Programmaplan Dordrecht Schoon.pdf

Programmaplan

Dordrecht Schoon

1

1

Inleiding Een schone leefomgeving vinden we belangrijk.

Het snel opruimen (binnen 3 uur) heeft geleid tot

In het Coalitieakkoord 2022-2026 hebben we als

een schonere buitenruimte en minder meldingen

actie­punt opgenomen dat we waar nodig onze

over bijplaatsingen en dumpingen in deze wijken.

plannen zullen intensiveren om afval op straat

Meer over de evaluatie van de pilot fix-team en

tegen te gaan. Bijplaatsingen en zwerfvuil vormen

andere geleerde lessen en lopende initiatieven

een grote bron van ergernis en tast de leefbaar-

leest u in het Leesdossier Schoon.

heid aan. Een schone stad is niet alleen plezierig voor onze inwoners en ondernemers, ook de be-

Het merendeel van de inwoners en ondernemers

zoekers die wij jaarlijks verwelkomen, ontvangen

houdt zich netjes aan de regels en plaatst afval

wij graag in een schone stad.

in de containers of maakt een afspraak voor het laten ophalen van afval. Ook wordt er vaak gebruik

Door verruimde openingstijden van winkels, eve-

gemaakt van het milieupark. Ondanks de inzet van

nementen en een groeiend aantal inwoners neemt

de gemeente en inwoners, blijven er mensen afval

de verdichting en gebruiksdruk in delen van de

naast de containers plaatsen of wordt er grof afval

stad toe. Dit vraagt om meer toezicht, reiniging en

gedumpt en worden etensresten aangetroffen op

onderhoud van de buitenruimte. Maar we hebben

straat.

ook verwachtingen van onze inwoners, onder­ nemers en samenwerkende partners hierin.

Het doel van dit programma is een aanpak voor de komende vijf jaar die uitgaat van een gezamenlijk

Vanaf begin vorig jaar tot en met juni 2022 is er

creatieproces waarin verbinding, vertrouwen en

een pilot met het Fix-team uitgevoerd in twee

commitment centraal staat zodat onze stad mooi

wijken waarbij de nadruk lag op méér inzet.

en aantrekkelijk blijft.

Programmaplan Dordrecht Schoon

2

2

Aanleiding en context

Op straat, via Fixi meldingen, op social media en bij

Plaagdieren

de gemeente komen er geregeld meldingen binnen

Ook komen er geregeld meldingen binnen over

over 3 soorten afval in de openbare ruimte:

plaagdieren en met name over ratten. Door steeds verdere verdichting leven er meer ratten in

Bijplaatsingen bij afvalcontainers

stedelijk gebied in Nederland. Als de omstandig-

Hier gaat het om oud papier en karton (OPK),

heden zoals voldoende voedsel, nestmateriaal en

elektrische apparaten en zakken restafval die

schuilplekken, gunstig zijn, kan de populatie snel

naast ondergrondse containers achtergelaten wor-

toenemen. Daar waar de rattenpopulatie groot

den. Dit kan voor extra vervuiling zorgen omdat

is, is de oorzaak de mens. Rattenplaag bestrijden

het ongedierte aantrekt zoals meeuwen, ratten en

werkt het beste door de oorzaak aan te pakken

duiven. Vaak zit hier grofvuil, kringloopspullen en

door te voorkomen dat voedselresten en ander

verpakkingsmateriaal bij.

afval op straat belandt. Het bestrijden (repressie) met bestrijdingsmiddelen is door de overheid sterk

Zwerfvuil

aan banden gelegd en wettelijk is het verplicht om

Dit gaat om afval dat buiten rondslingert bijvoor-

eerst de oorzaak aan te pakken (preventie). Over

beeld door opengescheurde gele zakken voor

de aanpak van ongedierte en rattenmeldingen,

plastic, blik en drinkpakken (PBD) en afval dat op

leest u meer in hoofdstuk 5. In het Leesdossier

straat of in het groen en in het water ophoopt zoals

vindt u een data-analyse van de rattenmeldingen

fastfoodverpakkingen, plastic, blikjes, sigaretten­

uit Fixi.

peuken, kauwgom en papier. Zwerfafval komt vaker voor op schoolroutes of rondom winkelcentra,

Oorzaken

fastfoodrestaurants, OV-haltes, parkeerplaatsen en

Er zijn verschillende oorzaken voor afvaldumpingen

pleinen. In de zomer laten mensen ook afval achter

en zwerfvuil. We kunnen deze onderverdelen in

in onze parken.

oorzaken die te maken hebben met het menselijk gedrag en kennis en oorzaken die gerelateerd zijn

Grofvuil

aan de faciliteiten/manier van inzameling (basis

Hier gaat het om grof afval op straat en in het

op orde). De oorzaken zijn vaak contex­tafhankelijk

groen dat niet in de ondergrondse restcontainer

en verschillen per buurt. Onze Afvalcoaches en

hoort en naar het Afval Breng Station (ABS)

BOA’s spreken regelmatig inwoners. Uit deur aan

gebracht dient te worden of kan worden

deur gesprekken komen de volgende oorzaken

opgehaald.

naar voren:

1

1

N.a.v. de motie M28 Proef met grofvuil verzamelpunt in de wijk is ten tijde van het schrijven van dit plan een onderzoek gaande inzake verschillende scenario’s en berekeningen om de grof afval dumpingen aan te pakken. Zodra dit onderzoek is afgerond, zal het aangeboden worden.

Programmaplan Dordrecht Schoon

3

• • •

•

•

Inspanning: het kost teveel tijd/geld/voorberei-

Gevolgen

ding (gedrag).

