PPT rapportage participatiebijeenkomsten versie 5 nov.pdf

Vijf participatiebijeenkomsten met de stad en de inwoners van de gemeente Dordrecht Participatieaanpak ombuigingen

November 2024 Partner voor bestuur en beleid

Inhoudsopgave

Conclusie

Inleiding

Hoofstuk 1: Gezond, sociaal en zorgzaam

Hoofdstuk 4: Lerend en ondernemend

Hoofdstuk 2: Levendig, leefbaar en veilig

Hoofdstuk 5: Bouwend en bereikbaar

Hoofdstuk 3: Groen, duurzaam en ruimtelijk

Hoofdstuk 6: Bestuurlijk en ondersteunend

Literatuur & afkortingen

Terug naar inhoudsopgave

Partner voor bestuur en beleid

Inleiding Partner voor bestuur en beleid

Inleiding 1/2 De gemeente Dordrecht is een traject gestart om tot een omvangrijk pakket aan ombuigingen te komen. Deze ombuigingen zullen een groot effect op de stad hebben. De gemeente heeft hierbij de inbreng van de stad en haar inwoners nodig. Om input en ideeën op te halen, heeft de gemeente 5 sessies georganiseerd met: inwoners (2 sessies), scholieren, raadsleden en kenners (maatschappelijke organisaties, instellingen en ondernemers) van Dordrecht. De gemeente heeft voor deze sessies inwoners uit alle leeftijdscategorieën en uit alle Dordtse wijken uitgenodigd. doelgroep

datum sessie

aantal deelnemers

aantal besproken programma’s

inwoners

25 september

80

36

scholieren

30 september

12

6

raadsleden

1 oktober

36

16

kenners

9 oktober

30

15

158

73

totaal

De deelnemers aan de sessies zijn in subgroepen uiteen gegaan. Aan de hand van taken is in deze subgroepen onder leiding van een gespreksleider een aantal van de zes Dordtse begrotingsprogramma’s besproken. De raadsleden hebben in subgroepen in totaal 16 keer over een begrotingsprogramma gesproken, zo kan worden afgeleid uit de bovenstaande tabel. Uit de tabel op de volgende dia wordt duidelijk dat het begrotingsprogramma gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht het meest is besproken, namelijk in 22 verschillende subgroepen.

4

Partner voor bestuur en beleid

Inleiding 2/2 programma

inwoners

scholieren

Gezond, sociaal en zorgzaam

12

1

Levendig, leefbaar en veilig

6

Groen, duurzaam en ruimtelijk

raadsleden

kenners

totaal

5

4

22

1

1

3

11

5

1

4

2

12

Lerend en ondernemend

4

1

-

2

7

Bouwend en bereikbaar

5

1

4

4

14

Bestuurlijk en ondersteunend

4

1

2

-

7

totaal

36

6

16

15

73

Toelichting: het programma Lerend en ondernemend is niet expliciet in de subgroepen raadsleden besproken. Het programma Bestuurlijk en ondersteunend in niet expliciet in de subgroepen kenners besproken.

De input en ideeën van iedere subgroep zijn door de gespreksleiders uitgewerkt in verslagen. Wij hebben deze verslagen, samengevoegd, geordend naar begrotingsprogramma en taken en vervolgens geanalyseerd. Wij zijn nagegaan: 1. Welke taken binnen de programma’s de deelnemers aan de sessies belangrijk vinden en welke taken zij minder belangrijk vinden. 2. En waarom de deelnemers een taak belangrijk of minder belangrijk vinden.

5

Partner voor bestuur en beleid

Conclusie Partner voor bestuur en beleid

Conclusie 1/2 Inleiding Tijdens vijf sessies zijn, in subgroepen, de zes begrotingsprogramma’s besproken. Welke taken binnen deze programma’s vinden inwoners (2 sessies), scholieren, raadsleden en kenners belangrijk en welke taken vinden zij minder belangrijk? En waarom vinden de deelnemers aan de sessies een taak belangrijk of minder belangrijk? Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht Het programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht is in 22 subgroepen uitgebreid besproken. Inwoners, scholieren, raadsleden en kenners vinden alle taken binnen dit programma belangrijk en onderkennen dat de gemeente in al deze taken een taak heeft. Omdat het vroegtijdig signaleren en hulp bieden escalatie van problemen kan voorkomen, moet de gemeente mensen die dat nodig hebben blijven ondersteunen. Mogelijk kan dit wel doelmatiger. Bijvoorbeeld door mensen die zelf middelen of mogelijkheden hebben mee te laten betalen, door strenger te handhaven of door regels en procedures af te schaffen en/of processen te versimpelen. Levendig, leefbaar en veilig Dordrecht Het programma Levendig, leefbaar en veilig Dordrecht is in 11 subgroepen besproken. Leefbaarheid en veiligheid zijn, volgens de deelnemers aan sessies, belangrijke basisvoorzieningen. Evenementen, kunst en cultuur zijn, in de optiek van een deel van de inwoners, scholieren en raadsleden, minder belangrijk.

Kenners wijzen evenwel op de meerwaarde van culturele voorzieningen voor bijvoorbeeld de binnenstad. Groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht Het programma Groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht is in 12 subgroepen besproken. Inwoners, raadsleden en kenners vinden alle taken belangrijk. Wel wordt bij sommige taken de vraag opgeworpen wat de rol van de gemeente zou moeten zijn. Zo kan het groenonderhoud deels aan buurtbewoners worden overgelaten. De gemeente moet dit dan wel stimuleren en faciliteren. Ook vragen sommige deelnemers zich af of het schoonhouden van het milieu een gemeentelijke taak is. Zij verwijzen hierbij naar de vervuilende bedrijven zelf en de landelijke overheid.

