Stedelijk woonmilieu Spuiboulevard: stedenbouwkundig raamwerk en beeldkwaliteitsplan deelgebied 2 Spuiboulevard.pdf

Stedelijk woonmilieu Spuiboulevard Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan Deelgebied 2 Spuiboulevard

2

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

3

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Op de rand van het historische centrum ...

Inhoudsopgave 1. Een nieuwe historische laag

6

2. Stedenbouwkundig Raamwerk

16

Waar bouwen we op voort?

Wat voegen we toe?

3. Beeldkwaliteitplan 44 Hoe gaat dat er uit zien?

Dordrecht ca. 1900 Topotijdreis

4

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

... naar een nieuw stedelijk woonmilieu in de 19e eeuwse Schil.

Inleiding Dit document is tot stand gekomen in opdracht van en in overleg met de gemeente Dordrecht. Over het raamwerk en beeldkwaliteitplan heeft eind 2020 inspraak plaatsgevonden. Op 04-11-2020 heeft Stichting de Stad een digitale avond georganiseerd waarin de 75%-versie van het raamwerk en beeldkwaliteitplan zijn gepresenteerd. Veel opmerkingen uit die inspraakperiode zijn verwerkt in de voorliggende definitieve versie. Op 05-07-2021 is dit document akkoord bevonden door de welstandsen monumentencommissie. Dit document licht het stedenbouwkundig raamwerk en beeldkwaliteitsplein toe dat de basis vormt voor toekomstige ontwikkelingen in Deelgebied 2 van de Spuiboulevard. Inmiddels is ook gestart met het ontwerp voor de openbare ruimte van de Spuiboulevard om een optimale aansluiting en wisselwerking tussen bestaande bebouwing, nieuwbouw en openbare ruimte te bewerkstelligen. In hoofdstuk 1 wordt de huidige situatie en de vigerende beleidskaders voor deze ontwikkellocatie aan de Spuiboulevard uiteengezet. Het stedenbouwkundig raamwerk in hoofdstuk 2 is de basis voor het bestemmingsplan en verdere uitwerking van bouwplannen. Het beeldkwaliteitplan, hoofdstuk 3 vormt het toetsingskader voor de welstands- en monumentencommissie bij de beoordeling van de bouwplannen. Het is ook bedoeld als inspiratiedocument voor ontwikkelende partijen en architecten.

Spuiboulevard vanaf Johan de Wittstraat, jaren 80 - Gemeentelijke Prentenverzameling

5

6

1

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Een nieuwe historische laag Waar bouwen we op voort?

De Spuiboulevard vormt de schakel tussen het historisch centrum van Dordrecht en de 19e eeuwse Schil ten zuiden hiervan en is toe aan verandering. De kantoren die er staan zijn verouderd en hebben een te grote korrelgrootte waardoor ze matig aansluiten op de historische binnenstad en de 19e eeuwse Schil. Daarnaast is er meer vraag naar woningen en is er de wens om ook nieuwe doelgroepen naar Dordrecht te trekken. In de westelijke helft, deelgebied 2 van de Spuiboulevard komt ruimte vrij op de locatie van het Crownpoint-gebouw, gebouw De Hellingen en het huidige stadskantoor, doordat de ambtenaren intrekken in het nieuwe Huis van Stad en Regio. De ontwikkeling van het Huis van Stad en Regio in deelgebied 1 van de Spuiboulevard is voorwaardelijk voor de ontwikkelingen in deelgebied 2.

7

8

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Een nieuwe schaal

9

Deelgebied 2 Spuiboulevard

1858

1912

1939

1958

2000

2004

In de jaren ’60 van de vorige eeuw is de Spuiboulevard herontwikkeld tot een moderne kantoorboulevard om het centrum goed bereikbaar te houden voor gemotoriseerd verkeer. Deze ingreep is onderdeel van de grote stadssanering van die periode. Naast veel ruimte voor de auto wordt een nieuwe maat en schaal in dit stadsdeel geintroduceerd in de vorm van met name een kantoorprogramma. Het huidige stadskantoor, het Crownpoint-gebouw en gebouw De Hellingen zijn onderdeel van deze ontwikkeling. De grotere schaal breekt met de kleine schaal en fijnmazigheid van het historische stadscentrum en de 19e eeuwse Schil.

Boven; Het nieuwe stadskantoor van Dordrecht. - Uitgever Spanjersberg, Midden; Luchtfoto Stadskantoor, jaren 70 Onder; Nieuwe Spuiboulevard vanaf Johan de Wittstraat, jaren 80 - Gemeentelijke Prentenverzameling

10

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

11

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Aan de rand van de historische binnenstad Het plangebied bevindt zich aan de Spuiboulevard, op loopafstand van het station, aan de rand van de historische binnenstad en in de 19e eeuwse Schil.

centrum

De locatie ligt in nabijheid van het station en de binnenstad van Dordrecht en in de luwte van het winkelhart. Het plangebied wordt omringd door woningbouw maar bevat in de huidige situatie vooral een kantorenprogramma. Met woningbouwprogramma op deze plek komt er een meer geleidelijke overgang tussen centrum en 19e eeuwse Schil tot stand. Ook een kleine korrel en een fijnmazig netwerk ontbreken in de huidige stedenbouwkundige structuur.

500m radius

station

Bouwjaren

Functies

• • • • • • • •

• • • • • • • • •

bron: BAG, kadaster

< 1900 1900 - 1939 1940 - 1964 1965 - 1974 1975 - 1984 1985 - 1994 1995 - 2004 2005 - 2040

bron: BAG, kadaster

bijeenkomstfunctie winkel onderwijs kantoor zorg sport logies industrie overig

Woningtypes

bron: BAG, kadaster

ggb < 50 m2 ggb 50-75 m2 ggb 75-100 m2 ggb 100-150 m2 ggb 150-200 m2 ggb 200-250 m2

app < 50 m2 app 50-75 m2 app 75-100 m2 app 100-150 m2 app 150-200 m2

12

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Gebiedsvisie Spuiboulevard e.o. De Drechtsteden staan voor een forse woningbouwopgave: Dordrecht blijft onverminderd aantrekkelijk als woonomgeving. De behoefte aan meer (binnenstedelijke) woningbouwlocaties is groot. En dat biedt kansen. De gemeenteraad heeft in 2018 de Gebiedsvisie Spuiboulevard e.o. vastgesteld. Deze gebiedsvisie is onder andere gebaseerd op de uitkomsten van een uitgebreid participatietraject. Om te horen hoe de stad denkt over de herontwikkeling van het gebied Spuiboulevard is begin 2018 een SpuiSafari georganiseerd, waarin oa. bewoners hun eigen visie formuleerden op het gebied. Door Stichting de Stad werd een vervolg gegeven aan de SpuiSafari. Zij hebben samen met stakeholders (bewoners, ondernemers, experts) ontwerpend onderzoek verricht. Tijdens een viertal avonden is aandacht besteed aan de volgende onderwerpen/ bouwstenen: •

De relatie met de stad en de parkeer-/ mobiliteitsopgave

•

Stedelijk weefsel en programma

•

Openbare ruimte en duurzaamheid

•

Huis van de Stad

Met de gebiedsvisie Spuiboulevard geeft de gemeente richting aan deze kansrijke gebiedsontwikkeling. Het vormt een kader voor private initiatieven binnen de bestaande stedelijke context en een kader voor de integrale herontwikkeling van de voormalige gemeentelijke kantoren aan de Spuiboulevard. De Spuiboulevard moet een ruimte worden met verblijfskwaliteit en een brug slaan tussen de 19e eeuwse Schil en het centrum. Zonder auto’s en met een busbaan en meer ruimte voor fietser en voetganger. Uitkomsten uit het participatietraject die in het stedenbouwkundig raamwerk vorm krijgen zijn onder andere; sunspots en pleinruimtes langs de Spuiboulevard, landschappelijke inrichting van de openbare ruimte, hoogbouwaccenten in de 2e linie en de grotendeels autoluwe inrichting van het gebied.

