Document · PDF

Perspectiefnota 2026 versie raad .pdf

Dordtse Dinsdag – Beeld- en oordeelsvormende commissies 8 juli 2025, gemeente DordrechtBij agendapunt: 3: Vaststellen Perspectiefnota 2026 - Raadsvoorstel24.621 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Administratief neutrale ontwikkelingen 7. Totaal administratief neutrale ontwikkelingen Neutrale ontwikkelingen (enkel effect tussen en/of binnen programma's) zijn apart inzichtelijk gemaakt. Budget neutrale wijzigingen leiden op totaal begrotingsniveau per saldo niet tot resultaatafwijkingen op de baten of lasten. Voor saldo neutrale ontwikkelingen waar een reserve mee gemoeid is, is in het raadsvoorstel een beslispunt opgenomen. Ook is hiervoor een bijlage bij deze perspectiefnota opgenomen (bijlage 6).

Ombuigingen 8. Meer participatieplekken We faciliteren en subsidiëren 335 participatieplekken bij 32 Dordtse leerwerkbedrijven. Hier kunnen (kwetsbare) vrijwilligers onder begeleiding meedoen en onder andere op deze manier een betekenisvolle bijdrage leveren aan de samenleving. Daarnaast is sprake van arbeidsmatige en ontwikkeldagbesteding Wmo en zet de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS) re-integratie instrumentarium in, in kader van de participatiewet. We kiezen ervoor om de dagbesteding af te bouwen via toeleiding naar participatieplekken én om re-integratie instrumenten niet in te zetten voor inwoners met een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit leidt tot een verlaging in de gemeentelijke bijdrage aan de GRS. Als alternatief

breiden we het aantal participatieplekken uit, hetgeen kostenverhogend is. Per saldo levert dit echter een besparing op, omdat de participatieplekken een stuk goedkoper zijn. 9. Wijkgericht aanbesteden van WMO We kiezen ervoor om wijkgericht aan te besteden voor Wmo. Door wijkgericht aan te besteden (en het inperken van de vrije keuze) kunnen aanbieders veel effectiever werken. We spelen zo beter in op de behoeften in een wijk en het is handig voor de planning (efficiëntere vervoersstromen). We kijken hiervoor naar een trapsgewijze invoering. De invoering hiervan moet via het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal en de Dienst Gezondheid & Jeugd lopen. Dordrecht gaat dus aan de slag om een meerderheid in de regio te organiseren. 10. Uitbreiden capaciteit Essenhof om inkomsten te verhogen We breiden de personele capaciteit en expertise bij de Essenhof uit. Momenteel zijn er veel aanvragen bij de Essenhof, maar is er onvoldoende personeel om aan alle vraag te voldoen. Door de uitbreiding kunnen de inkomsten per saldo stijgen. 11. Hogere tarieven verhuur sportaccommodaties aan particuliere en commerciële gebruikers We verhogen de tarieven voor het huren van buitensportaccommodaties (velden, atletiek e.d.) en binnensportaccommodaties (sport -en spelzalen).

De verhoging van de tarieven heeft een positief effect op de huurinkomsten vanuit particuliere en commerciële gebruikers. We zien bijvoorbeeld dat particulieren uit regiogemeenten accommodaties in Dordrecht huren en willen de huurprijzen voor deze doelgroep vergelijkbaar maken met andere regiogemeenten. 12. Verminderen communicatie sociaal domein We besparen op de kosten van communicatie-uitingen binnen het sociaal domein. Momenteel wordt geld uitgegeven aan verschillende communicatie-uitingen. Variërend van bewustwordingscampagnes, bijvoorbeeld tijdens speciale weken in het jaar (Week van de Opvoeding, Stoptober, Week van Respect), tot het opmaken van (publieksversies) van beleidsstukken. We willen op deze kosten besparen om twee redenen: De lokale communicatie-uitingen hebben weinig effect (lees: worden weinig gelezen/gezien en brengen dus nauwelijks gedragsveranderingen teweeg bij inwoners), in het bijzonder bij inwoners in de meest kwetsbare situaties; - We zien het als taak van de landelijke overheid om bewustwordingscampagnes te ontwikkelen (à la Postbus 51). 13. Beperkt participeren in de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) De gemeente neemt deel aan de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). Op dit moment wordt de regeling voor 40% door het Rijk bekostigt.

