Rapportage Verenigingsmonitor Dordrecht 2021.pdf

Verenigingsmonitor gemeente Dordrecht 2021 Rens Cremers Janine van Kalmthout

Juni 2021

© Mulier Instituut

1.

Inleiding

3

2.

Organisatiekracht

4

1. Accommodatie

6

2. Beleid

7

3. Financiën

11

4. Leden

12

5. Kader

14

3.

Maatschappelijke oriëntatie

15

1. Samenwerking

17

2. Aanbod

19

3. Maatschappelijke betrokkenheid

20

4.

Vitaliteit

21

5.

Nationaal Sportakkoord

22

1. Vaardig in bewegen

23

2. Positieve sportcultuur

24

3. Inclusief sporten en bewegen

25

4. Duurzame sportinfrastructuur

26

6.

Conclusies

27

7.

Aanbevelingen

28

8.

Bijlagen 1. Responsoverzicht

29

2. Methodiek

30

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

2

De doelstelling van dit verenigingsonderzoek is het in kaart brengen van de

De vragenlijst is afgenomen in de vorm van een webenquête. De gemeente

vitaliteit van de sportverenigingen in de gemeente Dordrecht, om op lange

heeft in samenwerking met het Mulier Instituut in totaal 68

termijn een duurzaam beleid ten aanzien van sportverenigingen te kunnen

sportverenigingen in de gemeente Dordrecht voor dit onderzoek

voeren. Met de verenigingsmonitor wordt inzichtelijk gemaakt hoe

uitgenodigd. De dataverzameling vond plaats van 18 maart t/m 17 mei

sportverenigingen een bijdrage kunnen leveren aan de uitvoering van het

2021. In die periode waren de sportverenigingen in Nederland deels of

lokale sportbeleid in Dordrecht. De monitor geeft de gemeente inzicht in

volledig gesloten in verband met de maatregelen ter voorkoming van de

het functioneren van de sportverenigingen, de maatschappelijke rol die zij

verspreiding van Covid-19. In de vragenlijst is een aantal vragen opgenomen

(willen) vervullen en eventuele bedreigingen voor hun

om een indruk te krijgen in welke mate de sluiting vanwege het coronavirus

toekomstbestendigheid.

van invloed is geweest op de organisatie van de sportvereniging en de mogelijke doorwerking daarvan op de vitaliteit van de verenigingen.

De resultaten van dit onderzoek worden vergeleken met landelijke cijfers, zodat de situatie van de verenigingen in de gemeente Dordrecht kan

Van 44 sportverenigingen zijn de resultaten geanalyseerd, een nettorespons

worden afgezet tegen landelijke ontwikkelingen. De resultaten van dit

van 65 procent. Op basis van de grootte van de vereniging en het type sport

onderzoek kunnen de gemeente helpen bij het maken van keuzes in het

vormt de responsgroep een goede afspiegeling van alle sportverenigingen in

ondersteuningsbeleid dat zij met betrekking tot de sportverenigingen voert.

de gemeente Dordrecht (zie bijlage 1).

Onderzoeksopzet

Leeswijzer

Voor de lokale monitor in de gemeente Dordrecht is zoveel mogelijk

In deze rapportage wordt de vitaliteit van de sportverenigingen in de

aansluiting gezocht bij de vitaliteitsindex van de landelijke

gemeente Dordrecht beschreven. Dit wordt gedaan door eerst de

verenigingsmonitor van het Mulier Instituut. In de lokale monitor is

organisatiekracht en vervolgens de maatschappelijke oriëntatie van de

aandacht voor de kernthema’s: het ledenbestand, de ervaren knelpunten,

verenigingen te beschrijven. Daarna wordt aan de hand van de

de samenwerkingspartners, het beleid, de financiën, het (vrijwilligers)kader

organisatiekracht en de maatschappelijke oriëntatie een totaalbeeld van de

en de accommodatie. Deze punten bepalen mede de vitaliteit van de

vitaliteit van de verenigingen in de gemeente Dordrecht geschetst.

sportverenigingen. Uitgangspunt is het basismodel vitale sportclubs

Vervolgens wordt ingegaan op de ambities in het kader van het Nationaal

(Lucassen & Van Kalmthout (red.), 2015). Deze vitaliteit bestaat uit de

Sportakkoord. De rapportage eindigt met enkele conclusies en

organisatiekracht en de maatschappelijke oriëntatie van de verenigingen.

aanbevelingen die voortvloeien uit het onderzoek.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

3

De organisatiekracht van de sportvereniging is gedefinieerd als de mate

verenigingen zijn in staat om het sportaanbod voor de (potentiële) leden te

waarin de vereniging in staat is om haar sportaanbod voor de (potentiële)

organiseren. In vergelijking met het landelijke beeld beschikt een groter

leden te organiseren. Deze index bestaat uit vijf criteria: leden, kader,

deel van de verenigingen in de gemeente Dordrecht over voldoende

accommodatie, financiën en beleid. De score per criterium wordt ingedeeld

organisatiekracht: in heel Nederland scoort 61 procent van de verenigingen

in onvoldoende, matig, voldoende of goed. De scores op alle criteria

voldoende tot goed. Een derde van de verenigingen in Dordrecht heeft

bepalen samen de uiteindelijke organisatiekracht van de vereniging. Zie

moeite met het organiseren van hun sportaanbod (32%). Met name kleine

bijlage 2 voor meer uitleg over de methode.

verenigingen (67%), binnensportverenigingen (56%) en verenigingen zonder eigen accommodatie (50%) hebben moeite om het sportaanbod te

Organisatiekracht kleine en binnensportverenigingen zorgelijk

organiseren.

Bijna zeven op de tien verenigingen in de gemeente Dordrecht scoren ‘voldoende’ tot ‘goed’ op de index organisatiekracht (69%, figuur 2.1). Deze

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

4

Financiën en accommodatie aandachtspunten in gemeente Dordrecht

onvoldoende dan grote verenigingen (14%). Daarnaast scoren ook

Op het gebied van organisatiekracht wordt in de gemeente Dordrecht de

verenigingen zonder eigen accommodatie (44%) en

hoogste score op het criterium leden behaald (figuur 2.2). De

binnensportverenigingen (39%) vaker onvoldoende.

meerderheid van de verenigingen (75%) scoort voldoende tot goed op dit criterium. Landelijk is dit bij 71 procent van de verenigingen het geval.