Zwerfafval, bijplaatsingen en grof afvaldumpingen

Gebrek aan kennis over aanbiedregels, faciliteiten

leiden tot een onprettige en onveilige woon­beleving

en het belang van afvalscheiding (kennis)

en een onhygiënische situatie die ongedierte aan-

Inwoners beseffen soms niet dat ze een over­

trekt. Dit zorgt voor meer overlast en tast de leef-

treding begaan of bieden onbedoeld hun afval

baarheid en het milieu aan. Afvaldumpingen zijn te

onjuist aan (kennis).

bestempelen als één van de grootste ergernissen.

Inwoners en ondernemers voelen zich niet

Ook in de politiek en in de media is er veel aandacht

verantwoordelijk voor een schone buitenruimte

voor de problematiek. Tot slot kost het opruimen

(gedrag).

van afval in de stad de gemeente veel geld en inzet

Problemen met containers (te vol/defect/vuil)

omdat er veel kosten mee gemoeid zijn.

basis op orde). •

Geen (werkende) afvalpas (basis op orde).

Programmaplan Dordrecht Schoon

4

3

Visie en strategie In dit hoofdstuk geven we onze visie en ambitie op

Gedragsverandering

het schoonhouden van onze stad. We gaan in op

Het kiezen van een gedragsinterventie blijft maat-

het probleem en de rol van de gemeente en andere

werk. Door in te zetten op gedragsinterventies

belanghebbenden bij de aanpak.

en het bieden van een goed alternatief, proberen we mensen te stimuleren het juiste gedrag

De gemeente maakt de buitenruimte schoon en

te ver­tonen en vervolgens het onjuiste gedrag

zorgt ervoor dat er voldoende faciliteiten zijn. In de

te corrigeren. In de ene buurt zijn de faciliteiten

aanpak van afvaldumpingen is het ook belangrijker

ontoereikend waardoor er gewerkt moet worden

om naar de bron te kijken van het probleem.

aan het aanbod. In de andere buurt kunnen de

Als niemand afval achterlaat, heeft de gemeente

faciliteiten op orde zijn (basis op orde), maar blijft

minder inzet nodig om de stad schoon te houden

men onjuist gedrag vertonen. Hierin moeten we

en komt dat ten goede aan de leefbaarheid en het

proberen het gedrag te corrigeren. Dit is mogelijk

milieu. De grootste oorzaak voor bijplaatsingen

vanuit de overheid, maar ook vanuit de omgeving.

en zwerfvuil ligt aan het menselijk gedrag en het

Hierbij is de mate van sociale cohesie van groot

gebrek aan kennis zoals geschetst in het vorige

belang. Mensen moeten elkaar willen en kunnen

hoofdstuk. Daarom is gedragsverandering ook een

aanspreken. Bij sociale cohesie gaat het om de

onderdeel in de aanpak van een schone buiten-

betrokkenheid en verbinding onderling tussen

ruimte.

inwoners en de buurt.

Programmaplan Dordrecht Schoon

5

Sociale cohesie De sociale cohesie is vaak zeer laag in wijken waar de verhuisbewegingen hoog zijn. Inwoners her-

“We houden Dordrecht Schoon en dat doen we Samen”

kennen andere inwoners nauwelijks. Er is weinig tot geen onderling contact en mensen spreken

Dordrecht is een schone stad en de ambi-

elkaar niet aan op norm-overschrijdend gedrag.

tie is om dat zo te houden door enerzijds

Een wijk waar de mate van sociale cohesie hoger

gezamenlijk met partners te streven naar

is, kenmerkt zich bijvoorbeeld door verschillende

betrokkenheid bij een schone omgeving

wijkinitiatieven, mensen die elkaar kennen en

en anderzijds dat de stad schoon houden

anderen aan­spreken op gedrag. Mensen in die

een gewoonte is met meer participatie en

wijk voelen zich verbonden met elkaar en betrok-

heldere afspraken.

ken bij de wijk. In gemeenten werken ze al langer met gedragsinterventies. De doelmatigheid is afhankelijk van verschillende factoren. Uit studie naar het

tureel willen verbeteren en dat vraagt om een

terugdringen van bijplaatsingen blijkt dat een

integrale aanpak.

belang­rijke factor voor effectiviteit van gedrags­ interventies de context is, denk hierbij aan de

Wij vinden dat iedereen die kan meedoen, verant-

mate van sociale cohesie. In buurten met een

woordelijkheid moet tonen en afval moet brengen

sterke sociale cohesie is de slagingskans van

waar het hoort. Wij willen dat inwoners en onder-

gedragsinterventies hoger. “Die context moet

nemers die zich verantwoordelijk voelen voor een

eerst goed onderzocht worden, anders bestaat het

opgeruimde stad, elkaar aanspreken op vervuiling

gevaar dat we nudgen zonder succes”.

en hun steentje bijdragen aan het schoonhouden

2

van Dordrecht. Maar het houdt niet op bij verant-

Wijkgericht en integraal: focuslocaties

woordelijkheid tonen. Wij moeten als gemeente

Dit betekent dat dat we per focuslocatie, afhan-

ook inwoners de verantwoordelijkheid geven in de

kelijk van de context, interventies hebben in te

aanpak van de problematiek, bijvoorbeeld in de

zetten. De gedragsverandering kan daarbij niet

vorm van een Burgerberaad. De buurtbewoners

door de gemeente alleen gerealiseerd worden.

weten vaak zelf het beste waar het probleem vandaan komt en wat de meest effectieve oplos-

Inwoners, ondernemers en instellingen moeten

singen zijn.

ook bijdragen als we de omgang met afval struc-

2

Zie proefschrift Malte Dewies: Applying Behavioural Insights to Public Policy: An Example From Rotterdam

Programmaplan Dordrecht Schoon

6

4

Strategische en operationele doelen

De visie en ambitie vormen een richtinggevend kader en perspectief voor een schoon Dordrecht.