De overige 60% wordt deels vanuit de algemene middelen van de gemeente, deels door andere rijksmiddelen (GALA, Preventie met gezag) en deels door partijen uit het maatschappelijk middenveld (o.a. onderwijs, sportbonden, verenigingen) bekostigt. Het Rijk gaat haar bijdrage naar verwachting met 10% korten vanaf 2026. Wij volgen deze korting, wat betekent dat we een bezuiniging van 10% op het gemeentelijke cofinancieringsdeel voor deze regeling doorvoeren. 14. Geen Sportuitblinkers en Sportcongres Per 2026 stoppen wij met het organiseren van Sportuitblinkers en het Sportcongres. Sportuitblinkers is een jaarlijks sportfeest waar onze toptalenten worden geëerd en mooie verhalen worden gedeeld ter inspiratie voor iedereen. Prijzen worden uitgereikt door een jury voor grote sportieve prestaties. Sportcongres is het enige evenement waar clubbestuurders, vrijwilligers, commerciële en maatschappelijke sportondernemers met de gemeente Dordrecht samenkomen met als doel de Dordtse sportaanbieders te inspireren, te ontmoeten en te informeren. 15. Bijstellen opgave Samen voor Gezond en Lokale Impuls Jeugd We stellen een deel van het opgave budget binnen de Dienst Gezondheid & jeugd (DG&J) bij. De opgave Samen voor Gezond is één van de opgaven binnen de DG&J en we zien al een aantal jaar dat er budget overblijft op deze opgave.

In de opgave worden velerlei gezondheid bevorderende activiteiten uitgevoerd door de GGD Zuid-Holland-Zuid. Ook zien we dat er jaarlijks budget

overblijft op de lokale Impuls jeugd(hulp). Dit budget is bedoeld om flexibel in te zetten voor (preventieve) investeringen. 16. No-shows jeugdhulp en Wmo We bieden zorgaanbieders niet langer een opslag voor no shows in de jeugdhulp en zorgverlening vanuit de Wmo. We zien met enige regelmaat no shows en we streven ernaar aanbieders efficiënter te laten werken, omdat deze no shows leiden tot productiviteitsverlies. Door cliënten hier zelf verantwoordelijk voor te maken en hen hier zelf voor te laten betalen verwachten we een gedragsverandering en minder no shows. Door een lager aantal no shows kan de caseload bij aanbieders omhoog. In de tarieven die we momenteel betalen aan deze aanbieders zit een opslag voor no show, die we er dan uit halen. Het eventueel in rekening brengen van de no show kosten bij cliënten is aan de aanbieders (zoals bij tandarts, ziekenhuis en dergelijke). 17. Jeugdhulpvervoer (extra kosten voorkomen) We zetten met verschillende maatregelen in op normalisatie binnen het jeugdhulpvervoer en op de verantwoordelijkheid van ouders. Hiertoe passen we de verordening Jeugdhulp aan. Door weinig combinatiemogelijkheden in het jeugdhulpvervoer zijn er op dit moment veel soloritten (75% regionaal). Dit drukt zowel op de middelen als op het personeel (chauffeurs). Met deze maatregel proberen we deze druk terug te dringen. 18.

Minder aanbod jeugdhulp We stoppen met het niet-wettelijke aanbod aan jeugdhulp en beperken ons tot het wettelijk minimum volgens de Jeugdwet. Bij de definitieve uitwerking van deze maatregel bekijken we de precieze mogelijkheden die de huidige wet- en regelgeving biedt. 19. Algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning We richten een algemene voorziening ‘huishoudelijke ondersteuning’ op waarbij we een eigen bijdrage vragen. Hiermee nemen we een voorschot op de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor maatwerkvoorzieningen die gepland staat voor 1 januari 2027. Bij deze algemene voorziening kijken we naar maatwerk of een tegemoetkoming voor kwetsbare inwoners en minima. Via de algemene voorziening bieden we vooral een alternatief voor de groep met lichte huishoudelijke ondersteuning, waarbij 2 uur per 2 weken ondersteuning afdoende is. Voor de algemene voorziening is een lichte toets afdoende. Bij een hogere behoefte kan alsnog een maatwerkvoorziening worden geboden via de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal. Daar er in de maatwerkvoorziening een palet aan aanbieders is waaruit een inwoner kan kiezen, zal de algemene voorziening minder keuzevrijheid aanbieden. Het aanpassen van de diverse onderdelen van de Wmo naar een algemene voorziening kan tot een forse kostenstijging leiden voor inwoners.

