Routekaart Zero Emissie Stadslogistiek Dordrecht - definitief.pdf
Tekst van het document
1
Zero Emissie logistiek in Dordrecht De huidige situatie van beleid, regelgeving en handhaving in Dordrecht 29 januari 2021
ZERO EMISSIE LOGISTIEK IN DORDRECHT
Inleiding
De gemeente Dordrecht is voornemens de leefbaarheid van de binnenstad te vergroten. Het verminderen van logistieke vervoersbewegingen draagt hieraan bij. Door de overige logistieke bewegingen emissieloos te maken realiseren we ook een schonere lucht en minder geluidsoverlast. We zijn daarom voornemens een zogenoemde zero emissie (ZE) zone voor stadslogistiek in te voeren in het centrum van Dordrecht. We verminderen hiermee ook onze uitstoot van broeikasgassen zoals CO2. Deze ambitie wordt onder meer bekrachtigd in de ‘energietransitie Drechtsteden’, het mobiliteitsbeleid en het coalitieakkoord. Zero emissie privévoertuigen vallen hier dus niet onder. De geografische focus ligt op de binnenstad, omdat dat een concentratie van stadslogistiek bevat, en een gemakkelijk definieerbaar gebied is. De volgende stap is een aanpak voor de andere wijken. Om de juiste uitgangspunten van deze zone vast te stellen en een routekaart op te stellen, starten we met een inventarisatie van de huidige situatie van beleid en regelgeving. De analyse van de huidige situatie vormt de basis van het vervolg van de inventarisatie en het opstellen van uitgangspunten van de zero emissie zone en de routekaart daar naartoe.
Bij deze inventarisatie van beleid en regelgeving brengen we voor Dordrecht het volgende in kaart, waarbij we ons focussen op stadslogistiek: Type gebieden in de binnenstad Toegangsbeleid (bebording, onderborden) Ontheffingenbeleid Handhaving
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
2
Ambities
3
Ambities: huidig beleid Mobiliteitsbeleid “De gemeente Dordrecht wil in 2050 energieneutraal zijn. Ook op het gebied van mobiliteit liggen hier kansen.” Coalitieakkoord “We dagen ondernemers in de stad uit om te komen met concrete voorstellen om het aantal ritten van bezorgdiensten in de stad te verminderen en te verduurzamen. Kansrijke, duurzame ideeën willen we met raad en daad ondersteunen.” “Streven naar het bereiken van de WHO richtwaarden voor schone lucht in 2030. Het bereiken van deze richtwaarden, voor met name fijnstof, levert een belangrijke bijdrage aan de gezondheid van de Dordtse inwoners. Mobiliteit is de bron van stikstofemissie in de stad Dordrecht.” Energietransitie Drechtsteden “We vragen daarnaast van de transportsector een efficiencyslag die leidt tot slimmere logistieke systemen en organiseren ruimte voor laadinfrastructuur” Position paper duurzame mobiliteit “De gemeente Dordrecht gaat daarom, in lijn met zowel het klimaat- als schone luchtakkoord, voor zero emissie stadslogistiek in 2025.” 4
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Ambities: wethouders
1) Leefbaarheid en leefklimaat Hoge kwaliteit van de binnenstad (verblijfskwaliteit en leefbaarheid) is het hoofddoel. Om te bepalen hoe om te gaan met mobiliteit in de stad en hoe zero emissie daar goed bij past is het noodzakelijk dat leegstand voorkomen wordt en het MKB toekomstgericht is. Autoluw is niet alleen iets voor de binnenstad, maar is ook wenselijk voor de woonwijken. Per wijk is een verschillende aanpak nodig. Gedacht kan worden aan bundeling van stromen zoals afvalinzameling. Het verblijfsklimaat van bezoekers, zoals toeristen, vergroten. Luchtkwaliteit heeft grote urgentie voor Dordrecht, getuige de ondertekening van het Schone Lucht Akkoord (SLA).
