Witt en de Kunstkerk kwalitatief hoogwaardig en intensief vergroend. De eerste terrassen zijn naar het in de horecanota gewenste kwaliteitsbeeld gebracht, bij Vissers Poffertjes en café Scheffers aan de Groenmarkt, Bistro 233 en Coffeelicious aan de Wijnstraat en Rood Wit Rosé, Het Avontuur en De Tijd aan de Voorstraat Noord. Nieuwe initiatieven, vaak geïnspireerd door deze beweging, zoals bij het Scheffersplein en de Vriesestraat hebben zich bij de gemeente gemeld en kunnen in 2026 uitgevoerd worden. Met dit raadsvoorstel vragen wij budget om hiermee aan de slag te gaan, zodat aan het begin van het nieuwe terrasseizoen op meer plekken in de stad het gewenste kwaliteitsbeeld er kan staan. Hieropvolgende initiatieven zullen worden betrokken bij de geplande herijking van de Agenda Dordrecht 2030.

Daarnaast geven we met dit raadsvoorstel invulling aan de in het ‘Toekomstbeeld Binnenstad’ aangekondigde bouwsteen van instrumentarium voor het versterken van het ruimtelijk-economisch functioneren van het kernwinkelgebied en het verzoek van de gemeenteraad om een verbinding te leggen op de Grote Markt rond de (voormalige) joodse buurt en culturele leven daar. Wat zijn per beslispunt de argumenten en wat is hierop de toelichting? 1.1. Door het beschikbaar stellen van € 128.000 kan uitvoering gegeven worden aan de motie M5 betrek Joodse cultuurhistorie bij de herontwikkeling Grote Markt. Met het realiseren van een Joods monument dragen we bij aan een duidelijke verbinding met de historie van de (voormalige) joodse buurt en het culturele leven daar. Dit zullen we vorm gaan geven in overleg met Stichting Dordts Joods Overleg. Het budget is in lijn met de 1% regeling van de voorgenomen investeringsbedragen, wat neerkomt op € 75.000 voor het gebied Grote Markt. Dit budget vullen we aan met € 53.000, zijnde 1% van het voorgenomen investeringsbedrag voor het gebied Statenplein/Visstraat. In het gebied Statenplein/Visstraat is al ruim voldoende kunst aanwezig zoals het beeld van Willem van Oranje, de gevel van de Kunstkerk en zijn de objecten van het kunstproject rivier, boot, stad in het Hofkwartier aanstaande.

Het gehele bedrag wordt dan ook geïnvesteerd in de gebiedsontwikkeling Grote Markt. Het kunstobject wordt zo uitgevoerd dat het bestaande functionaliteit (parkeren) en voldoende groenvoorzieningen niet in de weg zit. En met flexibiliteit richting toekomstige ontwikkelingen. 2.1.Er wordt uitvoering gegeven aan de horecanota door de beeldkwaliteit van terrassen te verhogen, waaronder het beschikbaar stellen van € 100.000 voor de verbetering van de kwaliteit van het horecaconcentratiegebied Scheffersplein. De horeca speelt een cruciale rol in het ecosysteem van de stad als geheel en de binnenstad in het bijzonder. Het samenspel tussen horeca, beleving en levendigheid en ruimtelijke kwaliteit is cruciaal. Daarom stellen we hogere eisen aan de kwaliteit van terrassen. Bij het vaststellen van de horecanota heeft de gemeenteraad € 100.000 beschikbaar gesteld voor de verhoging van de beeldkwaliteit van terrassen op de rijbaan bij het Scheffersplein en om te komen tot sturingsinstrumenten. Daartoe wordt in samenwerking met Koninklijke Horeca Nederland (KHN) een leidraad beeldkwaliteit terrassen opgesteld. Het Scheffersplein is aangewezen als horecaconcentratiegebied en is gericht op het uitgaansleven en het gebruik van terrassen en onderwerpen als sfeer, gezelligheid, aantrekkingskracht, zijn van belang.