Strategische doelen

Vanuit deze visie zijn er strategische doelen

1. De buitenruimte is schoon en voldoet aan de afgesproken normen.

geformuleerd die in onderlinge samenhang bij­ dragen aan het behalen van de beoogde ambitie.

2. We dragen meer bij aan circulariteit.

Strategische doelen geven de richting aan van

3. Inwoners, ondernemers en professionals dragen meer verantwoordelijkheid voor

veranderingen.

een schone stad De strategische doelstellingen te bereiken, zetten we in op de volgende pijlers:

Basis op orde

Integraal,

Preventief

wijkgestuurd en

informeren en

participatie

educatie

Datagestuurd werken

Handhaving

In de aanpak zijn de volgende partners belangrijk:

PARTNERS* • Bewoners- en ondernemersorganisaties • HVC en aannemers • Woningbouwcorporaties en VVE’s • Onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties

Programmaplan Dordrecht Schoon

7

Operationalisering en inspanningen De strategische doelen hebben we met meetbare indicatoren geoperationaliseerd. Langs de pijlers staan inspanningen zoals projecten, reguliere activi­teiten en processen waarmee we de doelen willen bereiken.

Strategische doelstelling

1. De buitenruimte is schoon en voldoet aan de afgesproken normen

Wat gaan we doen

De beeldkwaliteit voor een schone buitenruimte is voor 90% conform de CROW-normeringen3. We verminderen bijplaatsingen en zwerfafval in minimaal 5 focuslocaties die slecht scoren met 25% binnen een jaar en streven naar een dalende trend in de komende jaren. Wij richten ons daarnaast op minimaal 5 buurten die focuslocaties dreigen te worden en ondernemen acties om dit te voorkomen.

Basis op orde

•

Er zijn schone, hele en werkende afvalcontainers. Storingen aan containers worden binnen 2 werkdagen opgelost. HVC rapporteert periodiek hierover.

•

Fiximeldingen over afval en dumpingen worden binnen 2 werkdagen afgehandeld, ook in de weekenden.

•

De procedure voor het aanvragen van een afvalpas wordt versimpeld.

•

Bij seizoensgebonden afval zetten we extra capaciteit in om vervuiling tegen te gaan, zoals met mooi weer in parken of tijdens evenementen op buitenterreinen. We plaatsen grote containers bij de in- en uitgang van locaties.

•

Oude afvalbakken vervangen we met gesloten afvalbakken die hufterproof zijn.

•

Er wordt een aantal opties onderzocht, waaronder wijkcontainers, om grof afvaldumpingen tegen te gaan.

•

We continueren en intensiveren de succesvolle opruimdagen in de wijken.

•

Wij voeren een pilot uit met milieu-eilanden in de Krispijnse Driehoek.

•

Wij maken afspraken met leveranciers zoals HVC en aannemers en komen afspraken na en houden periodiek operationele overleggen4.

•

Met gedragsinterventies zullen we bijplaatsingen, zwerfafval en grof afvaldumpingen verminderen.

•

Voor een betere samenwerking zorgen we ervoor dat HVC tijdig geïnformeerd wordt over nieuwbouw en slooplocaties zodat tijdig geanticipeerd wordt op mogelijke piekmomenten in afvaldumpingen.

3

https://www.crow.nl/thema-s/management-openbare-ruimte/beeldkwaliteit/werken-met-beeldkwaliteit

4

De afspraken met HVC zijn vastgelegd in de DienstVerleningsOvereenkomst (DVO) DVO Deel II Dordrecht (versie D 27- 28 mei 2014).pdf

Programmaplan Dordrecht Schoon

8

Strategische doelstelling

1. De buitenruimte is schoon en voldoet aan de afgesproken normen

Handhaven

•

In het eerste kwartaal van 2023 starten we met een focusaanpak. Dit houdt in dat we handhaving inzetten op locaties waar we veel bijplaatsingen zien. Op basis van een prioriteringslijst zetten we handhaving gericht in.

•

Handhaving voert dagelijks afvalcontroles uit op een aantal plekken per wijk die op de prioriteringslijst staan.

•

Wanneer handhaving bewijslast vindt bij de uitvoering van afvalcontroles, treden zij direct handhavend op en wordt er direct bekeurd.

•

In het eerste kwartaal van 2024 starten we een onderzoek naar de inzet van bestuursrechtelijke instrumenten om te handhaven op het gebied van schoon.

•

In het derde kwartaal van 2024 onderzoeken we de mogelijkheid tot het inzetten van camera’s voor een schonere buitenruimte op focuslocaties waar de afvalproblematiek niet afneemt. Ervaringen in andere (Europese) steden worden daar in meegenomen.

Datagestuurd werken

•

In Q2 2023 is er een actief dashboard schoon.

•

Uitbreiding opzichter schoon.

•

We schouwen maandelijks op schoon om de beeldkwaliteit te meten. De resultaten hiervan worden digitaal geregistreerd in Apptimize en knelpunten worden direct aan HVC doorgegeven.

•

Inzet slimme technologie: in 2023 starten we een pilot of en zo ja hoe, de inzet van camera’s kunnen bijdragen aan een objectiever beeld van vervuiling in de openbare ruimte.

•

In Q2 2023 start HVC met het inbouwen van vulgraadsensoren in de ver­ zamelcontainers voor PBD en papierafval. Daarmee behoort Dordrecht tot de eerste gemeenten waarbinnen HVC dit gaat implementeren. Ook voor restafval en afvalbakken gaan we pilots starten.

Hoe meten we dat

•

In 1 jaar gaan 20 containers over van focuslocatie naar < 1 bijplaatsing per 2 weken.

•

We rapporteren jaarlijks over de beeldkwaliteit. De stad moet op B-niveau zijn en in het centrum op A-niveau.

•

We monitoren de inspanningen van handhaving op focusplekken en rapporteren jaarlijks hierover.