2) Emissievraagstukken Het emissievraagstuk geldt niet alleen voor de binnenstad, maar voor de hele stad. De term zero emissie is waarschijnlijk te absoluut, per deelgebied moet beschouwd worden hoe ver gegaan kan worden
3) Meekoppelkansen De pollers zijn vervangen door camera’s, hier kan je meer mee qua handhaving. Een toegangsregime met beperkingen en ontheffingen bestaat al lang in onze binnenstad.
5
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Ambities: wethouders
4) Welke aanpak past bij Dordrecht? Pragmatische aanpak, die nuchter en realistisch is Wel duidelijke stip op de horizon, maar stapsgewijs aanpakken Leefklimaat gebruiken als stip op horizon, dus niet zero emissie als absoluut doel. Zero emissie is een middel om het doel betere leefklimaat te bereiken, net zoals het verminderen van het aantal vervoersbewegingen dat is. Brede geografische aanpak
5) Wanneer tevreden? Aan het eind minstens 2 projecten die leiden tot minder en emissieloze vervoersbewegingen Focus houden op kleine stappen, maar wel met energie Een perspectief voor over 5 jaar bieden Het moet een kans-onderwerp worden Zowel ondernemers, inwoners als gemeente voelen zich betrokken en worden meegenomen
6
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Huidige situatie
7
Gebieden Zoals in de ambities beschreven zijn er meerdere doelen. In deze studie kijken we naar de hele stad, met de focus op een autoluwe binnenstad. Het historische karakter van de binnenstad van Dordrecht met haar havens zorgt voor een natuurlijk afgebakend gebied. Voor wat betreft de inventarisatie van de huidige situatie wordt niet alleen gefocust op dit gehele historische gebied binnen de grachten. Ook de Spuiboulevard rondom het station Dordrecht wordt meegenomen.
Ambitiekaart SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Op dit moment is het centrum (binnen de stadsgrachten) een beperkt toegangsbeleid is toegepast. Voetgangersgebied Autoluwgebied 8
Autovrij gebied Dordrecht heeft een autovrij gebied, dat is afgeschermd door portalen met camerahandhaving. Deze camera’s zijn per 1 juli 2020 ingevoerd, ter vervanging van pollers. Het autovrije gebied bestaat uit een autoluw gebied en een voetgangersgebied. Het autoluwe gebied is op kaart weergegeven in het groen en betreft een gebied van de Groenmarkt, Vleeshouwersstraat, Visstraat en de Nieuwstraat, dat is afgesloten voor motorvoertuigen, met uitzondering van OV en ontheffinghouders. Het voetgangersgebied is op de kaart weergegeven in het geel en betreft een afgebakend gebied tussen de Voorstraat en rondom Statenplein. Het verschil tussen de voetgangerszone en het autoluwe gebied is met name de weginrichting. In het voetgangersgebied worden geen ontheffingen verleend. Afhankelijk van de ontheffing kan men van verschillende secundaire in-/uitgangen gebruik maken. SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
9
Autovrij gebied Profiel autoluwgebied
Profiel voetgangersgebied
Grote Markt
10
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Voorstraat
Toegangsbeleid autovrij gebied Beperkte toegang kan op drie manieren geregeld worden: bebording, onderborden en ontheffingen. Bebording: De toegang tot het autovrije gebied is geregeld met verschillende borden. Voetgangersgebied: G7-bord met uitzondering voor fietsers buiten de venstertijden Autoluw gebied: verboden voor motorvoertuigen met C12-bord buiten de venstertijden en/of uitgezonderd lijnbus, taxi’s en ontheffinghouders Onderborden: Naast een verbod voor motorvoertuigen worden er voor bepaalde tijdstippen een uitzondering gemaakt middels venstertijden voor ondernemers/bezoekers en bewoners. Ma-woe, vr: tussen 00:00 en 11:00, vanaf 17:00 Do: tussen 00:00 en 11:00, vanaf 21:00 Za: tussen 00:00 en 11:00, vanaf 18:00 Zo: tussen 00:00 en 12:00, vanaf 18:00 Ontheffingen: Overige uitzonderingen zijn geregeld via het ontheffingenbeleid SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
11
Toegangsbeleid autovrij gebied
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
12
Toegangsbeleid autovrij gebied
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
13
Ontheffingen Onder meer bewoners binnen het autovrije gebied, ondernemers gevestigd in de binnenstad en hulpdiensten kunnen een ontheffing aanvragen om tijdelijk, eenmalig of permanent toegang te krijgen. Knipontheffing Bewoners of werknemers mogen een ontheffing aanvragen als zij in parkeervergunningsector A wonen/werken voor knip Grote Markt in parkeervergunningsector D wonen/werken voor knip Vest Per adres geeft de gemeente maximaal 2 knipontheffingen uit.