Op dit moment betalen mensen namelijk een eenmalig abonnementstarief van € 21 per maand ongeacht het aantal uren dat wordt geleverd. 20. Algemene voorziening scootmobielen & deelscootmobiel We maken een algemene voorziening van de scootmobielen in bruikleen met een maandelijkse bijdrage. Indien inwoners in een complex van een woningcorporatie wonen zijn er deelscootmobielen beschikbaar, waarbij de maandelijkse bijdrage lager is. Inwoners met een scootmobiel kunnen binnen Dordrecht niet langer gebruik maken van de Drechthopper/Wijkhopper. 21. Beschikkingsvrije dagbesteding We zetten in op beschikkingsvrij dagbesteding. Bij deze vorm van dagbesteding geef je meer ruimte aan de inwoner om elkaar te ontmoeten. Dit verkleint de eenzaamheid en stimuleert onderlinge contacten. Een beschikkingsvrije dagbesteding brengt inwoners van verschillende niveaus en doelgroepen samen. Inwoners kunnen makkelijker op hun eigen kracht aan worden gesproken en kunnen elkaar ondersteunen. Je kunt de geïndiceerde doelgroep meer dan nu combineren met vrije inloop, participatie, welzijn en ontwikkelen naar werk. Uiteraard is niet iedere doelgroep makkelijk te mixen, dus hier zal aandacht voor zijn. Ook is er aandacht voor het doorbreken van stigma’s/labels van mensen met een beperking.

22. Lichte algemene begeleiding naar algemene voorziening We bieden lichte vormen van individuele begeleiding (IB0 en IB1) als algemene voorziening aan. Het maakt de zorg laagdrempeliger, er kan een betere koppeling gelegd worden met het voorliggend veld en een efficiëntere inzet van onze middelen. 23. Drechthopper Op basis van inzichten van onze partners Stroomlijn Gemeenschappelijk Regeling Sociaal wijzigen we een aantal zaken in het Drechthopper aanbod: -

Waar mogelijk de Wijkhopper voorliggend maken aan Drechthopper voor korte ritten: We zien dat ca. 80% van de doelgroep op jaarbasis minder dan 300 km reist met de Drechthopper. De Wijkhopper is beschikbaar voor inwoners die korte ritten willen boeken, alleen inwoners willen niet altijd gebruik maken van dit vervoersmiddel. Door het verplicht stellen van de Wijkhopper voor korte ritten verhogen we de efficiency van beide en besparen we kosten. De kosten van vervoer door de Wijkhopper zijn namelijk lager dan de Drechthopper. We houden hierbij rekening met inwoners die niet aan de voorwaarde criteria van de Wijkhopper voldoen (medische redenen – een rolstoel kan bijvoorbeeld niet mee bij de Wijkhopper). Bundelen van ritten en verruimen van reserveringstijd: We verruimen de reserveringstijd naar 24 uur vooraf (nu: minimaal 4 uur van tevoren), wat voordelen biedt bij de planning. Zo kunnen ritten met elkaar worden gebundeld, bijvoorbeeld naar de markt of woningboulevard, waardoor de Drechthopper meer mensen tegelijk vervoert. Ervaring uit het verleden toont aan dat er door het aanpassen van de reserveringstijd ca. 10% minder gebruik wordt gemaakt van de Drechthopper.