Deelgebied 2 Spuiboulevard

13

14

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Zorg voor samenhang in de Schil-West In 2019 is de prijsvraag voor het Huis van Stad en Regio gewonnen door het ontwerp van Schmidt Hammer Lassen uit Kopenhagen. Binnenkort zal gestart worden met het Voorlopig Ontwerp. Ook is gestart met het opstellen van het schetsontwerp voor de herinrichting van de openbare ruimte. De diverse projecten in de deelgebieden vragen om samenhang en afstemming, hoewel elk project een eigen ontwikkeldynamiek heeft. Dit document licht het raamwerk en beeldkwaliteitplan toe voor deelgebied 2. De herontwikkeling van de nieuwbouw in deelgebied 2 hangt samen met de verhuizing van de gemeentelijke diensten naar het te bouwen Huis van Stad en Regio in deelgebied 1. De Crownpoint locatie volgen een eigen ontwikkeltempo dat los staat van deze fasering. De Spuihavengarage voorziet in de parkeerbehoefte voor de toekomstige woningen en bezoekers van de binnenstad. De herinrichting van de openbare ruimte, deelgebied 3, brengt de verschillende plannen aan de Spuihaven samen.

Huis van Stad en Regio Ontwerp Schmidt Hammer Lassen Deelgebied 1

deelgebied 1 Huis van Stad en Regio

Huis van Stad en Regio Aanleiding en voorwaarde om deelgebied 2 te kunnen herontwikkelen.

deelgebied 2 Woonmilieu Spuiboulevard

Deelgebied 2 •

Spuihavengarage Ontwikkeling die vooraf gaat aan woningbouw. Deze garage voorziet in parkeerbehoefte voor de nieuwe woningen en bezoekers van de binnenstad.

•

Herontwikkeling locatie stadskantoor Kan beginnen na de renovatie en uitbreiding van de Spuihavengarage en de bouw van Huis van Stad en Regio.

•

Crownpoint locatie Op eigen tempo te ontwikkelen, los van de dynamiek rondom het stadskantoor.

•

Yulius locatie Kan kantoor blijven of in samenhang met de locatie stadskantoor binnen het raamwerk worden herontwikkeld naar wonen.

Deelgebied 3 •

Herinrichting openbare ruimte Spuiboulevard Verbinding tussen de diverse plandelen.

Herinrichting openbare ruimte Spuiboulevard Concept Schetsontwerp Okra Deelgebied 3

deelgebied 3 herinrichting openbare ruimte

Deelgebied 1 •

15

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Kaart Gebiedsvisie Spuiboulevard drie deelgebieden

16

2 Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Stedenbouwkundig raamwerk Wat voegen we toe?

In dit hoofdstuk wordt het stedenbouwkundig raamwerk voor de woningbouwontwikkeling langs de Spuiboulevard (deelgebied 2) uiteengezet. De uitgangspunten uit de Gebiedsvisie Spuiboulevard e.o. (2018) zijn verder uitgewerkt en vertaald in een stedenbouwkundig raamwerk en stedenbouwkundige richtlijnen. Deze vormen samen een belangrijke basis voor de nog te doorlopen planologische procedures.

17

18

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

19

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Spuiboulevard als rits tussen schil en binnenstad Het toekomstige woonmilieu aan de Spuiboulevard moet aan een aantal ruimtelijke principes voldoen. Het doel is om volgens de Gebiedsvisie Spuiboulevard e.o. (2018), er voor te zorgen dat de nieuwe ontwikkeling de 19e eeuwse Schil en de binnenstad aan elkaar ritst.

Aansluiting centrum en 19e eeuwse Schil

Kabels en leidingen handhaven

Voortbouwen op de kwaliteit van Dordtse hoven

Goed groen is goud

Gesloten bouwblokken zijn opgebouwd uit individuele panden

Plinten zijn hoog en laten een flexibele invulling toe, ..

.. hierdoor onstaat een hoge frequentie aan entrees.

Openbaar en bovengronds parkeren is optimaal flexibel

Hoogbouw in de 2e linie voor een aangenaam verblijf op straat.

Autoluwe openbare ruimte is veilig, groen en comfortabel.

De principes zorgen voor een duurzame ontwikkeling die gebruikt maakt van bestaande infrastructuur (zoals kabels en leidingen) en zich voegt in de historische context. Door flexibiliteit in te bouwen in het raamwerk blijft het mogelijk te anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Door voor een openbare bovengrondse parkeergarage te kiezen kan worden geanticipeerd op afnemende vraag naar parkeerruimte voor auto’s. Wanneer de parkeergarage in ontwerp hier rekening mee houdt, kan (een deel van) de garage in de toekomst mogelijk een andere functie krijgen. Naast flexibiliteit die een duurzame transformatie mogelijk maakt aan de Spuiboulevard, zijn er ook stadsbreed opgaven geformuleerd vanuit de opgave Duurzame stad. Dit beleid is ook van toepassing op deze ontwikkeling.

20

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

21

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Zorgvuldige stedenbouwkundige inbedding De historische context in combinatie met eerder genoemde principes en uitgangspunten bepalen de stedenbouwkundige inbedding van de nieuwe woningbouw ontwikkeling in haar omgeving. De nieuwe ontwikkeling grenst aan een aantal belangrijke stedenbouwkundige structuren van Dordrecht.

Een continue rooilijn en een divers gevelbeeld langs de Spuiboulevard brengen het oostelijk en westelijke deel van de boulevard samen.

Compacte openbare ruimte en twee grotere pleinen zorgen voor zon- en schaduwplekken langs de boulevard.

Door rekening te houden met belangrijke kabels en leidingen, eigendomsstructuren en bomen is het plan flexibel realiseerbaar.

De herintroductie van een fijnmazige stedenbouwkundige structuur verbindt het gebied beter met de 19e eeuwse Schil en de historische binnenstad.

Bouwblokken bieden ruimte voor de kenmerkende kwaliteit van Dordtse binnenhoven

Gerichte plaatsing van hoogteaccenten respecteren zichtlijnen op de kerktoren

Spuiboulevard De Spuiboulevard wordt volgens de gebiedsvisie een lineair stadspark; groen, comfortabel en met hoge verblijfskwaliteit. De rooilijn van de bebouwing versterkt deze continuïteit langs de Spuihaven en maakt dat het westelijk en oostelijk deel van de Spuiboulevard beter aan elkaar worden verbonden. Twee pleinruimtes vormen een onderbreking en bieden de mogelijkheid voor een aangenaam microklimaat bij diverse weersomstandigheden; er zijn steeds zowel zon- als schaduwplekken. De pleinruimtes langs de boulevard versterken de kwaliteit ervan zoals dat ook gebeurt ter hoogte van het nieuwe Huis van Stad en Regio. 19e eeuwse Schil Kenmerkend voor Dordrecht zijn hoven en een fijnmazig stratenpatroon. Door uit te gaan van meerdere stedelijke bouwblokken ontstaat een fijnmazig netwerk van informele routes voor voetgangers en fietsers tussen de Spuiboulevard en het Geldelozepad, in aansluiting op de omgeving. Deze dwarsrelaties zorgen tevens voor doorzichten tussen de Spuiboulevard en het Geldelozepad. Samen met de her-introductie van hoven worden de 19e eeuwse Schil en het centrum aangeheeld. Bestaande eigendomsstructuren en kabels en leidingen worden zo veel mogelijk gerespecteerd. Dit maakt het plan flexibel realiseerbaar. Bomen met monumentale waarde worden zorgvuldig ingepast ten behoeve van een hoogwaardige buitenruimte.

Zicht op de kerk De zichtlijnen op de kerk die bepalend zijn geweest voor de opzet van de wijk Krispijn worden gerespecteerd. Deze zichtlijnen bepalen de positionering van hoogteaccenten binnen de stedenbouwkundige opzet en dicteren gedeeltelijk de maximale bouwhoogte.

22

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

23

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Binnenstedelijk woonmilieu Zoals aangegeven in de Gebiedsvisie Spuiboulevard wordt voor deze locatie ingezet op een binnenstedelijk woonmilieu dat de 19e eeuwse Schil verlengt tot het historische centrum. Door middel van verschillende referenties wordt het beeld geschetst hoe het nieuwe woonmilieu aan de Spuiboulevard eruit zal komen te zien. Er wordt ingezet op het maximaliseren van grondgebonden woningen in een hoge dichtheid, rondom hoven waardoor informele routes mogelijk zijn tussen 19e eeuwse Schil en het historische centrum. Er wordt een woonmilieu beoogd dat zich voegt in de stedelijke context, en daar een nieuwe historische laag aan toevoegt. Door de ruime opzet van hoven, de levendigheid van de binnenstad op loopafstand en goed verbonden met het OV ontstaat een dynamisch woonmilieu.