Permanente ontheffing Een permanente ontheffing geeft 24 uur/dag toegang tot het autoluw gebied en/of het voetgangersgebied. Bedoeld voor: Bewoners en ondernemers uit het autoluw gebied Onderhoudsdiensten Vers- en vaste leveranciers Taxibedrijven Professionele zorgverleners Houders van een gehandicaptenparkeerplaats
Eenmalige ontheffing Een eenmalige of bloktijdenontheffing geeft buiten de venstertijden toegang tot het autoluwe gebied of het voetgangersgebied. Deze ontheffing kan door iedereen worden aangevraagd. De ontheffing is voor één dag geldig. SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
14
Ontheffingen Toegang voor bewoners Bewoners en/of iemand met een parkeerplaats op eigen terrein in de Grotekerksbuurt, Groenmarkt, Vleeshouwersstraat en een gedeelte van de Wijnstraat hebben met ontheffing toegang via de: Grotekerksbuurt Wijnstraat Visstraat Bewoners en/of iemand met een parkeerplaats op eigen terrein in een gedeelte van de Nieuwstraat, Hofstraat of het Hof hebben met ontheffing toegang via de: Nieuwstraat Kolfstraat Bezitters van een gehandicaptenparkeerkaarten hebben met ontheffing toegang via: Grotekerksbuurt Wijnstraat Visstraat Nieuwstraat SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Toegang voor bedrijven Bedrijven en/of iemand met een parkeerplaats op eigen terrein gevestigd in het autoluw gebied Grotekerksbuurt, Groenmarkt, Vleeshouwersstraat en een gedeelte van de Wijnstraat hebben met ontheffing toegang via: Grotekerksbuurt Wijnstraat Visstraat Bedrijven en/of iemand met een parkeerplaats op eigen terrein, gevestigd in het autoluw gebied, Nieuwstraat, Hofstraat en het Hof, hebben met ontheffing toegang via: Nieuwstraat Kolfstraat Leveranciers met ontheffing en taxibedrijven, onderhoudsdiensten en professionele zorgverleners met ontheffing hebben toegang via: Grotekerksbuurt Wijnstraat Visstraat Kolfstraat 15
Ontheffingen Leges De knipontheffing en permanente ontheffing kosten € 16,70 per jaar, per ontheffing. De eenmalige ontheffing (bloktijden ontheffing) voor 1 dag kost € 5,-
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
16
Handhaving De binnenstad van Dordrecht is autoluw. Dit houdt in dat auto's, motoren, bussen en vrachtwagens alleen met een ontheffing het gebied in kunnen rijden. Op 1 juli 2020 zijn de automatische paaltjes (pollers) vervangen voor een camerasysteem met kentekenherkenning. Door cameratoegang zijn de pollers niet meer nodig.
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
17
Stakeholders
Informatie over de stakeholders die we bevraagd hebben
Benaderde partijen In aanloop naar de routekaart en de gewenste ambities zijn verschillende partijen benaderd. Aan deze partijen is gevraagd:
Zo hebben we informatie opgehaald bij:
Vervoerders;
Bedrijven/ondernemers;
Afvalinzamelaars;
Logistieke initiatieven;
Welke ambities zij voor stadslogistiek in Dordrecht hebben;
Bewoners;
Regionale partijen;
Wat zij van de gemeente nodig hebben om duurzame stadslogistiek een stap verder te brengen;
Brancheorganisaties
Hoe zij staan tegenover een ZE-zone?