7

Partner voor bestuur en beleid

Conclusie 2/2 Lerend en ondernemend Dordrecht Het programma Lerend en ondernemend Dordrecht is in 7 subgroepen besproken. Het ging hierbij vooral over de taken bibliotheek, bedrijven aantrekken en behouden en samenwerking tussen werkgevers en onderwijs. Omdat de bibliotheek een brede functie vervult wordt hier veel waarde aan gehecht. De gemeente moet selectief zijn in het aantrekken van bedrijven. Alleen bedrijven die passen bij (het profiel van) de stad zijn welkom. Een goede samenwerking tussen werkgevers en het onderwijs moet de gemeente vooral stimuleren en faciliteren. Bouwend en bereikbaar Dordrecht Het programma Bouwend en bereikbaar Dordrecht is in 14 subgroepen uitgebreid besproken. De deelnemers vinden een goede bereikbaarheid belangrijk en onderkennen dat het autogebruik af en het fietsgebruik toe moet nemen. In de sessies wordt een aantal ‘randvoorwaarden’ opgesomd (deelauto’s, deelvervoer, voldoende fietsenstallingen, hubs buiten het centrum). Deelnemers benadrukken daarnaast het belang van nieuwbouw. Wel is er discussie over de vraag of gebouwd moet worden om de stad verder te laten groeien én waar en voor wie gebouwd moet worden. Als voornamelijk voor starters wordt gebouwd, moeten de te realiseren woningen betaalbaar zijn. Dit vraagt creativiteit van de gemeente en projectontwikkelaars.

Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht Het laatste programma, Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht, is in 7 subgroepen besproken. Hierbij ging het vooral over de taken snelle en persoonlijke service en Dordrecht goed vertegenwoordigen in Den Haag en Brussel. De eerste taak vinden inwoners, scholieren en raadsleden belangrijk. Over de taak Dordrecht goed vertegenwoordigen in Den Haag en Brussel zijn de meningen verdeeld. In de optiek van een deel van de inwoners en de scholieren zou de gemeente zich hier (op dit moment) niet mee bezig moeten houden.

8

Partner voor bestuur en beleid

Hoofdstuk 1: Programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht Partner voor bestuur en beleid

Programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht Alle Dordtenaren hebben dezelfde kansen en kunnen meedoen in de samenleving. De gemeente helpt mensen aan werk. Wie niet zoveel geld heeft, krijgt ondersteuning. Als zorg of hulp nodig is, is dat dichtbij en betaalbaar. Welke taken vinden de deelnemers aan de sessies belangrijk?

In 22 subgroepen is aan de hand van acht taken uitgebreid gesproken over het programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht. Inwoners, scholieren, raadsleden en kenners vinden alle taken binnen het programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht belangrijk. “Eigenlijk zijn alle punten basisvoorzieningen.” Bron: citaat sessie raadsleden “Over de thema’s heen is dit het belangrijkste begrotingsprogramma. Dit is van oudsher de taak van de overheid: vangnet zijn voor inwoners.” Bron: citaat sessie raadsleden Hierbij plaatsen wij één kanttekening. In 3 van de 22 subgroepen werd de vraag opgeworpen of de gemeente mensen die moeilijk een baan kunnen vinden, gezien de krapte op de arbeidsmarkt, hierbij nog wel moet helpen. “Is dit wel een taak voor de overheid? In de huidige omstandigheden op de arbeidsmarkt zou iedereen die wil ook moeten kunnen werken.” Bron: citaat sessie inwoners “Hulp bij het vinden van een baan: moet dit ten koste van alles? Hoe lang blijf je proberen het ‘granieten bestand’ te mobiliseren?” Bron: citaat sessie raadsleden

Trends en ontwikkelingen waar de gemeente rekening mee moet houden De deelnemers aan de sessies benoemen ongevraagd trends en ontwikkelingen die op termijn van invloed zijn op het programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht. Zo zal de zorg door vergrijzing en dementie de komende jaren overlopen. Ook zijn er steeds meer jongeren met mentale problemen. Evenzo vormen dak- en thuislozen een groeiend probleem voor de stad. Bovendien wordt het steeds lastiger om vrijwilligers te vinden.

10

Partner voor bestuur en beleid

“Preventie is belangrijk en de hulp om gezond te blijven moet daarom echt voor iedereen toegankelijk blijven.” Bron: citaat sessie inwoners “De nadruk [moet] liggen op het voorkomen van problemen, bijvoorbeeld opvoedondersteuning of een aanpak om schulden te voorkomen.” Bron: citaat sessie inwoners

“Preventie is essentieel. Investeer vooral in het voorkomen in plaats van curatief.” Bron: citaat sessie inwoners

Programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht Het belang van preventie Een aantal van de bovengenoemde trends kan met preventie ondervangen worden. In vrijwel alle sessies wordt het belang van preventie benadrukt. Door problemen vroegtijdig te signaleren en hulp te bieden, wordt erger voorkomen. Problemen bij de wortel aanpakken is in de optiek van de deelnemers aan de sessies daarom doelmatig. Daarbij wordt onderkend dat de kost voor de baat uit gaat. Mocht de gemeente gaan bezuinigen op hulp, dan zullen meer mensen gebukt gaan onder ziekte en eenzaamheid. Uiteindelijk zullen de kosten hierdoor hoger worden. Betrekken van de maatschappij en in het bijzonder vrijwilligers

“Laat de meer vermogenden de zwaarste lasten dragen.” Bron: citaat sessie inwoners “Het is ook je eigen verantwoordelijkheid om te zorgen dat je gezond blijft, zeker als je de middelen mogelijkheden hebt.” Bron: citaat sessie inwoners “Mensen kunnen dat [hulp bij problemen met opgroeien en opvoeden] vaak zelf regelen, hoewel er ook mensen zijn waar de hulp van de gemeente echt nodig is.” Bron: citaat sessie inwoners “Bij bewegen en sport alleen beleid maken voor toegankelijkheid voor mensen met een laag inkomen.” Bron: citaat sessie inwoners “Als er bezuinigd moet worden is het van belang dat leermiddelen voor iedereen beschikbaar blijven. [..] ouders die meer kunnen betalen, betalen meer. Zodat iedereen mee kan doen.” Bron: citaat sessie scholieren “Durf keuzes te maken wie je ondersteunt (de mensen die het écht nodig hebben) en wie voldoende middelen hebben om zelf hulp in te schakelen.” Bron: citaat sessie kenners

Sommige deelnemers pleiten voor (het faciliteren van) meer initiatieven vanuit de samenleving. Ook vinden deelnemers dat meer gebruik moet worden gemaakt van vrijwilligers. Hierdoor kan de gemeente kosten besparen. De gemeente zou inwoners moeten activeren door de uitdagingen te communiceren en inwoners te stimuleren een rol te pakken. “Niet alleen de overheid, maar wij allemaal samen zijn verantwoordelijk voor de stad.” Bron: citaat de sessie inwoners “Wees [als gemeente] helder over de hulpvraag en spreek Dordtenaren aan op hun trots (want die is er!).” Bron: citaat de sessie inwoners “Mensen moeten zin krijgen om iets te doen voor hun eigen stad.” Bron: citaat sessie scholieren “We moeten investeren op vrijwilligers. Het wordt steeds lastiger om vrijwillige functies te vullen.” Bron: citaat sessie raadsleden “Hun bijdrage is belangrijk.