Tarief gelijk stellen aan OV-tarief: Doordat het Drechthopper tarief (opstap €0,65, dal tarief €0,10 en spits €0,18) op dit moment lager is dan het OV-tarief (opstap €1,12 en km tarief €0,20) worden inwoners met alleen een Drechthopperspas niet alleen gecompenseerd in hun mobiliteitsverlies, maar gaan zij er ook financieel op voorruit ten op zichten van hun situatie voorafgaand aan het mobiliteitsverlies. Verhoging van het tarief zou de inkomsten per rit verhogen en leidt mogelijk ook tot meer gebruik van het reguliere OV.

24. Beschermd wonen – Realistischer begroten maatwerkvoorzieningen Door realistischer te begroten bij maatwerkvoorzieningen kunnen we "lucht" uit de begroting halen en naar verwachting € 700.000 te bezuinigen. Hiervan komt 35% ten goede aan de gemeente Dordrecht. Deze besparing is haalbaar tot 2029 daar de verwachting is dat het financiële voordeel als "voordeelgemeente" bij de herverdeling van middelen vervalt. 25. Beschermd wonen – Overhead doorbelasten aan regiogemeenten We starten met het doorbelasten van overhead op personele kosten aan de regiogemeenten op het dossier Beschermd wonen. Sinds de start van de centrumgemeente rol van Dordrecht in 2015 maakt de gemeente personele kosten voor het uitvoeren van deze rol. Tot voor kort belastte de gemeente Dordrecht de overhead op de personele kosten niet door aan de individuele gemeenten in de regio (Zwijndrecht, Alblasserdam, Papendrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-IdoAmbacht, Sliedrecht, Gorinchem en Molenlanden). We gaan met terugwerkende kracht per 2024 starten met het structureel doorbelasten van deze kosten op een percentage van 79% (het landelijk gemiddelde voor indirecte kosten). 26. Urgentieregeling aangepaste woningen beter coördineren We passen de urgentieregeling aangepaste woningen aan en zetten in op betere monitoring hiervan, zodat mindervalide woningen alleen aan mindervalide inwoners worden toegekend.

In het huidige urgentie systeem worden nu nog te vaak aangepaste woningen toegewezen aan mensen die deze nodig niet nodig hebben. De valide inwoner gaat wonen in een woning geschikt voor de mindervalide inwoner. Door het beperkte aanbod mindervalide woningen grijpt de doelgroep mindervalide op deze momenten mis. De mindervalide inwoner woont daardoor nu te vaak in een ongeschikte woning en deze moet dan op kosten van de Wmo aangepast worden. Door de regeling aan te passen, besparen we op deze extra Wmo kosten.

Lerend en Ondernemend

Achttien activiteiten van het programma Lerend en Ondernemend Dordrecht zoals opgenomen in de Begroting 2025 liggen op schema. Onderstaand lichten we twee beleidsafwijkingen toe. We stimuleren de samenwerking tussen werkgevers en (hoger en middelbaar beroeps-) onderwijs. We blijven ons inzetten op het stimuleren van de samenwerking tussen werkgevers en onderwijs, maar gaan dit jaar ook bestuurlijk in gesprek over de mate waarin we dat doen. We starten de uitgifte van Distripark Fase 2. Door netcongestie lopen we mogelijk vertraging op in de uitgifte van de kavels van Distripark. In de tussentijd wordt er gekeken naar oplossingen in het delen van energie en energie coöperaties op terreinen. Op kavelniveau worden oplossingen gezocht in bijvoorbeeld batterijopslag.

Financiële ontwikkelingen Bedragen x € 1.000

Programma 5 Lerend & Ondernemend Dordrecht

2025

2026

2027

2028

2029

saldo

Ontwikkelingen met effect op financieel perspectief 1.

Sloop onderwijshuisvesting en inrichting openbare ruimte

Bijdrage Arcade

-1.500

-300

0 0 0

0 -130 -70

-100 -450 -70

-290 -1.160 -70

Indexaties uitgaven

-735

-695

Indexaties inkomsten

295

-20

investeringen (kapitaallasten)

Vervanging Gymzalen (1.553K 2027, 3.200K 2028, 2.830K 2029) IHP VO (6.405K 2026, 7.540K 2027, 35.440K 2028, 64.540K 2029) Huisvesting VSO De Stroom (625K 2026)

Indexaties

3. 4.

Administratief neutrale ontwikkelingen 7.