•

Met dashboard schoon is er managementinformatie beschikbaar over de hoeveelheid meldingen en het schoonniveau waarop er gestuurd kan worden.

•

Bijplaatsingen en effecten van gedragsinterventies zullen gemonitord en gerapporteerd worden.

Programmaplan Dordrecht Schoon

9

Strategische doelstelling

1. De buitenruimte is schoon en voldoet aan de afgesproken normen

Toelichting CROW Om het schoon niveau te meten van de buitenruimte, gebruiken we de landelijke CROW-beeldsystematiek met een standaardset beeldmeetlatten en meetmethoden uit de CROW Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte. Het beleven van een schone stad valt en staat vaak ook met momentopnames en emotie. De subjectieve kwaliteit van schoon draagt bij aan leefbaarheid. Om de stad effectiever en efficiënter schoon te houden, willen we het schoonniveau objectief kunnen meten. Het monitoren is van belang om te zien of we daadwerkelijk vooruitgang boeken. Daarom gebruiken wij de CROW-methodiek om het schoon niveau te bepalen. Toelichting Handhaving Handhaving is een onmisbaar sluitstuk in de integrale aanpak van afval. Handhaving zet zich zowel reactief (meldingsbasis) als actief (focusaanpak) in voor een schonere buitenruimte. Met de inzet van handhaving hopen we het bijplaatsingsgedrag op focuslocaties te beïnvloeden. De focuslocaties staan op een zogeheten prioriteringslijst. De prioriteringslijst is een dynamische lijst die we samenstellen op basis van schouw­metingen, Fixi-meldingen en waarnemingen van medewerkers. Ieder kwartaal werken we de lijst bij op basis van recente analyses. We treden streng op bij het vinden van bewijslast tijdens afvalcontroles. Dit houdt in dat handhaving direct overgaat tot bekeuren. Alleen in uitzonderlijke gevallen geven zij een waarschuwing.

Toelichting Dashboard Schoon Om goed te kunnen bijsturen, hebben we managementinformatie nodig en deze willen we presenteren in het dasboard schoon. De volgende gegevens gaan we opnemen in het dashboard: ontwikkeling aantal meldingen over afval in Fixi, schouwscores afval op straat en schouwscores afval in groen. Ook worden er kwartaalrapportages gemaakt van de rattenmeldingen in Fixi en de opvolging door HVC. Het dashboard is actief begin Q2 2023. Toelichting uitbreiding opzichter schoon De rol van opzichter Schoon is een belangrijke omdat de opzichter de oren en de ogen is op het gebied van Schoon. Naast maandelijks schouwen, voert de opzichter controles uit, spreekt met inwoners, ondernemers en andere partners en volgt Fixi meldingen op. De functie opzichter Schoon is mettertijd gegroeid tot een functie met een zeer breed takenpakket. Ook is de beschikbaarheid van één opzichter Schoon voor heel Dordrecht een bedreiging voor de uitvoering van de controlerende taken.

Programmaplan Dordrecht Schoon

10

Strategische doelstelling

1. De buitenruimte is schoon en voldoet aan de afgesproken normen

Toelichting inzet slimme technologie Slim gebruik van data en technologie vergroot de kennis, effectiviteit en efficiëntie in het beheer van de stad. Datagestuurd reinigen biedt kansen door probleemgericht te sturen en vergemakkelijkt werk­ processen. Er zijn gesprekken gevoerd voor een pilot om zwerfafval objectief in kaart te brengen met gebruik van slimme technologie. Middels een 360-graden camera worden geblurde foto’s van de omgeving gemaakt van vervuiling waarna er op basis van artificial intelligence een heatmap wordt gecreëerd. Deze heatmap toont aan op welke plekken het meeste zwerfafval ligt. Een andere pilot is het gebruik van sensoren in verzamelcontainers om de vulgraad te meten. Op die manier kunnen we afhankelijk van de locatiebehoefte en het vervuilingsprofiel van de wijk gericht sturen. In straten waar de containers snel vol raken, kan er vaker geleegd worden. In Q2 2023 wordt een start gemaakt met het inbouwen van de sensoren. Ontwikkelingen Het reinigen van vuil in het groen en op grijs is verdeeld over verschillende partners. Dit zorgt voor fragmentatie en de afstemming in bijvoorbeeld het reinigen van veegvuil en bladafval is niet als gewenst. Een mogelijkheid is om dit in de toekomst bij één organisatie te beleggen zodat er één partij verantwoordelijk is.

Er worden gesprekken gevoerd om in een wijk een pilot te draaien waar één partij de werkzaamheden uitvoert. Belangrijk bij de afspraken hierbij is dat groen niet in de verbrander komt, dat van grijs nog het nodige gescheiden kan worden ingezameld. Ook zijn er diverse bespreekpunten m.b.t. de afstemming in de operationele werkzaamheden waarover nagedacht moet worden.

Programmaplan Dordrecht Schoon

11

Strategische doelstelling

2. We dragen meer bij aan circulariteit

Wat gaan we doen

•

We maken het makkelijker voor inwoners om afval te scheiden

•

Inwoners en ondernemers worden beter geïnformeerd om afval correct aan te bieden vanaf 2023

Grondstoffenbeleid

Het grondstoffenbeleid gaat over de (manier van) afvalinzameling en afval­ scheiding. De gemeente streeft er ook naar om de hoeveelheid afval te reduceren en om meer gebruik te maken van grondstoffen door afval beter te scheiden volgens de Van Afval Naar Grondstof (VANG) doelstellingen. Voor verdere informatie over deze doelstellingen en maatregelen, verwijzen we naar het grondstoffenplan Dordrecht 2021-20305. Omdat het grondstoffenbeleid en daarmee de manier van afvalinzameling en de maatregelen die daaruit voortvloeien invloed hebben op een schone buitenruimte, is intern de samenwerking en afstemming belangrijk met het Programmateam Schoon. Voor de strategische doelstelling 2 richten we ons in dit plan op de pijler ‘Preventief informeren en educatie’. De reeds genomen en nog te nemen maat­ regelen vergen van onze inwoners een gedragsverandering en een andere manier van afval scheiden en aanbieden. Een goede communicatie is hierbij van cruciaal belang. Hierin geven we aan hoe zij hun afval op de juiste wijze aanbieden zodat er maximaal hergebruik en minimale afkeur plaatsvindt en zo min mogelijk overlast ontstaat in de openbare ruimte. Bij het samenstellen van de communicatie betrekken we onze partners in de wijk.

