Schetsontwerp Zuidelijk stationsgebied Dordrecht_Eindrapportage_december aangepast 20181221-deel1.pdf

Weizigtpark Dordrecht Schetsontwerp herontwikkeling zuidelijk stationsgebied Dordrecht

colofon opdrachtgever Gemeente Dordrecht Joany Mahboeb Andrea Palacio Serrat Alke van den Berg Oege Oevering Jan de Geus Robert Kraak ontwerp Karres en Brands Landschapsarchitecten bv Mussenstraat 21 1223 RB Hilversum www.karresenbrands.nl Sylvia Karres Jonas Papenborg Ania Sobiech Mark Vergeer ontwerp fietsenstalling studioSK Paul van den Ree december 2018

Inhoud

Voorwoord

05

1.

Inleiding

07

2.

Opgave

09

3.

Analyse

4.

3.1

Geschiedenis

11

3.2

Toekomstige ontwikkelingen

15

3.3

Kwaliteiten

17

3.4

Knelpunten

19

3.5

Conclusies

21

4.1

Ruimtelijk concept

22

4.2

Ontsluiting

23

4.2.1

Fietspaden

23

4.2.3

Voetpaden

28

4.2.4

Auto’s

29

Plan

4.3

31

4.3.1

Parkentrees

31

4.3.2

Stationsgebied

32

4.3.3

Van Baerleplantsoen

34

4.4

Verlichting en Sociale veiligheid

47

4.5

Functies

36

4.5.1

Inpassing bestaande functies

37

4.5.2

Nieuwe functies

38

4.4.3

Evenementen

39

4.6

5.

Entrees

Beplanting

40

4.6.1

Bomen

40

4.6.2

Heesters

41

4.6.3

Kruidenlaag en bollen

42

4.7

Water

43

4.8

Ecologie en duurzaamheid

44

4.9

Beheer

44

Hoe verder?

49

Voorwoord Geworteld in het verleden, klaar voor een nieuwe toekomst! Het Weizigtpark heeft een prachtige toekomst. Die conclusie is duidelijk na het lezen van het rapport dat voor u ligt. In deze publicatie vindt u de opbrengst van de alliantiegesprekken die wij de afgelopen maanden hebben gevoerd met een scala aan partijen in de stad. Onderwijsinstellingen, woningbouwcoöperaties, (horeca)ondernemers, inwoners, de fietsersbond en nog heel veel andere organisaties hebben met ons gekeken naar de landschappelijke en stedelijke opgaven rondom het park. Het nieuwe plan is uitgewerkt door de landschapsarchitecten Karres en Brands. De problemen die wij hebben gesignaleerd worden omgebogen tot nieuwe kansen voor het park. Wij gaan werken aan de herinrichting van het park om tot een aantrekkelijke en veilige omgeving zonder wateroverlast te komen. De aansluiting met de zuidzijde van het station wordt beter en logischer, net als de verbinding met Duurzaamheidscentrum Weizigt. Er zijn kansen voor het inrichten van kleinschalige dag-horeca en we zien nieuwe mogelijkheden voor waterberging. Dit is een greep uit de elementen die ervoor gaan zorgen dat Weizigtpark niet alleen in haar oude allure hersteld wordt, maar ook een plek wordt in de stad waar onze inwoners graag naar toe komen.

De fietsenstalling aan de zuidzijde van het station vormt een belangrijk startpunt in de ontwikkeling van het gebied. De entree, grenzend aan het Weizigtpark, wordt nu nog ontsierd door vele fietsen en scooters. Met de grootschalige aanpak van de fietsenstalling komt hier verandering in. De nieuwe fietsenstalling, met uitbreiding naar 2.100 plekken, maakt van de zuidzijde van het station een volwaardige, groene entree. De eerste blik als u aankomt vanuit het station is straks geen zee van fietsen meer, maar een prachtig park. Dat is uniek. Wij hopen dat de reizigers van de NS straks een extra stop maken in Dordrecht om van de natuur te genieten in deze prachtige omgeving. Het Weizigtpark draagt bij aan de leef kwaliteit en de ecologische betekenis van de stad. De gemeente Dordrecht heeft een grote ambitie op het gebied van duurzaamheid, natuur en klimaat. De parken in de stad fungeren als ‘groene long’. Dat is belangrijk omdat wij de komende jaren veel gaan bouwen in onze stad. Het behoud van groen en natuur is een belangrijke voorwaarde om de leefbaarheid op peil te houden. Zeker als we ook rekening houden met klimaatverandering. Wij hopen dat u net als wij enthousiast wordt over de kansen die het Weizigtpark biedt. Veel leesplezier! Wethouder Rik van der Linden