Soms kan vrijwillige zorg de druk op professionele zorg verlagen.” Bron: citaat sessie raadsleden “Ondersteun eigen initiatief in de samenleving, stimuleer veel meer dat de samenleving eigenaarschap gaat tonen.” Bron: citaat de sessie kenners Alleen ondersteuning voor degenen die het niet kunnen betalen Hoewel de deelnemers aan de sessies het belangrijk vinden dat de gemeente ondersteuning biedt aan de verschillende kwetsbare groepen in de samenleving, wijzen de deelnemers gelijktijdig op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners die de ondersteuning ook zelf kunnen betalen. 11

Partner voor bestuur en beleid

“Ruimte voor professionals en vertrouwen in professionals om te kunnen doen wat nodig is in wijken en buurten. Minder regels en minder gelabelde, geschotte opdrachten geven vanuit de gemeente.” Bron: citaat sessie inwoners “Je moet slimmer gaan besteden door samen te werken over de hele linie, dus domein overstijgend.” Bron: citaat sessie inwoners “Voeg eventueel [loketten] samen waar het kan; dat is klantvriendelijker én efficiënter.” Bron: citaat sessie inwoners

Programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht Doelmatigere uitvoering Ook wordt door deelnemers, onder meer de kenners, gepleit voor het afschaffen van regels en procedures en het stroomlijnen van processen. Dit zou leiden tot kostenbesparingen. Daarnaast kunnen kosten worden bespaard door maatschappelijke organisaties beter samen te laten werken. Vertrouwen en handhaving

“Jeugdhulp en wmo-ondersteuning kan effectiever: leg de goede prikkels in het systeem, minder bureaucratie [..]. Hier ook echt kijken naar hoe we de Dordtse regelingen kunnen versimpelen.” Bron: citaat sessie raadsleden

In de optiek van een aantal deelnemers zijn de kosten van de uitvoering van het programma Gezond, sociaal en zorgzaam onnodig hoog, omdat veel tijd en geld wordt besteed aan procedures en regels. Door deze procedures en regels af te schaffen zou veel geld kunnen worden bespaard. Deze deelnemers pleiten dan ook voor meer vertrouwen in de mensen. Gelijktijdig vermoedt een aantal deelnemers aan de sessies dat sommige mensen moedwillig misbruik maken van bijvoorbeeld de bijstand. Deze deelnemers pleiten daarom voor meer handhaving.

“Er is een gedeelde zorg over het grote aantal instanties/zorgaanbieders dat op het terrein van zorg actief is [..]. Dit kan efficiënter en met minder organisaties; hier is dus te bezuinigen.” Bron: citaat sessie raadsleden

“Er zit veel wantrouwen in het systeem: sommige mensen worden echt niet beter dus die hoef je niet ieder jaar te checken. [..] Moet je de wmo op een andere manier inrichten?” Bron: citaat sessie raadsleden

“Verlaag de bureaucratie voor het maatschappelijk middenveld.” Bron: citaat sessie kenners

“Beeld is dat er kan worden bezuinigd op de bijstand. Men noemt ook het belang van handhaving bij de bijstand.” Bron: citaat sessie inwoners “Check [bij wmo aanvragen] op inkomsten. Alleen voor kwetsbaren. Nu wel heel sociaal.” Bron: citaat sessie inwoners

“Stel de vraag of een regel/procedures wel echt nodig is. Vereenvoudig de processen, dat levert veel tijd (dus geld) op.” Bron: citaat sessie kenners

Samenvatting

“Bouw ingewikkelde governance af: minder aanbieders in de jeugdhulp, minder ingewikkelde constructies met verbonden partijen.” Bron: citaat sessie kenners

Het programma Gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht is in 22 subgroepen uitgebreid besproken. Inwoners, scholieren, raadsleden en kenners vinden alle taken binnen dit programma belangrijk en onderkennen dat de gemeente in al deze taken een taak heeft. Omdat het vroegtijdig signaleren en hulp bieden escalatie van problemen kan voorkomen, moet de gemeente mensen die dat nodig hebben blijven ondersteunen. Mogelijk kan dit wel doelmatiger. Bijvoorbeeld door mensen die zelf middelen of mogelijkheden hebben mee te laten betalen, door strenger te handhaven of door regels en procedures af te schaffen en/of processen te versimpelen.

12

Partner voor bestuur en beleid

Hoofdstuk 2: Programma Levendig, leefbaar en veilig Dordrecht Partner voor bestuur en beleid

Programma Levendig, leefbaar en veilig Dordrecht

Mensen voelen zich veilig en prettig in de stad. Dankzij goede verlichting, een schone omgeving en extra handhaving op straat. Ook is er veel te beleven in Dordrecht. Van evenementen tot cultuur, voor Dordtenaren en bezoekers. Welke taken vinden de deelnemers aan de sessies belangrijk? In 11 subgroepen is aan de hand van negen taken gesproken over het programma Levendig, leefbaar en veilig Dordrecht. Tijdens de sessies wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds leefbaarheid en veiligheid en anderzijds evenementen, kunst en cultuur. Leefbaarheid en veiligheid zijn, volgens de deelnemers aan sessies, belangrijke basisvoorzieningen. Er wordt gepleit voor meer handhaving. Gelijktijdig onderkennen de deelnemers dat het effect van handhaving beperkt is. “In sommige straten zou het veel voor het gevoel van veiligheid doen als handhaving af en toe zichtbaar zou zijn. Sommige deelnemers willen daarom geen bezuiniging op handhaving.” Bron: citaat sessie inwoners “Verloedering zorgt voor onveilige gevoelens.