Het criterium accommodatie vormt een tweede aandachtspunt voor verenigingen in Dordrecht, waarbij de helft onvoldoende of matig scoort

De verenigingen in Dordrecht scoren het laagst op de criteria financiën en

(respectievelijk 25% en 23%). Landelijk is dat bij respectievelijk 17 en 14

accommodatie. Een kwart (27%) van de verenigingen scoort onvoldoende

procent van de verenigingen het geval. In Dordrecht scoren verenigingen

op het criterium financiën, bijna een vijfde scoort matig (20%). In

zonder eigen accommodatie (44%), kleine verenigingen (42%) en

vergelijking met de landelijke cijfers (40% matig of onvoldoende) scoren

binnensportverenigingen (39%) vaker onvoldoende op dit punt dan

verenigingen in de gemeente Dordrecht vaker onvoldoende op het punt

verenigingen met een eigen accommodatie (14%), middelgrote (18%) en

financiën. Kleine (42%) en middelgrote verenigingen (36%) scoren vaker

grote verenigingen (19%) en buitensportverenigingen (15%).

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

5

Bijna twee derde van de sportverenigingen in de gemeente Dordrecht (64%)

een probleem (27%). Zorgen over de beschikbaarheid van de accommodatie

beschikt over een eigen sportaccommodatie en kantine; 6 procent heeft

nu en in de toekomst bestaan vooral bij binnensportverenigingen en

alleen een eigen kantine (niet in figuur). 32 procent heeft geen eigen

verenigingen zonder eigen accommodatie. Structureel overleg tussen

sportaccommodatie of -complex en geen eigen kantine.

verenigingen waarbij het delen van de accommodatie en het wisselen van de tijden worden besproken, zou hierbij kunnen helpen.

Enige zorgen over accommodatie

De verenigingen in de gemeente Dordrecht zijn over het algemeen tevreden

Ruim twee op de drie verenigingen vinden dat zaken als financiering, huur,

over de accommodatie waar zij gebruik van maken. Wel geeft bijna een

onderhoud, beheer, exploitatie en privatisering van de accommodatie naar

kwart van de verenigingen in Dordrecht aan dat de beschikbaarheid van de

wens verlopen en helder zijn (68%). Een vijfde van de verenigingen geeft aan

huidige accommodatie met het oog op de toekomst onvoldoende is. Nog eens

dat de accommodatie niet in goede staat is (18%); een kwart maakt zich hier

een kwart maakt zich hier enigszins zorgen over (beide 23%, zie figuur 2.3).

enigszins zorgen over (23%). Dit is hoger dan landelijk (respectievelijk 12% en

Deze zorgen zijn een stuk groter dan landelijk (beide 13%).

14%). Ook in onderzoek naar accommodatiebeleid in de gemeente Dordrecht worden zorgen beschreven over de kwaliteit en toekomstbestendigheid van

Een tiende (11%) van de verenigingen heeft op dit moment onvoldoende

de sportaccommodaties in Dordrecht.

beschikking over een geschikte accommodatie. Bij een kwart is dit enigszins

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

6

Helft van de verenigingen werkt planmatig De helft van de verenigingen in de gemeente Dordrecht (48%) heeft in de afgelopen vier jaar nieuwe voornemens of plannen op papier gezet met betrekking tot het functioneren van de vereniging (niet in figuur). Dit is vergelijkbaar met het landelijke percentage (46%). Cultuur, leden en kader belangrijkste onderwerpen Voor verenigingen die met beleidsplannen werken, zijn sfeer/cultuur op en van de vereniging (57%), ledenwerving en/of ledenbehoud (52%), werving en behoud van vrijwilligers en/of verenigingskader (48%) en communicatie/PR/publiciteit (43%) de belangrijkste thema’s (figuur 2.4). Landelijk zijn werving en behoud van leden en vrijwilligers de belangrijkste thema’s in beleidsplannen, evenals financiën en sporttechnische zaken. Opvallend in Dordrecht is de aandacht voor sfeer/cultuur op en van de verenigingen in beleidsplannen, die veel wordt genoemd. Mogelijk komt dit ten dele voort uit het in november 2019 getekende Dordts sportakkoord, met daarin het deelakkoord positieve sportcultuur. Samenwerking met andere sportverenigingen en met andere niet-sportorganisaties en inzet op specifieke doelgroepen en op de realisatie van een nieuwe/eigen accommodatie zijn de afgelopen vier jaar nauwelijks in het beleid van verenigingen opgenomen.

Sportmedische zaken en het opzetten van aanvullende diensten zoals kinderopvang zijn helemaal niet in beleidsplannen opgenomen.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

7

Leden belangrijkste focuspunt komend jaar Behoud en werving van leden is komend jaar het belangrijkste thema waar bestuursleden zich voor willen inzetten: bij 77 procent van de verenigingen in de gemeente Dordrecht staat

dit thema het komende jaar op de agenda (figuur 2.5). Vrijwilligers belangrijker voor grote clubs Het werven en behouden van vrijwilligers heeft bij twee op de vijf verenigingen in de gemeente Dordrecht (39%) komend jaar de aandacht. Dit speelt alleen bij grote (57%) en middelgrote verenigingen (45%). De beleidsmatige inzet op het vergroten van het aantal samenwerkingsverbanden en op nieuw/verbeterd aanbod is beperkt bij verenigingen in de gemeente Dordrecht.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

8

Knelpunten

Verenigingen kregen de mogelijkheid om maximaal drie knelpunten aan te

De meeste verenigingen in de gemeente Dordrecht (91%) geven aan één of

geven. Een compleet beeld van de knelpunten van verenigingen ontstaat

meerdere knelpunten te ervaren. Verenigingen die buitensport aanbieden

wanneer alle knelpunten die verenigingen hebben genoemd bij elkaar worden

ervaren vaak meer knelpunten dan binnensportverenigingen (niet in figuur).

opgeteld. Dan blijkt dat 88 procent van de verenigingen met knelpunten leden als knelpunt noemt (niet in figuur). Dit wordt gevolgd door kader

Meeste zorgen over ledenontwikkeling

(55%), accommodatie (48%) en financiën (40%). Voor verenigingen zonder

Kijkend naar het belangrijkste knelpunt dat verenigingen hebben

eigen accommodatie is accommodatie veel vaker een knelpunt (69%) dan

aangegeven, blijkt dat de ledenontwikkeling de meeste zorgen baart (36%,

voor verenigingen met een eigen accommodatie (37%).

figuur 2.6). Accommodatie vormt bij 20 procent van de verenigingen het belangrijkste knelpunt.

Aandacht voor knelpunten De knelpunten die de verenigingen in de gemeente Dordrecht ervaren, komen

Kleine verenigingen benoemen accommodatie het vaakst als belangrijkste

overeen met de speerpunten en beleidsplannen die worden opgesteld op het

knelpunt (42%). Bij grote (43%) en middelgrote verenigingen (36%) is kader

gebied van ledenbehoud en/of –werving en de werving van

het vaakst het belangrijkste knelpunt. Een enkele vereniging noemt wet- en

vrijwilligers/verenigingskader. Opvallend is dat de verenigingen in Dordrecht

regelgeving als belangrijkste knelpunt.

goed scoren op de organisatiecriteria leden en kader (zie figuur 2.2.), ondanks dat dit voor veel verenigingen de twee belangrijke knelpunten zijn.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

9

Verenigingen positief over interne samenwerking

Meerderheid verenigingen heeft missie en visie

De samenwerking binnen de verenigingen in de gemeente Dordrecht wordt

Zes op de tien verenigingen (61%) in de gemeente Dordrecht geven aan over

gewaardeerd. Acht op de tien van de verenigingen vinden dat sprake is van

een duidelijke missie en visie voor de lange termijn te beschikken waar

een goede samenwerking tussen bestuur, commissies, vrijwilligers en andere

zowel het bestuur als de leden achter staan (figuur 2.7). Dit is vergelijkbaar

betrokkenen (82%, figuur 2.7).

met het landelijke percentage (55%). Met name de grote verenigingen (86%) in Dordrecht beschikken over een duidelijke missie en visie.

