Presentatie Natuur, vogels en duurzame energieopwekking van Vogelbescherming.pdf

Vogels en de energietransitie 26-9-2023

Vogels en de energietransitie  Windmolens  Zonneparken  Energie-infrastructuur Naam / datum

Standpunt Vogelbescherming Duurzame vormen van energieopwekking en dus ook van wind- en zonne-energie ja, maar…. • Keuzes voor wind- en zonneparken dienen onderdeel te zijn een integrale aanpak. • Niet in Natura 2000-gebieden, NatuurNetwerk Nederland, weidevogelgebieden, vaste rust- en slaapplaatsen en andere belangrijke vogelgebieden • Ontzien van belangrijke migratie-/vliegroutes vogels (en ook vleermuizen) * En vermijden van als duurzaam gepromote energiebronnen zoals biobrandstoffen, houtpellets 3

Integrale aanpak Een aanpak waarin duurzame energieopwekking en energiebesparing in samenhang worden bekeken én waarin wind- en zonne-energie onderdeel zijn van een pakket aan maatregelen • Concrete afrekenbare opgave energiebesparing en maatregelen daartoe • Duurzaam ruimtegebruik • Vermijden van voor vogels gevoelige gebieden • Versterking van de natuur/klimaatadaptatie/overige kwaliteitversterking omgeving • Locatiekeuze, ontwerp en beheer zodanig dat er geen significant negatieve gevolgen voor vogels optreden. • Toepassing van mitigerende maatregelen en indien vereist tijdige en volwaardige natuurcompensatie • Onderzoek/monitoring

4

Duurzaam ruimtegebruik zon • Vogelbescherming is voorstander van het hanteren van een voorkeursvolgorde voor het plaatsen van zonnepanelen: (1) eerst op daken en aan gevels van gebouwen, (2) dan onbenutte terreinen zonder natuurwaarden in bebouwd gebied en (3) infrastructurele werken en overige gronden in bebouwd gebied, en (4) tot slot in het landelijk gebied op gronden met geen of zeer weinig belang voor vogels en andere natuurwaarden.

5

Effecten 6

Mogelijke Effecten  Slachtoffers  Direct verlies leefgebied (areaal)  Verlies leefgebied door kwaliteitsverlies (o.a. verstoring, minder voedsel)  Verlies leefgebied door verbreken samenhang (o.a. obstakel-/barrièrevorming)  Aantrekken predatoren Wageningen Universiteit 2020: sterfte onder vogels door windmolens wordt onder de huidige normen en besluitvorming voor windmolenparken zwaar onderschat. Nu wordt sterfte vaak alleen geschat rond een individueel park, maar vogelpopulaties komen steeds meer turbines tegen in het landschap https://www.nhnieuws.nl/nieuws/269819/onderzoekers-waarschuwen-impactwindturbines-op-vogelsterfte-onderschat

• Aanvaring met windturbines: meest kwetsbaarste soorten (broedvogels en nietbroedvogels) voor directe aanvaringen met windturbines op land zijn roofvogels en uilen. Andere gevoelige families zijn leeuweriken, ooievaars, kieviten en plevieren, kraanvogels en meeuwen. • Aanvaring met hoogspanningsleidingen: risico relatief groot voor reigers, kieviten, plevieren, uilen, strandlopers, snippen en meeuwen. • Habitat verlies door energie infrastructuur: weidevogels en andere soorten van open land zijn het gevoeligst voor habitatverlies als gevolg van de aanleg van energie-infrastructuur, omdat ze uitwijken voor hoog opgaande structuren in het open landschap waar ze broeden. De verstoringsafstanden van hoogspanningslijnen en -masten lopen voor de verschillende weidevogelsoorten en masttypen sterk uiteen. • Vogels als jan-van-genten, zeekoeten, alken en (alle soorten) duikers windparken mijden windparken op zee

Beschermingskaders • Natura 2000 > Wet Natuurbescherming • NatuurNetwerk Nederland > Barro, Provinciale Omgevingsverordening en bestemmingsplannen (omgevingsplannen) • Weidevogelgebieden > Provinciale Omgevingsverordening en bestemmingsplannen (omgevingsplannen) • Overige gebieden: stiltegebieden, cultureel erfgoed, beschermd grasland • Beschermde plant- en diersoorten > Wet Natuurbescherming > alle natuurlijk in het wild levende vogelsoorten in Nederland • Beschermde houtopstanden > Wet Natuurbescherming, Provinciale Omgevingsverordening, bestemmingsplannen (omgevingsplannen)/APV’s

9

Zwarte Wiek Proef Eemshaven Groningen: na acht maanden is de eerste indruk dat er nog geen duidelijk verschil is in het aantal vogelslachtoffers tussen molens met en zonder zwarte wiek. Volgens de provincie Groningen is het nog te vroeg om hier conclusies uit te trekken. Het onderzoek loopt nog tot de winter van 2024/25. https://www.rtvnoord.nl/nieuws/1065301/zwarte-wiek-of-niet-vogelsblijven-tegen-windmolens-aanvliegen

10

Windgevoeligheidskaarten SOVON  Met gegevens over de verspreiding, aantallen en vliegbewegingen van deze vogels zijn kaarten gemaakt met gebieden waar naar verwachting de risico’s van windturbines op kwetsbare soorten het grootst zijn.  De kaarten zijn een hulpmiddel bij het zoeken naar locaties voor windenergie in Nederland. Hiermee kunnen de RES-regio’s, gemeenten en initiatiefnemers in een vroeg stadium goede informatie over vogels betrekken bij het uitwerken van zoekgebieden.  De kaarten geven geen oordeel of het plaatsen van windenergie wel of niet mogelijk is in een gebied. Bovendien moet plaatsing van nieuwe windturbines te allen tijde voldoen aan de regels van de Wet natuurbescherming.

https://www.sovon.nl/onderzoek/onderzoeksthemas/energietransitie/ windenergie-gevoeligheidskaart

12

Energie infrastructuur Klik op het pictogram als u een afbeelding wilt toevoegen

Uitbreidingen van het landelijk hoogspanningsnet op een spanningsniveau van 220 kV of hoger. Verklaring onderstaande afkortingen: BBB (Beter Benutten Bestaande) / HSS (Hoogspanningsstation) / HSV (Hoogspanningsverbinding).

14

Effectbeoordelinge n en maatregelen Klik op het pictogram als u een afbeelding wilt toevoegen

 Gebiedsbescherming (Natura2000) Wet Natuurbescherming > voortoets> passende beoordeling  Soortenbescherming Wet Natuurbescherming  Ruimtelijke ordening regels  Milieueffectrapportage  Overig vogelbelang, zoals trekroutes  Cumulatie effecten, ook in samenhang met allerlei andere projecten en plannen  Wettelijke benodigde mitigatie en compensatie  Vrijwillige mitigatie > bv. langere stilstand dan wettelijk verplicht  Natuurversterking on the spot > bv. natuurinclusieve zonneparken  Natuurversterking elders > inrichting extra leefgebied voor weidevogels, vogelpopulaties veerkrachtiger maken  Mitigatie windmolens: wijze van opstelling, locatie, aantal, stilstandvoorziening (seizoen, dag, incidenteel op basis van detectie)  Mitigatie zonnepark: oppervlak, dichtheid, passeerbaarheid, natuurfunctie/verbindingszone  Mitigatie hoogspanning: locatie, zo mogelijk ondergronds, voorzieningen als vogelflappen

Dank voor uw aandacht!

www.vogelbescherming.nl

info@vogelbescherming.nl