De kwaliteit van Scheffersplein wordt in samenwerking met en ter ondersteuning van een collectief initiatief van horeca ondernemers verbeterd. Het budget is bedoeld voor de benodigde aanpassingen aan de openbare ruimte, voorzieningen zoals elektra en vergroening. Dit komt ook ten goede aan evenementen. De horecaondernemers worden gevraagd te investeren in het aantrekkelijker maken van de beeldkwaliteit waar bepaalde kaders aan gesteld worden. De gesprekken met de horecaondernemers zijn inmiddels gestart en we werken op dit moment toe naar een gedragen ontwerp voor het plein. 2.2. Samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid zorgen voor een duurzaam resultaat dat zowel ondernemers als inwoners ten goede komt. Door cofinanciering vanuit de gemeente investeer je niet alleen in de uitstraling van het Scheffersplein, maar ook in de economische en sociale waarde van de stad. Een aantrekkelijk en kwalitatief hoogwaardig plein trekt meer bezoekers, stimuleert langer verblijf en verhoogt de

Zaaknummer

2025-0123681

bestedingen bij lokale ondernemers. Dit versterkt de leefbaarheid en het imago van het plein, terwijl horecaondernemers actief bijdragen aan een gezamenlijke kwaliteitsverbetering. Dit geldt ook voor andere plekken. Bij de herontwikkeling van het Statenplein worden de horecaondernemers en hun wensen ook betrokken bij de herinrichting en budgetair op dezelfde wijze aangevlogen. 3.1. Door het beschikbaar stellen van € 500.000 krijgen de vergroeningsmaatregelen van de binnenstad in 2026 een vervolg. De vergroeningsmaatregelen van de binnenstad in 2026 zijn in lijn met de in 2023 door de gemeenteraad vastgestelde “Aanpak Vergroening Binnenstad”. Er zijn diverse initiatieven genomen om meer groen toe te voegen aan de binnenstad, zoals Korte Bagijnhof, de tuin van De Witt, Binnen Kalkhaven, Voorstraat-Noord en de vele bloembakken die in samenwerking met Binnenstadsbedrijf Dordrecht en POBD en in het winkelgebied zijn geplaatst. Het Bewegend Bos heeft hiervoor als een katalysator gewerkt en doet dat nog steeds. Hier willen we in 2026 op voortborduren en inspelen op de nieuwe kansen die zich voordoen, zoals het einde van de Vriesestraat waar de horecaondernemers de samenwerking met de gemeente hebben opgezocht met het verzoek om de middenberm ter hoogte van Stadsklooster te vergroenen.

Maar ook bewoners van onder andere Sint Jacobsplein e.o., van Slikveld en van Riedijkshaven hebben hiertoe het initiatief genomen. Initiatieven die passen in onze Aanpak Vergroening en die we graag willen honoreren. Vergroeningsmaatregelen na 2026 betrekken we bij de Herijking Agenda 2040. 4.1. Door het beschikbaar stellen van € 350.000 kan in 2026 verder ingezet worden op het versterken van het ruimtelijk-economisch functioneren van het kernwinkelgebied in de binnenstad. Onderdeel van de binnenstadsvisie "Slijpen aan een diamant" is de inzet op een goed ruimtelijkeconomisch functioneren van het winkelgebied, door het terugdringen van leegstand in het kernwinkelgebied en het laten verkleuren van aanloop- en transformatiegebieden naar een meer gemengde invulling. De gemeente stuurt hierop vanuit een publiekrechtelijke rol, maar de binnenstadsvisie noemt ook aanvullende instrumenten: “Door het bestemmingsplan te combineren met dit instrumentarium, zoals een verplaatsing- of transformatiesubsidie, verplaatsingscoaches en acquisitie, wordt ondernemers en vastgoedeigenaren een toekomstperspectief geboden waarmee ze kunnen inspelen op een sneller en beter passende verkleuring van de binnenstad” (Slijpen aan een diamant, 2021, p. 15). 4.2. Met een financiële stimulans kan het winkelaanbod in het kernwinkelgebied worden versterkt.