Bij een meerderheid van de sportverenigingen in Dordrecht blijken de bestuurders in nauw contact te staan met de leden van hun vereniging. Ruim drie kwart van de verenigingen geeft aan ieder jaar hun leden te bevragen over wat er bij hen leeft (77%). Dat is meer dan landelijk (56%).

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

10

Drie kwart verenigingen financieel gezond Ruim een kwart van de verenigingen in Dordrecht scoort onvoldoende op het criterium financiën (27%, niet in figuur). Een meerderheid van de verenigingen beschrijft de financiële positie van de vereniging als (zeer) gezond (61%, figuur 2.8). Een kwart van de verenigingen vindt deze redelijk (27%) en 13 procent noemt de financiële positie minder gezond. Eén vereniging ziet de financiële positie als zorgwekkend. Twee op de drie verenigingen geven aan dat de coronacrisis een (zeer) negatieve invloed op de financiële situatie heeft (64%, niet in figuur). De meeste verenigingen (89%) geven aan bij het financieel beleid (enigszins) een aantal jaren vooruit te denken (figuur 2.9). 16 procent van de verenigingen heeft jaarlijks geen positief financieel resultaat. Dit is iets meer dan landelijk het geval is (11%). Dit zijn met name kleine verenigingen (25%), binnensportverenigingen (22%) en verenigingen zonder eigen accommodatie (21%). Bij bijna de helft geen ruimte voor onverwachte uitgaven 14 procent van de verenigingen heeft (zonder reserveringen aan te spreken) geen ruimte binnen hun begroting voor onverwachte uitgaven; bij een derde is er slechts enigszins ruimte. Dit is vergelijkbaar met de landelijke cijfers. Een groot deel van de verenigingen die onvoldoende scoren op het criterium financiën,

stelt dat de coronacrisis een (zeer) negatieve invloed op hun financiële positie heeft gehad. Onduidelijk is hoe hun financiële situatie was voor Covid-19. Het is daarom goed deze verenigingen extra in het oog te houden, want het is voor hen mogelijk lastig om financiële stabiliteit te realiseren wanneer de steunmaatregelen vervallen.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

11

Bij bijna negen op de tien verenigingen in de gemeente Dordrecht nemen

Diversiteit binnen clubs

leden deel aan een officiële competitie (89%, niet in figuur). Bij negen op de

De helft van de clubs geeft aan leden met een migratieachtergrond binnen

tien verenigingen zijn jeugdleden actief (91%) en bij bijna de helft van de

de vereniging te hebben (52%, niet in figuur). Bij kleine clubs zijn minder

verenigingen zijn topsporters of topsporttalenten actief (45%).

vaak mensen met een migratieachtergrond actief (25%), terwijl bij middelgrote clubs juist vaker mensen met een migratieachtergrond actief

Een derde van het ledenaantal bestaat uit jeugdleden

zijn (73%). Vier op de tien clubs hebben leden met een lichamelijke

Kijkend naar de leeftijd van de leden bestaat een derde van het

beperking en/of een chronische aandoening (41%).

ledenbestand van verenigingen in de gemeente Dordrecht uit jeugdleden (36%, zie figuur 2.10). Kleine verenigingen hebben in verhouding een groter aandeel jeugdleden (41%) dan middelgrote (36%) en grote verenigingen (34%). Gemiddeld bestaat 13 procent van het ledenbestand van de verenigingen uit leden van 65 jaar en ouder.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

12

Ledental bedreiging voor minder dan kwart van de verenigingen

nieuwe leden lag in de gemeente Dordrecht hoger dan het aantal

Hoewel de verenigingen in de gemeente Dordrecht relatief goed scoren op

afmeldingen (niet in figuur). Ruim de helft van de verenigingen verwacht

het criterium leden, vormt voor twee op de tien verenigingen de

komend jaar geen veranderingen in het ledenaantal (57%, zie figuur 2.12).

ontwikkeling van het ledenaantal een bedreiging voor de toekomst van de

Een kwart verwacht een (sterke) daling (27%), 16 procent een stijging van

vereniging (22%, zie figuur 2.11). Daarmee maken in Dordrecht procentueel

het aantal leden. Deze verwachtingen zijn vergelijkbaar met de landelijke

minder verenigingen zich zorgen dan landelijk (38%). Verenigingen zien de

cijfers. 9 procent van de verenigingen merkte een positieve invloed van de

ontwikkeling van het ledental met name als een bedreiging op de langere

coronacrisis op het ledental.

termijn (over twee of meer jaar). Slechts één vereniging maakt zich zorgen over de ontwikkeling voor het komende jaar.

Beperkte strategische inzet voor gewenste ledengroei Bijna alle ondervraagde verenigingen in de gemeente Dordrecht (95%, niet

Bij 45 procent had de coronacrisis een (zeer) negatieve invloed op de

in figuur) geven aan voor 2021 een groeiambitie te hebben. Vier op de tien

ledenontwikkeling. Ruim een derde van de verenigingen (37%) zag hun

verenigingen (43%) willen die ambitie realiseren door nieuwe leden te

ledenaantal in de afgelopen twee jaar (sterk) dalen (figuur 2.12). Dit is

werven; 14 procent van de verenigingen focust daarvoor op het behoud van

vergelijkbaar met het landelijke percentage (40%). Bij een op de vijf

leden. Vier op de tien verenigingen (39%) willen wel groeien, maar hanteren

verenigingen is het ledenaantal gestegen. Een ledenstijging kwam relatief

hiervoor geen speciale strategie.

vaak voor bij verenigingen waar een individuele sport wordt beoefend (31%) en bij buitensportverenigingen (27%). Het totale aantal aanmeldingen van

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

13

Kwart van verenigingen heeft gebrek aan vrijwilligers

Ruim helft verenigingen heeft geen vacatures openstaan

Ongeveer de helft van de verenigingen beschikt over betaalde medewerkers

Vier op de tien verenigingen geven aan enkele vacatures voor betaalde

(54%). Gemiddeld geven de verenigingen in de gemeente Dordrecht aan over

medewerkers en vrijwilligers te hebben, waarvan een kwart op cruciale

46 vrijwilligers te beschikken. Drie kwart van de verenigingen geeft aan over

posities (11%, figuur 2.15). Ruim de helft heeft geen vacature uitstaan (57%).