Ga daadwerkelijk handhaven!” Bron: citaat sessie inwoners “Er gebeurt nu te weinig op het gebied van veiligheid; als er bijvoorbeeld fietsen gestolen worden en er zijn camerabeelden, dan duurt het nog een jaar voor de dader wordt opgepakt.” Bron: citaat sessie scholieren “De eerste levensbehoefte is veiligheid: het aanpakken van overlast plus handhaving.” Bron: citaat sessie raadsleden “Overlast: je voelt je niet veilig als er veel overlast in de buurt is. Meer toezicht nodig: handhaving helpt niet, politie-inzet.” Bron: citaat sessie inwoners “Handhaving/handhaversinzet kan beter; is geen politie (dat is kwalitatief beter).” Bron: citaat sessie inwoners “Soms is wel dwang en drang nodig maar handhaving lost niet alles op.” Bron: citaat sessie kenners

Daarentegen zijn, in de optiek van een deel van de inwoners, scholieren en raadsleden, evenementen, kunst en cultuur minder belangrijk. Hier kan de gemeente minder geld aan uitgeven. Het financiële gat dat ontstaat kan worden opgevangen door: hogere toegangsprijzen te vragen; sponsering door het bedrijfsleven of de inzet van vrijwilligers. Meedoen aan culturele activiteiten en cultuureducatie zou kunnen worden overgelaten aan het ‘maatschappelijk veld’ of scholen. De kenners zijn geen voorstander van bezuinigingen op cultuur. Zij wijzen op de meerwaarde van culturele voorzieningen voor bijvoorbeeld de binnenstad. 14 Partner voor bestuur en beleid

Programma Levendig, leefbaar en veilig Dordrecht “[Aan] festivals en evenementen hoeft de gemeente niet veel mee te financieren, laat het vooral door vrijwilligers doen (niet door dure bureaus).” Bron: citaat sessie inwoners “Museum is mooi en goed, maar geen prioriteit. Ik vind het niet erg om daar zelf geld aan uit te geven.” Bron: citaat sessie inwoners “Zoek maatschappelijke partners, sponsoring bedrijfsleven voor meefinancieren cultuur, concerten, theaterbezoek.” Bron: citaat sessie inwoners “Moeten evenementen door de burger betaald worden? We moeten socialer/zorgzamer zijn in plaats van een gezellige binnenstad.” Bron: citaat sessie inwoners

“Wat voor stad wil Dordrecht zijn? Er is natuurlijk een basisaanbod nodig en voorzieningen die horen bij de centrumrol, maar wat is de ‘niche’? De niche is: klassiek, evenementenstad.” Bron: citaat sessie kenners

“Deelnemers wijzen ook op het belang om de basis van het voorzieningenniveau voor de lange termijn in stand te houden. Voorzieningen als Kunstmin, Energiehuis en museum moet je in stand houden want je krijgt ze nooit meer terug.” Bron: citaat sessie kenners De Biesbosch: rustig natuurgebied of toeristisch trekpleister Over de taak de Biesbosch is in de sessies nadrukkelijk gesproken. Inwoners en raadsleden vinden dit een belangrijk recreatiegebied. Er is discussie over wat de Biesbosch zou moeten zijn. Sommige deelnemers waarderen de rust en natuur. Anderen wijzen op de economische kansen die de Biesbosch met zich meebrengt. Met het recreatiegebied kunnen toeristen van buiten de stad naar Dordrecht worden getrokken. “Meer focus op natuur, niet teveel recreatief.” Bron: citaat sessie inwoners

“Als er bezuinigd wordt is kunst niet iets waar je dan geld in gaat stoppen.” Bron: citaat sessie scholieren

“De Biesbosch is nu nog een geheime parel: het mag mooier maar niet drukker. Vooral niet meer toeristen!” Bron: citaat sessie inwoners

“Naar musea mag minder geld: geen dure schilderijen meer aankopen, zelf zorgen voor inkomsten (geen gemeentegeld).” Bron: citaat sessie raadsleden

“De Biesbosch is een trekpleister. Vanwege de binnenstad komen mensen naar Dordrecht. Waarom wil men een tweede dagje blijven? De Biesbosch kan die rol vervullen. Het belang van recreatie en educatie in de Biesbosch wordt gezien, maar houd ook ruimte voor de natuur!” Bron: citaat sessie inwoners

“Cultuureducatie is iets van de scholen, niet de gemeente.” Bron: citaat sessie raadsleden

“Meedoen aan cultuur en cultuureducatie is [..] het minst belangrijk van dit begrotingsprogramma. De gemeente heeft hier geen monopolie. Het maatschappelijk veld is hier aan zet.” Bron: citaat sessie raadsleden

“De Biesbosch mag wel ‘een onsje minder’. Niet te aantrekkelijk maken voor het behoud van de natuur. Wel moet het mogelijk maken om te recreëren voor inwoners en toeristen!” Bron: citaat sessie raadsleden Samenvatting Het programma Levendig, leefbaar en veilig Dordrecht is in 11 subgroepen besproken. Leefbaarheid en veiligheid zijn, volgens de deelnemers aan sessies, belangrijke basisvoorzieningen. Evenementen, kunst en cultuur zijn, in de optiek van een deel van de inwoners, scholieren en raadsleden, minder belangrijk. Kenners wijzen evenwel op de meerwaarde van culturele voorzieningen voor bijvoorbeeld de binnenstad. 15

Partner voor bestuur en beleid

Hoofdstuk 3: Programma Groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht Partner voor bestuur en beleid