5

https://raad.dordrecht.nl/Documenten/Nieuw-grondstoffenplan-definitief.pdf

Programmaplan Dordrecht Schoon

12

Strategische doelstelling

2. We dragen meer bij aan circulariteit

Preventief: informeren

De gemeente heeft een communicatieadviseur aangesteld om, met een communicatie­plan, inwoners en ondernemers te informeren over het juist aanbieden van afval. Dit betreft informatieverstrekking inzake faciliteiten, afvalscheiding en de ophaaldagen. Communicatie is een doeltreffend wapen in de strijd tegen afval. Het ondersteunt de effectiviteit van bestaande maatregelen en helpt inwoners en ondernemers bij de bewustwording over de noodzaak om Dordrecht schoon te houden en afval te scheiden.

Inspanningen

•

Vanaf Q2 2023 krijgen alle huishoudens op focuslocaties een afvalwijzer met praktische informatie over hoe men afval correct aanbiedt. Deze wordt ook verstrekt via het loket Burgerzaken bij nieuwe inschrijvingen of verhuizingen binnen de gemeente. Deze informatie moet begrijpelijk zijn voor laag­ geletterden en anderstaligen.

•

De informatie over afvalinzameling op de gemeentelijke website wordt aangepast in Q2 2023 en online zal de informatie per wijk beschikbaar zijn.

•

We promoten het gebruik van de Fixi-app en de HVC-app.

•

We continueren de deur-tot-deur actie waarbij Afvalcoaches inwoners informeren en achterhalen waarom bijplaatsingen ontstaan, of de aanbiedregels bekend zijn en welke wensen en behoeften er verder zijn qua schone leef­ omgeving.

•

Landelijke Campagne “Zwerfafval. Natuurlijk raap je ook iets op” loopt door tot Q3 2023.

•

Alle ondernemers zijn in 2023 bereikt en op de hoogte van de opruimplicht. Er wordt actief met fastfoodketens, ondernemers en marktkooplieden gecommuniceerd over het belang van een schoon winkelgebied en het voor­ komen dat verpakkingsmateriaal rondzwerft.

•

We zoeken de samenwerking met KVK om bij nieuwe inschrijvingen een flyer te verstrekken aan deze ondernemers.

•

In het kader van de participatie met ondernemers was de constatering dat in de Binnenstad het meeste zwerfafval bestond uit peuken en kauwgom. Hier is een gezamenlijke aanpak voor ontwikkeld. Er komt een publiekscampagne tegen peuken op straat.

•

We continueren Respect voor Dordt waarbij we actief ondernemers bereiken om de omgeving van winkelgebieden schoner te krijgen. We helpen de ondernemer met advies en middelen.

•

Mensen laten minder zwerfafval (verpakkingen, peuken, kauwgom) achter in de openbare ruimte.

Programmaplan Dordrecht Schoon

13

Strategische doelstelling

2. We dragen meer bij aan circulariteit

Preventief: educatie

•

We blijven lespakketten verzorgen in het basis- en voortgezet onderwijs en volwasseneneducatie over het belang van afvalscheiding en circulariteit, natuur- en milieueducatie via Weizigt.

•

Daarnaast blijven we onze bestaande en succesvolle initiatieven continueren zoals De Dordtse Doorpakkers die al jaren zelf hun buurt schoonhouden, vrijwillig en zelfstandig. Inmiddels zijn er ruim 900 inwoners die actief zwerfafval opruimen.

•

Wij stellen materiaal beschikbaar om zwerfafval op te ruimen.

•

Het project Schone Rivieren en Afval suppen.

•

De Dordt Schoonweek en WorldCleanup day.

•

Sport & Schoon: sportverenigingen via het Sportbedrijf informeren over de mogelijkheden om zwerfafval rondom de complexen op te ruimen.

•

We maken gebruik van gedragsbeïnvloedende technieken om afval correct aan te bieden.

Hoe meten we dat

•

Het informeren van inwoners en ondernemers zal ertoe moeten leiden dat beter afval gescheiden wordt. Dit zou moeten resulteren in een hogere scheidings­percentage en daarmee een hogere opbrengst van grondstoffen. Deze data is beschikbaar in de rapportages van het grondstoffenbeleid.

•

Aantal Dordtse Doorpakkers stijgt in 2023 naar 1.200

•

> 20 grote evenementen organisatoren participeren actief met Respect voor Dordt in 2023.

•

200 ondernemers hebben een adoptie asbak/ peukenpaal geadopteerd eind 2023.

Toelichting Weizigt Milieu- en educatiecentrum Weizigt zet zich in om inwoners van alle leeftijden en doelgroepen te ondersteunen bij het schoonhouden van hun leefomgeving. Aandacht voor een schone leefomgeving moet op jonge leeftijd starten. Zo leren onze kinderen via Weizigt al vroeg om verantwoordelijkheid te nemen voor hun omgeving en het juiste gedrag te vertonen. Weizigt heeft ook de opdracht om het gemeentelijk grondstoffen­beleid te ondersteunen met educatie over afval scheiden en voorkomen van zwerfafval en het stimuleren van participatie in het opruimen van zwerfafval. Deze opdracht loopt al ruim 20 jaar.