Door hoogwaardig onderscheidend ondernemerschap aan te trekken in combinatie met duurzame investeringen in panden. Dit loopt parallel met het faciliteren van kleinschalig ondernemerschap in aanloop- en transformatiegebieden door hen te begeleiden naar eventuele doorgroei richting het kernwinkelgebied of een blijvende onderscheidende positie in een aanloopstraat. 4.3. Een financieel instrument voor het aantrekken van onderscheidend ondernemerschap ondervangt marktfalen. Momenteel zien we dat winkelruimte in het kernwinkelgebied sneller wordt opgevuld door discounters dan door hoogwaardige kwaliteitsformules. Om een gezond en aantrekkelijk gevarieerd winkelaanbod te behouden, is het van belang om ook de onderscheidende kwaliteitsformules te laten landen. Het knelpunt is daarbij echter dat dergelijke ondernemingen gemiddeld meer investeringen in een pand nodig hebben, terwijl er voor een minder lange termijn zekerheid gegeven kan worden voor de huur. In de praktijk tendeert de markt daardoor naar de discountformules, met lage investeringen aan de voorkant en langere huurtermijnen. Om dit te corrigeren - in belang van de algehele ruimtelijk-economische kwaliteit van het kernwinkelgebied zou de gemeente onderscheidende ondernemingen financieel kunnen stimuleren met een subsidie.

Dit betreft dan een onderneming of instelling die een voor de binnenstad nieuw product, concept of dienst levert dat zich onderscheid van het bestaande aanbod op criteria zoals kwaliteit van het product, concept of dienst, innovatie, duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemerschap, klantbeleving en uitstekende klantservice of merk/imago. 4.4. Het college is bevoegd om – binnen de kaders van de Algemene subsidieverordening – de subsidieregeling voor onderscheidend ondernemerschap uit te werken en kan ingezet worden binnen het bestaande kader en programma voor de binnenstad. Inhoudelijk gelden de kaders van de door de raad vastgestelde binnenstadsvisie "Slijpen aan een diamant". De uit te werken subsidie voor onderscheidend ondernemerschap zal een gedeeltelijke tegemoetkoming in relevante kosten zijn, onder voorwaarden van duurzame vestiging en

Zaaknummer

2025-0123681

objectieve waardevermeerdering voor het winkelgebied. Hiervoor zal het college ook een werkwijze opnemen in de regeling, evt. met een rol voor het Binnenstadsbedrijf. Als toepassingsgebied wordt het kernwinkelgebied beoogd, zoals vervat in "Slijpen aan een diamant" en vanuit de bestemmingen in het omgevingsplan. De regeling is bedoeld als tijdelijke impuls. 4.5. Door parallel te investeren creëren gemeente en ondernemers samen een krachtige impuls voor transformatie en economische vitaliteit van de binnenstad. De inzet van een financieel instrument door de gemeente als sluitstuk van de gemeentelijke inzet op het winkelgebied hangt één-op-één samen met een intensivering van de inzet vanuit het Binnenstadsbedrijf op de coaching van ondernemers en vastgoedeigenaren in de aanloopstraten en transformatiegebieden. Zo pakken gemeente en ondernemers als partners voor de binnenstad beide hun rol. 5.1. Het doorvoeren van de begrotingswijziging is noodzakelijk voor de beslispunten 1 t/m 4. Wat zijn kanttekeningen en/of risico’s bij dit voorstel? 1.1. De herontwikkeling van de Grote Markt laat nog een tijd op zich wachten en het is op dit moment nog niet duidelijk hoe de Grote Markt er uit komt te zien.