voldoende vrijwilligers te beschikken (figuur 2.14). Dit is minder dan

Wanneer vacatures uitstaan, zijn deze meestal gericht op vrijwilligers.

landelijk (85%). Dit kan deels zijn veroorzaakt door de coronacrisis. Bij een

Vooral mensen voor de functie van trainer (53% van de verenigingen met

derde van de verenigingen heeft deze een negatieve impact gehad op het

vacatures) of kantinevrijwilliger (53% van de verenigingen met vacatures) en

aantal vrijwilligers (32%, niet in figuur). De helft van de verenigingen in

voor het beheer van de accommodatie (42% van de verenigingen met

Dordrecht geeft aan over voldoende vrijwilligers te beschikken, maar ook nog

vacatures) zijn gewild.

op zoek te zijn naar nieuwe vrijwilligers (niet in figuur). Meerderheid heeft geen actueel plan voor hun kader Drie kwart van de verenigingen beschikt over voldoende trainers

14 procent van de verenigingen heeft voor werving en behoud van

(instructeurs, docenten, leraren) (figuur 2.14). Landelijk geldt dit voor 58

vrijwilligers een actueel plan op papier en voert dat uit (niet in figuur). Twee

procent van de verenigingen. Daarnaast geeft bijna de helft van de

derde van de verenigingen heeft op dit moment geen actueel plan. Bijna

verenigingen met trainers aan over voldoende gekwalificeerde trainers te

twee op de tien verenigingen (18%) hebben geen taakomschrijving voor de

beschikken (48%, figuur 2.14). Dit is vergelijkbaar met de landelijke cijfers

kaderfuncties. Een derde van de verenigingen heeft taakomschrijvingen voor

(44%). Met name teamsportverenigingen zijn op zoek naar trainers en

vrijwel alle functies (32%). Dit zijn met name middelgrote (55%) en

gekwalificeerde trainers (respectievelijk 38% en 20%).

buitensportverenigingen (42%).

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

14

Om meer inzicht te krijgen in de bredere maatschappelijke oriëntatie van

Maatschappelijke oriëntatie positief vergeleken met landelijke cijfers

sportverenigingen buiten het aanbieden van regulier sportaanbod, is de index

In Dordrecht scoort 54 procent van de verenigingen voldoende of goed op

maatschappelijke oriëntatie ontwikkeld. Deze index bestaat uit twee

maatschappelijke oriëntatie. Dit ligt hoger dan landelijk (30%). Middelgrote

criteria: maatschappelijke activiteit en maatschappelijke intentie.

en grote verenigingen en verenigingen die over een eigen accommodatie

Maatschappelijke activiteit staat voor de mate waarin verenigingen actief

beschikken zijn het sterkst maatschappelijk georiënteerd. Een vijfde van de

een maatschappelijke rol vervullen en maatschappelijke intentie staat voor

verenigingen in Dordrecht scoort onvoldoende op de index maatschappelijke

de houding van verenigingen ten opzichte van een actieve bredere

oriëntatie (18%, figuur 3.1). Landelijk scoort ruim een derde van de

maatschappelijke rol. De score per criterium wordt ingedeeld in

sportverenigingen een onvoldoende (38%).

onvoldoende, matig, voldoende of goed. De scores van de twee criteria bepalen de mate van brede maatschappelijke oriëntatie van een vereniging. Zie bijlage 2 voor meer uitleg over de methode.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

15

Een derde van verenigingen maatschappelijk actief

worden. De maatschappelijke oriëntatie van deze verenigingen zou

Een derde van de verenigingen in de gemeente Dordrecht blijkt, volgens de

bijvoorbeeld kunnen worden vergroot door andere of kwetsbare doelgroepen

criteria, voldoende/goed maatschappelijk actief (figuur 3.2); landelijk is dit

te betrekken en door de ontwikkeling van sportactiviteiten en/of ander

36 procent. Een op de vijf (21%) scoort onvoldoende op het criterium

aanbod voor potentiële nieuwe leden.

maatschappelijke activiteit; landelijk is dit 33 procent. Deze verenigingen zijn niet of nauwelijks actief in het uitvoeren van maatschappelijke

Maatschappelijke activiteiten zullen naar verwachting toenemen

activiteiten. Zich oriënteren op de maatschappij is voor verenigingen vaak

Ruim de helft van de verenigingen heeft plannen voor activiteiten of een

lastiger dan hun eigen organisatie op peil houden. Zeker door de gevolgen

positieve houding tegenover een bredere maatschappelijke oriëntatie voor

van de Covid-19-crisis ligt de focus van verenigingen veelal bij hun eigen

hun vereniging (54%). Zij scoren voldoende tot goed op het criterium

aanbod en leden. Een groot deel van de verenigingen die onvoldoende

maatschappelijke intentie. De verenigingen in Dordrecht scoren hoger op dit

maatschappelijk actief zijn, geeft aan dat Covid-19 een (zeer) negatieve

criterium dan landelijk gemiddeld (34% voldoende/goed). Aangezien een

invloed heeft gehad op hun maatschappelijke activiteiten.

relatief grote groep verenigingen wel maatschappelijke intenties heeft, maar nog niet actief is, zou deze verenigingen hulp kunnen worden geboden

Een relatief grote groep is matig maatschappelijk actief. Het is raadzaam

om hun intenties om te zetten in daden, zodat het aantal verenigingen met

zich (ook) op deze groep verenigingen te richten, omdat zij met een

een meer maatschappelijke oriëntatie zal toenemen.

stimulans relatief gemakkelijk voldoende maatschappelijk actief kunnen

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

16

Groot deel verenigingen werkt samen De meeste sportverenigingen (91%) in de gemeente Dordrecht hebben het afgelopen jaar met één of meer organisaties samengewerkt (figuur 3.3). Verenigingen werken vooral samen met de gemeente (66%), sportbonden (64%), andere sportverenigingen (52%), Dordtpas (52%) en Stichting Leergeld (48%). Ook landelijk zijn dit de belangrijkste samenwerkingspartners. Opvallend is de relatief

grote mate waarin met Dordtpas wordt samengewerkt. De verenigingen in Dordrecht zijn positief gestemd over hun samenwerkingspartners. Verenigingen willen de samenwerking met de betreffende organisaties meestal behouden en soms intensiveren. Van de 224 samenwerkingen is slechts in vier gevallen sprake van het voornemen deze stop te zetten.