Wethouder Marco Stam

1. Inleiding Het Weizigtpark is een voormalige buitenplaats die in de 2e helft 19e eeuw is doorsneden door de aanleg van de spoorlijn Rotterdam-Breda en het station Dordrecht en na de Tweede Wereldoorlog is uitgebreid met een stadspark naar ontwerp van S.G.A. Doorenbos. Het park maakt deel uit van het Zuidelijk Stationsgebied Dordrecht, een gebied dat al jaren kampt met problemen op gebied van vindbaarheid van het station, de ruimtelijke kwaliteit en gebruikswaarde van het Weizigtpark, wateroverlast en sociale veiligheid. Het Weizigtpark zou hét stadspark van Dordrecht en de regio moeten vormen en een cruciale schakel in het routesysteem van de stad. In de Groeiagenda 2030 hebben de Drechtsteden en de gemeente Dordrecht bovendien de ambitie uitgesproken om de komende jaren het aantal woningen fors uit te breiden, het aantal arbeidsplaatsen substantieel te laten groeien en de bereikbaarheid van de regio met name per openbaar vervoer en fiets te verbeteren. Het stationsgebied van Dordrecht, en daarmee het Weizigtpark, heeft als hét regionale ov-knooppunt in deze ambitie een belangrijke positie. In 2015/2016 heeft de gemeente Dordrecht een participatietraject gevolgd met als doel om met de omgeving tot uitgangspunten te komen voor het beter functioneren en aantrekkelijker maken van het zuidelijke stationsgebied.

Dit zogenoemde Alliantiegesprek heeft geleid tot de “Koersnota Stationsgebied Dordrecht”. Als vervolg op het Alliantiegesprek Stationsgebied Dordrecht en als onderdeel van de realisatie van de Groeiagenda 2030, heeft de gemeente Dordrecht aan bureau Karres en Brands de opdracht gegeven om op basis van de geformuleerde uitgangspunten en ambities een schetsontwerp te maken voor het Weizigtpark en aangrenzende gebieden, samengevat in het project Zuidelijk Stationsgebied Dordrecht. Dit boekje is de toelichting op het schetsontwerp zoals dit in samenspraak met het ontwerpteam van de gemeente Dordrecht en de Alliantiepartners is ontwikkeld. Hoofdstuk 2 bevat een nadere specificatie van de opgave, de ambitie en de doelstellingen. Hoofdstuk 3 beschrijft een analyse van de geschiedenis, de toekomstige ontwikkelingen van het gebied en de huidige kwaliteiten en knelpunten. In hoofdstuk 4 worden het schetsontwerp en de geformuleerde uitgangspunten en ambities per thema nader uitgelegd. In hoofdstuk 5 is aangegeven wat de verdere stappen in het proces zijn om dit plan mogelijk tot uitvoering te brengen.

plangebied

7

plangebied

8

2. Opgave

Plangebied

Ambitie

Doelstellingen

Het plangebied beslaat de gehele driehoek spoorlijn, Mauritsweg en Krispijnseweg en bestaat uit de volgende deelgebieden: het van Baerleplantsoen, de voormalige buitenplaats Weizigt met het voormalige buitenplaatsbos, het door Doorenbos ontworpen wandelpark, het zuidelijke stationsgebied, Thureborgh met aanleunwoningen en kantoren.

De ambitie en het Programma van Eisen (PVE) van de gemeente Dordrecht zijn beschreven in het document Zuidelijk Stationsgebied Dordrecht, Programma van Eisen, gemeente Dordrecht d.d. 9 februari 2018. Het document bevat gedetailleerde beschrijvingen van de opgave, de fysieke en beleidsmatige context van de opgave en het ruimtelijke en functionele programma van eisen. Dit document is de basis van het schetsontwerp. De uitgangspunten zijn later aangevuld of genuanceerd naar aanleiding van de Alliantiegesprekken die hebben plaats gevonden.

De opgave is het maken van een ontwerp voor de herinrichting van de zuidzijde van het stationsgebied dat het gebied op alle verschillende schaalniveaus laat functioneren en een antwoord is op de beschreven ambitie.

De intentie is om van het Weizigtpark hét stadspark van Dordrecht te maken. Een centrale ontmoetingsplek met ruimte voor verschillende vormen van beleving en activiteiten: rustig wandelen en natuurbeleving, (sport)activiteiten en spelen, kleinschalige evenementen (max. Lepeltje Lepeltje). Het is de wens om binnen de oorspronkelijke opzet nieuwe elementen toe te voegen die ruimte bieden voor nieuwe impulsen voor stedelijk leven en multifunctioneel gebruik. Belangrijke onderdelen zijn het vormgeven van de zuidelijke stationsomgeving en de inpassing van een nieuwe fietsenstalling. De ambitie is om het park een centrale positie te geven in de verbinding tussen het centrum en de zuidelijke woongebieden en voorzieningenknooppunten van de stad zoals Leerpark en Gezondheidspark. De zuidzijde van het station moet functioneren als een volwaardige stationsentree.

