Startnotitie herijking Participatiewet.pdf

Zij participeren minder in hun vrije tijd (denk aan verenigingsactiviteiten, cultuur/uitgaan of sport), zijn gemiddeld minder tevreden met hun leven en voelen zich vaker eenzaam dan mensen zonder bijstandsuitkering. Juist omdat de problematiek die uit deze gegevens naar voren komt verschillende aspecten van iemands welbevinden beslaat, is het belangrijk in de aanpak van de problematiek van bijstandsgerechtigden verder te kijken dan alleen werk en inkomen. Binnen het bestand bevindt circa 60% van de inwoners zich op trede 1 (geïsoleerd) of trede 2 (sociale contacten buitenshuis) van de participatieladder. Trede 3 (deelname georganiseerde activiteiten) beslaat daarbij circa 20% en trede 4 (onbetaald werk) en hoger completeren de resterende 20%.

17 Kamerbrief Sociale ontwikkelbedrijven en beschut werk d.d. 6 juli 2023

18

Jongeren In onderstaande grafiek is over de periode 2015 tot en met 31 augustus 2023 de ontwikkeling in de uitstroom van jongeren weergegeven. Hierin is te zien dat de uitstroom van jongeren daalt.

Op dit moment bevindt het grootste deel van het jongerenbestand zich op trede 1 tot en met 3 van de Participatieladder. Dit geeft aan dat de afstand tot de arbeidsmarkt relatief groot is.

Momenteel werkt de Sociale Dienst Drechtsteden aan het objectief en methodisch in kaart brengen van het gehele jongerenbestand. Het in kaart brengen is gericht op het aanbrengen van een differentiatie tussen de verschillende doelgroepen binnen dit bestand. Het is bekend dat een groot deel van deze doelgroep te maken heeft met zodanige multiproblematiek dat bij het ontwikkelen van een methodische aanpak een goede objectieve duiding noodzakelijk is. Deze exercitie is gericht op het in kaart brengen van het deel van de doelgroep dat direct kan starten met ontwikkelen van

19

arbeidsvaardigheden en welk deel een aanloop nodig heeft die recht doet aan de vraagstukken van de jongeren. Daar komt bij dat doorlooptijden van trajecten van jongeren doorgaans langer zijn dan reguliere trajecten. Binnen de herijking van het beleidskader Participatiewet dient er dan ook specifieke aandacht uit te gaan naar het verbeteren van de ondersteuningsmogelijkheden voor jongeren. Het huidige wetsvoorstel biedt hiervoor ook enige mogelijkheden. Statushouders Het aantal statushouders dat binnen de Drechtsteden gehuisvest wordt is de afgelopen periode aanzienlijk gestegen. Hiermee beslaan statushouders een aanzienlijk aandeel van de instroom in de bijstand en vormen zij ook een substantiële groep binnen het totale bestand (circa 20%). Tot de invoering van de Wet inburgering 2021 vormde het inburgeringsproces geen verantwoordelijkheid van gemeenten. Het aandeel statushouders dat binnen het bestand ingestroomd via de voorgaande Wet inburgering 2013 bedraagt op dit moment circa 800. Onder de Wet inburgering 2023 volgen inmiddels ruim 400 personen het inburgeringstraject. Naar verwachting zal dit de komende jaren nog verder toenemen. Vrijwel alle statushouders hebben bij huisvesting geen betaald werk en ontvangen een bijstandsuitkering. In onderstaande tabel is af te lezen dat het verkrijgen van een verblijfsvergunning steeds vaker de reden van instroom in de bijstand is.

Zo was dit in de periode 1 januari tot en met 31 augustus 2023 al 136 keer de reden, waarbij in acht genomen dient te worden dat het laatste kwartaal van 2023 nog niet is opgenomen.

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inburgering van statushouders. In deze regio voert de GR Sociaal de regie over het inburgeringsproces namens de gemeenten uit. Dit biedt mogelijkheden om de Wet inburgering in nauwe samenwerking met de Participatiewet uit te voeren, zodat werken en inburgeren goed gecombineerd kan worden. Hiervoor dient wel het instrumentarium en de aanpak gericht op statushouders blijvend vernieuwd te worden. Binnen de herijking van het beleidskader Participatiewet zal dan ook bijzondere aandacht uitgaan naar het vergroten van de participatie van statushouders.