Meeste interesse in samenwerking met buurt-/wijk/welzijnsorganisatie Als een vereniging niet met een bepaalde organisatie samenwerkt, is gevraagd of zij daar in de toekomst mogelijk interesse in heeft. De meeste verenigingen blijken interesse te hebben om hun samenwerkingen te verbreden (80%, figuur 3.3). Opvallend is dat grote interesse bestaat om samen te werken met maatschappelijke

partners. De partners die het vaakst worden genoemd zijn buurt-, wijk- en/of welzijnsorganisaties (30% van de verenigingen die hier het afgelopen jaar niet mee hebben samengewerkt), de gemeente (25% van de verenigingen die het afgelopen jaar niet met de gemeente hebben samengewerkt) en jeugdorganisaties (23% van de verenigingen die hier het afgelopen jaar niet mee hebben samengewerkt). Dit biedt mogelijkheden voor het verbreden van de

maatschappelijke oriëntatie van sportverenigingen in de gemeente Dordrecht.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

17

Meerderheid betrokken bij projecten De meerderheid van de sportverenigingen (70%) is het afgelopen jaar betrokken geweest bij sportprojecten/-functionarissen (figuur 3.4). Kleine verenigingen zijn het minst vaak betrokken (50%, niet in figuur). Teamsportverenigingen (56%) en grote verenigingen (48%) zijn het vaakst betrokken bij het lokale sportakkoord. Acht op de tien verenigingen geven aan belangstelling te hebben om deel te nemen aan een project of om samen te werken met een buurtsportcoach/combinatiefunctionaris (80%). Opvallend is de grote mate waarin interesse bestaat in verschillende projecten voor sportstimulering. De meeste belangstelling bestaat voor sportstimuleringsprojecten (48%), schoolsport (43%), het lokale sportakkoord (32%) en verenigingsondersteuning (30%). Niet alleen de bereidheid van verenigingen om deel te nemen, maar ook het aanbod aan (sport)projecten binnen de gemeente speelt een rol. Hierbij is het zaak dat voldoende projecten worden geïnitieerd en georganiseerd die aansluiten bij de behoefte van verenigingen en dat de mogelijkheid bestaat om bestaande projecten uit te breiden. Weinig voorzieningen voor niet-leden Vier op de tien verenigingen (43%, niet in figuur) bieden faciliteiten en voorzieningen aan voor niet-leden en andere organisaties.

Zij bieden voornamelijk multifunctionele inzet van de sportruimte van de vereniging (20%) en/of werk-, huiswerk- of vergaderruimtes (7%) aan. Een derde van de verenigingen wil in de toekomst hun faciliteiten en voorzieningen aan anderen aanbieden (36%).

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

18

Veel aandacht voor aanbod voor niet-leden Zeven op de tien verenigingen in de gemeente Dordrecht organiseren in elk geval jaarlijks aanbod waarbij niet-leden ook welkom zijn (70%, figuur 3.5). Bij de helft van de verenigingen blijft het aanbod beperkt tot één of twee keer per jaar/seizoen (50%). Een vijfde van de verenigingen houdt deze activiteiten met enige regelmaat (21%). Slechts een op de tien verenigingen gaf aan dat de coronacrisis hier een positieve invloed op heeft (9%). Weinig aandacht voor specifieke doelgroepen Zeven op de tien verenigingen in de gemeente Dordrecht vernieuwen het aanbod om nieuwe leden te werven (71%, figuur 3.6) en/of introduceren nieuw aanbod voor de eigen leden (70%). Ook flexibiliseert ruim een derde (36%) van de verenigingen in Dordrecht de lidmaatschappen. De helft van de verenigingen zet zich in voor het ontwikkelen van activiteiten voor specifieke doelgroepen. Dit percentage is iets hoger dan landelijk (43%).

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

19

Meeste activiteiten rondom normen en waarden en veiligheid

In toekomst meer aandacht voor gezonde leefstijl

De meeste verenigingen in de gemeente Dordrecht (82%) onderschrijven dat

Aandacht voor het organiseren van activiteiten voor kwetsbare doelgroepen

sportverenigingen een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben (niet

(18%), bijvoorbeeld voor ouderen, vindt in de gemeente Dordrecht beperkt

in figuur). Dit is meer dan landelijk (78%). Ondanks dat de verenigingen in

plaats. Ook is er weinig aandacht voor het bevorderen van sportdeelname bij

Dordrecht een sterke maatschappelijke functie voelen, zijn zij beperkt actief

andere (doel)groepen dan reguliere leden (14%), voor gezonde leefstijl (11%)

op het gebied van maatschappelijke thema’s (figuur 3.7). Wel zijn deze

en voor projecten ter verbetering van de leefbaarheid in de wijk (7%). Wel

thema’s vaak een aandachtspunt op de korte of lange termijn. Mogelijk

zien redelijk wat verenigingen deze punten als aandachtspunten voor de

kunnen verenigingen gestimuleerd worden deze aandachtspunten om te

korte of lange termijn.

zetten in activiteiten. De meeste maatschappelijke activiteiten zijn gericht op normen en waarden, veilig sportklimaat (41%) en de (sociale) veiligheid op

Werkgelegenheidsprojecten en arbeidsre-integratie worden weinig uitgevoerd

en rond de vereniging (39%). Dit is meer dan landelijk (beide 30%). Bijna een

(2%) en hiervoor bestaat ook weinig belangstelling op zowel korte als lange

kwart van de verenigingen houdt zich bezig met duurzaamheid (23%).

termijn (respectievelijk 2% en 18%).

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

20

Door organisatiekracht en maatschappelijke oriëntatie te combineren wordt

oriëntatie onder de maat: dit zijn kwetsbare verenigingen. Dit zijn

in beeld gebracht hoe vitaal verenigingen zijn. Een vitale vereniging is een

overwegend binnensportverenigingen zonder eigen accommodatie.

organisatiekrachtige vereniging die maatschappelijk georiënteerd is. De matrix die wordt gevormd, kan een hulpmiddel zijn voor segmentatie van

Een derde van de verenigingen behoort tot het segment krachtige

verenigingen en maatwerk bieden bij ondersteuning. Met de vitaliteitsindex

verenigingen. Deze verenigingen hebben voldoende organisatiekracht, maar

zijn globaal vier soorten verenigingen te onderscheiden: de zogeheten

zijn (nog) nauwelijks maatschappelijk georiënteerd. Deze verenigingen

kwetsbare verenigingen, maatschappelijke verenigingen, krachtige

kunnen vitale verenigingen worden. Wanneer de organisatie goed is

verenigingen en vitale verenigingen.

georganiseerd en sterk is, hebben de verenigingen mogelijkheden om buiten de vereniging te kijken. Een op de vijf verenigingen is te benoemen als een

Situatie binnensportverenigingen zonder accommodatie meest zorgelijk

maatschappelijke vereniging (25%): een vereniging die een maatschappelijke

Een derde van de verenigingen in de gemeente Dordrecht (34%) kan worden

oriëntatie heeft, maar onvoldoende organisatiekracht. Ook deze

beschouwd als vitale vereniging (figuur 4.1) en scoort ‘goed’ of ‘voldoende’

verenigingen hebben kansen om vitale verenigingen te worden, door de

op beide indexen. Deze verenigingen zijn krachtig in hun organisatie en zijn

organisatiekracht te versterken.

