Raadsinformatiebrief Verkiezingen in Coronatijd.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum

9 februari 2021

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0015460 Raadsinformatiebrief Verkiezingen in Corona-tijd

Betreft

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Pijler Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Wouter Kolff Financiën (inclusief overhead) Bestuur en Middelen Dienstverlening - Ontwikkeling & Ondersteuning Claudia de Baar c.de.baar@dordrecht.nl Claudia de Baar Ja

Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? Het college is bevoegd stembureaus aan te wijzen. Als eindverantwoordelijke voor het complete verkiezingsproces is de burgemeester de portefeuillehouder. Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? De datum voor de verkiezingen wordt in Nederland vastgesteld door de Kiesraad. In principe zijn elke 4 jaar verkiezingen voor de leden van de Tweede Kamer (of binnen 3 maanden nadat het kabinet zijn ontslag heeft ingediend bij de Koning). De laatste verkiezing was 20 maart 2017. Door de Kiesraad is bepaald dat de eerstvolgende Tweede Kamer-verkiezing moet worden gehouden op 17 maart 2021. Deze datum staat al lange tijd vast. Onze Minister, K. Ollongren, heeft zich er sterk voor gemaakt dat het stemmen op 17 maart veilig kan gebeuren voor zowel de stembureauleden als de kiezers. Hiervoor zijn een heel pakket aan maatregelen getroffen, die (onder andere) zijn vastgelegd in 2 tijdelijke spoedwetten en richtlijnen. Deze maatregelen behelsen onder andere het vroeg-stemmen en briefstemmen, waarover hieronder meer, en veiligheidsvoorschriften op de stembureaus zoals kuchschermen, schoonmaak, mondkapjes, handschoenen, eenrichtingsverkeersroutes etc. In 2020 is Nederland geconfronteerd met Covid-19 en alle bijbehorende maatregelen. Covid-19 heeft ook zijn weerslag op de organisatie van de verkiezingen.

Daarover gaat deze informatiebrief. Wat is de te delen informatie? 1. Locaties Covid-19 en de bijbehorende beperkingen en maatregelen hebben in hoge mate zijn weerslag gehad op de normaal beschikbare stembureaus. Scholen gaven aan niet meer mee te kunnen werken aan het vestigen van een stembureau. Voor hen is het niet meer toegestaan om ouders in de school toe te laten, laat staan een kleine 1.000 kiesgerechtigden die hun stem willen uitbrengen. Verzorgingstehuizen zijn zwaar getroffen en hebben veel bewoners moeten verliezen

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0015460

aan de gevolgen van Covid-19. Zij zien om die reden af van het beschikbaar stellen van een ruimte voor een algemeen stembureau. Er is hard gezocht naar alternatieven. Uitgangspunten waren in elk geval om minstens hetzelfde aantal stembureaus te kunnen inrichten als bij de Tweede Kamer-verkiezing van 2017, dat de stembureaus volledig toegankelijk zijn voor minder-validen (inclusief beleid) én dat alle stembureaus kunnen voldoen aan de maatregelen die zijn voorgeschreven door het ministerie van BZK in het kader van voorkoming van verspreiding van Covid-19. Na lang en intensief zoeken zijn er totaal 65 stembureaus gevonden. Dat is meer dan het aantal stembureaus in 2017; toen waren er 62 stembureaus totaal. Stembureaus moeten in de buurt zijn om het voor de kiezer zo laagdrempelig mogelijk te maken hun stem uit te brengen. Met de huidige stembureaus zijn we erin geslaagd te zorgen voor een goede spreiding over de gemeente. Alle zijn volledig toegankelijk én voldoen aan alle Covid-19 richtlijnen. Voor het eerst is gekozen voor het inrichten van dubbele stembureaus. Dit is om te zorgen voor een goede spreiding van de kiezers. Wij zorgen dat er bij de ingang mensen staan die de kiezer op een goede manier verwijzen naar het stembureau dat op dat moment de ruimte heeft voor die kiezer. Tevens is gekozen voor een aantal stembureau bij/in kerken.