•

Verbetering van de zichtbaarheid van de zuidzijde van het station;

•

Verbetering van de fietsverbindingen (inclusief aansluiting op de fastlane) en looproutes naar de zuidzijde van het station;

•

Verbeteren van de fietsenstalling aan de zuidzijde van het station;

•

Verbetering van de auto-ontsluiting, P+R en K+R aan de zuidzijde.

Planproces Het schetsontwerp voor het Weizigtpark, het van Baerleplantsoen en de stationsomgeving is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met het gemeentelijke ontwerpteam Zuidelijk Stationsgebied en de Alliantiepartners. Wat het laatste betreft is er tijdens het ontwerpproces onder leiding van Bureau van Uum een tweetal Alliantiegesprekken gevoerd, waarin door de betrokken partners en omwonenden input is gegeven op de uitgangspunten en de invulling van het schetsontwerp. Op 4 oktober is de Weizigt Parkdag gehouden, een interactieve gebruikersmiddag met een gevarieerd programma en ’s avonds een eindpresentatie van het schetsontwerp Parallel aan het planproces van het Zuidelijke Stationsgebied heeft Movares, in samenspraak met Karres en Brands en het gemeentelijke ontwerpteam, een ontwerp gemaakt voor een fietsenstalling bij de zuidelijke stations ingang. Dit concept ontwerp is in deze rapportage opgenomen, het is echter nog niet duidelijk of dit voorstel ook zo gerealiseerd gaat worden. Voor de ontwikkeling van het gebied rondom Thureborgh heeft Karres en Brands in samenspraak met stedenbouwkundigen van de gemeente Dordrecht een visie ontwikkeld, die resulteerde in een aantal ontwikkelingsmodellen. Deze ontwikkelingsmodellen zijn vanwege de premature status niet in deze rapportage opgenomen.

Een van de belangrijkste zoekgebieden voor nieuwe woningen en arbeidsplaatsen is de spoorzone. Binnen het studiegebied moet dan ook gezocht worden naar kansen voor het vergroten van het aantal woningen en arbeidsplaatsen. Het belangrijkste doel van nieuwe woningen is het toevoegen van kwaliteit aan de stad, waarbij het een kans is om nieuwe woonmilieus toe te voegen aan de stad, betere routes te ontwikkelen en de barrièrewerking van het park op te heffen.

De doelstellingen uit het PVE zijn in te delen in twee categorieën: Verbeteren bereikbaarheid en ontsluiting van het station aan de zuidzijde

Verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van de zuidelijke stationsomgeving Het project richt zich op versterking van de ruimtelijke kwaliteit van het stationsgebied en daarmee op het realiseren van een aantrekkelijke, sociaal veilige en goed functionerende stationsomgeving. •

Herinrichting van het Weizigtpark tot aantrekkelijke en veilige omgeving zonder wateroverlast;

•

Verbeteren van het entreegebied van het station aan de zuidzijde;

•

Verkennen van de mogelijkheden voor nieuwe functies en kleinschalige voorzieningen aan de zuidzijde.

9

< 1870: buitenplaats aan de Boeren Kil

< 1870 -1948: buitenplaats aan het spoor

1948 - 1960: ontwerp Doorenbos

1960 - heden: aanpassingen aan het ontwerp

10

3. Analyse

3.1 Geschiedenis Landschap

<1870

Het plangebied maakt deel uit van het eiland van Dordrecht, een gebied dat in de loop der eeuwen voornamelijk door het water van de rivieren is gevormd. Voor de Sint Elisabethsvloed van 1421 maakte het plangebied deel uit van een uitgestrekte middeleeuwse polder, de Groote Waard. De polder veranderde na de stormvloed gaandeweg in een zoetwatergetijdenmilieu, waar vooral rivierwater veel zand en fijner materiaal deponeerde. Als gevolg hiervan ontstonden op- en aanwassen, die later begroeid raakten en na verloop van tijd bekaad en/of bedijkt werden. Door de bekadingen ontstond een gordel met buitenpoldertjes, die in 1603 door een waterkering werden omgeven en zo de eerste bedijking van het huidige Eiland van Dordrecht zou worden.

