Presentatie Twynstra Gudde 3 juni 2025.pdf

Tussenevaluatie Agenda 2030 Gemeente Dordrecht

3 juni 2025

Roel Lauwerier

Agenda • Opzet onderzoek • Evaluatie: waar staan de programma’s • Conclusies • Ontwikkelrichtingen vervolg • Aanbevelingen

2

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Opzet onderzoek

3

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030

Aanleiding 2020 De raad stemt in met investeringsopgave Agenda 2030 t.b.v. de versterking van de sociaal-economische positie van de stad

2021 De raad stemt in met uitwerking zeven programma’s t.b.v. Agenda 2030.

4

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Vraagstelling Centrale vraag Neemt de verdiencapaciteit van de stad toe door uitvoering van de zeven investeringsprogramma’s?

Deelvragen 1.

Waar staat elk programma, zowel in realisatie als in kostenontwikkeling?

2.

Gaan de doelstellingen met betrekking tot input, throughput, output en outcome bereikt

worden? 3.

Welke relevante ontwikkelingen (landelijk, regionaal lokaal) hebben zich in de tussentijd voorgedaan en zijn de eerste gedane aannames dan nog valide?

4.

Waar en hoe is het logisch en verstandig om, indien nodig, bij te sturen? (in lijn met motie M15B: wat zijn kansen en of risico’s bij het stoppen of afslanken van de investeringsprogramma’s?) 5

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Aanpak

6

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Evaluatie Waar staan de programma’s

7

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030

Stand van zaken programma’s

1. Stadsas • Op het totaal van het programma in de beginnende fase van activiteiten en inspanningen • Uitdagingen aan kans van mensen en middelen; wordt gewerkt aan (financiële) herijking 2. Stadspark • Later op gang gekomen; op het totaal van het programma in de beginnende fase van activiteiten en inspanningen • Uitdagingen aan middelen-kant; wordt gewerkt aan (financiële) herijking 3. Ruimte voor banen • Op het totaal van het programma in overgangsfase van activiteiten/inspanningen naar output (eerste resultaten) • Focus op kwaliteit van banen i.p.v. sec aantrekken werkgelegenheid hoger opgeleiden. 4. Dordts Leerprogramma • Op het totaal van het programma in fase van activiteiten en inspanningen (af te lezen aan geleverde extra onderwijstijdverlenging) • In gereedheid om eerste output in beeld te gaan brengen 5. Glansrijke toekomst • Later op gang gekomen; op totaal programma in beginnende fase van activiteiten en inspanningen; focus op 3 eigen projecten 2 1 6. Duurzame stad 1. Programmalijn ‘zonne-offensief’ (eerste) output; mede door marktenthousiasme; weinig sturing op door gemeente 2. Programmalijn ‘maatschappelijk vastgoed’ in fase activiteiten en inspanningen • → voornemen tot bredere herijking programma

7. Binnenstad • Op totaal van het programma in beginnende fase van activiteiten en inspanningen • Uitdagingen aan middelen-kant; wordt gewerkt aan (financiële) herijking 8

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Conclusies

9

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030

Conclusies a.d.h.v. stand van zaken programma’s •

De programma’s zijn nog niet zo ver dat iets gezegd kan worden over de daadwerkelijke uiteindelijke bijdrage van de Agenda 2030 aan de verdiencapaciteit van de stad

•

Er wordt met de programma’s nog steeds grotendeels aan dezelfde knoppen gedraaid als beoogd met de MBC’s

•

Door ontwikkelingen zijn programma’s herijkt of herijking vindt plaats. Oorzaken:

•

-

Inflatie: stijging kosten (zonder budgetindexering)

-

Veranderingen in (maatschappelijke) context

-

Accentverschuivingen t.a.v. ambities en doelen

-

Meer zicht dat ontstaat over financiële haalbaarheid

Herijkingen gaan impact hebben op realisatie beoogde outcome -

Bijstellingen zullen leiden tot andere of mindere outcome

•

Investeringsgelden → positief ‘vliegwiel’ effect (bijv. DLP/Glansrijke toekomst)

•

Kanttekeningen bij financiële slagkracht Dordrecht -

Investeringsbudgetten niet geïndexeerd

-

Dekking investeringen met incidentele middelen

-

Sterke focus op OZB-opbrengsten in MBC’s; gaat woningbouwontwikkeling dit dekken? 10

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Conclusies tussenevaluatie Centrale doel Agenda2030 Agenda 2030: “Centraal staat het doel om het aantal inwoners in de stad te laten groeien.” Aspecten ‘tandwiel’ Agenda2030 Door de groei van de stad en door te investeren in ondernemerschap, mensen, kennis en infrastructuur en het leefklimaat, neemt de draagkracht voor voorzieningen in de stad toe. • Effecten zichtbaar op breedte ‘tandwiel’, o.a. - Ondernemerschap: verbeterde waardering van ondernemers; toename start-ups - Menselijk kapitaal: daling werkloosheid; aandeel hoogopgeleiden blijft achter - Kennisinfrastructuur: verbeterde rekenvaardigheden in basisonderwijs; daling HBO-studenten en CITO-scores blijven achter - Fysieke infrastructuur: positieve ervaring bereikbaarheid voorzieningen - Leefklimaat: positieve ontwikkeling SES-WOA score; aandeel huishoudens met inkomen lager dan sociaal minimum daalde; woningaanbod en WOZ-waarde nam toe → De uitkomsten van de herijkingen en eventuele bijsturingen zullen bepalen in welke mate bijgedragen gaat worden. 11

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Ontwikkelrichtingen

12

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030

Drie ontwikkelrichtingen (1/2) 1.