19
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
In hoeverre zij bezig zijn met duurzame stadslogistiek;
Belangrijkste conclusies van de stakeholders Bedrijven/ondernemers Alle partijen hebben aangegeven de noodzaak van duurzamere stadlogistiek in te zien en sluiten graag aan bij uitwerking van de routekaart naar een ZE-zone. Ze geven mee dat het belangrijk is dat er wel een goede business case aan gekoppeld is. Afvalinzamelaars Aangegeven wordt dat er kansen zijn om de afvalinzameling te verduurzamen. Niet alleen in het ophalen van afval, maar ook in de verwerking van afval. Hiervoor is vooral behoefte aan opslagmogelijkheden van het afval bij ondernemers en/of in de openbare ruimte zodat dit gescheiden opgehaald kan worden.
Vervoerders Vervoerders geven aan behoefte te hebben aan extra privileges als zij met schonere voertuigen bezorgen. Onder privileges worden o.a. ruimere venstertijden verstaan. Onder schone voertuigen worden elektrische/ waterstofvoertuigen of bezorgen met de fiets verstaan.
20
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Logistieke initiatieven Er zijn verschillende logistieke initiatieven die een kans zien in Dordrecht om te starten of uit te breiden. Zij hebben vooral behoefte aan kennisdeling en contacten bij lokale bedrijven en ondernemers. Dit gaat zowel over bundeling als gebruik van andere voertuigen, zoals de fiets. Bewoners Het bewonersplatform is nog in oprichting, en wil graag aangehaakt blijven bij de verdere uitrol naar een ZE-zone. Sociale veiligheid en geluid-/trillingsoverlast zijn belangrijke aandachtspunten. Regionale partijen Vanuit de innovatietafel waterstof is er een DKTI-subsidie die ook interessant is voor partijen in Dordrecht. Daarnaast zijn er mogelijkheden om doelgroepenvervoer ook in te zetten voor levering van goederen. Brancheorganisaties Staan achter de ontwikkeling naar ZE-zones in binnensteden, mits onder landelijke voorwaarden, en sluiten graag aan.
Wat speelt er in de binnenstad?
21
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Vervoerders
VLOT: Heeft sinds oktober 2020 een elektrische truck in de Drechtsteden Euser: Rijdt per 2021 met een elektrische truck in de Drechtsteden DHL: Elektrische busjes Groot Verzet: Fietskoerier in Dordrecht en samenwerking met Bringly
22
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Bedrijven en ondernemers
Dordrechtse Ondernemersvereniging gaat portefeuille duurzaamheid opzetten Binnenstad BV: Meerjarenbegroting binnenstad Werkgroepen binnen Platform Ondernemers Binnenstad Dordrecht: Invulling openbare ruimte; Hoe om te gaan met distributiestromen?
23
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Logistieke initiatieven
Bringly: Platform voor last én first mile. Winkel als lokale hub (“microhub”); reeds gestart bij Rituals i.s.m. Groot Verzet. Zij kunnen ondersteunen bij verdere verduurzaming van de last mile samen met fietskoeriers, retailers en andere vervoerders. Pilot Izipack in 2020: Mobiele slimme pakketkluis voor pakketbezorging en afhaal van lokale retail, i.s.m. Groot Verzet.
24
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Welke kansen zien stakeholders?
Vlot Logistics: Staan open voor het snel opstarten van een pilot. Ze rijden nu al met een elektrische vrachtwagen in de Drechtsteden.
Netwerk: Combinatie verduurzaming logistiek met circulaire afvalinzameling
Groot Verzet: Werkt samen met Bringly om lokale bestellingen van de Rituals te bezorgen. Kunnen we dit uitbreiden?