huidige g

rens

1948-1960

1870-194

8

Buitenplaats Vlakbij het oude Dordrecht vond in de vroeg 17e-eeuwse polder al snel een intensivering en diversicatie van het grondgebruik plaats. Het plangebied werd daarbij onderdeel van een complex van langs de Boerenkil en Vliet/Thure gesitueerde kleine buitens. In 1722 startte Elisabeth Francken daar aan de Spuiweg het buiten Weizigt, dat in de eeuwen daarna zou uitgroeide tot een grote buitenplaats, dit dankzij verscheidene eigenaren die de aangrenzende gronden kochten of erfden. De grootste invloed op de ontwikkeling van Weizigt had de familie de Roo, die Weizigt vanaf halverwege de 18e eeuw betrokken en in 1794 het huidige landhuis liet bouwen. In hun bezit zou Weizigt op het hoogtepunt 44 ha groot zijn en gronden beslaan aan beide zijden van de Spuiweg. In 1837 laat de familie “.. het gehele bosch opnieuw doen aanleggen, verfraayen en verbeteren” volgens de laatste mode door Jan David Zocher jr. (Van Heiningen, 2005).

ontwikkeling buitenplaats en park door jaren heen

<1870

1870 -1948

1948 tot nu 1960 tot nu

In de tweede helft van de 19e eeuw wordt de Boerenkil verlegd en werd Weizigt doorsneden door de komst van het spoor. Het station Dordrecht, dat geopend werd in 1872, werd grotendeels gebouwd op gronden van de familie de Roo. Hiermee veranderde het karakter van de buitenplaats Weizgt aanzienlijk. Zo werd de Boerenkil grotendeels gedempt en de stadsuitbreidingen zouden het karakter compleet veranderen. De buitenplaats werd aan de oostzijde uitgebreid, wellicht ter compensatie. Snelle bevolkingsgroei noodzaakte Dordrecht aan de 20e eeuw tot het benutten van het polderland ten zuiden van de stad. De familie de Roo verzette zich in de eerste decennia van de 20e eeuw hevig tegen de uitbreidingen op hun gronden. Zij wilden kosten wat het kost het vrije uitzicht op de polder vanuit Wiezigt behouden. Dit verzet zorgde er tientallen jaren voor dat er een groot gat viel tussen de oude stad en de nieuwe uitbreidingen. Toen er toch gebouwd moest worden eisten zij vanuit hun huis een vrij uitzicht met de Hugo de Grootlaan als resultaat. De familie verkocht uiteindelijk in 1942 Weizigt aan de gemeente en vertrok. In de Tweede Wereldoorlog is het landhuis Weizigt in gebruik geweest bij de Duitse bezetters.

water in verschillende periodes

11

Stadspark Kort na de Tweede Wereldoorlog werd een deel van de buitenplaats Weizigt en een stuk aangrenzend cultuurland als werkverschaffingsproject getransformeerd tot een wandelpark, volgens een ontwerp van de landschapsarchitect S.G.A. Doorenbos. Doorenbos maakte voor het Weizigtpark een ontwerp in landschapsstijl, waarbij zijn streven was ‘rust en openheid te scheppen’ die voort moest komen uit “...de variatie en de schoonheid van het te planten materiaal, maar ook in de opstelling ervan”. Hierbij behield hij het bestaande bos “als achtergrond, tevens als historisch element en om zijn natuurlijke schoonheid”. Grofweg valt Doorenbos’ ontwerp in te delen in een open-parkdeel en een bosdeel. De landschapsarchitect gaf grote delen van het openparkdeel vorm met een min of meer symmetrisch patroon van gebogen paden, waarvan een deel op een kaart gezien doet denken aan een gloeilamp. Rechts van de hoofdingang aan de Mauritsweg plande hij een meer rechtlijnige structuur. Hij voorzag dit gedeelte vooral van bloemborders en een rijke variatie in heesters en boomgroepen. Dit gedeelte is naar alle waarschijnlijkheid nooit uitgevoerd omdat het onderdeel was van het slachthuisterrein.

Veranderingen in het park Al in 1952 vond een eerste grote ingreep plaats in het park: de Engelse gemeente Seven Oaks schonk een speeltuin die een plaats kreeg in het bosgedeelte ten noorden van de ‘gloeilamp’. In de zestiger jaren verrees in en bij het oostelijke deel van het park een verzorgingstehuis; Thureborgh. Aan de westkant zou het park in de tweede helft van de zeventiger jaren weer worden uitgebreid met een heemtuin en een stadsboerderij. De voorzieningen groeiden uit tot een volwaardig natuur- en milieueducatiecentrum met onder meer het Aquarama, een informatiecentrum over de ‘weg van het water’. In 1986 zou er nog een grote verandering plaatsvinden in het park. De stationstunnel werd doorgetrokken naar de zuidzijde van het spoor waardoor het station een ingang kreeg in het park. In 2011 is de nieuwbouw van de stadsboerderij in gebruik genomen, naar verluidt de ‘duurzaamste stadsboerderij van Nederland’. In 2014 wordt Thureborgh omgevormd tot studentenwoningen.