Primaire focus op centraal doel: Centraal staat het doel om het aantal inwoners in de stad te laten

groeien zodat de draagkracht voor voorzieningen toeneemt en deze behouden kunnen blijven. -

Die onderdelen die direct en concreet bijdragen aan de groei van het aantal inwoners prioriteit hebben.

-

Andere onderdelen worden heroverwogen en/of getemporiseerd.

-

Waarbij afwegingsfactoren zijn: de mate waarin de bijdrage aan het tandwiel is onderbouwd,

cofinanciering is georganiseerd, realisatie op korte termijn is voorzien/realistisch is en overige (structurele) financiële consequenties zijn gedekt. 2.

Middelen agenda additioneel inzetten voor verbeteringen in de structuur van de stad. -

Gefocust wordt op die interventies die de fysieke of sociaalmaatschappelijke structuur van de stad verbeteren.

-

Wat normaal vanuit Rijksmiddelen of overige middelen (inclusief eigen middelen) wordt gefinancierd, niet (meer) vanuit de middelen van de Agenda wordt gefinancierd.

-

De middelen niet worden ingezet om tekorten in de gemeentebegroting te dichten (investeringsmiddelen niet inzetten om structurele tekorten op te vangen). 13

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Drie ontwikkelrichtingen (2/2) 3. Verdiencapaciteit vergroten -

De programmering binnen programma’s wordt aangepast, met het oog op het vergroten van de baten.

-

Onderdelen worden toegevoegd aan de Agenda (faciliterend aan de Agenda) die de verdiencapaciteit vergroten, zeker als die bijdragen aan de (versnelde) inwonersgroep.

-

Prioriteit wordt gegeven aan die onderdelen waarvoor cofinanciering wordt verworven en/of partners mee investeren.

14

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Aanbevelingen

15

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030

Aanbevelingen (1/2) 1. Met de programma’s wordt aan de knoppen gedraaid die in lijn met de maatschappelijke business cases de verdiencapaciteit van de stad doen toenemen. Zet daarom de programma’s door en neem de beschreven bijsturingsmogelijkheden in overweging. Maak

de impact van de herijkingen op de beoogde maatschappelijke outcome en het totaal van het tandwiel inzichtelijk. 2. Indien binnen de Agenda 2030 financiële ruimte moet worden gecreëerd, werk dan de beschreven ontwikkelrichtingen uit en implementeer deze.

3. Bepaal of de horizon van de Agenda in 2030 ligt. Het ligt voor de hand deze te herijken, gelet op de doorlooptijd van de programma’s en de maatschappelijke outcome die zich veelal op de langere termijn laat zien.

4. Stel bij alle programma’s een meerjarenbegroting tot en met 2030 op. Breng in beeld hoe structurele kosten, voortvloeiend uit de programma’s, en eventuele toekomstige vervangingsinvesteringen worden gedekt.

16

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Aanbevelingen (2/2) 5.

Versterk de samenhang tussen de programma’s. Investeer als programmamanagement, directie, college en raad in het volgen van de programma’s, wat maatschappelijke ontwikkelingen en (aanpassingen en uitvoering van) de programma’s betekenen voor de

Agenda en het tandwiel in zijn geheel alsook het vieren van tussentijdse resultaten. 6.

Versterk daartoe de agendabrede sturing. Bovenop de programmasturing moet de sturing op het geheel van de Agenda en de samenhang tussen de programma’s worden geïntensiveerd. Hiervoor is een rol weggelegd voor de directie of een in te stellen

ambtelijke stuurgroep alsook het college of een in te stellen bestuurlijke stuurgroep. 7.

Vul de monitoring van de Agenda 2030 aan met de databronnen die in het kader van deze tussenevaluatie op de variabelen zijn toegevoegd. Benut de aangevulde monitoring om te

reflecteren op en te leren binnen en tussen de programma’s.

17

Presentatie Gemeenteraad - Tussenevaluatie Agenda2030 • © TwynstraGudde

Werken met TwynstraGudde betekent samen maatschappelijke transities werkend krijgen. Met advies, management en opleidingen helpen we mensen en organisaties bij duurzame veranderingen. Denk aan energie en klimaat, wonen, veiligheid, landbouw, mobiliteit, zorg en onderwijs. Onze kracht ligt in daadkracht. In het creëren van oplossingen die werkbaar zijn én werkbaar blijven. Samen met onze opdrachtgevers - en alle belanghebbenden daaromheen - werken we aan een samenleving die schoon, veilig, gezond en weerbaar is. Zo maken we blijvend impact op morgen. Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot deze presentatie berusten bij

TwynstraGudde. Niets uit deze presentatie mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van TwynstraGudde.