maatschappelijk georiënteerd. Landelijk kan een vijfde van de verenigingen (20%) als vitale vereniging worden beschouwd. 12 procent (n=5) van de verenigingen scoort op zowel organisatiekracht als maatschappelijke

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

21

Het doel van het Nationaal Sportakkoord is om zoveel mogelijk mensen met

sportakkoord opgesteld, met daarin de deelakkoorden ‘positieve

plezier te laten sporten en bewegen. Daarin zijn zes ambities geformuleerd:

sportcultuur’, ‘inclusief sporten en bewegen’ en ‘vaardig in bewegen’ . Om

inclusief sporten en bewegen, duurzame sportinfrastructuur, vitale sport- en

inzicht te krijgen in de voortgang van deze drie thema’s zijn verenigingen

beweegaanbieders, positieve sportcultuur, vaardig in bewegen en topsport

hierover bevraagd. Daarnaast zijn vragen gesteld over de duurzame

die inspireert. Om deze ambities te realiseren werken gemeenten, sport- en

sportinfrastructuur. De vitaliteitsindex sluit aan bij de pijler vitale

beweegaanbieders en andere (potentiële) partners aan lokale

aanbieders. Om de andere pijlers uit het Nationaal Sportakkoord (zie tabel

sportakkoorden. In een lokaal sportakkoord maken partijen afspraken over

5.1) in kaart te brengen is een aanvullende vragenset ontwikkeld. De vragen

hoe zij met elkaar de ambities op het gebied van sport en bewegen binnen

gaan over de pijlers vaardig in bewegen, positieve sportcultuur, duurzame

hun gemeente willen bereiken. Ook de gemeente Dordrecht heeft een lokaal

sportinfrastructuur en inclusief sporten en bewegen.

Pijler

Ambitie

Inclusief sporten en bewegen

De ambitie is dat iedere Nederlander een leven lang plezier kan beleven aan sporten en bewegen. Inclusief sporten en bewegen is vanzelfsprekend. Belemmeringen vanwege leeftijd, fysieke of mentale gezondheid, etnische achtergrond, seksuele geaardheid of sociale positie nemen we weg.

Duurzame sportinfrastructuur

De ambitie is om Nederland te voorzien van een functionele, goede en duurzame sportinfrastructuur. De exploitatie van sportaccommodaties wordt sterk verbeterd, de openbare ruimte wordt beweegvriendelijk ingericht en alle sportaccommodaties zijn straks duurzaam.

Vitale sport- en beweegaanbieders

De ambitie is om alle typen aanbieders van sport en bewegen toekomstbestendig te maken. De financiële en organisatorische basis wordt op orde gebracht zodat aanbieders hun vizier kunnen richten op een passend aanbod en op passende bindingsvormen.

Positieve sportcultuur

De ambitie is dat overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos gesport kan worden. Dit vraagt aandacht van iedereen en om ondersteuning van bestuurders, sportclubs, trainers, ouders en verzorgers ook om misstanden te voorkomen en de ondergrens te bewaken.

Vaardig in bewegen

De ambitie is om meer kinderen aan de beweegrichtlijnen te laten voldoen en om de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheid van kinderen de komende jaren naar boven toe om te buigen.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

22

Veel aandacht voor passende trainingen voor kinderen Negen op de tien sportverenigingen in de gemeente Dordrecht hebben

Bij een derde van de verenigingen zijn de lessen/trainingen voor kinderen

jeugdleden (< 12 jaar; niet in figuur). De vragen over vaardig in bewegen

altijd of vaak heel gevarieerd en niet alleen gericht op de eigen tak van

zijn alleen aan deze verenigingen voorgelegd. Vier op de tien verenigingen

sport (33%).

met leden tot 12 jaar werken niet met selectieteams. 11 procent van de verenigingen met jeugdleden starten met selectieteams tussen 5 en 8 jaar,

Minder aandacht voor bevorderen beweegvaardigheden

een derde tussen de 9 en 12 jaar en 17 procent tussen 13 en 18 jaar (niet in

De helft van de verenigingen met jeugdleden tot 12 jaar in de gemeente

figuur).

Dordrecht heeft bij kinderen tot 8 jaar altijd of vaak net zoveel aandacht voor de brede ontwikkeling van beweegvaardigheden als voor het aanleren

Als het gaat om vaardig in bewegen is een meerderheid van de

van de eigen sporttechniek (56%). Ruim een kwart van de verenigingen

sportverenigingen in de gemeente Dordrecht met leden tot 12 jaar actief

besteedt hier zelden of nooit aandacht aan (28%). Ook een kwart werkt vaak

bezig met het stimuleren van de motorische vaardigheden van kinderen.

of soms samen met scholen en ouders bij het bevorderen van de

Bijna alle verenigingen met jeugdleden tot 12 jaar werken altijd of vaak

beweegvaardigheid van kinderen. Vier op de tien werken zelden of nooit

met een verschillende aanpak voor verschillende leeftijdsgroepen bij

samen met scholen en ouders ter bevordering van beweegvaardigheid (41%).

activiteiten/trainingen voor kinderen (97%, figuur 5.1).

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

23

Veel acties ter voorkoming van onwenselijk gedrag

Meer dan de helft van de verenigingen werkt met VOG

Bij alle verenigingen in de gemeente Dordrecht vormt onwenselijk gedrag

De verenigingen in de gemeente Dordrecht werken met preventieve

van leden en/of kader niet of nauwelijks een probleem (figuur 5.2).

maatregelen gericht op het voorkomen van onwenselijk gedrag, zoals de

Verenigingen in Dordrecht ervaren weinig problemen met onwenselijk

Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en coaching van clubkader. Vier op de

gedrag. Vier op de tien verenigingen voeren acties uit en een kwart van de

tien verenigingen in de gemeente Dordrecht werken zonder VOG voor het

verenigingen is van plan om in de toekomst acties uit te voeren op het

(vrijwillig) kader in de vereniging (40%, figuur 5.3). Drie op de tien

gebied van normen en waarden en een veilig sportklimaat. Daarnaast voeren

verenigingen werken met een VOG voor alle kaderleden en ruim een kwart

vier op de tien verenigingen activiteiten uit op het gebied van (sociale)

van de verenigingen voor een deel van de kaderleden. Daarnaast investeert

veiligheid en is bijna een kwart van plan om in de toekomst activiteiten op

een derde van de verenigingen in de gemeente Dordrecht in coaching van

dit gebied uit te voeren (zie figuur 3.7). Ook is sportiviteit en respect voor

het clubkader met als doel een positieve sportcultuur (32%). 14 procent

een kwart van de verenigingen een belangrijk speerpunt in de

heeft dit op de planning staan en nog eens kwart zegt het op de planning te

beleidsplannen voor komend jaar (zie figuur 2.5).

hebben staan, maar daar wel ondersteuning bij nodig te hebben (25%). Mogelijk biedt het Dordts sportakkoord mogelijkheden tot ondersteuning.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