Naast de grotere, hiervoor genoemde, ingrepen heeft er in de loop der jaren een flinke verwatering van de beplantingsstructuur plaatsgevonden, vooral door de aanplant van extra beplantingen en het verdwijnen van veel karakteristieke beplantingen uit zowel het buitenplaats bos als uit het plan van Doorenbos. Doordat er weinig aandacht was voor de ruimtelijke inpassing van de nieuwe parkfuncties en de karakteristieke beplantingen zijn veel van de ruimtelijke kwaliteiten van het Weizigtpark verdwenen.

Doorenbos wilde zijn park een sterke relatie geven met de aanliggende nieuwe wijken. Hiertoe ontwierp hij “ruime doorzichten” vanaf de grote wegen die rondom het park liepen (Krispijnseweg, Nassauweg en Mauritsweg). Deze doorzichten werden nagenoeg vrijgehouden van beplanting en voor ieder vormde het oude bos de achtergrond (N.b., 1991). Op het einde (of begin) van de zichtlijn van de kruising Krispijnseweg-Mauritsweg bedacht Doorenbos een plateau (de Terp) waarop een theehuisje zou verrijzen. Het plateau werd aangelegd, maar het theehuisje is nooit gerealiseerd. Omdat Doorenbos het ontwerp maakte tijdens de oorlog en het huis van Weizigt en de bijgebouwen op dat moment door de Duitsers in gebruik waren, werd het complex niet in het parkontwerp geïntegreerd. Ook werd er logischerwijs geen relatie gelegd met het station, omdat deze toentertijd nog geen zuidelijke stationsentree had.

Park ‘‘Weizigt’’, ontwerp Doorenbos, 1946 12

zichtlijnen volgens Doorenbos

hoofdmomenten

oorspronkelijk buitenplaatsbos

13

‘groene parel’ in de stad

ruimte voor diverse functies en gebruik

herkenbare lijnen van het ontwerp Doorenbos

ruimte voor evenementen

educatie en voorlichting

3.2 Kwaliteiten Het Weizigtpark is een van de belangrijkste stadsparken van Dordrecht en heeft een grote landschappelijke, ecologische en recreatieve betekenis voor Dordrecht. Bovendien speelt het park een rol in het waterbeheer van de stad. Het vergroot de leefbaarheid, het is een belangrijke stapsteen in de ecologische hoofdstructuur van Dordrecht en zorgt ervoor dat bewoners van de stad meer gaan bewegen. Daarnaast is het park een belangrijke schakel in de fietsen wandelroute van en naar het station. Het park speelt een rol in de historie van de stad en de historische ontwikkeling is nog steeds afleesbaar. Samengevat heeft het park de volgende kwaliteiten:

herkenbaar buitenplaats bos

spelend leren

snelle fietsroute naar het station

•

Multifunctioneel stadspark dat aantrekkelijk is voor vele gebruikersgroepen;

•

Natuurbeleving en rust;

•

Natuureducatie en voorlichting;

•

Stimulans voor gezondheid en beweging;

•

Speelgelegenheid voor jonge kinderen;

•

Ruimte voor kleinschalige evenementen;

•

Aantrekkelijke fiets- en wandelroute naar het openbaarvervoersknooppunt;

•

Potentiele aantrekkelijke stationsomgeving voor prettig wachten;

•

Belangrijke schakel in ecologische hoofdstructuur;

•

Woongebied voor met name vogels en kleine diersoorten;

•

Kan een rol spelen in het behoud van biodiversiteit;

•

Draagt bij aan het tegen gaan van hittestress en CO2-uitstoot;

•

Buffermogelijkheid voor water in de stad;

•

Spiegel van een deel van de historische ontwikkeling van Dordrecht;

•

Tamelijk gaaf bewaard ontwerp van S.G.A. Doorenbos.

natuurbeleving (Duurzaamheidscentrum Weizigt)

15

onaantrekkelijke stationsentree

slechte inrichting bij de stationsentree

onoverzichtelijk, gevoel van onveiligheid

onduidelijkheid in de padenstructuur

onduidelijkheid in de padenstructuur

breedte van paden niet afgestemd op gebruik

16

3.3 Knelpunten Naast kwaliteiten kent het Weizigtpark ook vele knelpunten. Het grootste knelpunt ligt in het feit dat de stationsomgeving en de relatie met het park nooit goed zijn ontworpen. Het aantal gebruikers van het openbaar vervoer is sterk toegenomen en zal naar verwachting nog verder groeien. De druk op het park wordt daardoor te groot en het park voldoet niet aan de kwaliteitseisen van een hedendaagse stationsomgeving. De nieuwe parkfuncties speeltuin, stadsboerderij en Duurzaamheidscentrum zijn niet integraal en met aandacht voor de ruimtelijke kwaliteiten van het park ontworpen. Daarnaast is een groot knelpunt dat veel van de bezoekers zich onveilig voelen in het park. Algemene knelpunten zijn vooral het achterstallig onderhoud, het gebrek aan aandacht voor vormgeving, geen ruimtelijke (toekomst) visie bij het beheer en wateroverlast. Samengevat zien wij de volgende knelpunten:

pragmatische ruimte indeling

lelijke hekken, geen respect voor parkaanleg

onduidelijke entrees

wateroverlast

•

Geen aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en vormgeving;