Programma Groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht Een groene stad waar mensen fijn kunnen wonen en werken. De gemeente geeft ruimte aan natuur in en om de stad. Daarnaast helpt de gemeente inwoners en bedrijven over te stappen naar schone energie. Zo vermindert de uitstoot van schadelijke stoffen. Welke taken vinden de deelnemers aan de sessies belangrijk? In 12 subgroepen is aan de hand van zes taken gesproken over het programma Groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht. Inwoners, raadsleden en kenners vinden alle taken belangrijk. Wel wordt bij sommige taken de vraag opgeworpen wat de rol van de gemeente zou moeten zijn. Taak onderhoud van perkjes, grasvelden, vijvers en bomen Een deel van de deelnemers aan de sessies vindt dat perkjes, grasvelden en bomen minder frequent onderhouden kunnen worden. Hierdoor wordt de aanblik rommelig, maar dat is geen probleem. Voordeel van minder frequent onderhoud is dat de biodiversiteit toeneemt. “Onderhoud van perkjes, grasvelden, vijvers en bomen mag wel minder of alleen de randjes. We houden wel van de biodiversiteit die daarmee gepaard gaat. Rommelig maakt niet zo uit.” Bron: citaat sessie inwoners “Er [zijn] zeker plekken waar rommelige beplanting zonder veel onderhoud mogelijk en zelfs wenselijk is voor de biodiversiteit.

[..] Let daarbij wel op verkeersveiligheid.” Bron: citaat sessie inwoners “Onderhoudsniveaus voor groen mogen lager, mits de veiligheid gewaarborgd is.” Bron: citaat sessie inwoners “Groen is van levensbelang voor het welzijn van de inwoners. Maar het hoeft niet altijd te netjes: een kind speelt misschien wel liever in ruig groen dan op een aangeharkte speelplaats met rubbertegels.” Bron: citaat sessie kenners “Wellicht kun je het maaien nog meer beperken, goed voor de biodiversiteit.” Bron: citaat sessie kenners

17

Partner voor bestuur en beleid

“Wel kun je hier [onderhoud van perkjes, grasvelden, vijvers en bomen] goed de bewoners bij betrekken.” Bron: citaat sessie inwoners “Inwoners zouden meer onderhoud zelf kunnen en willen doen. De gemeente mag [inwoners] daarop aanspreken.” Bron: citaat sessie inwoners “[Blijf] stimuleren dat inwoners zelf de buurt schoonhouden en snoeien.” Bron: citaat sessie inwoners “Deelnemers [wijzen] op eigen positieve ervaringen: de gemeente zet een plantenbak neer en bewoners zorgen voor onderhoud van het groen.” Bron: citaat sessie raadsleden

Programma Groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht Ook vinden veel deelnemers dat het onderhoud deels door buurtbewoners kan worden uitgevoerd. Hiermee bespaart de gemeente kosten. Taak schoonhouden van het milieu Vrijwel alle deelnemers vinden het belangrijk dat het milieu wordt schoongehouden. Hierbij vraagt een deel van de deelnemers zich wel af of dit een gemeentelijke taak is en of de kosten hiervan niet kunnen worden verhaald op de vervuiler. Chemours wordt hierbij als voorbeeld genoemd. “We vragen ons af of er een rol van de gemeente is bij het schoonhouden van het milieu.” Bron: citaat sessie inwoners

“In de binnenstad worden veel perkjes door bewoners geadopteerd, kan dat niet wat meer gestimuleerd worden?” Bron: citaat sessie raadsleden

“Er is een duidelijke wens bij de deelnemers om niet te bezuinigen op dit thema [schoonhouden van het milieu]. Daarbij wordt verwezen naar Chemours.” Bron: citaat sessie inwoners

“Bomenonderhoud kan voor een deel ook aan bewoners worden overgelaten” Bron: citaat sessie raadsleden

“Niet bezuinigen op rechtszaken tegen Chemours.” Bron: citaat sessie raadsleden

“Kan parkbeheer/groenbeheer ook anders? Meer overlaten aan eigen verantwoordelijkheid van de wijk.” Bron: citaat sessie kenners “Betrek bewoners bij opruimen van afval, onderhoud groen en onderhoud wegen. Faciliteer daar waar ze het zelf kunnen doen.” Bron: citaat sessie kenners

“Speelplekken zijn belangrijk voor sociaal contact en binding met de buurt” Bron: citaat sessie inwoners “Vanwege obesitas en andere gezondheidsuitdagingen zijn voldoende aandacht voor speelplekken en bewegen belangrijk.” Bron: citaat sessie inwoners

“Moeten wij als Dordt wel de schadelijke stoffen uit de lucht halen? [Dit] is bovenregionaal/landelijk.” Bron: citaat sessie raadsleden “Wat betreft vervuiling van het milieu: de rekening bij de bedrijven zelf leggen.” Bron: citaat sessie kenners Taak voldoende speelplekken Sommige inwoners vinden speelplekken belangrijk. Omdat speelplekken kinderen en volwassenen aanzetten tot bewegen en speelplekken belangrijk zijn voor het sociale contact in de buurt. Samenvatting Het programma Groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht is in 12 subgroepen besproken. Inwoners, raadsleden en kenners vinden alle taken belangrijk. Wel wordt bij sommige taken de vraag opgeworpen wat de rol van de gemeente zou moeten zijn. Zo kan het groenonderhoud deels aan buurtbewoners worden overgelaten. De gemeente moet dit dan wel stimuleren en faciliteren. Ook vragen deelnemers zich af of het schoonhouden van het milieu een gemeentelijke taak is. Zij verwijzen hierbij naar de vervuilende bedrijven zelf en de landelijke overheid. 18

Partner voor bestuur en beleid

Hoofdstuk 4: Programma Lerend en ondernemend Dordrecht Partner voor bestuur en beleid

Programma Lerend en ondernemend Dordrecht Bedrijven in Dordrecht moeten goed kunnen werken en groeien. Dat levert werk en inkomen op voor onze inwoners. Ondernemers en onderwijs werken nauw samen. Zo worden mensen opgeleid voor de banen van de toekomst. Welke taken vinden de deelnemers aan de sessies belangrijk? Het programma Lerend en ondernemend Dordrecht is in een beperkt aantal (7) subgroepen besproken. Waarbij het vooral ging over de taken bibliotheek, bedrijven aantrekken en behouden en samenwerkingen tussen werkgevers en onderwijs. Brede functie van de bibliotheek Inwoners, scholieren en kenners hechten veel waarde aan de bibliotheek. De bibliotheek vervult verschillende functies. Uiteraard is de bibliotheek een plek waar boeken kunnen worden geleend. Maar het is ook een plek waar buurtbewoners elkaar ontmoeten en een plek waar scholieren huiswerk kunnen maken of leren. “De bibliotheekfunctie wordt als heel belangrijk ervaren: [de bibliotheek is een] plek voor ontmoeting [en draagt bij] aan sociale cohesie.