Divers gevelbeeld en hoge kwaliteit openbare ruimte, Coendersbuurt, Delft

Hoogte accent in historische context, Twentse Schouwburg, Enschede

Sterke randen, groene hoven en groene gevels, Westerdokseiland, Amsterdam

Openbare ruimte voor ontspanning en verkoeling, Heemraadsingel Rotterdam

Groen in een verharde omgeving, Westerkade, Rotterdam

Voortbouwen op de Dordtse hoven typologie, Arend Maartenshof, Dordrecht

Programma op het parkeergebouw, Nordhavn, Kopenhagen

Het woonmilieu is fijnmazig, stedelijk, autoluw en heeft een hoge dichtheid naast een hoge kwaliteit uitstraling van openbare ruimte, hoven en gebouwen. Het leest als een geheel, maar biedt ook de ruimte tot individuele expressie op gebouwniveau. Er wordt gewoond tot op de begane grond, waarbij er speciale aandacht wordt besteed aan de overgang tussen binnen en buiten. De woningen activeren de aangrenzende openbare ruimte. De openbare ruimte is groen, van hoge kwaliteit en draagt bij aan het versterken van ambities rondom biodiversiteit, klimaatadaptatie en ecologie. De Spuihavengarage is een groot gebouwd volume, goed zichtbaar vanuit de binnenkant van het middelste bouwblok. Deze gevel wordt een groene gevel die een aangename sfeer geeft en het gewenste wooncomfort voor de woningen aan het hof en die positief bijdraagt aan natuurinclusief bouwen en biodiversiteit.

Geparcelleerde gevel variatie, Spoorzone Delft

Actieve gevel aan het parkeergebouw, Nordhavn, Kopenhagen

24

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Samenhang en variatie langs de Spuiboulevard

Dit sfeerbeeld is een illustratie van een mogelijke uitwerking

Deelgebied 2 Spuiboulevard

25

26

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

27

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Stedenbouwkundig raamwerk

Spuiboulevard

Houtkopersplaats

Hellingenplein

Crownpoint hof

Spuiweg

Legenda

de Hellingen

Yulius locatie

Doorsnede A

Ontwerp openbare ruimte volgens schetsplan Okra

Spuihavengarage

Geldelozepad

Doorsnede B

Korrelgrootte bebouwing Architectonische eenheden Maximale bouwhoogte Harde rooilijn Zachte roolijn Hoogteaccenten Entree bouwblok voordeuren Voorzones Entree garage trap Private tuin Publiek groen Shared space Voetgangersgebied Fietspad

Azijnplaats

de Bajonet

Hof aan het Geldelozepad

‘t Grote Hof

28

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Goede openbare ruimte en ruime collectieve hoven Doorsnede A Ontwerp Spuiboulevard volgens schetsplan Okra

Doorsnede B Ontwerp Spuiboulevard volgens schetsplan Okra

Deelgebied 2 Spuiboulevard

29

30

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Een opzet van ruime Dordtse hoven

Dit sfeerbeeld is een illustratie van een mogelijke uitwerking

Deelgebied 2 Spuiboulevard

31

32

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

facetkaart programma

Stedenbouwkundige richtlijnen

Programma De drie bouwblokken vormen één ensemble en bestaan uit een gemengd stedelijk woonmilieu. Waar de openbare ruimte uitnodigt tot recreatie en verblijf, bieden de hoven meer rust en sociale cohesie. De nadruk zal liggen op wonen, gemengd met functies ter ondersteuning van de buurt. Denk aan sociaal maatschappelijke voorzieningen, of werken aan huis. Het oostelijke plein langs de Spuiboulevard biedt ruimte voor dergelijk aanvullend plintprogramma. Het westelijke plein heeft een residentieel karakter. De bestaande parkeergarage wordt uitgebreid op de huidige locatie. Halfverdiept parkeren is mogelijk onder de Crownpointlocatie ten behoeve van het nieuwe woonprogramma op deze locatie.

1.

Elk bouwblok omvat een diversiteit aan woningen in verschillende segmenten en woningbouwcategorien. De verhoudingen liggen vast. Sociale huur-goedkope koop-middenduurduur in de verhouding; 10-10-40-40. Dit is een gemiddelde voor het totale gebied en kan per bouwblok verschillen. 2. De diverse woningtypen zijn over de drie bouwblokken verdeeld. 3. Buurt gerelateerde of sociaal maatschappelijke functies en woon-werkwoningen worden geclusterd in de plinten rondom het oostelijke plein langs de Spuiboulevard en nabij de Spuiweg. Ook op het westelijke plein is ruimte voor een maatschappelijke functie, bijvoorbeeld een kinderdagverblijf.

facetkaart bouwhoogte

Bouwhoogte De drie bouwblokken bestaan uit diverse panden die afwisselend zijn in hoogte. De maximale bouwhoogte is zorgvuldig bepaald in aansluiting op de directe omgeving en wordt weergegeven op de tekening hiernaast. Er zijn 6 hoogteaccenten in het plangebied. De maximale bouwhoogte van elke toren ligt vast. De locatie van de hoogte accenten ligt ook vast en is bepaald door de te behouden monumentale zichtlijnen op de kerktoren die bepalend zijn voor de opzet van de wijk Krispijn. De torens zijn familie van elkaar en vormen met elkaar een divers ensemble.

1. 2.

De maximale bouwhoogte is vastgelegd in de facetkaart hiernaast. Aanpalende gebouwen (architectonische eenheden) hebben alleen bij hoge uitzondering, bijvoorbeeld in het geval van eengezinswoningen, dezelfde hoogte of hetzelfde aantal verdiepingen.

33

34

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

facetkaart ontwikkeleenheden

Ontwikkeleenheden Het ensemble bestaat uit drie bouwblokken die ruwweg elk een ontwikkeleenheid zijn. De diversiteit in woningen per ontwikkeleenheid is dezelfde als de diversiteit die gegeven is voor de hele ontwikkeling. Ondersteunende functies aan het woonprogramma (zoals fietsenberging) worden collectief per ontwikkeleenheid ontworpen en ingepast. Binnen de ontwikkeleenheid vindt architectonische afstemming plaats.

1.

Het plangebied bestaat uit 6 ontwikkeleenheden zoals aangegeven op de tekening hiernaast. 2. Uitzondering hierop kunnen zijn: • mogelijke (C)PO constructies grenzend aan de noord-zuid straten; • twee speciale woningen aan de Spuihavengarage; 3. Ontwikkeleenheid 1, 2 en 3 bestaat uit meerdere architectonische eenheden. Ieder bouwblok bestaat uit verschillende panden. Een pand is een architectonische eenheid.

facetkaart aanduiding mogelijke architectonische eenheden

Architectonische eenheden Het raamwerkplan biedt ruimte aan verschillende korrelgroottes van gebouwen. De afzonderlijke gebouwen zijn individuele architectonische eenheden met een eigen adres en hoofdentree. Panden staan schouder een schouder en zijn geschakeld, tenzij dit expliciet anders staat aangegeven in het raamwerk.

1. 2. 3.

4. 5. 6.

Een architectonische eenheid heeft een eigen interne ontsluiting en hoofdentree. Torens zijn altijd onderdeel van een onderbouw. Er is een minimaal aantal architectonische eenheden voor elke ontwikkeleenheid: • Crownpoint locatie 7 • ‘t Grote hof 10 • Azijnplaats 6 De korrelgrootte langs de Spuiboulevard is minimaal 20m en maximaal 36m breed. Aan de tussenstraten (noord-zuid georienteerd) is de korrelgrootte minimaal 5,2m en maximaal 30m breed. Aangrenzende panden zijn ongelijk in korrelgrootte. Eengezinswoningen vormen hierop een uitzondering.

35

36

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

facetkaart langzaam verkeer

Langzaam verkeer en OV Dit binnenstedelijke woongebied kenmerkt zich door een autoluwe (auto te gast) en soms autovrije openbare ruimte. De Spuiboulevard en de noordzuid verbindingen worden ingericht voor langzaam verkeer. Ook komt er een voetgangersontsluiting door het middelste woonhof die de parkeergarage optimaal laat aansluiten op de binnenstad. Er ontstaat een fijnmazig doorwaadbaar gebied dat een brug slaat tussen binnenstad en 19e eeuwse Schil en optimaal aansluit op de omliggende straten.

1.