•

Erosie van de ruimtelijke ontwerpen van de buitenplaats en het park van Doorenbos;

•

Slechte (geen) inpassing van de stationsomgeving;

•

Gevoel van onveiligheid door slechte verlichting en onoverzichtelijke situaties;

•

Gevoel van onveiligheid door samenscholingen in het park;

•

Achterstallig onderhoud;

•

Gebrek aan ruimtelijke visie bij beheer en onderhoud;

•

Geen visie op verjonging van het bomenbestand;

•

Overdaad aan hekken bij speeltuin en stadsboerderij;

•

Te grote druk op gecombineerde fiets-/voetpaden;

•

Onaantrekkelijke park ingangen;

•

Relatie tussen huis Weizigt en parkaanleg is verdwenen;

•

Nieuwbouw naast landhuis Weizigt blokkeert mogelijkheden aanleg fietspad en auto-ontsluiting Stadsboerderij;

•

Van Baerleplantoen heeft geen relatie met landhuis en Weizigtpark;

•

Mauritsweg is barrière op fietsroute tussen park en fietsroute Nassaustraat;

•

Slijtage door grootschalige evenementen;

•

Wateroverlast;

•

Geen visie op aansluiting park bij verdere stedelijke groei;

17

3.4 Toekomstige ontwikkelingen Groeiagenda 2030 Eind 2017 hebben het Drechtstedenbestuur en de regiogemeente de Groeiagenda 2030 gepresenteerd aan de Provincie, met daarin drie hoofdthema’s met daaraan gekoppeld programmatische doelen. De thema’s zijn Goed Wonen, Goed Werken en Goede Bereikbaarheid. Het college van B&W van Dordrecht heeft daarbij aangegeven dat zij 10.000 extra woningen in Dordrecht wil realiseren binnen de bestaande stad, bovenop de 4.000 woningen die al in de planning stonden. Bovendien wordt gestreefd naar het uitbreiden van de werkgelegenheid in de Drechtsteden met 30.000 extra werkplaatsen. Een goede bereikbaarheid is voor beide ontwikkelingen essentieel. Daarbij wordt ingezet op het creëren van (nieuw) hoogwaardig openbaar vervoer over weg, spoor en water. Het centraal station van Dordrecht, als regionaal knooppunt, wordt specifiek genoemd als gebied dat moet worden versterkt. In de Groeiagenda 2030 worden ook een tweetal spotlightprojecten benoemt die voor de ontwikkeling van de zuidzijde van het stationsgebied van belang zijn: realisatie van een lightrail tussen Dordrecht en Rotterdam en het project Spoorzone. Het Weizgtpark en de locatie Thureborgh spelen door de directe ligging aan het spoor een belangrijke rol in deze ambitie.

Thureborgh Thureborgh verkeert in een niet al te beste staat en dient gerenoveerd te worden. De nieuwe eigenaar van het complex, de Hoven Groep, heeft aangegeven meer zekerheid van de gemeente nodig te hebben ten aanzien van erfpacht dan wel verkoop van de grond. Aangezien de locatie van de Thureborgh en het gebied ten oosten van het pand een potentiele verdichtingslocatie is voor woningbouw binnen 20-30 jaar, heeft de gemeente aangegeven eerst een scenariostudie te willen maken met de verschillende ontwikkelingsopties van het gebied op de langere termijn, voordat een beslissing genomen wordt over de eventuele verkoop van de grond. Deze studie wordt thans uitgevoerd door de gemeente Dordrecht en het stedenbouwkundig bureau Rijnbout.

Koersnota Toekomstige ontwikkeling Weizigtpark (2016)

Interwijkverbinding De gemeente Dordrecht heeft de ambitie om op termijn een interwijkverbinding tussen de wijk Krispijn en de binnenstad te realiseren. De vorm waarin en de termijn waarop zijn nog niet duidelijk en moeten nog nader onderzocht worden. De ambitie voor deze interwijkverbinding is verbeeld in de Koersnota Toekomstige ontwikkeling Weizigtpark (2016).