Mogelijk kan het efficiënter als we combineren met buurthuizen.” Bron: citaat sessie inwoners “Brede functie van de bibliotheek: Ondersteunend aan onderwijs [en] educatie.” Bron: citaat sessie inwoners “Bibliotheek! Interactie, bereikbaar, sociale aspect.” Bron: citaat sessie inwoners “[De bibliotheken zijn een] ontmoetingsplaats ook voor ouderen, [bieden] voorzieningen zoals daar kunnen leren/huiswerk maken [én] zitten bomvol. Algemene grote geweldige fijne plek voor iedereen.” Bron: citaat sessie scholieren “Bibliotheek is een mooie brede functie. Er gebeurt erg veel, kijk wel dat wat je doet, je ook goed doet. Let goed op dat het een ontmoetingsplek moet kunnen zijn. In bijvoorbeeld Dubbeldam kun je nog wel boeken lenen, maar is niet echt ontmoetingsplek meer.” Bron: citaat sessie kenners

20

Partner voor bestuur en beleid

Programma Lerend en ondernemend Dordrecht “De gemeente moet selectief zijn in het aantrekken van bedrijven: welke bedrijven zijn daadwerkelijk complementair en hebben een toegevoegde waarde voor de stad?” Bron: citaat sessie inwoners

“Sturen op bedrijvigheid door de gemeente. Bedrijven die je aantrekt: Brengen ze werkgelegenheid? Zijn ze schoon?” Bron: citaat sessie inwoners “ [Of bedrijven moeten worden aangetrokken en behouden] ligt aan het bedrijf: + groene bedrijven, + kleine ondernemers blijven steunen, + maakt het leuk en gezellig, + blijf maatschappelijk ondernemen ondersteunen, - niet alleen het hoge segment, zoals chemours (strenge regels).” Bron: citaat sessie scholieren “Belangrijk om bedrijven aan te trekken die passen bij het profiel van Dordrecht en passend bij onderwijs.” Bron: citaat sessie kenners “Is het aantrekken en behouden van bedrijven wel een taak voor de gemeente?” Bron: citaat sessie inwoners

Taak selectief bedrijven aantrekken Hoewel de meeste inwoners, scholieren en kenners onderkennen dat het aantrekken van bedrijven een gemeentelijke taak is, vinden zij ook dat de gemeente hier selectief in moet zijn. Alleen bedrijven die daadwerkelijk iets toevoegen aan de stad, zouden welkom moeten worden geheten.

Taak samenwerkingen tussen werkgevers en onderwijs stimuleren en faciliteren Inwoners en kenners onderkennen het belang van een goede samenwerking tussen werkgevers en het onderwijs. Wat de rol van de gemeente hierin moet zijn is minder helder. De deelnemers vinden dat de gemeente deze samenwerking moet stimuleren en faciliteren. “De gemeente kan eigen initiatieven van ondernemers, zoals bijvoorbeeld horecaondernemers op Texel die als collectief een opleiding hebben opgetuigd om mensen naar het eiland te trekken, nog meer stimuleren.” Bron: citaat sessie inwoners “Gemeente kan wel werelden bij elkaar brengen: goede verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven. Faciliteer een WARME OMGEVING.” Bron: citaat sessie kenners

Samenvatting Het programma Lerend en ondernemend Dordrecht is in 7 subgroepen besproken. Waarbij het vooral ging over de taken bibliotheek, bedrijven aantrekken en behouden en samenwerking tussen werkgevers en onderwijs. Omdat de bibliotheek een brede functie vervult wordt hier veel waarde aan gehecht. De gemeente moet selectief zijn in het aantrekken van bedrijven. Alleen bedrijven die passen bij (het profiel van) Dordrecht zijn welkom. Een goede samenwerking tussen werkgevers en het onderwijs moet de gemeente vooral stimuleren en faciliteren.

21

Partner voor bestuur en beleid

Hoofdstuk 5: Programma Bouwend en bereikbaar Dordrecht Partner voor bestuur en beleid

Programma Bouwend en bereikbaar Dordrecht In Dordrecht worden woningen voor Iedereen gebouwd. De gemeente geeft extra aandacht aan de bouw van betaalbare woningen. De stad moet goed bereikbaar blijven. Daarom geeft de gemeente ruimte aan de fiets en het openbaar vervoer. Welke taken vinden de deelnemers aan de sessies belangrijk? In 14 subgroepen is aan de hand van acht taken uitgebreid gesproken over het programma Bouwend en bereikbaar Dordrecht. Inwoners, raadsleden en kenners vinden alle taken binnen het programma belangrijk. Waarbij vooral is gesproken over bereikbaarheid, nieuwbouw en onderhoud van historische gebouwen. Bereikbaarheid De deelnemers vinden een goede bereikbaarheid (van bijvoorbeeld het centrum) belangrijk en onderkennen dat het autogebruik moet afnemen en het fietsgebruik moet toenemen. In de sessies wordt een aantal ‘randvoorwaarden’ (deelauto’s, deelvervoer, voldoende fietsenstallingen, hubs buiten het centrum) opgesomd. Daarnaast wordt het belang van het openbaar vervoer benadrukt. Hierbij wordt gelijktijdig aangegeven dat openbaar vervoer geen gemeentelijke taak is.