20

3.4 Huidig instrumentarium participatiebeleid Om uitvoering te geven aan bovenstaande kaders, biedt de Participatiewet diverse instrumenten gericht op het ontwikkelen naar werk. Deze instrumenten worden aangeboden door het WerkgeversServicepunt Baanbrekend Drechtsteden (WSP BBD) als ondersteuning voor werkgevers bij het maatschappelijk betrokken ondernemen. WSP BBD biedt daarbij de in dit hoofdstuk toegelichte dienstverlening aan. Vooruitlopend op de toelichting is in onderstaande tabel het verloop van de inzet vanaf 201518 weergegeven. In de cijfers is een afname van de inzet van het instrumentarium te zien. Dit laat zien dat de huidige instrumenten niet meer toereikend zijn om inwoners te kunnen helpen. Daarnaast is het goed om de kaders over de toepassing van instrumenten (wanneer wel en niet) te herijken.

Baanbonus De baanbonus is een eenmalige financiële prikkel voor de werkgever. Deze bedraagt € 1.500 als een kandidaat minimaal 6 maanden in dienst wordt genomen en € 3.000 als een arbeidsovereenkomst van minimaal 12 maanden wordt aangegaan. In beide gevallen dient er sprake te zijn van een arbeidsovereenkomst voor minimaal 32 uur per week. Werkbegeleiding / jobcoaching Dit instrument heeft tot doel om een kandidaat op een werkplek te begeleiden naar een situatie waarin hij/zij uiteindelijk zonder, of met zo min mogelijk begeleiding bij een reguliere werkgever werkzaam kan zijn. Bij dit instrument zijn twee vormen mogelijk: • Interne jobcoaching (door het bedrijf zelf indien aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan); • Externe jobcoaching (door een erkende begeleider van buiten het bedrijf). Dit instrument wordt ingezet als: • De regisseur begeleiding hiertoe de noodzaak en omvang vaststelt; • De werkgever de intentie heeft de kandidaat een contact van 6 maanden of langer te bieden. Per 1 juli 2023 is de vergoeding voor de werkbegeleiding geüniformeerd op basis van de gemiddelde begeleidingsbehoefte van alle werknemers die met behulp van loonkostensubsidie werken (€ 295,per maand, gebaseerd op een fulltime contract). Loonkostensubsidie De loonkostensubsidie (LKS) compenseert de werkgever bij een verminderde productiviteit van een werknemer.

De LKS die een werkgever krijgt is het verschil tussen het wettelijk minimumloon en de loonwaarde van de werknemer. Dit instrument kan worden toegepast indien er sprake is van een doelgroepverklaring voor de banenafspraak of een indicatie voor beschut werk. Voor kandidaten vanuit de P-wet maar zonder doelgroepverklaring banenafspraak of indicatie beschut werk, maar waarbij wel sprake is van een arbeidsbeperking kunnen via een proefplaatsing gericht op loonwaardemeting via de praktijkroute voor een LKS in aanmerking komen. Niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers) kunnen een schriftelijke aanvraag doen voor een doelgroepverklaring banenafspraak. 18 Tot 31 augustus 2023.

21

Proefplaatsingen Bij een proefplaatsing gaat het om het bieden van een tijdelijke (maximaal 3 maanden) reguliere werkplek met behoud van de P-wet uitkering om werkgever en kandidaat te laten wennen. Dit instrument kan worden ingezet bij twijfel of de kandidaat geschikt is of om binnen deze periode de loonwaarde te bepalen als er sprake is van een arbeidsbeperking, zonder doelgroepverklaring voor de banenafspraak of indicatie beschut werk (praktijkroute). Toepassing van een proefplaatsing is alleen mogelijk als: • • • •

Werkgever de intentie heeft om de kandidaat langer dan 6 maanden in dienst te nemen; De duur van de proefplaatsing individueel bepaald is; Er geen sprake is van verdringing of concurrentievervalsing; Gekoppeld is aan een verzekering voor werkgever en werknemer.

No risk polis De huidige no-riskpolis stimuleert werkgevers om iemand met een ziekteverleden of arbeidsbeperking een kans te geven op werk, doordat de financiële risico’s van uitval van de medewerker door ziekte worden gecompenseerd. De voorwaarden zijn geregeld in de Ziektewet, de uitvoering berust bij UWV. Uitgangspunt is dat de no-riskpolis alleen bedoeld is voor mensen die vanwege een arbeidsbeperking of ziekte(verleden) een mogelijk verhoogd risico op verzuim hebben. Vanuit de Participatiewet wordt het instrument alleen toegepast voor personen met een doelgroepverklaring banenafspraak, indicatie beschut werk en mensen die vanwege een ziekte of beperking problemen hebben (gehad) bij het volgen van onderwijs. De No Risk polis wordt in het huidige dashboard niet geregistreerd, omdat de uitvoering is belegd bij het UWV. Ik-doe-mee premie Het betreft hier een premie om de inzet op maatschappelijke participatie en vrijwilligerswerk gedurende minimaal zes maanden voor gemiddeld minimaal vier uur per week te stimuleren. De inzet van deze premie is onlangs gestart. Er zijn nog geen cijfers beschikbaar.

22