Programmaplan Dordrecht Schoon

14

Strategische doelstelling

3. Inwoners, ondernemers en professionals dragen meer verantwoordelijkheid voor een schone stad.

Wat gaan we doen

•

We gaan op basis van de behoefte van de buurt/wijk inzetten op een gedifferentieerde, wijkgestuurde en integrale aanpak waarbij we de inwoners, onder­nemers en partners laten participeren en eigenaar maken van de aanpak.

Integraal,

•

Wij tonen lef en durven soms af te wijken van reguliere inzet om wijk­

wijk­gestuurd

gestuurd te werken zoals de aanpak in de Ruys de Beerenbrouckweg en het

en participatie

gedragsproject Schoonste buurt van Dordrecht. •

De ene wijk is de andere niet. Wij kennen de behoeften in de wijk. Als blijkt dat inwoners een andere oplossing hebben voor een schone omgeving, gaan we hier flexibel mee om.

•

We gaan inwoners laten participeren in de besluitvorming in relatie tot een schone en leefbare omgeving. We onderzoeken de mogelijkheid van een Burgerberaad.

•

Inwoners en ondernemers zijn volwaardige partners in de aanpak van de afvalproblematiek en worden vanaf het begin betrokken bij interventies.

•

Wij zijn gestart met het project wijkambassadeurs, waarbij we betrokken inwoners en ondernemers zullen werven die graag meedenken over oplossingen en als klankbord willen fungeren en periodiek willen schouwen in de buitenruimte op aspecten als leefbaarheid, schoon, groenvoorziening en veiligheid. Ook zijn ze adoptant van containers voor restafval in de buurt.

•

HVC zorgt ervoor dat wijkambassadeurs afvalpassen en andere materiaal kunnen krijgen waarmee ze de omgeving van de container schoon kunnen houden.

•

We maken afspraken met woningbouwcorporaties Trivire en Woonbron en VVE’s om hun verantwoordelijkheid te nemen om nieuwe huurders en eigenaren actief te informeren en we werken samen bij overlast door vervuiling.

•

Wij passen de bottom-up benadering toe: wat hebben de inwoners nodig om de sociale cohesie te bevorderen en het eigenaarschap over de straat/buurt te vergroten en hoe kan de gemeente daarin faciliteren om zo te komen tot schone en leefbare buurten.

Hoe meten we dat

•

In 2023 vinden we 5 nieuwe wijkambassadeurs voor het adopteren van containers en het meehelpen weg te brengen van grof afval.

•

Wij organiseren vanaf Q2 overleggen met inwoners om gezamenlijk de verantwoordelijkheid te delen om te komen tot schone en leefbare buurten en rapporteren hierover.

•

De effectiviteit van gedragsinterventies wordt gemonitord, geëvalueerd en gerapporteerd.

Programmaplan Dordrecht Schoon

15

Strategische doelstelling

3. Inwoners, ondernemers en professionals dragen meer verantwoordelijkheid voor een schone stad.

Toelichting participatie: integraal en wijkgestuurd Uit gesprekken blijkt dat inwoners waarde hechten aan de zichtbaarheid van medewerkers in wijken. Een integrale samenwerking bij de uitvoering van wijkgerichte acties om probleemgebieden schoon en veilig te houden is belangrijk. Buurten met een lage sociale cohesie hebben vaak te maken met multi-problematiek. Daarom is een gedifferentieerde aanpak belangrijk met partners. Zo kunnen we flexibel inzetten op de aanpak van focuslocaties en kunnen we afhankelijk van de behoefte van de wijk afwijken van reguliere inzet. Dit doen we samen met partners in de wijken zoals: •

Woningbouwcorporaties en VVE’s;

•

HVC en groenaannemers;

•

Bewonersorganisaties en ondernemersverenigingen;

•

Wijkagenten, wijkBOA’s, wijkmanagers en buurtconciërges.

Toelichting Participatie Waar vroeger de gemeente verantwoordelijk was voor een schone buitenruimte, wordt deze verantwoordelijkheid nu gedeeld met inwoners en ondernemers. Door eigenaarschap van de straat, buurt en wijk te vergroten, voelen inwoners en ondernemers zich meer betrokken bij hun leefomgeving. Het project wijk­ ambassadeur draagt bijvoorbeeld bij aan de participatieve aanpak in de integrale samenwerking. Actieve inwoners en ondernemers met hart voor hun buurt moeten we blijvend ondersteunen, stimuleren en facili­ teren om de betrokkenheid te behouden voor een lange termijn.

Programmaplan Dordrecht Schoon

16

5

Plaagdierbestrijding: rattenaanpak

Plaagdieren worden bestreden als ze een bedrei-

Er wordt een werkgroep met diverse betrok-

ging vormen voor de veiligheid of de volksgezond-

kenen gevormd die de integrale rattenaanpak

heid. In Dordrecht hebben we te maken met rat-

uitvoert en passend maakt per situatie/locatie en

tenoverlast. Dit is landelijk een probleem, mede als

afhankelijk van de oorzaak van de overlast. In

gevolg van de beperkingen op bestrijdingsmiddelen

de aanpak wordt gedragskennis ingezet om een

tegen plaagdieren ter bescherming van andere die-

completer beeld te krijgen welke factoren mee

ren. Bestrijding van ratten is om die reden minder

spelen die het juiste gedrag beïnvloeden. Afhan-

effectief dan voorheen. Het is daarom nog belang-

kelijk van de situatie per locatie bepalen we wat

rijker om de voedselbronnen van de ratten aan te

het beste werkt.

pakken. Dit kunnen we doen door te voorkomen dat voedselresten en ander afval op straat belandt. Er zijn gesprekken gevoerd met HVC/Netwerk, die verantwoordelijk is voor de bestrijding en met experts van het Kennis- en Adviescentrum Dierenplagen (KAD). Uit deze gesprekken is gebleken dat voor een effectieve aanpak een werkgroep gevormd moet worden die vanuit verschillende disciplines intern en extern betrokken is bij het probleem zoals vergunningverleners, riool­beheerders, groenbeheer, corporaties, VVE’s, bewoners- en ondernemers­verenigingen, maatschappelijke organi­saties, het Waterschap, GGD, Weizigt en HVC/Netwerk. Uit data-analyse van Fixi meldingen blijkt dat er een duidelijk verband is tussen bijplaatsingen en meldingen over ratten6. We kiezen daarom voor een meer integrale rattenaanpak waarin onze partners een actieve rol hebben.