Omdat het de wens van SDJO is om op korte termijn te zorgen voor een Joods monument op de Grote Markt wordt er gekeken naar een monument die een plekje kan krijgen in de huidige inrichting. Dit betekent dat het object verplaatsbaar moet zijn en weer een plekje moet kunnen krijgen in de herinrichting. 1.2. Er is nog geen definitief ontwerp en dus ook nog geen definitief totale kostenplaatje, het zal dus mogelijk ook nog vragen om cofinanciering (fondsen, crowdfunding e.d.). En het vraagt nog een aanvullend participatietraject voor de toetsing op draagvlak bij bewoners en ondernemers. 1.3. De toekomstige kosten voor onderhoud en restauratie zijn nog niet bekend. Zonder een structureel budget of afspraken hierover bestaat het risico dat de kunst in de openbare ruimte op termijn verwaarloost, wat afbreuk doet aan de beoogde kwaliteits- en cultuurwaarde. Er is een herijking gaande van het beheer en onderhoudsbudget rond de kunst in de openbare ruimte, waarin ook de kosten voor dit object in meegenomen zullen moeten gaan worden. 2. De kwaliteitsverbetering van het Scheffersplein vraagt om duidelijke afspraken over cofinanciering en betrokkenheid van alle ondernemers om tot een gedragen ontwerp te komen en de nieuwe inrichting te kunnen realiseren. Dit om een duurzaam effect te waarborgen. 3.1.

De uitvoering van de vergroeningsmaatregelen vraagt om nauwe samenwerking met ondernemers en bewoners om draagvlak en onderhoud op lange termijn te borgen. 3.2. De vergroeningsmaatregelen vereisen duidelijke prioritering en inzicht in onderhoudskosten om de investering duurzaam en effectief te laten zijn. 4. De effectiviteit van het instrumentarium hangt sterk af van actieve samenwerking met ondernemers, vastgoedeigenaren en andere stakeholders om de beoogde versterking van het kernwinkelgebied te realiseren. Welk (participatie)proces is doorlopen om tot dit voorstel te komen? Voor alle 4 de beslispunten zijn de benodigde gesprekken met de belanghebbenden en stakeholders inmiddels gestart om tot een gedragen aanpak of ontwerp te komen. De budgetten zijn nodig om in gezamenlijkheid met de belanghebbenden en stakeholders tot realisatie over te kunnen gaan.

Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? 1 februari 2022 – Raadsvoorstel 'Slijpen aan een diamant' - Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht (zaak 2021-0156852) 14 maart 2023 – Maatschappelijke Business Case Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht 'Slijpen aan een diamant' (zaak 2022-0198353) 14 maart 2023 – Startnotitie Programma Mobiliteit 2040 (zaak 2022-0194118) 19 september 2023 – Oprichten stichting Binnenstadsbedrijf Dordrecht (zaak 2023-0077847) 19 september 2023 – Vaststellen Uitvoeringsprogramma Fiets 2023-2026 (zaak 2023-0079838) 9 februari 2024 – Aanpak Vergroening Binnenstad (zaak 2024-0000250)

2025-0123681

Zaaknummer

12 maart 2024 – Horecanota 'Ruimte voor ontwikkeling' (zaak 2023-0145196) 12 maart 2024 – Visienota Evenementen 2030 (zaak 2024-0002821) 9 april 2024 – Marktverordening en Marktvisie (zaak 2024-0002563) 18 juni 2024 – Budget voor herinrichting Aardappelmarkt (zaak 2024-0040306) 24 september 2024 – Cultuurnota Dordrecht 2030 (zaak 2024- 0009404) 17 december 2024 – Aankoop Bibliotheek Groenmarkt 153 (zaak 2024-0117670) 15 april 2025 – Voorbereidingsbudget voor herinrichting Statenplein (zaak 2025-0015447) 23 september 2025 – Voorbereidingskrediet parkeergarage met woningbouw Steegoversloot (zaak 2025-0039357) 23 september 2025 – Krediet aankoop en renovatie van parkeergarage Visstraat (2025-0072654) 23 september 2025 – Voortgangsrapportage Grote Markt en Merwekade (zaak 2025-0025812) 23 september 2025 – invoeren nul-emissiezone stadslogistiek binnenstad Dordrecht per 1-7-2026 (zaak 2025-0064482) Hoe wordt dit betaald? Hoe wordt dit betaald? In dit voorstel wordt voorgesteld om voor de uitwerking van projecten uit het Toekomstbeeld binnenstad Dordrecht een budget van € 1.078.000 beschikbaar te stellen met een dekking vanuit de reserve AD2030 Binnenstadontwikkeling. Deze voorstellen en bedragen passen in de door u op 14 maart 2023 vastgestelde MBC Binnenstad. Het budget is als volgt verdeeld: Verdeling budget