24

Jeugd belangrijke doelgroep voor clubs

Mensen met een migratieachtergrond (20%), een laag inkomen (20%) of een

Een derde van de verenigingen in de gemeente Dordrecht zegt (grotendeels)

beperking en/of chronische aandoening (16%) worden minder als belangrijke

niet in staat te zijn om specifieke groepen, bijvoorbeeld mensen met een

doelgroep genoemd. Ondanks dat veel verenigingen in de gemeente

migratieachtergrond of met een beperking, goed te bereiken (32%, figuur

Dordrecht doelgroepen willen betrekken bij de vereniging, besteedt de helft

5.4). Een derde van de verenigingen lukt dit wel, en nog eens een derde

van de verenigingen geen aandacht aan het introduceren van sport- en

enigszins (beide 34%). Ruim acht op de tien verenigingen in de gemeente

spelactiviteiten voor specifieke doelgroepen (zie pagina 19) en voert minder

Dordrecht willen specifieke doelgroepen graag beter bij de vereniging

dan een op de vijf verenigingen activiteiten gericht op kwetsbare

betrekken (86%). Twee derde van de verenigingen wil basisschooljeugd meer

doelgroepen uit (zie figuur 3.7). Vier op de tien verenigingen hebben wel de

bij de vereniging betrekken (64%) en zes op de tien willen dit met

ambitie om op (lange) termijn deze specifieke activiteiten te gaan

middelbare schooljeugd doen (61%). Daarnaast wil een op de drie

uitvoeren (zie figuur 3.7). Mogelijk kunnen zij hier middels het Dordts

verenigingen (32%) buurtbewoners, een kwart vrouwen en nog eens kwart

sportakkoord verder in worden gestimuleerd.

ouderen meer bij de vereniging betrekken.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

25

Aandacht voor duurzaamheid

Financiën bij helft clubs belemmering voor investeringen in

Ruim twee derde van de verenigingen in de gemeente Dordrecht hebben in

duurzaamheid

de afgelopen drie jaar geïnvesteerd in energiebesparende maatregelen of

Wanneer gevraagd wordt naar eventuele belemmeringen om (meer) te

duurzame energieopwekking; één vereniging heeft dit langer dan drie jaar

investeren in energiebesparende maatregelen of duurzame

geleden gedaan (niet in figuur). Een kwart van de verenigingen in de

energieopwekking, blijkt bij meer dan de helft van de verenigingen in de

gemeente Dordrecht voert activiteiten uit op het thema duurzaamheid en

gemeente Dordrecht de financiële situatie een rol te spelen (56%, figuur

een derde is dit van plan (zie figuur 3.7). Daarnaast zijn ruim vier op de tien

5.7). Verder spelen belemmeringen zoals onvoldoende kennis, onvoldoende

verenigingen met een eigen accommodatie van plan om te investeren in

tijd en onvoldoende draagvlak een rol.

energiebesparende maatregelen of duurzame energieopwekking (figuur 5.6). 17 procent heeft geen investeringsplannen voor duurzaamheid, vier op de tien weten het nog niet.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

26

Organisatiekracht

Maatschappelijke oriëntatie

Ruim twee derde van de verenigingen in de gemeente Dordrecht is voldoende

Verenigingen in de gemeente Dordrecht zijn meer maatschappelijk

tot goed in staat hun sportaanbod te organiseren (68%). De overige

georiënteerd dan landelijk. De helft van de verenigingen scoort voldoende of

verenigingen slagen daarin matig of onvoldoende (32%). Dit geldt met name

goed op maatschappelijke oriëntatie. Zo organiseren zeven op de tien

voor kleine en binnensportverenigingen (respectievelijk 67% en 56%

verenigingen in elk geval jaarlijks aanbod waarbij niet-leden ook welkom zijn

matig/onvoldoende).

(70%). De gemiddeld hoge score op maatschappelijke oriëntatie wordt voor een groot deel veroorzaakt doordat veel verenigingen hoog scoren op

De financiën en accommodatie van de verenigingen in Dordrecht vormen de

maatschappelijke intentie. Aangezien er ook veel animo is voor

grootste aandachtspunten. Wat betreft accommodatie is de beschikbaarheid

sportstimuleringsprojecten, biedt dit kansen om de maatschappelijke intentie

het grootste knelpunt, gevolgd door de staat van de accommodatie. Dit sluit

van verenigingen ook om te zetten in maatschappelijke activiteit. Dit zou

aan bij de bevindingen uit het rekenkamerrapport sportaccommodatiebeleid

tevens een mooie stimulans zijn om de groeiende, maar toch relatief lage

in Dordrecht.1 Met name binnensportverenigingen en verenigingen zonder

sportdeelname in de gemeente Dordrecht1 te vergroten.

eigen accommodatie ondervinden last van de staat en de beschikbaarheid van accommodaties.

Vitaliteit Een derde van de verenigingen in de gemeente Dordrecht kan worden

Op het gebied van financiën heeft 14 procent van de verenigingen geen en 32

beschouwd als vitale vereniging (34%). Dit zijn met name

procent enigszins ruimte binnen de begroting voor onverwachte uitgaven. Met

buitensportverenigingen en verenigingen met een eigen accommodatie. 11

name binnensportverenigingen hebben weinig financiële buffer. Wat opvalt is

procent van de verenigingen scoort op zowel organisatiekracht als

dat de helft van de clubs de financiën goed op orde heeft, terwijl dit bij de

maatschappelijke oriëntatie onder de maat: dit zijn kwetsbare verenigingen.

andere helft juist een belangrijk punt van zorg is.

Het gaat daarbij overwegend om binnensportverenigingen en verenigingen zonder eigen accommodatie.

1 Stevens, V., Schadenberg, B., Eldert, P. van, Nafzger, P. & Hoekman, R.H.A. (2021). Sportaccommodatiebeleid in Dordrecht: Rekenkameronderzoek naar het sportaccommodatiebeleid van de gemeente Dordrecht. Utrecht: Mulier Instituut.