“De gemeente zou deelauto's moeten stimuleren.” Bron: citaat sessie inwoners “Stimuleer lopen en fietsgebruik: bespaart schaarse ruimte, is goed voor de gezondheid en duurzaam .” Bron: citaat sessie inwoners “Fietsenstallingen moeten wel beter bereikbaar zijn in het centrum. Ook wordt er bij het nieuwe Dordthuis wel gepraat over een parkeergarage, maar niet over een fietsenstalling.” Bron: citaat sessie inwoners “[hoe kan bereikbaarheid worden bevorderd?] Voor de auto hubs buiten het centrum. Voor bewoners moet het parkeren van de eerste auto betaalbaar blijven. Meer deelvervoer.” Bron: citaat sessie raadsleden “Bereikbaarheid met de trein moet beter.” Bron: citaat sessie inwoners “Goed openbaar vervoer is geen gemeentelijke taak, maar wel belangrijk.” Bron: citaat sessie raadsleden “Als de auto eruit moet: zorg voor alternatieven om de bereikbaarheid voor de binnenstad te garanderen.” Bron: citaat sessie kenners 23

Partner voor bestuur en beleid

Programma Bouwend en bereikbaar Dordrecht “Breed gedeeld is het gevoel dat er niet moet worden gebouwd in het groen. Bouwen kan wel op plekken in de stad die nu rommelig zijn. Genoemd: Stadsas, Stadswerven.” Bron: citaat sessie inwoners “Een deelnemer geeft aan dat je ruimte moet zoeken: bouw achter Dubbeldam.” Bron: citaat sessie kenner

“Je moet blijven bouwen voor verschillende doelgroepen, bouw een mix.” Bron: citaat sessie inwoners “Bouw in alle segmenten. Verhuizingen brengen doorstroming in de huizenmarkt. Kanttekening is dat steeds minder woningen bereikbaar zijn voor alleenstaanden of mensen met een lager inkomen.” Bron: citaat sessie inwoners “Focus op bouwen voor midden en hoog segment en voor ouderen zodat gezinswoningen vrijkomen.” Bron: citaat sessie raadsleden “[Prioriteit heeft] bouwen voor lagere inkomens: hofjes [en/of] minder m2.” Bron: citaat sessie raadsleden “Een deelnemer geeft aan dat er ook koopwoningen voor 1verdieners nodig zijn, je kunt nu vooral kopen als je met zijn 2en werkt.” Bron: citaat sessie inwoners

Taak: nieuwe woningen bouwen om te voldoen aan de groei van de stad In alle sessies wordt het belang van nieuwbouw benadrukt. Wel is er discussie over de vraag of gebouwd moet worden om de stad te laten groeien. Als de stad verder groeit, moeten er niet alleen veel meer nieuwe woningen worden gebouwd, maar moeten er ook meer andere voorzieningen worden gerealiseerd. Moeten er nieuwe huizen worden gebouwd? De stad heeft nu nog een dorps gevoel versus voor iedereen mag er een plekje zijn.” Bron: citaat sessie inwoners “De groei van Dordt is geen doel op zich: leefbaarheid is belangrijk.” Bron: citaat sessie inwoners “Let op dat bij het ontwikkelen van nieuwe buurten en wijken voldoende aandacht is voor voorzieningen. Buurten en wijken kunnen niet zonder scholen, winkels of ontmoetingsplekken.” Bron: citaat sessie inwoners “Groei is nodig voor inkomsten (zowel rijksuitkering als eigen opbrengsten).” Bron: citaat sessie raadsleden “Groei is geen doel, maar kan een gevolg zijn van keuzen die je maakt; groei is politieke keuze. Kwalitatieve groei.” Bron: citaat sessie raadsleden Ook is gesproken over de vraag waar moet worden gebouwd: Stadswerven, Stadsas, achter Dubbeldam of in het groen. Daarnaast rijst de vraag voor wie er moet worden gebouwd: starters, ouderen (om zo doorstroom te bevorderen) of een mix (bouwen in alle segmenten).

Als voornamelijk voor starters wordt gebouwd, moeten de te realiseren woningen betaalbaar zijn. Dit vraagt creativiteit van de gemeente en de projectontwikkelaar; bijvoorbeeld het her-ontwikkelen van bestaande kantoren, kleine woningen of tiny houses.

24

Partner voor bestuur en beleid

“Bouwen kan goedkoper worden door minder eisen te stellen.” Bron: citaat sessie inwoners “Wees creatief: bijvoorbeeld tiny houses.” Bron: citaat sessie inwoners

“Transformatie van kantoren: de gemeente maakt dit soms moeilijk.” Bron: citaat sessie inwoners “Kijk creatief naar woonvormen. Woningdeling kan meer woningen creëren zonder dat je hoeft bij te bouwen. Tiny houses, maar vooral ook gebruik van andersoortige gebouwen zoals kantoren. Maak hierin als gemeente meer mogelijk.” Bron: citaat sessie inwoners

Programma Bouwend en bereikbaar Dordrecht Taak onderhoud historische gebouwen Het onderhoud van historische gebouwen wordt belangrijk gevonden. Deelnemers vermoeden dat een groot deel van deze gebouwen eigendom van de gemeente is. De vraag wordt opgeworpen of het niet goedkoper is om deze gebouwen van de hand te doen en de nieuwe eigenaar te vragen deze gebouwen te onderhouden en verduurzamen. “Historische gebouwen: als je ze hebt, moet je ze ook goed onderhouden (straatbeeld).” Bron: citaat sessie inwoners

“We kunnen efficiënter bouwen: o.a. minder vleermuisvriendelijk.” Bron: citaat sessie raadsleden

“Zuinig zijn op je historie, maar moet je als gemeente eigenaar zijn? Kan dat niet anders?.” Bron: citaat sessie inwoners

“Creatieve oplossingen bezien bijvoorbeeld: erfpacht; flexwoningen op plekken waar je nu niet mag bouwen (tot er weer voldoende woningen zijn); woningsplitsing.” Bron: citaat sessie raadsleden

“Moeten we al het vastgoed zelf houden? Maak keuze wat van waarde is. Zodat, als je het vastgoed buiten de deur zet, je kunt sturen op behoud van waarde.” Bron: citaat sessie raadsleden