De woonomgeving is fijnmazig doorwaadbaar voor fietsers en voetgangers. 2. De openbare ruimte stelt de voetganger en fietser centraal. De inrichting heeft een overwegend groen karakter. 3. Fietsenstallingen zijn inpandig en worden ingepast op de begane grond. De stalling is goed toegankelijk vanaf de openbare ruimte. 4. Lopen en fietsen zijn voor bewoners en bezoekers altijd de meest voor de hand liggende en comfortabele keuzes boven auto en OV. 5. Het gebied is met het OV optimaal bereikbaar. Aan het westelijke plein ligt een bushalte.

facetkaart (vracht)auto verkeer en OV

(Vracht-)Auto verkeer Het plangebied is multimodaal goed bereikbaar. In een binnenstedelijk woongebied is de auto te gast en wordt er niet harder dan 30 km/u gereden. De fiets en voetganger staan op 1! De Spuiboulevard wordt voor een groot deel autovrij. De auto’s worden zo snel mogelijk van de boulevard afgevangen door de inritten naar garages zo westelijk mogelijk in het plan te situeren. Parkeren voor de nieuwe woningen wordt voorzien in de Spuihavengarage, deze wordt uitgebreid en gerenoveerd en is bedoeld voor huidige en nieuwe bewoners van het plangebied en bezoekers van het centrum. Daarnaast zal op de Crownpoint-locatie een halfverdiepte parkeervoorziening komen. Deze is voor de bewoners van dit bouwblok.

1.

2. 3.

4. 5. 6.

Half-verdiept parkeren is alleen mogelijk op de Crownpoint-locatie. De inrit is gebundeld met de stallingsgarage van de aangrenzende bestaande bebouwing. De overige bewoners en bezoekers parkeren in de openbare Spuihavengarage of aan de Weeskinderendijk. De Spuihavengarage is goed toegankelijk voor voetgangers door een publieke route door het hof. Deze takt aan op de Hellingen en op het westelijke plein voor de Ruitenbrug. De garage is voor voetgangers ook bereikbaar vanaf het Geldelozepad. Mits goed onderbouwd kunnen parkeernormen voor de nieuwe woningen worden gereduceerd met behulp van bijvoorbeeld deelmobiliteit. Vuilniswagens maken gebruik van de busroute over de Spuiboulevard. Dit is tevens een calamiteitenroute. Laden en lossen (bijvoorbeeld verhuiswagens) is onder voorwaarde ook mogelijk in de noord-zuid tussenstraten.

37

38

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

facetkaart buitenruimte

Hoven en pleinen Het raamwerk gaat uit van Dordtse hoven waarin rustig en collectief gewoond kan worden, midden in het centrum. Het plan bestaat uit drie bouwblokken met allemaal een eigen binnenwereld. De entrees naar deze binnenwerelden dienen herkenbaar en met zorg ontworpen te worden. Aan de Spuiboulevard komen twee pleinen te liggen, beiden met groen karakter en woonkwaliteit. Deze opzet zorgt voor zon tot op de spuiboulevard en een stedelijke diversiteit in openbare ruimtes over de volledige lengte van de Spuiboulevard. Woningen op de begane grond hebben een voorzone die onderdeel is van de architectuur om een geleidelijke overgang van publiek naar privaat mogelijk te maken en de straat te verlevendigen.

1.

Voor elk gebouw wordt de overgang met de publieke ruimte met zorg ontworpen middels een overgangszone. Het formaat en type overgangszone aan de openbare ruimte ligt vast en wordt omschreven in het beeldkwaliteitplan. 2. Woningen zijn altijd georiënteerd op zowel de straat en het hof. Niet of-of, maar en-en. Speciale woningen langs de Spuihavengarage en appartementen in de hoogteaccenten vormen hierop een uitzondering. 3. Alle voordeuren en adressen grenzen aan de straat, en dus niet aan een binnenhof.

facetkaart rooilijnen

Harde en zachte eisen De rooilijnen grenzend aan de openbare ruimte liggen vast en zijn zorgvuldig bepaald in aansluiting op de omgeving. De korrelgroottes en rooilijnen langs de hoven zijn vrijer en liggen nog niet vast, maar worden volgen uit regels geformuleerd in dit raamwerk en beeldkwaliteitplan.

1. 2.

De bebouwingsgrens en uitgiftegrens van de gebouwen grenzend aan de openbare ruimte liggen vast. Binnen de hoven mag er, met uitzondering van de torens, tot maximaal 15m diep worden gebouwd. De rooilijnen grenzend aan de hoven en de parcelering van de bebouwing liggen niet vast.

39

40

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

41

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Spuihavengarage Er is een grote uitdaging rondom mobiliteit en het bereikbaar houden van de binnenstad van Dordrecht. Parkeercapaciteit wordt op andere plaatsen in de binnenstad ingeperkt. De Spuihavengarage blijft en wordt uitgebreid. De parkeergarage zal niet alleen de huidige en nieuwe bewoners bedienen, ook een deel van het bezoekersparkeren voor het centrum van Dordrecht kan in de Spuihavengarage terecht. Entrees voor voetgangers worden gekoppeld aan de pleinen langs de Spuiboulevard, vanwaar makkelijk een rondje Dordt gelopen kan worden.

Positie van entrees als onderdeel van looproutes naar het centrum

Lichte draagconstructie met beplanting en ruimte voor verblijf

2. Duidelijke en gescheiden op en neer circulatie

Er is gekozen voor een toekomstbestendige oplossing door de bestaande parkeergarage aan te passen. Daardoor kan ook de toegangsweg op de huidige positie blijven liggen. De huidige garage wordt verbeterd en aangepast aan de nieuwe parkeervraag. Dit vraagt om een aantal ingrepen in de garage zelf: 1. De garage wordt aangevuld met 2 verdiepingen, binnen de huidige draagstructuur. Een lichte draagconstructie met beplanting maakt het dak aantrekkelijk om op uit te kijken en te verblijven, bv door te voorzien in ruimte voor een (tijdelijke) horeca functie. 2. De interne circulatie wordt verbeterd tot een veiligere opzet voor alle gebruikers. 3. De in- en uitrit poortjes worden uitgebreid tot 3 a 4, in aansluiting op de grotere capaciteit van de garage. 4. De positionering van entrees wordt herzien ten behoeve van het verbeteren van toegankelijkheid van de garage voor voetgangers, waardoor deze beter aansluit op de nieuwe stedenbouwkundige structuur. 5. Een klimaatadaptieve gevel (groen in combinatie met hout) nodigt uit tot bewegen middels een comfortabele buitentrap en draagt bij aan het versterken van de biodiversiteit in het nieuwe woonmilieu. 6. Het is nader te onderzoeken of het haalbaar is om de garage te verlengen met ca. 2 beuken tot aan het kavel van het huidige Yuliusgebouw.

Mogelijk beperkende factor hierin zijn de bezinkputten die zich daar in de huidige situatie bevinden, welke toegankelijk moeten zijn. De inrit tot het parkeerprogramma bevindt zich zo westelijk mogelijk op de plot waardoor de spuiboulevard zo veel mogelijk autoluw wordt met alleen een busbaan en ruimte voor fietsers en voetgangers in een landschappelijk profiel.

1. Optoppen + 2 lagen

6. Te onderzoeken; verlengen tot Yulius

3. Poortjes verbreden Toevoeging bijzonder woning Toevoeging bijzonder woning 4. herzien voetgangerscirculatie in afstemming op de omgeving

Bijzondere gevel afwerking

7. alzijdige klimaatadaptieve gevel bevordert de biodiversiteit

actieve gevel, Nordhavn, Copenhaven; duidelijke entrees, P&R Driebergen-Zeist; groene gevel draagt bij aan biodiversiteit, Hitech Campus, Eindhoven; groene gevel met hout, Loos van vliet architecten Wageningen

42

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Dit sfeerbeeld is een illustratie van een mogelijke uitwerking

43

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Nieuwe buurt voegt zich in een historische context

44

3

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Een nieuw stuk stad, in aansluiting op de omgeving Hoe gaat dat er uit zien?

Dit hoofdstuk is het beeldkwaliteitplan voor de woningbouwontwikkeling langs de Spuiboulevard (deelgebied 2). Het beeldkwaliteitsplan vormt het toetsingskader voor de welstands- en monumentencommissie bij de beoordeling van de bouwplannen. Aan de hand van leidmotieven zijn criteria opgesteld voor het ontwerp van de gebouwen, de erfscheidingen en de gewenste relatie met de openbare ruimte. In de laatste paragraaf wordt de relatie met de welstandsnota, de rol van de gemeentelijk supervisor en de architectenselectie uiteengezet.