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

27

Kansen vergroten kleine verenigingen en -zonder accommodatie

de accommodaties vormen een punt van zorg, voornamelijk voor

Een op de tien verenigingen blijkt op basis van dit onderzoek een kwetsbare

binnensportverenigingen en verenigingen zonder eigen accommodatie.

vereniging te zijn. Om de vitaliteit van deze verenigingen te vergroten, is het

Aangezien veel verenigingen (via het lokale sportakkoord) willen inzetten op

belangrijk om met deze clubs het gesprek aan te gaan over de specifieke

het stimuleren van de sportdeelname, is de kans groot dat de al toenemende

problemen (organisatiekracht en maatschappelijke oriëntatie) en over de

sportdeelname in de toekomst verder zal gaan groeien. Hierdoor ontstaat nog

mogelijkheden/actieplannen om hun vitaliteit te vergroten (met name

meer vraag naar de (binnen)sportaccommodaties. In combinatie met het

organisatiekracht). Aangezien bijna een derde van zowel de kleine

relatief lage aantal sportvoorzieningen in de gemeente Dordrecht maakt dit

verenigingen als de verenigingen zonder accommodatie kwetsbaar is, is het

dat de druk hierop zal toenemen. Het is daarom van belang om bestaande

aan te bevelen specifiek aandacht te besteden aan de

plannen voor het onderhoud en de uitbreiding van binnensportruimtes verder

ondersteuningsbehoefte van deze verenigingen. (Extra) inzet van een

te concretiseren. Zie hiervoor ook de conclusies uit het rekenkamerrapport

buurtsportcoach en/of verenigingsondersteuner kan bij deze verenigingen

Sportaccommodatiebeleid in Dordrecht.

wenselijk zijn. Verbreden maatschappelijke oriëntatie Financiën en Covid-19-crisis

Om de vitaliteit van sportverenigingen te verbeteren kunnen verenigingen ook

Ruim een kwart van de verenigingen scoort onvoldoende op het criterium

ondersteund worden bij het verbeteren van hun maatschappelijke oriëntatie.

financiën. 14 procent heeft geen ruimte in de begroting voor onverwachte

Mogelijk biedt het lokale sportakkoord hiervoor mogelijkheden. Een

uitgaven. Dit onderzoek heeft grotendeels tijdens de genomen

meerderheid van de verenigingen is niet of matig maatschappelijk actief,

coronamaatregelen plaatsgevonden, een periode waarin verenigingen

maar een deel heeft wel de intentie om actief te worden. In het

weliswaar financiële steun van de overheid ontvingen, maar desondanks hun

gemeentelijk sportbeleid kan daarom meer worden ingesprongen op de grote

eventuele financiële buffer hard nodig hebben. Zeker wanneer het aantal

interesse in samenwerkingsverbanden, met name met maatschappelijke

leden door de Covid-19-crisis (sterk) is afgenomen, kan sprake zijn van een

organisaties. Daarnaast bestaat veel interesse in de deelname aan

inkomstenderving, aangezien minder contributie kan worden geïnd en ook de

sportstimuleringsprojecten, die uiteraard een goede invloed kunnen hebben

inkomsten door kantinebezoek teruglopen. Wellicht zijn de zorgen bij de

op de al groeiende, maar relatief lage sportdeelname in de gemeente

verenigingen zonder ruimte voor onverwachte uitgaven inmiddels extra groot

Dordrecht. Ook op deze interesse kan worden ingespeeld. Het lokale

geworden of nemen deze zorgen in de toekomst nog verder toe. Het is dan

sportakkoord is daarvoor een mooi initiatief. Als organisaties zich op meer

ook aan te raden de positie van deze verenigingen goed in het oog te houden

verschillende doelgroepen richten, kan de sportdeelname in de gemeente

en hen, waar nodig, te ondersteunen.

Dordrecht worden gestimuleerd. Daarnaast kunnen door samen te werken, bijvoorbeeld door het gezamenlijk organiseren van activiteiten en het

Inzet op verbeteren accommodatiebeleid

gezamenlijk benutten van de accommodatie, kosten, inkomsten en

Bijna de helft van de verenigingen scoort onvoldoende of matig op het thema

vrijwilligers worden gedeeld.

accommodaties. Met name de (toekomstige) beschikbaarheid en de staat van

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

28

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

29

Berekening score organisatiekracht

voor een criterium heeft gehaald. Een score ‘matig’ staat voor 40 tot en

Organisatiekracht bestaat uit vijf criteria: beleid, leden, kader,

met 59 procent van het totaalaantal punten, een score ‘voldoende’ voor 60

accommodatie en financiën. Elk criterium van organisatiekracht bestaat uit

tot en met 79 procent en een score ‘goed’ voor 80 procent of meer van de

vragen van de verenigingsmonitor waarop door verenigingen wordt

punten.

gescoord. De verenigingen kunnen op elk criterium maximaal 100 punten behalen. Een onvoldoende wordt gescoord wanneer een vereniging minder

De scores op de beide criteria bepalen de uiteindelijke totaalscore op de

dan 40 procent van de punten voor een criterium heeft gehaald. Een score

index maatschappelijke oriëntatie. Dit betekent dat verenigingen maximaal

‘matig’ staat voor 40 tot en met 59 procent van het totaalaantal punten,

170 punten kunnen behalen. Deze totaalscore wordt vervolgens ingedeeld in

een score ‘voldoende’ voor 60 tot en met 79 procent en een score ‘goed’

dezelfde indeling van onvoldoende, matig, voldoende en goed.

voor 80 procent of meer van de punten. Toelichting totaalscores De totaalscores van alle vijf de criteria bepalen de totaalscore voor

De totaalscores voor zowel organisatiekracht als maatschappelijke

organisatiekracht, waardoor verenigingen op deze totaalscore maximaal 500

oriëntatie zijn een optelsom van de onderliggende criteria. Dit betekent dat

punten kunnen behalen. Deze totaalscore wordt vervolgens opnieuw

een vereniging die een onvoldoende op de totale organisatiekracht haalt,

ingedeeld in onvoldoende, matig, voldoende en goed, volgens de hierboven

niet per definitie op elk criterium een onvoldoende heeft behaald. Een

genoemde indeling.

vereniging kan drie keer een onvoldoende, één keer een voldoende en één keer een goed hebben gescoord.

Berekening score maatschappelijke oriëntatie De maatschappelijke oriëntatie bestaat uit twee criteria: maatschappelijke

Gemiddelde scores

intentie en maatschappelijk actief. Maatschappelijk actief staat voor de

De gemiddelde score staat voor het gemiddelde aandeel van het maximaal

mate waarin verenigingen actief een maatschappelijke rol vervullen: wat

te behalen aantal punten. De gemiddelde score kan worden vergeleken met

ondernemen en organiseren verenigingen in het kader van een bredere

het geven van een cijfer: een gemiddelde score van 75 betekent dat

maatschappelijke oriëntatie? Maatschappelijke intentie staat voor de

verenigingen gemiddeld een cijfer van 7,5 scoren op dat criterium en

houding van verenigingen ten opzichte van een actieve bredere

daarmee een voldoende behalen (> 8 is een ‘goed’). De gemiddelde score

maatschappelijke rol: zijn verenigingen van plan een bredere

kan aanvullend werken bij de interpretatie van de scores.

maatschappelijke oriëntatie op zich te nemen? Verenigingen kunnen op het criterium maatschappelijk actief maximaal 100 punten en op het criterium maatschappelijke intentie maximaal 70 punten behalen. Een onvoldoende wordt gescoord als een vereniging minder dan 40 procent van de punten

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

30

www.mulierinstituut.nl @mulierinstituut (030) 721 02 20

Juni 2021

Verenigingsmonitor Dordrecht 2021

© Mulier Instituut