6

Zie bijlage Leesdossier Schoon: hoofdstuk 4 Rattenanalyse

Programmaplan Dordrecht Schoon

17

Wat gaan we doen?

De integrale rattenaanpak bestaat uit preventieve en repressieve maatregelen:

Integrale aanpak

•

Er wordt een werkgroep gevormd met partners voor een integrale aanpak.

•

We starten in Crabbehof als pilotgebied om de rattenoverlast integraal aan te pakken. De pilot begint klein en door de ervaringen en de geleerde lessen rollen de we aanpak uit over de stad.

Preventief:

•

Informeren en educatie

Wij tekenen een convenant met onze partners in de stad voor een gezamenlijke aanpak en nemen onze verantwoordelijkheid.

•

We hebben periodiek overleg met corporaties over rattenoverlast (bijv. over onderhoud aan de woningen, aanleggen van grind, onderhoud van groen ter voorkoming van schuilplekken en voorlichting).

•

We maken een aparte pagina op de gemeentelijke website met alle infor­ matie rondom ratten en het maken van een Fixi-melding.

•

Het communicatiemateriaal over plaagdierbestrijding zal in 2023 breed verspreid worden in Dordrecht, te beginnen met de focuslocaties en zal beschikbaar zijn in diverse talen en leesbaar voor laaggeletterden. Uit gesprekken met inwoners blijkt dat er weinig kennis is over de oorzaken van plaag­dierenoverlast waardoor het informeren van inwoners maar ook horeca onder­nemers een belangrijk aandachtspunt blijft. Ook via social media­kanalen moet hier aandacht voor gevraagd worden. We vragen corporaties, VVE’s en bewoners- en ondernemersverenigingen en scholen deze ook te verspreiden.

•

Wij zetten Afvalcoaches in bij focuslocaties die deur aan deur informeren over de risico’s op ongedierte bij het onjuist aanbieden van afval.

•

Weizigt verzorgt de les ‘Duurzaamheid dichtbij huis; Afval scheiden en een schone buurt’, voor volwassenen (geschikt voor taal -en inburgering­ trainingen). De les is ontwikkeld over het juist aanbieden van huishoudelijk afval, voorkomen van zwerfafval en de relatie tussen voedselresten op straat en de groei van het aantal ratten in de buurt.

Basis op orde

•

We leggen contact met organisaties die succesvol zijn in de bestrijding van ongedierte.

•

Wij zetten gedragsinterventies in om te voorkomen dat zwerfafval op straat belandt zoals het project PBD zakken waarmee inwoners niet te vroeg zakken ophangen aan kroonringen. Ook moet er nagedacht worden over plaatsen waar het lastig is voor inwoners om hun PMD afval een week te bewaren.

•

Om te voorkomen dat etensresten op straat belanden, moet het gebruik van GFT containers toenemen. Vanuit het grondstoffenbeleid worden er containers geplaatst voor PBD en GFT afval bij hoogbouw.

Repressief

•

Wij gaan een (lokaal) voerverbod invoeren.

•

Wij bestrijden ratten door het inzetten van (klap)vallen.

Programmaplan Dordrecht Schoon

18

Wie zijn onze

•

partners?

Gemeente: vergunningverleners, rioolbeheerders, beleidsadviseurs en data-analisten

•

Partners: HVC/Netwerk, groenbeheer, corporaties, VVE’s, bewoners- en ondernemersverenigingen, maatschappelijke organisaties, het Waterschap, GGD en Weizigt

Hoe meten we dat?

•

Per kwartaal stellen we een analyse op van Fixi meldingen over ratten­ overlast en brengen we de focuslocaties in beeld.

•

HVC/Netwerk rapporteert per kwartaal over het aantal gevangen ratten.

•

Na een jaar evalueren we deze integrale rattenaanpak met onze partners.

Programmaplan Dordrecht Schoon

19

6

Fasering en monitoring

De inhoudelijke voortgang van het programma en de onderliggende projecten worden via een voortgangsrapportage jaarlijks gerapporteerd aan het bestuur. Via de producten van de planning- en controlcyclus wordt gestuurd op risico’s. PROGRAMMA ALGEMEEN

2023

2024

2025

2026

2027

2023

2024

2025

2026

2027

2023

2024

2025

2026

2027

2023

2024

2025

2026

2027

Monitoring en sturing Strategische afstemming partners Ondertekening convenant met partners Uitwerking strategische plan communicatie Concretisering verbinding andere opgaves

BASIS OP ORDE Meldingen bijplaatsingen en dumpingen max 2 werkdagen afgehandeld Storingen containers max 2 werkdagen afgehandeld Opruimdagen Extra inzet capaciteit bij seizoensgebonden afval Pilot milieu-eilanden Krispijnse Driehoek Rapportage beeldkwaliteit Schoon

HANDHAVING Handhavingsplan Focusaanpak handhaving Onderzoek inzet camera's Onderzoek bestuursrechtelijke instrumenten Monitoring en rapportage inspanningen handhaving