“Belangrijk wordt gevonden dat [..] creatieve oplossingen makkelijker worden [..]. Je kunt het probleem van te weinig woningen niet oplossen door alleen in te zetten op nieuwbouw.” Bron: citaat sessie kenners “ “Laat de eis los van minimaal 60m2 voor een woning. Er zijn genoeg mensen die liever kleiner wonen en een dak boven hun hoofd hebben (rond de 35m2 is een studio, rond de 48m2 kan je een kleine woning realiseren). ” Bron: citaat sessie kenners

“Wat kan worden afgestoten? Biesboschhal? Berckepoort? Orangerie?” Bron: citaat sessie raadsleden “Voor de gemeente geldt dat er panden zijn die de gemeente in bezit heeft en houdt en waar ze door loslaten geld kan overhouden (geen onderhoudskosten en afschrijvingslasten meer en het voorkomt duurzaamheidsinvesteringen).” Bron: citaat sessie kenners Samenvatting Het programma Bouwend en bereikbaar Dordrecht is in 14 subgroepen uitgebreid besproken. De deelnemers vinden een goede bereikbaarheid belangrijk en onderkennen dat het autogebruik af en het fietsgebruik toe moet nemen. In de sessies wordt een aantal ‘randvoorwaarden’ opgesomd (deelauto’s, deelvervoer, voldoende fietsenstallingen, hubs buiten het centrum). Deelnemers benadrukken daarnaast het belang van nieuwbouw. Wel is er discussie over de vraag of gebouwd moet worden om de stad verder te laten groeien én waar en voor wie gebouwd moet worden. Als voornamelijk voor starters wordt gebouwd, moeten de te realiseren woningen betaalbaar zijn. Dit vraagt creativiteit van de gemeente en projectontwikkelaars.

25

Partner voor bestuur en beleid

Hoofdstuk 6: Programma Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht Partner voor bestuur en beleid

Programma Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht De gemeente Dordrecht helpt mensen snel en goed, zoveel mogelijk op één plek én in één keer. Samen met onderwijs en bedrijven zet de gemeente de stad Dordrecht en de regio nog beter op de kaart in Den Haag en Brussel. Dat helpt de gemeente bij de uitvoer van haar plannen. Welke taken vinden de deelnemers aan de sessies belangrijk?

Het programma Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht is in een beperkt aantal (7) subgroepen besproken. Waarbij het vooral ging over de taken snelle en persoonlijke service en Dordrecht goed vertegenwoordigen in Den Haag en Brussel. De taak snelle en persoonlijke service De deelnemers aan de sessies vinden persoonlijke service, bijvoorbeeld bij de aanvraag van een nieuw rijbewijs of paspoort, belangrijk. Ook is het van belang dat de gemeente snel reageert op meldingen van inwoners. Scholieren en raadsleden benadrukken dat de dienstverlening van de gemeente laagdrempelig en toegankelijk moet zijn. Dit om het vertrouwen in de overheid te vergroten. “Vanuit de gedachte van 'practice what you preach': als je gaat bezuinigen op het snel reageren op fixi-meldingen, loop je het risico dat inwoners zelf ook lakser gaan worden. Uiteindelijk gaat dat kostenverhogend werken.” Bron: citaat sessie inwoners “Dienstverlening is nu goed.” Bron: citaat sessie inwoners

“Nu prima, service hoeft niet sneller. Toegankelijkheid producten [is] belangrijk.” Bron: citaat sessie scholieren “Goede service. Vertrouwen, gehoord, serieus genomen. Dichten kloof burger-overheid.” Bron: citaat sessie raadsleden “Gemeente moet laagdrempelig en toegankelijk zijn, stoppen met optrekken van muren.” Bron: citaat sessie raadsleden

27

Partner voor bestuur en beleid

Programma Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht Taak Dordrecht goed vertegenwoordigen in Den Haag en Brussel De meningen over de taak Dordrecht goed vertegenwoordigen in Den Haag en Brussel zijn verdeeld. Een deel van de inwoners en de scholieren vinden dit minder belangrijk. In hun optiek zou de gemeente zich hier nu niet mee bezig moeten houden. “Deelnemers zien niet het nut om ons op de kaart te zetten in Brussel. We moeten zelf onze zaken regelen.” Bron: citaat sessie inwoners “We moeten eerst de andere thema’s goed geregeld hebben voor we naar Den Haag gaan. Ook belangrijk om eerst op Dordrecht te focussen, niet op de regio.” Bron: citaat sessie scholieren “Regionale samenwerking en vertegenwoordiging in Den Haag en Brussel is belangrijk voor de economie en de bedrijvigheid. Zodat we geen subsidies mis lopen. Dit is een prioriteit omdat het een verdienmodel is.” Bron: citaat sessie inwoners

Samenvatting Het programma Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht is in 7 subgroepen besproken. Hierbij ging het vooral over de taken snelle en persoonlijke service en Dordrecht goed vertegenwoordigen in Den Haag en Brussel. De eerste taak vinden inwoners, scholieren en raadsleden belangrijk. Over de taak Dordrecht goed vertegenwoordigen in Den Haag en Brussel zijn de meningen verdeeld. In de optiek van een deel van de inwoners en de scholieren zou de gemeente zich hier (op dit moment) niet mee bezig moeten houden.

28

Partner voor bestuur en beleid

Over ons Over het OCD Partner voor bestuur en beleid! Dat wil het OCD zijn voor haar opdrachtgevers in de Drechtsteden en daarbuiten. Wij bieden ondersteuning op maat met onderzoek, advies en informatie. Zodat beleid optimaal ontwikkeld, uitgevoerd en waar nodig bijgesteld kan worden. Meer weten? Bezoek onze website!

Onderzoeksteam Dit onderzoek is voor u uitgevoerd door Daan Massie en Linda Scheelbeek.

Contact Wilt u tips of informatie doorgeven of heeft u misschien een vraag over dit product? Neem dan gerust contact op ons door te bellen naar 078 770 3905 of te mailen naar ocd@drechtsteden.nl.

29

Partner voor bestuur en beleid

Onderzoekcentrum Drechtsteden November 2024

Noordendijk 248 3311 RR Dordrecht Postbus 619 3300 AP Dordrecht Telefoon 078 770 3905 Website onderzoekcentrumdrechtsteden.nl

Partner voor bestuur en beleid