Totaal administratief neutrale ontwikkelingen Ombuigingen

Inwonerbijdrage Dienst Gezondheid & Jeugd afschaffen

Veilen gronden gerelateerd aan schaarse rechten

100

10.

Economie - bijdrage Stichting DEAL

120

11.

Bibliotheek: versoberen dienstverlening

140

-1.205

-820

-840

-1.210

-2.060

Wijziging saldo programma -/- betreft een nadeel'

Ontwikkelingen met effect op financieel perspectief 1. Sloop onderwijshuisvesting en inrichting openbare ruimte In 2025 storten we € 1.500.000 meer in de reserve onderwijshuisvesting dan begroot, omdat budget nodig is voor sloopkosten en bouwrijp maken van gronden (zorgplicht van de gemeente) ten behoeve van vervangende nieuwbouw POSO (Primair Onderwijs Speciaal onderwijs), en de daarbij horende kosten voor het inrichten van de openbare ruimte. Deze middelen reserveren we in de reserve, zodat wanneer Arcade gaat bouwen, we dit budget ter beschikking stellen.

2. Bijdrage Arcade De lasten zijn structureel € 300.000 per jaar hoger dan begroot voor de jaren 2026-2029. Voor de jaren 2030-2033 gaat het om € 750.000 per jaar. De reden hiervoor is dat de 8-jaarlijkse actualisatie van het meerjarenplan onderwijshuisvesting en de meerjarenbegroting leiden tot hogere lasten bij Arcade. Dit als gevolg van gestegen (ver-)bouwkosten, waardoor de nieuwe investeringsplanning leidt tot hogere kapitaallasten, en hogere belastingen en verzekeringspremies. Conform artikel 6 van de overeenkomst doordecentralisatie, kan Arcade hier aanspraak op maken. De bijdrage aan Arcade stijgt hierdoor evenredig. Vervangingsinvesteringen 3. Vervanging gymzalen Voor de periode 2027-2030 zijn kredieten nodig voor gymzalen van in totaal € 11 miljoen (€ 1,6 miljoen in 2027, € 3,2 miljoen in 2028, € 2,8 miljoen in 2029 en € 1,7 miljoen in 2030 en eenzelfde bedrag in 2031). Dit omdat enkele gymzalen aan renovatie of nieuwbouw toe zijn. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten bedragen structureel ca. € 95.000 in 2028, oplopend naar € 700.000 vanaf jaar 2032. Het bieden van voldoende ruimte voor gymnastiekonderwijs in het basis- en voortgezet onderwijs is een wettelijke taak van de gemeente. In 2020 is het "IHP Gymzalen" vastgesteld door de gemeenteraad (2020-0062199) waarin staat dat we kredieten aanvragen via de perspectiefnota.

In dit huisvestingsplan is voor de jaren 2021-2030 vervanging en renovatie van 13 gymzalen opgenomen. Voor de eerste zeven zalen is in 2020 en 2023 reeds budget gereserveerd via de kadernota. Voor de volgende vier zalen van het IHP Gymzalen vragen we dit krediet aan via deze perspectiefnota. Het gaat om renovatie en verduurzaming van de volgende 3 zalen: Nolensweg, Dubbelmondestraat en Dintelstraat en van nieuwbouw voor de gymzaal aan de Weegschaal. Voor 2027 vragen we een krediet aan van € 1.553.000, voor 2028 voor een bedrag van € 3.200.000 en voor 2029 voor een bedrag van € 2.830.000. De laatste twee gymzalen uit het IHP Gymzalen vallen buiten de termijn van deze Perspectiefnota 2026. Het betreft nieuwbouw van de gymzalen: Sandenburg en Ockenburg. Nieuwbouw van deze gymzalen is voorzien in 2030 en 2031. 4. IHP Voortgezet onderwijs De gemeente en schoolbesturen zijn samen verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting in het Voortgezet Onderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs. De gemeente financiert nieuwbouw, terwijl schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor onderhoud en exploitatiekosten. Voor grootschalige renovatie en verduurzaming is er een gezamenlijke verantwoordelijkheid, vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Dit plan, vastgesteld begin 2024, richt zich op het behouden en versterken van Dordrecht als aantrekkelijke onderwijsstad.