In die gevallen zullen zoveel mogelijk religieuze uitingen worden afgedekt om de neutraliteit richting de kiezer te waarborgen. In de verzorgingstehuizen worden zgn. 'mobiele' stembureaus ingericht. Dat wil zeggen dat deze stembureaus open zijn gedurende een met het tehuis afgesproken tijdslot en uitsluitend toegankelijk is voor de eigen bewoners en het personeel. Op die manier kunnen de bewoners in alle veiligheid stemmen. Om een goede gang van zaken te waarborgen wordt er op die locaties een waarnemer ingezet. Dit is ook wettelijk verplicht. Voor een overzicht van de locaties verwijzen we u naar de bijlage bij deze brief. 1.2 Covid-19 maatregelen op het stembureau Om het stemmen op 15, 16 en 17 maart Covid-19 proof te kunnen laten verlopen zijn (onder meer) de volgende maatregelen getroffen:  Er staan kuchschermen op de tafels van de stembureauleden tussen de stembureauleden en de kiezers in. De tafels staan onderling 1,5 meter uit elkaar.  De stembureauleden dragen de hele zittingsdag een medisch (!) mondkapje. Deze moet maximaal elke 3 uur worden ververst of na elke pauze. Als het dragen van een mondkapje ongewenst is, is er een gelaatscherm beschikbaar.

 Bij de ingang van het stembureau staat een gastheer/vrouw die de kiezer attendeert op het dragen van het mondkapje in het stembureau, die wijst op de gezondheidscheck en er op toeziet dat er niet teveel mensen tegelijk zich in het stembureau bevinden (in samenwerking met het 4

e stembureaulid).

 Het stemhokje, de stembus en de potloden worden elk half uur gedesinfecteerd. Voor een volledig overzicht van alle maatregelen (factsheets) wordt u verwezen naar www.verkiezingentoolkit.nl 2. Vroeg stemmen Om te zorgen voor een betere spreiding van het aantal kiesgerechtigden dat zijn of haar stem wil uitbrengen, zijn de verkiezingen dit jaar naast 17 maart óók op maandag 15 en dinsdag 16 maart. Het aantal stembureaus dat op die dagen open moet zijn is gerelateerd aan het aantal kiesgerechtigden. Voor Dordrecht betekent dit dat er op maandag 15 en dinsdag 16 maart 8 stembureaus geopend zullen zijn. Deze bureaus zijn, net als op 17 maart, open van 07.30 uur tot 21.00 uur. Deze dagen zijn in het leven geroepen om mensen die behoren tot een risicogroep de ruimte te geven in alle veiligheid hun stem uit te brengen. Komen er andere kiezers, dan sturen we die

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0015460

uiteraard niet weg. Qua communicatie zetten we in op stemmen op 17 maart, ook –en vooralomdat er dan meer stembureaus geopend zijn dan op 15 en 16 maart. De op maandag 15 en dinsdag 16 maart uitgebrachte stemmen mogen na afloop van het stemmen om 21.00 uur niet worden geteld! Het stembureau dat die dag zitting heeft gehad maakt wel een proces-verbaal van het verloop van de dag, inclusief het aantal kiesgerechtigden dat die dag op die locatie heeft gestemd. De bussen worden verzegeld, opgehaald en opgeslagen in een beveiligde ruimte op het gemeentehuis. Dit geldt voor zowel de maandag als de dinsdag. Op woensdag 17 maart mogen deze uitgebrachte stemmen worden geteld, vanaf 07.30 uur. Het tellen is, net als altijd, een openbaar proces. Het eerder door het stembureau opgemaakte procesverbaal wordt aangevuld met de telling die dus op 17 maart plaatsvindt. 3. Briefstemmen In de "tijdelijke wet verkiezingen Covid-19" is vastgelegd dat alle kiesgerechtigden die op 17 maart 2021 70 jaar of ouder zijn gebruik mogen maken van de mogelijkheid om zijn stem via een briefstem uit te brengen. De 70-plusser krijgt hiervoor 2 bescheiden toegestuurd:  Een stempas waarmee een briefstem uitgebracht kan worden, de zogeheten 'stempluspas'.  Een stembiljet en 2 retourenveloppen. Daarmee krijgt hij 3 opties: briefstemmen, naar het stembureau gaan of iemand machtigen om namens hem te stemmen.