POBD: Bundeling van goederen zien ze als kansrijk. Informeer de lokale ondernemers met een eigen bedrijfswagen tijdig en neem hierin de lokale autodealers mee om te verbinden.
25
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
HVC: Elektrische vuilniswagens voor de binnenstad behoort tot de mogelijkheden. Pilot voor routeoptimalisatie of elektrificering staan ze voor open.
PostNL: Zal volledig uitstootvrij en overlast arm rijden in Dordrecht in 2025.
CityHub: Dordrecht interessant stad voor hubvorming, zeker in combinatie met vervoer over water.
Routekaart
Wat is de ambitie en welke stappen zijn er nodig om die te bereiken
Landelijk akkoord Landelijk akkoord toegangscriteria (“Uitvoeringsagenda Stadslogistiek”):
Geldt alleen voor bestel- en vracht (geen personenauto’s)
Minimaal 4 jaren tussen besluit “ambitie om ZE-zone in te voeren” en invoerdatum
Definitief besluit invoering (lokaal): 2025
1-1-2026: alle nieuwe bestel- en vrachtauto’s ZE
Overgangsregelingen:
27
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Vracht: tot 1-1-2030 alleen Euro6
Bestel: tot 1-1-2027 minimaal Euro5
Bestel: tot 1-1-2028 minimaal Euro6
Dit akkoord is vastgelegd in het landelijke “Uitvoeringsagenda Stadslogistiek”
Ambitie Waarom nu een ZE-zone invoeren? Dordrecht wil de binnenstad aantrekkelijker te maken en goede organisatie van logistiekstromen hoort daarbij. De verblijfsfunctie staat steeds meer voorop, daarbij past geen (zwaar en vervuilend) verkeer door de binnenstad voor de logistiek. Argumenten om nu (begin 2021) ambitie ZE zone (per 2026) uit te spreken Slim (efficiënter) en duurzaam transport van goederen past bij een aantrekkelijke binnenstad Er is nu momentum: Er is een landelijk akkoord over de voorwaarden voor ZE-zones in de G40; met support van bedrijfsleven (MKB Nederland, VNONCW, TLN, EVOFenedex). Dit akkoord borgt een haalbare en betaalbare transitie naar ZE; door een (ruimte overgangsregeling) en landelijke evaluatiemomenten In maart 2021 is een landelijke subsidie op e-bestelauto’s van start gegaan Het geeft aan bedrijven die nu reeds investeren én overwegen te investeren het duwtje in de rug om hun ZE-ambities in Dordrecht waar te maken (en niet elders) We sluiten aan bij andere gemeenten bij ons in de buurt, zoals Rotterdam en Delft, die ook hun stadslogistiek verduurzamen via onder andere een ZE-zone voor stadslogistiek 28
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Ambitie Gevraagde besluit B&W en raad
29
“ambitie om een ZE zone voor stadslogistiek in te voeren per 2026 in het centrum van Dordrecht”
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Tijdlijn
Q2 2021 – College en raad spreken ambitie uit om ZE zone voor stadslogistiek in te voeren per 2026 in het centrum van Dordrecht.
2022 & 2024 landelijke evaluatie
2025 besluitvorming invoering ZE zone
2026 invoering van ZE zone
Omvang ZE zone A. Huidig pollergebied/ voetgangersgebied (=scenario Enschede)
B. Centrum (=scenario Groningen)
C. Grotere zone (bijv. 19e eeuwse schil) (=scenario Haarlem)
• Veel urgentie, spanningsveld (zware) logistiek en verblijfsfunctie • Eenvoudige verkeerskundige inpassing (want aansluiting voetgangersgebied) • Sluit aan bij ANPR-locaties • Beperkte CO2-effecten • Beperkte effecten op vermindering vervoersbewegingen. En daarmee ook beperkte impact op leefbaarheid en luchtkwaliteit.