Bedrag

Planning

Instrumentarium

€ 350.000

2026/2027

Kunst in de Openbare Ruimte Binnenstad

€ 128.000

2026/2027

Horeca Scheffersplein

€ 100.000

2026/2027

Vergroening

€ 500.000

2026/2027

Totaal

€ 1.078.000

De stand van zaken rondom de inzet van de Agenda 2030 Binnenstadsontwikkeling middelen is Agenda 2030 Binnenstadontwikkeling

€ 40.000.000,-

Raadsbesluit

Raadsvoorstel Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht

€ 250.000,-

01-02-2022

Raadsvoorstel Maatschappelijke Business Case Decisico € 1.250.000,waaronder voorbereidingskrediet Grote Markt

14-03-2023

Raadsvoorstel Horecanota

€ 200.000,-

12-03-2024

Raadsvoorstel Aanpak vergroening binnenstad

€ 550.000,-

12-03-2024

Raadsvoorstel Aanpak vergroening Aardappelmarkt

€ 235.000,-

18-06-2024

Raadsvoorstel Herinrichting Statenplein

€ 1.250.000

Subtotaal

€ 36.265.000,-

Raadsvoorstel Uitvoeringsmaatregelen 2026

€ 1.078.000

Raadsvoorstel Herontwikkeling Bibliotheek en Achterom € 1.299.778 Raadsvoorstel Achterom

€ 600.000

Restant

€ 33.287.222

Zaaknummer

2025-0123681

Wat is het vervolg op het raadsbesluit? Wij zijn voornemens, bij tijdige besluitvorming, de subsidieregeling rondom het instrumentarium per 1 januari 2026 in te laten gaan. De gesprekken met Stichting Dordts Joods overleg zijn ruime tijd geleden opgestart. Met het verlenen van het budget kunnen we samen met de stichting het kunstobject verder uitwerken en realiseren. Wij gaan ervan uit dat de eerste resultaten van de inzet op het Scheffersplein en van de verdere vergroening in 2026 zichtbaar zijn. Het college van Burgemeester en Wethouders

Zaaknummer

2025-0123681

De raad van de gemeente DORDRECHT; gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 2 december 2025 inzake Beschikbaar stellen van budget voor Uitvoeringsagenda Programma binnenstad ;

gelet op artikel 192, lid 1 van de Gemeentewet;

besluit:

een budget van € 128.000 beschikbaar te stellen voor kunst in de openbare ruimte (KIOR) ten behoeve van het realiseren van kunst in het gebied de Grote Markt die een verbinding legt met de (voormalige) joodse buurt en het culturele leven daar en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; een budget van € 100.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van het verbeteren van de kwaliteit van het horecaconcentratiegebied Scheffersplein en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; een budget van € 500.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van vergroeningsmaatregelen van de binnenstad in 2026 in lijn met de in 2024 door de gemeenteraad vastgestelde “Aanpak Vergroening Binnenstad” en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; een budget van € 350.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van het inzetten van instrumentarium voor het versterken van het ruimtelijk-economisch functioneren van het kernwinkelgebied in de binnenstad, zoals opgenomen in het in 2022 door de gemeenteraad vastgestelde ‘Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht’ en dit bedrag te dekken uit de reserve AD2030 Binnenstadsontwikkeling; de begroting dienovereenkomstig te wijzigen conform bijgaande begrotingswijzigingen met nummers bwn 226046.

Aldus besloten in de vergadering van