Presentatie Gemeenteraad Dordrecht - GGD ZHZ presentatie PFAS.pdf

PFAS en gezondheid Kennissessie gemeenteraad Dordrecht 12 november 2024 Henk Klapwijk, arts maatschappij + gezondheid, arts medische milieukunde Nathalie Kamst, arts medische milieukunde GGD Zuid-Holland Zuid

Inhoud presentatie • Wat doet de GGD? • Wat zijn PFAS en hoe krijg je PFAS binnen? • Gezondheidsrisico - kans op ziekte

• PFAS bloedonderzoek • Onderzoek eieren hobbykippen • RTL-onderzoek zorgkosten rond zware industrie • Conclusie - Wat kun je zelf doen?

Wat doet de GGD? Beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid

De GGD geeft voorlichting, signaleert ongewenste situaties, geeft advies over gevaarlijke stoffen en doet onderzoek

Beantwoorden van gezondheidsvragen in relatie tot het milieu van 1. inwoners, 2. instellingen en 3. gemeenten

Versterking GGD op dossier PFAS 1. Lobby 2. Onderzoek 3. Informatie voor inwoners en professionals 4. Deelname tafels

5. Samenwerking landelijk (GGD'en) en partners

Wat zijn PFAS? Een groep chemische stoffen die

1. overal in zit: consumentenproducten, milieu, voeding, drinkwater, mens 2. slecht afbreekt, ‘eeuwige chemicaliën’ 3. (zeer) zorgwekkende stoffen, schadelijk voor mens en milieu PFAS leveren risico’s voor de gezondheid Of je daadwerkelijk ziek wordt hangt af van hoeveel PFAS je binnenkrijgt

in de loop van de jaren plus van andere invloeden op de gezondheid

Blootstelling – hoe krijg je PFAS binnen? Hoofdroutes

▪ Alle Nederlanders: voedsel en drinkwater ▪ Leefomgeving Chemours Dordrecht • Bodem → moestuingewassen

• Eieren hobbykippen • Oppervlaktewater → zelf gevangen vis, zwemmen

Andere routes o.a.

▪ Huisstof - bodemstof, stof van consumentenproducten ▪ Cosmetica e.a.

Mogelijke gezondheidseffecten PFAS Gezondheidseffect

Bewijs

Beperkt bewijs Longinfecties

Immuunsysteem

Vaccinatierespons bij kinderen

Lever en Stofwisseling

Leverenzym ALT = wijst op levertoxiciteit

Cholesterol

Kanker

Kans nier- en zaadbalkanker

Kans op nierkanker

Voortplanting en ontwikkeling

Geboortegewicht

Astma- en allergie-achtige effecten (overgevoeligheid)

Kans op hart- en vaatziekten

Invloed vruchtbaarheid (M+V) Invloed geslachtshormonen Vroegtijdige bevalling Miskramen en zwangerschapsvergiftiging Schildklierziektes Invloed schildklierhormonen

Schildklier

= Afname

Kans huiduitslag, eczeem

Mogelijk bewijs

= Toename

Bron: RIVM 2024-0096 = informatie dd. feb. 2023 www.IARC.who.int - Monographs PFOA PFOS dd. dec. 2023

Kans op ziekte door PFAS • Nederlanders krijgen meer PFAS binnen dan de voor de gezondheid veilige grenswaarde • Dan zijn nadelige gezondheidseffecten niet uit te sluiten • Nadelig effect op het immuunsysteem, verhoogde ‘leverwaarden’, verhoogd cholesterol, lager geboortegewicht → Dit zijn risicofactoren voor ziekte

• Verhoogde kans op kanker en andere ziekten - precieze invloed PFAS onzeker • Of je ziek wordt hangt af van hoeveel PFAS je in de loop van de jaren binnenkrijgt - plus van diverse andere invloeden op de gezondheid

Ook nadelige effecten op mentale gezondheid: zorgen en stress zijn ziekmakend!

PFAS bloedonderzoek Betekenis PFAS-bloedwaarde

• Wel antwoord op de vraag ✓ Hoeveel PFAS heb ik op dit moment in mijn bloed? ✓ Hoger of lager dan gezondheidskundige grenswaarde? • Geen antwoord op vragen ✓ Waar vandaan? ✓ Hoe lang al in mijn bloed? ✓ Welke gezondheidseffecten kan ik verwachten bij deze bloedwaarde? ✓ Komen mijn gezondheidsklachten door PFAS? • Geen behandeling om PFAS sneller uit het lichaam te krijgen

Onderzoek eieren hobbykippen • Op 22 v.d. 31 locaties: met eten van 1 ei per week al overschrijding gezondheidsgrenswaarde

• Advies: eet geen eieren van hobbykippen • Eieren uit de supermarkt zijn veilige keuze • Vooral PFOS → niet van Chemours • Geen duidelijk verband met: PFAS in de bodem, bodembedekking, voer, drinkwater, medicijnen

• Duidelijk verband met PFAS in regenwormen: ophoping van PFAS in wormen en kippeneieren

Onderzoek RTL Nieuws Hogere zorgkosten bij omwonenden zware industrie • •

13 industriegebieden in Nederland Chemours: in postcodegebied 331 jaarlijkse zorgkosten per inwoner 53 euro (3%) hoger dan je mag verwachten

•

Verkennende analyse: geen oorzakelijk verband tussen hogere zorgkosten en activiteit bedrijven

• •

Factoren als leefstijl en SES niet meegenomen Meer onderzoek nodig om conclusies te trekken

Conclusie PFAS en gezondheid • PFAS zijn zorgwekkende stoffen • Wijd verspreid in leefomgeving = onwenselijk • Nederlanders krijgen meer PFAS binnen dan de gezondheidskundige grenswaarde

• Nadelige gezondheidseffecten dan niet uit te sluiten • Ook nadelige effecten op mentale gezondheid omwonenden van industrie • Nog veel wetenschappelijke onzekerheid → goed dat onderzoek doorgaat • Onderzoeksprogramma's RIVM 2023-2025 en GGD ZHZ

Wat kun je zelf doen? Beperk uw blootstelling aan PFAS • Eet gevarieerd, drink voldoende (kraan)water • Let op chemische stoffen in producten → www.waarzitwatin.nl • Volg lokale adviezen op: moestuinen, zelf gevangen vis, zwemwater, eieren hobbykippen → www.pfasinfo.nl • Acties overheden en omwonenden → op weg naar een Europees PFAS verbod, terughoudend vergunnen van lozingen, nul uit de pijp

Vragen over uw gezondheid en de leefomgeving? E-mail:

mmk@ggdzhz.nl

Telefoon:

078 – 770 8500