DATAGESTUURD WERKEN Schouwen op schoon Dashboard Schoon Inzet slimme technologie om vervuilingsgraad te meten Gebruik sensoren in PBD en papieren containers

Programmaplan Dordrecht Schoon

20

PREVENTIEF INFORMEREN EN EDUCATIE

2023

2024

2025

2026

2027

2023

2024

2025

2026

2027

Verspreiding nieuwe Afvalwijzer Afvalwijzer via loket Burgerzaken Aanpassing gemeentewebsite informatie over afval en plaagdierbestrijding Deur-aan-deur actie Afvalcoaches in hotspots over afval en ongedierte Verspreiding nieuwe communicatiemateriaal rattenaanpak Landelijke campagne Zwerfafval Structurele communicatie ondernemers over de opruimplicht i.s.m. KVK Lespakketten in BO, VO en volwasseneneducatie over gedrag, afval en ongedierte Dordtse Doorpakkers Project Schone rivieren en afval suppen Dordt Schoonweek en WorldCleanup day

INTEGRALE AANPAK EN PARTICIPATIE

Project Wijkambassadeurs Project schoonste buurt Inhuur gedragsadvies Werkgroep plaagdierbestrijding Kwartaalrapportages meldingen ratten Periodiek overleg met corporaties Project Ruys de Beerenbrouckweg Onderzoek organiseren Burgerberaad Publiekscampagne tegen peuken op straat Faciliteren schoon initiatieven via inwoners en ondernemers

Programmaplan Dordrecht Schoon

21

7

Financiën

Risico’s

Dit wordt besteed aan:

We kunnen niet gelijktijdig met alle inspanningen

•

aan de slag gaan. Op onderdelen zullen we het plan moeten temporiseren i.v.m. een tekort aan

Analyse van de problematiek, i.s.m. alle partners

•

personeels­capaciteit. Voor 2023 gaat het belang-

Voorstellen/implementatie voor gedragsaanpak op maat

rijkste onderdeel van de kosten naar de aan-

•

Zorgen voor meting van de resultaten

pak van bijplaatsingen door het inhuren van de

•

Data analyse en evaluatie van de gedrags­

gedrags­adviseur en gedragsinterventies zoals het

interventies

project Schoonste buurt van Dordrecht. De gedragsaanpak wordt ingezet in grotere gebieden (buurten / wijken) en is zoveel mogelijk resultaatgericht en zal resulteren in 25 % minder bijplaatsingen binnen een jaar.

FINANCIERING PROGRAMMA SCHOON

2023

2024

2025

2026

225.000

225.000

225.000

225.000

DEKKING STRUCTUREEL UIT BESTAANDE BUDGETTEN Aanpak bijplaatsing projectleiding en gedragsadvies Maatregelen tegen bijplaatsing, communicatie en gedragsinterventies Project Wijkambassadeurs materialen Onkosten vrijwilligers / wijkambassadeurs Opruimdagen Schone evenementen Respect voor Dordt Faciliteren schoon initiatieven inwoners en ondernemers Dekking via 60504391 Zwerfafvalvergoeding v.a. 2021 (SUP-vergoeding)7

7

Hoogte SUP-vergoeding van het Afvalfonds is in het najaar van 2023 bekend; bedrag is geraamd

Programmaplan Dordrecht Schoon

22

FINANCIERING PROGRAMMA SCHOON

2023

2024

2025

2026

41.000

41.000

41.000

41.000

45.000

45.000

45.000

45.000

Schouwen op schoon 1 FTE

60.000

60.000

60.000

60.000

NOG TE DEKKEN8

51.000

0

0

0

DEKKING STRUCTUREEL UIT BESTAANDE BUDGETTEN Dordtse Doorpakkers Werkgroep rattenbestrijding Afvalwijzer Scholen schoon project "Schapenkoppen" Afval educatie Kids Club Wijk voor Wijk & Pip Dekking via 60504380 Vegen verharding Monitor kwaliteit en schoonheidsgraad winkelgebieden Communicatie Pick up wagen voor afval controles Handhaving Huur huidige wagen voor controles Dekking via 60614103 Afvalinzameling buiten DVO DEKKING INCIDENTEEL

8

We zijn voornemens om de niet bestede middelen uit 2022 n.a.v. de motie ‘M8 Zwerfafval, Dordtenaren hebben er schoon genoeg van’ in 2023 in te zetten via de resultaatbestemming bij de jaarstukken van 2022.

Programmaplan Dordrecht Schoon

23

Tot slot

Samenhang programma’s en opgaven

Dynamisch

Dordrecht is een groeiende stad waarbij de verdich-

Programma’s gaan altijd over verandering. Onze

ting toeneemt en het gebruik van faciliteiten onder

doelen zijn helder. Dit is een dynamisch document

druk komt te staan. In de beheerplannen moet hier

waarbij het programmeren, uitvoeren, monitoren,

aandacht voor zijn. Ook in de Omgevingswet en

evalueren en bijstellen van inspanningen ervoor

-visie is er aandacht voor thema’s die van belang

zorgt dat we afhankelijk van de behoefte per ge-

zijn voor de fysieke leefomgeving. De opgave van

bied onze aanpak gezamenlijk kunnen afstemmen

een schone stad kan hierin gekoppeld worden aan

om onze mooie stad schoon, leefbaar en aantrek-

de woningbouwopgave en de verdichting van de

kelijk te houden.

stad. Ook kan er verbinding gemaakt worden met de opgave Leefbaarheid en Veiligheid omdat een schone leefomgeving invloed heeft op de leefbaarheid. Met de pijler participatie kunnen we de verbinding zoeken met de opgave Inclusieve Stad. Deze thema’s worden onderling verbonden met elkaar omdat er wederzijdse afhankelijkheden zijn die bij de uitwerking en inspanningen vragen om afstemming en samenwerking.

Programmaplan Dordrecht Schoon

24