45

46

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Beeldtaal omgeving Het beoogde binnenstedelijke woonmilieu zal in beeldtaal aansluiten bij de directe omgeving van de 19e eeuwse Schil. Daarnaast is ook de overgang met de aangrenzende historische binnenstad aan de overkant van de Spuihaven een belangrijk onderdeel van de context waartoe de nieuwe ontwikkelingen zich moet verhouden. Daar wordt een eigen hedendaagse architectuurtaal aan toegevoegd. Het stedenbouwkundig plan combineert de kwaliteiten van de historische stad, met woonkwaliteiten van nu. In de 19e eeuwse Schil loopt de fijnmazigheid van de binnenstad door, maar de korrel wordt groter. De 19e eeuwse Schil heeft een groenere uitstraling dan de historische binnenstad. De straten zijn ruimer opgezet waardoor en meer ruimte is voor bomen en ook doorzichten op groene binnengebieden dragen bij aan de beleving van het groene karakter. Overgangen tussen de openbare en private ruimte worden vaker zorgvuldiger vormgegeven dan in het historische centrum, bijvoorbeeld door middel van een Delftse-stoep strook met ruimte voor een bankje of plantenbak. De hoventypologie heeft een rijk verleden in Dordrecht en wordt op deze plek op een eigentijdse manier toegepast. De vormgeving van de hofentree verdient daarbij extra aandacht.

Tussen binnenstad ..

.. en 19e eeuwse Schil, ..

De historische bebouwing in de binnenstad kent rijke gevel detaillering, baksteen tectoniek, heeft een herkenbare plint en hoge ramen. Grote gebaren in de gevel markeren de entree van het hof.

De bebouwing in de 19e eeuwse Schil wordt gekenmerkt door een hoge frequentie van voordeuren, eenheid en uitstraling per straat of bouwblok, en op de begane grond kan gewoond maar ook gewerkt worden.

Baksteen domineert het beeld in de 19e eeuwse Schil en in de binnenstad. Dit materiaal kan goed worden gecombineerd met meer eigentijdse en duurzame materialen zoals hout en groene gevels. Kleuren van kozijnen, deuren en betimmeringen worden gekozen uit de waaier met de elf Dordtse kleuren van de 19e eeuw. Tectoniek en diepte in de gevels zorgt voor een rijk gevelbeeld in de typische historische bebouwing van Dordrecht.

Elf Dordtse kleuren van de 19e eeuw

.. ontstaat een nieuw woonmilieu.

Langs de Spuiboulevard is continuiteit in het gevelbeeld en de openbare ruimte van groot belang en wordt een kwaliteitsslag gemaakt waarbij verblijfskwaliteit langs het water voorop staat. De nieuwe bebouwing reageert op de buurpanden, en voegt een eigentijdse expressie toe.

47

48

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Een Dordts binnenstedelijk woonmileu Het nieuwe woonmilieu voegt zich in de context door de stedenbouwkundige opzet en in de beeldtaal. Typerende aspecten van de 19e eeuwse Schil worden op een eigentijdse manier toegepast in de nieuwe bebouwing. Net als in de historische binnenstad wordt hier gewoond tot op de begane grond, en heeft elke woning direct aan de straat een eigen voordeur. De rijke detaillering en baksteen als hoofdgevel materiaal zorgt ook voor aansluiting op de omgeving. De landschappelijke openbare ruimte maakt het onder diverse weersomstandigheden comfortabel. Hofentrees zijn zorgvuldig vormgegeven als onderdeel van de gevel en hoekgebouwen vormen een bijzondere beëindiging van het bouwblok in aansluiting op het buurpand.

De bebouwing aan de Spuiboulevard in de huidige situatie vormt een harde grens tussen 19e eeuwse Schil en historische binnenstad.

dak als 5e gevel

nieuwe historische laag die zich voegt in de historische context hoogte accenten in de 2e linie met uitzicht op de kerk

samenhang per bouwblok, diversiteit schouder aan schouder

architectonische opbouw van basis, midden en kroon

Door de beeldkwaliteit van de historische binnenstad en de 19e eeuwse Schil te analyseren en opnieuw te interpreteren ontstaat een eigentijdse beeldkwaliteit die goed past in zijn omgeving. Door de stedenbouwkundige opzet ontstaat een divers woonmilieu met verschillende woonvormen van grond gebonden tot appartementen in ranke torens in de 2e linie met behoud van zicht op de kerk. Door onder andere het toepassen van duurzame bouwmaterialen en inzetten op het bevorderen van biodiversiteit ontstaat een woonmilieu dat de omgeving verder verrijkt en versterkt.

verbijzondering van gebouwen op de hoek

49

Deelgebied 2 Spuiboulevard

autoluwe en groene stadsboulevard

verbijzondering van hofentrees

wonen tot op de begane grond goed vindbare hoofdentrees

hoge frequentie van voordeuren

50

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

51

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Karakteristieken van Dordtse hoven in de 19e eeuwse Schil Dordrecht kent diverse historische voorbeelden van binnenhoven. In het historische centrum zijn deze vaak openbaar en vormen een rustige tegenhanger van de drukkere pleinen (bijvoorbeeld rust in de Kloostertuin en reuring op het Statenplein). Vaak bevinden ze zich aan de achterzijde van private tuinen (bijvoorbeeld Tolbrugkamp). De besloten sfeer zorgt voor rust en geborgenheid midden in het centrum. Deze stadse oases zijn een belangrijke kwaliteit van het woonmilieu in de Dordtse binnenstad, waar openbare ruimte beperkt is. De Spuiboulevard is onderdeel van de 19e eeuwse Schil. Historisch gezien een landschappelijk gebied met een geschiedenis van weidegrond, tuinderijen, kwekerijen en bleekvelden. Hoewel het nu onderdeel is van de stad, kent het nog steeds een ruimere opzet van parken (bijvoorbeeld Park Merwestein) en hoven die direct grenzen aan langere stedenbouwkundige lijnen (bijvoorbeeld het Rozenhof aan de Burg. de Raadtsingel). De historische voorbeelden vormen een inspiratie voor het nieuwe woonmilieu in deelgebied 2 van de Spuiboulevard. Door het activeren en vergroenen van de oevers van de Spuihaven wordt de nu nog strakke scheiding tussen binnenstad en 19e eeuwse Schil een plek van ontmoeting en ontspanning.

De groene pleinen gelegen langs de Spuiboulevard zorgen voor reuring doordat hier ook ruimte is voor andere functies dan wonen. De hoven vormen de rustige tegenhanger, waar bezoekers gevoelsmatig te gast zijn. Beide typen openbare ruimte herstellen de samenhang tussen de Schil-Oost en de Schil-West en tussen de 19e eeuwse Schil en de binnenstad.

2

1 Kloostertuin, hoogwaardig groen

3

Hofentree herkenbaar in het gebouw en robuust openbaar groen

1

2

3

Bestaande beeldbepalende openbare ruimte en hoven in de binnenstad en 19e eeuwse Schil van Dordrecht wordt aangevuld door de geplande nieuwe toevoegingen aan de openbare ruimte structuur.

52

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

53

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Leidmotieven Beeldkwaliteit De beeldkwaliteiteisen die zijn geformuleerd op de volgende pagina’s komen voort uit een aantal leidmotieven of doelstellingen. In principe zijn alle beeldkwaliteiteisen steeds te herleiden naar een of meer aspecten van de onderstaande 4 leidmotieven.

Huidige situatie Spuiboulevard Deelgebied 2

en 1 Levendig aantrekkelijk stuk

en in 2 Eigentijds aansluiting op de

In het nieuwe woonmilieu draagt een hoge frequentie aan voordeuren bij aan een levendig maaiveld. De bebouwing activeert de openbare ruimte door bijvoorbeeld een delftse stoep waar buren en voorbijgangers elkaar treffen, de sfeer van een stedelijk woonmilieu. Passend bij de binnenstad bestaat het plan uit diverse woningtypen naast elkaar.

Het nieuwe woonmilieu aan de Spuiboulevard moet een eigentijdse uitstraling krijgen die past bij de omgeving. Grote eentonige kantoorgebouwen met een enkele voordeur, maken plaats voor diverse woongebouwen met een rijke gevel en oog voor detail.

Ondanks de gefaseerde ontwikkeling moet het nieuwe woonmilieu aan de Spuiboulevard één samenhangende woonbuurt worden. Afzonderlijke panden hebben een individuele expressie, samen vormen ze met elkaar een samenhangend bouwblok.

De nieuwe bebouwing bouwt voort op de rijke context en geschiedenis van de 19e eeuwse Schil en het centrum. Daar wordt een eigentijdse architecturale expressie aan toegevoegd, die de bestaande stad verder versterkt. Extra aandacht gaat uit naar verbijzonderingen van hoekpanden die de overgang vormgeven tussen bestaand en nieuw.