Structuurvisie Dordrecht 2020 - brandpunten (2009) 18

rode loper naar binnenstad hoogdynamische verbinding laagdynamische verbinding (voetgangers, fietsers, sporters)

Verplaatsing oranjerie Weizigt De oranjerie behorende tot de buitenplaats Weizigt is een rijksmonument en zal in opdracht van Woonbron worden verplaatst vanaf zijn huidige locatie aan het van Baerleplantsoen naar het terrein van het Duurzaamheidscentrum Weizigt.

3.5 Conclusies Goed bereikbare openbaarvervoersknooppunten zijn steeds belangrijker voor het functioneren van steden in het algemeen en in het bijzonder voor historische binnensteden met weinig ruimte voor auto’s zoals in Dordrecht. De ontwikkeling van een goed functionerend O.V. Knooppunt is essentieel voor de economische ontwikkeling van Dordrecht, dat op een strategisch economische positie tussen de Brabantse stedenband en de zuidvleugel ligt. Steden en parken zijn niet statisch maar weerspiegelen de samenleving, zo ook het Weizigtpark. Aanvankelijk is het noordelijke deel van het park onderdeel van de buitenplaats Weizigt en ontworpen en beheerd als privé wandelpark en aanleg tot vermaak. Na de doorsnijding van de buitenplaats door de aanleg van de spoorlijn wordt het park in oostelijke richting uitgebreid en ingericht als wandelbos. Na de Tweede Wereldoorlog is het park uitgebreid met het openbare wandelpark (ontworpen door Doorenbos), waarin de tijdgeest van toen naar voren kwam, onder andere in beheers intensieve rozenperken en veelkleurige beplanting. In de jaren ‘50 nam de behoefte aan functionele voorzieningen toe en is de speeltuin aangelegd.

In de jaren ‘80 ontstond het belang van duurzaamheid en het geven van informatie daarover en is het Duurzaamheidscentrum Weizigt opgericht en met de aanleg van een stations entree in 1986 ontstond het belang van een goede functionele voet- en fietsverbinding en de mogelijkheid van het stallen van fietsen. Deze veranderingen zijn niet altijd even goed geïntegreerd in het parkontwerp. De opgave kent twee componenten: een stedelijke opgave en een landschappelijke opgave, verweven tot één integrale opgave. De studie naar de stedelijke ontwikkeling van het gebied rondom Thureborgh is nog niet klaar, net als de studie naar de inpassing van de interwijkverbinding tussen Krispijn en de binnenstad. Het functioneren van de stationsomgeving en het beheer van het Weizgtpark vragen echter om het ontwikkelen van een visie en ingrepen op korte termijn. Het schetsontwerp gaat daarom uit van twee horizonnen: een op korte termijn en een op langere termijn. De ruimtelijke uitgangspunten voor het schetsontwerp voor het Weizigtpark zijn daarbij als volgt geformuleerd: •

Het versterken van de karakteristieke tweedeling tussen buitenplaatsbos en wandelpark;

•

Het herstellen van de parkstructuur van de buitenplaats Weizigt rondom de vijver en het eiland en het integreren van bestaande en nieuwe parkfuncties als losse elementen in het park;

•

Het herstellen van het oorspronkelijke ruimtelijke concept van het plan Doorenbos;

•

Het verbeteren van de aansluiting op de stad en de hiërarchie in het padenstelsel.

19

gras

plankaart schetsontwerp 20

vaste planten

park voorzieningen (sportfaciliteiten/hondenuitlaatveld)

heesters

speeltuin

bomen

horeca

water

meubilair

gewenste verbinding

verlichting

4. Plan

4.1 Ruimtelijk concept Het schetsontwerp voor de zuidelijke stationsomgeving is gemaakt in het licht van de geplande en wellicht komende stedelijke ontwikkelingen. Omdat niet alle mogelijkheden en beperkingen rond het spoor thans duidelijk zijn concentreert het schetsontwerp zich voornamelijk op de herinrichting van het Weizigtpark, de stations entree met de fietsenstalling en de herinrichting van het Van Baerleplantsoen. Wel zijn de toekomstige wensen steeds meegenomen en verbeeld in het ontwerp. Versterken van de karakteristieke tweedeling tussen buitenplaatsbos en wandelpark De karakteristieke tweedeling van het Weizigtpark is goed te zien op de luchtfoto tijdens de aanleg van het wandelpark van Doorenbos uit 1947 (foto KLM). Bij alle ontwerpkeuzes zou deze tweedeling voorop moeten staan. Concreet betekent dit: Buitenplaats •

Versterken samenhang tussen landhuis en parkaanleg;

•

Inheemse bosbeplanting van voornamelijk zomereik en beuk met een ondergroei van inheemse heesters en stinzenplanten;

•

Slingerende waterlopen met glooiende grasoevers;

•

Slingerende paden van halfverharding.