Als een 70-plusser geen gebruik wil maken van de mogelijkheid per brief te stemmen, dan is hij uiteraard op 15, 16 of 17 maart welkom in een stembureau om op de gebruikelijke manier zijn stem uit te brengen. Hij moet dan de 'stempluspas' en een legitimatiebewijs (dat maximaal 5 jaar verlopen mag zijn) meebrengen. Wil hij wel briefstemmen, dan vult hij het stembiljet in en doet dit in een envelop. Tezamen met de 'stempluspas' doet hij dit in een tweede envelop. Deze envelop levert hij in op het briefsteminleverpunt (stadskantoor) of doet het uiterlijk vrijdag 12 maart in de brievenbus van PostNL. Landelijk wordt verwacht dat zo'n 50% van de 70-plussers gebruik zal maken van de mogelijkheid tot briefstemmen. In Dordrecht zijn er zo'n 18.000 70-plussers. Tellen van de briefstemmen Het telproces gaat op een heel andere manier dan het tellen van de 'gewone' stemmen. Kort gezegd moeten de enveloppen met briefstemmen worden 'voorgeopend'. Dat wil zeggen: openmaken en controleren of er een 'stempluspas' en een gesloten envelop (inhoudende het stembiljet) inzit. De stempluspas wordt gecontroleerd op geldigheid. Indien akkoord gaat de gesloten envelop met het stembiljet in een aparte stembus om op woensdag 17 maart geteld te worden. Op die manier blijft het stemgeheim gewaarborgd. Zowel het vooropenen van de briefstemmen als het tellen zelf gebeurt in een openbaar proces. 4.

Verkiezingsdag 17 maart Op 17 maart gaan in Dordrecht totaal 65 stembureaus open voor de kiezers. Een aantal daarvan, 6 stuks, hebben een beperkte toegankelijkheid, namelijk voor eigen bewoners en personeel. Deze verkiezingsdag is in principe hetzelfde als een 'reguliere' verkiezingsdag. Het stembureau is open van 07.30 tot 21.00 uur. Een ieder die om 21.00 uur in de rij staat wordt in staat gesteld om zijn stem alsnog uit te brengen. Om 21.00 uur sluiten de stembureaus en worden de ontvangen briefstemmen overgebracht naar het stadskantoor aan de Spuiboulevard 300 zodat ze daar kunnen worden voorgeopend en daarna geteld.

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0015460

Het tellen van de regulier uitgebrachte stemmen is dezelfde avond/nacht op het stembureau. Dit tellen gebeurt ook Covid-19 proof, namelijk volgens de Craft-lean methode. Dat wil zeggen dat er zittend aan tafels wordt geteld en dat de tellers 1,5 meter afstand (kunnen) houden. Het procesverbaal wordt opgemaakt en ingeleverd op het gemeentekantoor. Een voorzichtige voorlopige uitslag is dan bekend. 5. Stembureauleden In Dordrecht hebben niet heel veel leden zich afgemeld vanwege angst voor Covid-19. Het grootste deel van de leden gaf aan wel zitting te willen nemen. Daarnaast zijn er een groot aantal nieuwe aanmeldingen binnengekomen, naar aanleiding van de oproep op onze website maar vooral door de landelijke campagne ('elke stem telt'). Dit heeft ruim 300 nieuwe leden opgeleverd. Daarmee hebben we voldoende bemensing, inclusief voldoende reserve-leden. 6. Aanplakbeleid en aanplakplaatsen In Dordrecht zijn 17 plaatsen aangewezen waar verkiezingsborden worden geplaatst. Partijen kunnen hun verkiezingsposter digitaal aanleveren. De borden worden voorbedrukt geplaatst na 15 februari. Vanwege ervaringen uit het verleden is besloten om verdere aanplakplaatsen niet meer toe te staan. Wel is het mogelijk om te flyeren, uiteraard voor zover dit past binnen de Coronamaatregelen van de Rijksoverheid.

Vanwege die maatregelen zullen er geen politieke cafés worden georganiseerd vanuit lokale overheden, dus ook niet in Dordrecht. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? Alle belangrijke informatie over de te organiseren verkiezing zal worden gepubliceerd op de website www.dordrecht.nl/verkiezingen Welke kosten zijn verbonden aan het proces? Het zal duidelijk zijn dat deze verkiezing flink extra kosten met zich zal meebrengen. Deze kosten bestaan naast de reeds genoemde Covid-19 maatregelen zoals mondkapjes en kuchschermen onder andere uit:  Extra huur voor de locaties op 15 en 16 maart.  Het inrichtingen van die bureaus en ophalen van de stembussen om 21.00 uur op maandag en dinsdag.  Extra stembureauleden (tenminste 4 leden in plaats van 3 inclusief extra leden in verband met pauzes).  Extra drukwerk, oa het extra drukwerk van de 70-plussers. Hoe wordt dit betaald? Bijkomende kosten worden betaald uit het verkiezingsbudget. De uitkering vanuit het Rijk is hiervoor al twee maal bijgesteld; 1x in de september-circulaire (2020) met € 90.000,- en 1x in de januari-circulaire (2021) met € 150.000,-. Het totale budget is daarmee momenteel € 380.000,-. Het lijkt er op dit moment op dat alle extra kosten kunnen worden betaald uit het beschikbare budget.

Het college van Burgemeester en Wethouders