Doordat afzonderlijke panden door verschillende architecten worden ontworpen ontstaat een rijke uitstraling van eenheid in een divers palet.

stad

Het gebied is hoogstedelijk, autoluw, fijnmazig en er is shared space voor voetgangers en fietsers met ruimte voor bomen en kwalitatief groen. Deze ingrepen bij elkaar dragen stuk voor stuk bij aan een levendig en aantrekkelijk stuk stad.

omgeving

3 Een samenhangende woonbuurt

Een goede woonomgeving, die voorziet in diverse woonwensen is daarnaast ook sociaalduurzaam wanneer de inwoners er graag wonen. Er is ruimte voor ontmoeting en uitwisseling, maar ook voor rust en ontspanning.

4 Duurzaam, biodivers en

klimaatadaptief Het nieuwe woonmilieu aan de Spuiboulevard moet een duurzaam, biodivers en klimaatadaptief stuk stad worden. Het nieuwe woonmilieu voorziet in grotendeels autoluwe openbare ruimte, met voldoende ruimte voor klimaatadaptieve maatregelen. Ook de nieuwe bebouwing moet gaan bijdragen aan het reduceren van hittestress, verminderen van water(overlast), versterken van de biodiversiteit en een hogere verblijfskwaliteit voor mens en dier. Gebouwen zijn adaptief, ze kunnen meebewegen met toekomstige veranderende woonwensen. Het nieuwe woonmilieu vergroot de ecologische waarde van dit deel van de stad en het stimuleert een gezondere levenstijl.

54

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Algemene Beeldkwaliteitscriteria

8. Er zijn zo min mogelijk blinde gevels. 9. Elk pand heeft een duidelijk herkenbare hoofdentree en adres grenzend aan de openbare straat. 10. Hofentrees worden zorgvuldig en met rijke detaillering vormgegeven, zijn goed vindbaar en uitnodigend vormgegeven vanuit de openbare ruimte en het hof. Ze zijn sociaal veilig en geven uiting aan de overgang van publieke ruimte naar het besloten hof. De hofentrees hebben een royale maat; minimaal 4 meter breed en in hoogte een dubbele verdiepingshoogte.

Om samenhang in het plan te waarborgen zijn er op basis van de 4 leidmotieven algemene beeldkwaliteitscriteria opgesteld. Deze gelden voor het hele plan.

2 Eigentijds en in aansluiting op de omgeving

1 Levendig en aantrekkelijk stuk stad 1.

Gevels zijn rijk vormgegeven om een optimale interactie met de straat en het leven op straat te faciliteren. Bijvoorbeeld door erkers, en loggia’s.

2.

Alle gebouwen dragen bij aan een goede binnen-buiten relatie ten opzichte van de openbare ruimte, met name op de eerste 2 bouwlagen. Elk gebouw heeft een zorgvuldig vormgegeven overgangs- of voorzone langs de straat. Afhankelijk van de positie in het raamwerk is deze groter op kleiner en ligt deze binnen of buiten de rooilijn.

3. De voorzone volgt steeds een continue lijn langs de verschillende straten. De maat en ligging wordt gegeven in het raamwerk en verschilt per beeldkwaliteitzone. 4. De voorzone wordt vormgegeven in afstemming met de aangrenzende panden en kan een hoogteverschil overbruggen tussen openbare ruimte en privaat gebouw. Invulling van de voorzone is passend bij het karakter van de straat en is in vormgeving onderdeel van de architectuur.

1. doorsnede

1.1

2.

1.2

1.3

doorsnede

1.10

Aanpalende panden hebben een verschillend aantal verdiepingen. De enige uitzondering hierop zijn aan elkaar grenzende eengezinswoningen en woningen grenzend aan het Geldelozepad.

aanzicht

plan

4. Er zijn geen galerijen zichtbaar vanaf de openbare ruimte langs de buitenzijde van de bouwblokken. 5. Panden hebben een drie-delige opbouw in samenhang met elkaar; plint, midden, kroon. De kroon kan tot uitting komen middels een setback, deze zijn mogelijk vanaf de 4e verdieping. De plint heeft een hogere verdiepingshoogte dan de bovengelegen verdiepingen en is minimaal 3,5m.

aanzicht

2.1 & 2.3

6. De dakvorm is vrij, maar dient aan te sluiten op de context van de 19e eeuwse schil: platte daken en reguliere kapvormen zijn toegestaan. 7.

6. Deze woningen hebben de kwaliteiten van een grondgebonden woning, ook wanneer de woning onderdeel is van een groter appartementengebouw. Doel is een hoogfrequente plint met gemiddeld elke 10m een voordeur aan de openbare ruimte.

Aangrenzende architectonische eenheden (panden) worden door verschillende architectenbureaus ontworpen.

3. Elke architectonische eenheid (of pand) heeft een eigen verticale ontsluiting, ontsloten via de hoofdentree. Gebruik van de trap wordt steeds gestimuleerd.

5. Woningen op de begane grond hebben altijd een voordeur en een adres aan de straat en een private buitenruimte. Deze woningen hebben geen entree vanuit de lobby van het appartementencomplex.

7.

55

Deelgebied 2 Spuiboulevard

aanzicht

1.7

Panden worden de hoek om ontworpen en conformeren zich aan beide beeldkwaliteitzones waarin ze zich bevinden en reageren op de aanwezige context. De minimale en maximale pandbreedte is afhankelijk van de beeldkwaliteitzone waar het pand in staat.

8. Hoekpanden zijn een verbijzondering van de architectuur en reageren op de bestaande buurpanden als ‘buren die elkaar de handschudden‘.

aanzicht

2.5

56

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

4 Duurzaam, biodivers en klimaatadaptief

3 Een samenhangende woonbuurt 1.

2.

Natuurlijke (low-tech) oplossingen zijn steeds preferabel boven de high-tech oplossingen met betrekking tot onderstaande thema’s. Dat wil zeggen, liever een boom dan een airco-installatie.

Er wordt gestreefd naar een hoogwaardige architectonische kwaliteit en samenhang in architectonische expressie per ontwikkeleenheid én voor het gehele woonmilieu.

1.

Het hoofdkleur- en materiaalgebruik wordt toegepast van plint tot kroon.

3. Hoogteaccenten staan in de 2e linie maar zijn integraal onderdeel van de bijbehorende lager gelegen verdiepingen van de architectonische eenheid. 4. De set-back van de torens is minimaal 4 meter vanaf de bebouwingsgrens langs de Spuiboulevard. De lagergelegen daken van de middenbouw waaraan de toren grenst worden steeds multi-functioneel gebruikt als verblijfsruimte en meeontworpen.

2.

3.2

De hoven zijn voor ten minste 75% van het oppervlakte onverhard. Hier is ruimte voor bomen en planten in volle grond. Het hof van Crownpoint met parkeergarage vormt hierop een uitzondering. Dit hof heeft ook de groene invulling en de uitstraling van een hof, ook al gaat het hier om het dak van een parkeergarage. Daken worden beschouwd als vijfde gevel en moeten ook zo worden ontworpen. Het dak is nooit alleen bitumen, het heeft altijd een dubbele bestemming (wateropvang, energieopwekking, menselijk verblijf en/of bijdrage aan de biodiversiteit).

5. De dakopstand is voldoende hoog zodat eventuele installaties (zo veel mogelijk) aan het zicht worden onttrokken.

3. De bestaande parkeergarage blijft behouden, wordt uitgebreid en voorzien van een deels begroeide gevel, die bijdraagt aan het versterken van de biodiversiteit, en een looproute naar het mooiste uitzicht van Dordrecht.

6. Een zorgvuldig gekozen baksteen vormt het hoofdmateriaal van bebouwing grenzend aan de openbare ruimte, in aansluiting op de omgeving in de binnenstad en 19e eeuwse Schil. Accenten in houtbouw of groene gevels zijn gewenst. De gevels grenzend aan de hoven mogen van het hoofdgevelmateriaal afwijken en hebben een meer informeel en natuurlijk karakter.

4. Groene daken en begroeide gevels zijn gewenst in het nieuwe woonmilieu. Voor optimaal effect wordt er gestreefd naar een dubbele bestemming voor het groen (bijvoorbeeld als gevelbekleding, waterinfiltratie, versterken biodiversiteit en/of voor het verminderen van hittestress).

7.

3.3

8. Parkeervoorzieningen voor fietsen moeten kwalitatief en geclusterd worden per bouwblok. Stallingen worden ingepast in de bebouwing en dragen bij aan de optimale woonbeleving. 9. Ook techniek zoals nutsgebouwen en gescheiden afvalinzameling dient daarom inpandig ingepast te worden per bouwblok of ontwikkeleenheid. Inzameling gebeurt middels containers voor plastic, restafval, gft en glas in een inpandige ruimte die in verbinding staat met de hoofdentree.