Park •

Ontwerp van Doorenbos staat centraal;

•

Ruimtelijke hoofdthema’s zijn “Gloeilamp” en speelveld met symmetrische aanleg;

•

Gevarieerde beplanting volgens principes Doorenbos;

•

Paden in asfalt.

Herstellen van de parkstructuur van de buitenplaats Weizigt De parkstructuur van de buitenplaats Weizigt concentreert zich rondom de vijver en het eiland. De nieuwe functies en elementen in het park moeten onderschikt zijn aan deze parkstructuur en herkenbaar zijn als losse, later toegevoegde elementen op de buitenplaats of in het park. Dit geldt zowel voor bestaande onderdelen zoals de speeltuin, de

stadsboerderij en het Duurzaamheidscentrum, maar ook voor nieuwe elementen zoals het stationsplein of de eventuele horecavoorziening. Herstellen van het oorspronkelijke ruimtelijke concept van Doorenbos Het oorspronkelijke ruimtelijke concept van Doorenbos is sterk verwaterd en moet hersteld worden. Concreet betekent dit dat de zichtlijnen weer open gemaakt worden, de beplantingsstructuur en de padenstructuur hersteld worden en de zuidelijke entree verwijderd wordt. En als kers op de taart komt er alsnog het geplande theehuis op de Terp. Verbeteren van de aansluiting op de stad De veranderingen in de stationsomgeving en de ontwikkelingen van de stad vragen om een betere aansluiting van het Weizigtpark op de stad. In essentie gaat het om betere fietsverbindingen met de stad, een duidelijkere fietspadenstructuur, herkenbare entrees tot het park en een integratie van het Van Baerleplantsoen in het Weizigtpark.

Landgoedbos

Park

tweedeling

parkstructuur buitenplaatsbos

wandelpark Doorenbos 21

4.2 Ontsluiting Het ontsluitingsvoorstel is gebaseerd op het PVE en de thema’s die tijdens de Alliantiegesprekken naar voren kwamen. Een aantal daarvan kan in het kader van het schetsontwerp worden verwerkt en een aantal blijft op het verlanglijstje staan, zoals het fietspad langs het spoor.

4.2.1 Fietspaden De belangrijkste doelstelling is het verbeteren van de fietsroutes tussen station en zuidelijk gelegen woongebieden en Leerpark en Gezondheidspark. De fietsroutes door het park worden verbreed en het verschil tussen voet- en fietspaden wordt duidelijk gemarkeerd (nader uit te werken). De oversteek met de Mauritsweg naar de hoofdfietsroute op de Nassauweg wordt verbeterd door het kruispunt te versmallen en een plateau te maken in de Mauritsweg. De diagonale doorsteek door het park blijft gehandhaafd voor fietsers en voetgangers. Gezien de ontwikkeling van het Maasterras is het wenselijk om een directe fietsverbinding langs het spoor te maken die aansluit op de geplande fietsenstalling en het station. Dit zou wellicht ooit mogelijk kunnen worden door een reorganisatie van de treinsporen. Vooralsnog zorgt de diagonale verbinding en de route door het Van Baerleplantsoen voor deze verbinding.

bestaand - handhaven bestaand - verwijderen fietspaden/routes - huidig

bestaand - handhaven nieuw - te realiseren bestaand - verbreden nieuw - gewenst fietspaden/routes - nieuw 22

4m

6.00 asfalt

2m

3.00 asfalt

2.00 asfalt

6m asfalt

fiets-en voetpaden

projectnummer: suggesties indeling fiets- en voetpaden Station Dordrecht 1285.00

Straatprofiel type A

fase:

status:

schaal:

SO

SO

1:100

tekeningnummer:

datum:

formaat:

blad:

PRF-01-001

18-04-2018

A3

23

Fietsenstalling De overdekte fietsenstalling (ontwerp Movares) gaat uit van een capaciteit van 2100 fietsen en is gesitueerd boven de entree naar het station. Door de hoge ligging markeert de fietsenstalling de stationsingang en maakt deze op afstand al zichtbaar. Tevens vormt de fietsenstalling een wand aan het nieuwe stationsplein en functioneert deze als beschutte en droge wachtruimte voor het station. De entree van de stalling ligt in het verlengde van de hoofdfietsroute vanaf de Nassaulaan.

Interwijkverbinding Een bekende en langgekoesterde wens van de Alliantiepartners is de interwijkverbinding, een fietsverbinding onder het station/spoor door op de locatie van de voetgangerstunnel. Deze verbinding is nu geen onderdeel van de opgave. Wel is er in het schetsontwerp rekening mee gehouden dat deze verbinding in de toekomst mogelijk blijft (zie illustraties).

ontwerp fietsenstalling (Movares)

24

verlengde tunnel

helling spiraal

trap Station Breda 25