• Veel urgentie, spanningsveld (zware) logistiek en verblijfsfunctie • Herkenbaar, afgebakend gebied (5 entreepunten) • Sluit aan bij wens Klimaatakkoord • Medium CO2-effecten • Draagvlak bij ondernemers
• Minder urgentie in ring buiten havens, geen aansluiting met verblijfsgebied • Lastige verkeerskundige inpassing • Lastige handhaafbaarheid, veel ingangen (> 10 entreepunten) • Minder sterke herkenbaarheid • CO2-effecten boven medium • Sluit aan bij wens Klimaatakkoord Door ontwikkelingen Spuiboulevard en, in minder mate, Spoorzone (autoluwe ambitie), kunnen we geleidelijk richting ZE zone ter grootte van C gaan.
30
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Omvang ZE Zone- Mogelijke scenario’s
31
A. Huidig pollergebied
B. Centrum
C. 19e eeuwse schil
> 10 entreepunten (huidige ANPR)
5 entreepunten
> 10 entreepunten
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Routekaart Stip op de horizon: ZE 2026
ambitie om een ZE-zone in te voeren per 2026 in het gebied ter grootte van gebied binnen de singels
Ondertekening van de landelijke Uitvoeringsagenda Stadslogistiek
Optimaliseren huidige logistiek
Schouw binnenstad om quick wins te identificeren (bv. actualiseren bebording, laad/losplekken etc.) Circulaire afvalinzameling, duurzaam ophalen en verwerken (Netwerk, HVC)
Slimmere en schonere logistiek
Bundeling goederen via bijvoorbeeld Bringly, Izipack en CityHub
Inzet van ZE-vracht (Euser, Vlot, HVC) en ZE-bestel (DHL, PostNL), over water (CityBarge, Edorado, Schlieker) en cargobikes (GrootVerzet)
Faciliteren / stimuleren e-infrastructuur
Pakket-afhaalpunten stimuleren
32
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht
Toegangsbeleid en privileges voor ZE
Actualiseren ontheffingenbeleid/ venstertijden
Privileges (ruimere venstertijd) voor ZE-voertuigen & monitoring ervaringen
Gemeente als goede voorbeeld
Verduurzamen eigen inkoop; deelname aan Buyers Group I&W
Enthousiasmeren en communiceren
Instellen Projectgroep ZE Logistiek 2x/j
Instellen Supporter groep 1x/j
Internetpagina met best practices (via Binnenstadbedrijf BV)
Gesprekken Distripark over integreren ZE-logistiek
Informeren lokale ondernemers
Routekaart Jaar
Mijlpaal
Jaar
Mijlpaal
2021
2022
Uitspreken ambitie ZE-zone 2026 Ondertekening Landelijke uitvoeringsagenda Stadslogistiek Opzetten projectgroep Logistiek via Binnenstad Bedrijf BV + opstarten communicatie pagina Gesprekken Distripark Informeren lokale ondernemers Pilot voor bundeling van goederen uitwerken en starten Verduurzaming afvalinzameling starten Start monitoring (logistieke) voertuigbewegingen Opstarten duurzame inkoop herzien Schouw en quickwins met ondernemers/bewoners Landelijke subsidieregeling ZE-bestelauto’s DKTI-subsidie
2023
Landelijk evaluatiemoment. Op landelijk niveau wordt beantwoord in hoeverre 2025 realistisch is. Opnieuw overwegen of ZE-zone 2026 voor Dordrecht mogelijk geschikt is Evaluatiemoment routekaart met projectgroep Heroverwegen toegangsbeleid centrum (camera’s - ANPR) Pilot privileges venstertijden ZE-voertuigen Gemeentelijk duurzame inkoop herzien (PostNL) Faciliteren / stimuleren e-infrastructuur en pakketafhaalpunten Evaluatie van routekaart (projectgroep)
2024
Evaluatie van routekaart (projectgroep) Evaluatie verruiming toegangsbeleid Besluitvorming invoering ZE-zone Evaluatie van routekaart (projectgroep) Verkeersbesluit ZE-zone
invoering ZE-zone voor stadslogistiek
2025
2026 33
SPES Zwolle | 24 maart 2020 SPES Dordrecht