11. Individuele en manshoge erfafscheidingen, zoals hekken of schuttingen zijn niet toegestaan.

aanzicht

doorsnede

4.1

75% van de hoven is onverhard

4.3

5. Alle neerslag die valt in het gebied wordt opgevangen, vastgehouden en vertraagd afgevoerd via dak, hof, straat, open water of bodem. Het nieuwe woonmilieu mag de reeds bestaande waterproblematiek ten minste niet verergeren, maar zal het bij voorkeur doen afnemen.

Circulair bouwen heeft de voorkeur.

10. De half-verdiepte parkeeroplossing op de Crownpoint locatie is niet zichtbaar (op de entree van de garage na) vanaf de openbare weg.

57

Deelgebied 2 Spuiboulevard

3.4

6. Voorkomen moet worden dat het woonmilieu in tijden van hitte extreem opwarmt onder andere door te voorzien in voldoende schaduwplekken in en bij de woning en op straat. Het architectuurontwerp van de nieuwe woningen draagt bij aan een aangenaam binnen en buiten klimaat bij hoge temperaturen. Indicatief is het streven het stedelijk gebied niet meer dan 2 graden celsius meer te laten opwarmen dan het landelijke gebied in de omgeving. 7.

Het nieuwe woonmilieu draagt bij aan het verbeteren en versterken van de biodiversiteit.

4.4 referenties natuurinclusief dak

58

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

Ambities voor natuurinclusief bouwen De ambities voor natuurinclusief bouwen zijn opgenomen in de concept Omgevingsvisie 1.0 van de gemeente Dordrecht. Het behouden en stimuleren van de biodiversiteit is een belangrijk speerpunt. Natuurinclusief bouwen is één van de manieren om onze biodiversiteit te stimuleren. De ecologische waarde van de 19e eeuwse Schil in de huidige situatie lijkt vanwege het grotendeels verhard oppervlak beperkt. De biodiversiteit in de Schil-West kan met de nieuwe ontwikkelingen worden versterkt in kwantiteit en kwaliteit. Voor het verminderen van hittestress en opvangen van piekbuien is het ook belangrijk dat er meer groen wordt gerealiseerd. Daarbij gaat niet alleen de leefbaarheid omhoog, maar het maakt ook dat de Schil beter bestand is tegen extremen in de toekomst. Biodiversiteit is, samen met duurzaamheid en klimaatadaptatie, één van de leidmotieven van dit beeldkwaliteitplan. Voor de toekomstige bebouwing wordt dit als volgt getoetst: 1. Er worden minimaal drie maatregelen gekozen die bevorderend zijn voor biodiversiteit per ontwikkeleenheid: a. minimaal vier vleermuisvoorzieningen aan één gevelzijde (zuid of west); b. minimaal 200m² van het dakoppervlak wordt ingericht als bruin dak (een specifiek soort groen dak); c. minimaal vier gierzwaluwvoorzieningen aan één gevelzijde (noord of oost); d.

verticale gevelbeplanting op minimaal 25% van het verticaal oppervlak aan de hofzijde, bij de woongebouwen. Voor de Spuihavengarage geldt dat een overwegend groene gevel het uitgangspunt is. Wenselijk zijn ten minste vier vogelkasten van houtbeton. 2. De nadere specificaties, zoals de exacte locatie en details van de voorzieningen wordt in een volgende fase uitgewerkt; 3. Mocht een bepaalde maatregel toch niet mogelijk zijn, wordt een alternatieve maatregel genomen, die ook de biodiversiteit bevordert. 4. Voor het ontwerp en keuze van plantsoorten van de groene gevel en groene of bruine daken is een samenwerking met een landschapsarchitect aanbevolen. Daarnaast is een onderhoudsplan nodig om het duurzame behoud van deze voorzieningen te garanderen. Dit wordt in een volgende fase uitgewerkt.

59

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Vogels Doelsoorten Ekster, grote gele kwikstaart, scholekster, stern, zwarte roodstaart, witte kwikstaart Benodigdheden De doelsoorten maken gebruik van groene daken als nestbiotoop of als rust- en foerageergebied. Groene daken (zoals sedumdaken) zijn een verrijking van het stadslandschap. Daarnaast bieden ze een prima bodem voor allerlei vogels (en andere dieren en planten) en zijn daardoor ook heel waardevol voor de biodiversiteit. Groene daken zijn ook uitstekend geschikt om regenwater op te vangen. Een bruin dak is een variatie op een groen dak. Bij bruine daken bestaat de dakbedekking voornamelijk uit losse grond, zand en steen, bijvoorbeeld gerecycled puin. Bruine daken hebben een ecologische en waterbufferende waarde. Vooral vogels die van origine op zandig terrein broeden, gebruiken bruine daken als nestplaats.

Doelsoorten Gierzwaluw Benodigdheden Vogelsoorten die in stedelijk gebied broeden zijn vaak afhankelijk van vaste nestplaatsen in gebouwen. Dit geldt ook voor de gierzwaluw. Dit is een soort die normaal een rotsbewoner is. In de stad vindt gierzwaluw een vergelijkbaar biotoop. Gierzwaluwen zijn koloniebroeders. Voor nieuwbouw zijn er speciale inbouwneststenen. Neststenen kunnen zichtbaar of onzichtbaar in of aan de gevel worden aangebracht.

Voorwaarden bruin dak 1. Leg minimaal 200m² aan bruin dak aan; 2. Breng zo veel mogelijk variatie aan in vegetatie, steen en grond; 3. Plaats minimaal vier gresbuizen als nestbiotoop; 4. Opslag van bomen en struiken is ongewenst; 5. Het combineren van een bruin dak met een groendak, grind of zonnepanelen is goed mogelijk

Voorwaarden neststenen 1. Plaats ten minste zes neststenen bij elkaar. 2. De oost- en noordgevel zijn de beste zijden voor gierzwaluwstenen; 3. Plaats de stenen op minimaal vier meter hoogte; 4. De aanvliegroute naar de steen dient vrij te zijn van obstakels; 5. Verlicht de stenen niet; 6. Plaats geen stenen direct boven ramen.

Hieronder volgt een opsomming van doelsoorten voor de Spuiboulevard (specifiek voor gebouwen) en een samenvatting van de biotoopbehoeften van hun leefomgeving.

Vleermuizen Doelsoorten Gewone en ruige dwergvleermuis, laatvlieger Benodigdheden Vleermuizen verblijven graag in gebouwen. Bij nieuwbouw kunnen vleermuiskasten heel makkelijk in de gevel worden ingepast. De speciale inbouwvleermuiskasten kunnen zowel zichtbaar als vrijwel onzichtbaar worden ingemetseld in de spouwmuur. Inbouw heeft de voorkeur: het klimaat is dan beter voor de vleermuis. Open dilatatievoegen en de kieren tussen gebouwen bieden ook een goede paarverblijfplaats voor vleermuizen. De voegen en kieren mogen dan niet worden afgesloten met bijvoorbeeld isolatiemateriaal.

Voorwaarden 1. Plaats vleermuiskasten aan op de zuid- of westzijde van de gevel; 2. Plaats minimaal vier voorzieningen per gevelzijde aan; 3. Plaats de voorzieningen tussen de vier meter (ondergrens) en de vijftig meter (bovengrens) hoogte (en niet boven ramen); 4. De kasten mogen niet worden verlicht; 5. Er moet een vrije valruimte van minstens twee meter zijn.

Doelsoorten Kool- en pimpelmees, huismus, witte kwikstaart, roodborst, merel Benodigdheden Een groene verticale gevel biedt voor vogels een dekking, voedsel en nestgelegenheid. Een groene gevel heeft in vele opzichten dezelfde voordelen als een groen dak. Er zijn verschillende manieren om een gevel te vergroenen. Een muur kan helemaal van groen worden voorzien, het groen kan bepaalde etages omringen of het klimt al zigzaggend naar boven. Groene gevels kunnen goed worden gecombineerd met nestkasten van houtbeton voor mezen of de huismus.

Voorwaarden groene gevel 1. Leg op minimaal 25% van de verticale ruimte (zoals een gevelzijde) een groene gevel aan; 2. Kies meerdere (en diverse) soorten klimplanten; 3. Aan alle kanten kan gevelbeplanting worden aangebracht, de gevelzijde bepaalt welke verticale planten het beste passen; 4. Plaats minimaal vier nestkasten van duurzaam houtbeton tussen de begroeiing (op minimaal vier meter hoogte).

60

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

61

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Aanvullende criteria per zone De nieuwe woongebouwen bieden naast een nieuw woonmilieu in Dordrecht ook de kans om het weefsel van de 19e eeuwse Schil en de binnenstad aan te helen. Bovenop op de algemene beeldkwaliteitscriteria zijn er aanvullend extra regels geformuleerd die volgen uit de langere stedenbouwkundige structuren waar het nieuwe woonmilieu onderdeel van is; Spuiboulevard, Geldelozepad en Spuiweg. Voor elk van de structuren worden aanvullend specifieke uitspraken gedaan in dienst van de continuïteit en samenhang met de omliggende bestaande stad. Ook voor de overige visuele eenheden zoals de binnenhoven, hoogte accenten en specials worden extra eisen geformuleerd ten behoeve van de samenhang. De 4 leidmotieven en algemene criteria blijven overkoepelend gelden voor het hele plan.

Spuiboulevard

Yulius locatie Spuihavengarage

Spuiboulevard Spuiweg Geldelozepad Tussenstraten Binnenhoven Specials Torens/Speciale woningen /Spuihavengarage

Geldelozepad

de Hellingen

de Bajonet

‘t Grote Hof

Ontwikkeleenheden

Beeldkwaliteit structuren

Hellingenplein

Azijnplaats

Spuiweg

Hof aan het Geldelozepad

Crownpoint hof

Houtkopersplaats

62

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

63

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Spuiboulevard Illustratie mogelijke korrelgrootte

Illustratie maximale korrelgrootte

Aansluiting op de context De Spuiboulevard met de nieuwe inrichting van het profiel vormt een belangrijk onderdeel van de verbinding tussen verschillende ontwikkelingen die eraan grenzen. De bebouwing kan deze samenhang en continuiteit verder versterken. • Zowel in de hoogte als in de rooilijn wordt een overgang gemaakt tussen de aangrenzen gebouwen op de Spuiboulevard. De hoekpanden geven invulling aan deze overgang door te middelen in de verspringing van de rooilijn en hoogte. • De Spuiboulevard wordt een groene boulevard uitnodigend voor verblijf met een groen karakter. • De pleinen zorgen voor optimale zontoetreding tot op de Spuiboulevard. De bebouwing draagt hier optimaal aan bij.

Bebouwing draagt bij aan optimale zontoetreding tot op de Spuiboulevard.

84m

33m

49m

Illustratie minimale korrelgrootte

Korrelgrootte & bouwhoogte Individuele panden schouder aan schouder. Langs de spuiboulevard ontstaat een gevarieerd profiel. • De korrelgrootte van een individueel pand is minimaal 20 en maximaal 36m breed. Aan elkaar grenzende panden hebben steeds een andere pandbreedte. • De bouwhoogte langs de Spuiboulevard varieert tussen de 4 en 6 bouwlagen. De hoogteaccenten vormen hierop een uitzondering, zoals gegeven in het raamwerk. • Hoogteaccenten staan steeds in de 2e linie ten opzichte van de Spuiboulevard ten behoeve van optimale bezonning op straat. Deze set-back is tenminste 4m maar bijvoorkeur groter. Overgangszone & buitenruimte Elk gebouw langs de Spuiboulevard heeft een eigen voorzone. • De voorzone is maximaal 1,5m vanuit de rooilijn en vormt een vloeiende of continue lijn langs de Spuiboulevard. • De voorzone wordt vormgegeven in afstemming met de aangrenzende panden en kan een hoogteverschil overbruggen. • Invulling van de voorzone is passend bij het groene karakter Spuiboulevard en is in vormgeving onderdeel van de architectuur. • Erkers en balkons steken niet verder uit de gevel dan de voorzone.

73m

bebouwingsgrens 1,5 m voorzone uitgiftegrens Spuiboulevard

Individuele gebouwen maken samen een stedelijk bouwblok

Overgangszone kan bijdragen aan groen karakter van de boulevard.

Gebouwen gaan de hoek om en vormen samen een bouwblok.

Hoofdentrees zijn goed herkenbaar

max 1,5m max 1,5m

bebouwingsgrens De voorzone en erkers/balkons steken maximaal 1,5m uit de rooilijn

Panden staan schouder aan schouder

64

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

65

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Geldelozepad Illustratie mogelijke korrelgrootte

Illustratie maximale korrelgrootte

Aansluiting op de context Het Geldolozepad kent de schaal en het karakter van een buurtje. De straat is ingericht voor de omwonenden en bestemmingsverkeer. De kleine schaal van de omliggende bebouwing vraagt om een zorgvuldige aansluiting. • Bijzondere hoekgebouwen zoeken aansluiting op de bestaande bebouwing en reageren op verspringende rooilijnen. • In aansluiting op het daklandschap van de bebouwing in de 19e eeuwse schil wordt een hoge diversiteit in kap- en dakvormen beoogd. Korrelgrootte & bouwhoogte Samenkomst van korrelgroottes. Voegt zich in de 19e eeuwse Schil. • De korrelgrootte van een individueel pand is minimaal 5,2 en maximaal 30m breed. Aan elkaar grenzende panden hebben steeds een andere pandbreedte. Individuele grond gebonden woningen vormen hierop een uitzondering. • De bouwhoogte langs het Geldelozepad varieert tussen de 3 en 4 bouwlagen. • De maximale bouwhoogte kan alleen worden gebouwd wanneer er een verjonging plaats vindt middels een set-back van minimaal 5m en/of kapvorm heeft ten opzichte van het Geldelozepad. • De maximale bouwhoogte van de hoogteaccenten vormen hierop een uitzondering. De maximale bouwhoogte is gegeven in het raamwerk en staat in de 2e linie ten opzichte van het Geldelozepad. • Er is een sterke architectonische samenhang per ontwikkeleenheid grenzend aan het Geldelozepad.

Overgangszone Achter de rooilijn! • De overgangszone langs het Geldelozepad is achter de rooilijn gelegen. • Deze overgangszone is tussen 0,75 en 1.5m diep en integraal onderdeel van de architectuur. • Buiten de rooilijn stekende gevelelementen, zoals een balkon of erkers zijn niet toegestaan

Samenkomst van verschillende korrelgroottes, woningtypes en dakvormen. 47m Illustratie minimale korrelgrootte

20m

29m

44m

0,75 tot 1,5m bebouwingsgrens Elk gebouw langs het Geldelozepad heeft een eigen overgangszone en voordeur aan de straat.

Deze overgangszone is achter de rooilijn gelegen.

Afwisselende korrel en bouwhoogte vormen samen één bouwblok.

Setbacks vanaf de rooilijn om buitenruimte te maken.

Diverse dakvormen zijn gewenst.

De maximale bouwhoogte kan alleen worden gebouwd wanneer er een verjonging plaatsvindt .. ten opzichte van het Geldelozepad.

Gebouwen gaan de hoek om en sluiten op beide straten goed aan.

Een terugliggende bovenste verdieping maakt een dakterras mede mogelijk.

Interne (terugliggende) zone voor een prettige overgang openbaar privé.

66

Stedenbouwkundig Raamwerk en Beeldkwaliteitplan

67

Deelgebied 2 Spuiboulevard

Spuiweg Aansluiting op de context Historische route naar het centrum. • Het profiel van de Spuiweg wordt afgemaakt als begeleiding van de historische route naar het centrum. • Bijzondere aandacht gaat uit naar het hoekgebouw van Spuiweg en Spuiboulevard. Korrelgrootte & bouwhoogte Een overgang in schaal tussen Spuiweg en Spuiboulevard. • De korrelgrootte van een individueel pand is minimaal 20 en maximaal 36m breed. Aan elkaar grenzende panden hebben steeds een andere pandbreedte. • De bouwhoogte varieert tussen de 4 en 6 bouwlagen. De hoogteaccenten vormen hierop een uitzondering, zoals gegeven in het raamwerk. • De maximale bouwhoogte wordt gegeven in het raamwerk. • De korrelgrootte neemt stapsgewijs toe richting de Spuiboulevard. De korrel is groter dan de bestaande bebouwing langs de Spuiweg maar kleiner dan die van de Spuiboulevard. • Een bijzonder hoekgebouw begeleid de ruimte van Spuiweg naar Spuiboulevard. • De bovenste verdieping van bebouwing grenzend aan de Spuiweg heeft een set back heeft van ten minste 5m.