De komende jaren omvatten nieuwbouwprojecten zoals renovatie of nieuwbouw van het Insula College en verduurzaming van het Johan De Witt Gymnasium. Diverse onderzoeken en studies worden uitgevoerd ter voorbereiding. De totale investeringsperiode beslaat 8 jaar. Voor de periode 2026 – 2030 zijn voor het integraal huisvestingsplan voorgezet onderwijs kredieten nodig voor in totaal € 139,5 miljoen (€ 6,4 miljoen in 2026, € 7,5 miljoen in 2027, € 35,4 miljoen in 2028, € 64,5 miljoen in 2029 en € 25,6 miljoen in 2030). De hieruit voortvloeiende kapitaallasten bedragen structureel € 130.000 in jaar 2027 oplopend tot ca. € 3.600.000 in 2030. In de begroting was hiermee al deels rekening gehouden met de stelpost voor vervangingsinvesteringen. De resterende benodigde kapitaallasten nemen we nu op in de begroting zodat we voldoende dekking hebben voor de totale kapitaallasten. Voor het beschikbaar stellen van het krediet (over de periode 2026-2030) leggen we een separaat voorstel aan de raad voor. We vragen nu wel een krediet aan voor de verduurzaming van het Johan de Witt Gymnasium voor een bedrag van € 5,4 miljoen. 5. Huisvesting VSO De Stroom Voor 2026 vragen we voor de uitbreiding van VSO De Stroom gevestigd te Reeweg Zuid een verhoging van het krediet aan van € 625.000.

Het Schoolbestuur SPON heeft voor VSO De Stroom uitbreiding in de voorziening onderwijshuisvesting toegekend gekregen. VSO De Stroom heeft een

structurele toename van het aantal leerlingen, waardoor er een capaciteitsvraagstuk is en een wachtlijst is ontstaan. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten bedragen structureel € 70.000 vanaf 2027. Indexaties 6. Indexaties uitgaven en inkomsten De bedragen voor indexaties op uitgaven en inkomsten zijn opgesplitst naar de programma's. Dit geeft inzicht de kostenstijgingen in ieder programma, c.q. wat er vanuit het programma aan extra inkomsten wordt gegenereerd door indexatie. Voorts laten we de centrale stelpost die betrekking heeft op deze indexatie voor 2026 vrijvallen ter dekking van deze prijsstijgingen.

Ombuigingen 8. Inwonerbijdrage Dienst Gezondheid & Jeugd afschaffen Voor de wettelijke taken van de Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J) stellen we, naast rijksmiddelen, geen extra middelen via een inwonerbijdrage beschikbaar. De DG&J ontving deze middelen namelijk omdat ze niet voldoende geld kreeg van het Rijk voor de uitvoering van de wettelijke taken. De afgelopen jaren bleef echter steeds budget over op deze taak, daarom passen we het budget aan. Het gaat hier om onderwijs-gerelateerde taken, zoals het Doorstroompunt (RMC) en het Regionaal Programma Voortijdig Schoolverlaten (VSV). Het afschaffen van de inwonersbijdrage betekent niet dat de inzet om VSV en jeugdwerkloosheid te voorkomen in het gedrang komt. Door de wet school naar duurzaam werk komt hier aanvullende regionale financiering voor. 9. Veilen gronden gerelateerd aan schaarse rechten We gaan meer inkomsten genereren door het veilen van grond, gerelateerd aan mogelijke schaarse rechten. Denk hierbij aan brandstofverkooppunten waaronder bijvoorbeeld ook commerciële snellaadpunten. Hiervoor is het belangrijk om te inventariseren welke gronden hiervoor in aanmerking komen en aan welke schaarse rechten we dit kunnen relateren. De financiële onderbouwing en organisatorische inzet wordt daarmee nog verder uitgewerkt. 10.

Economie – bijdrage Stichting DEAL We richten de geldstromen voor economische acquisitie en promotie anders in. Sinds 2014 worden deze activiteiten voor de Drechtsteden-gemeenten georganiseerd via de acquisitie- en promotieorganisatie Stichting DEAL. De oprichting is destijds ingegeven om met elkaar meer slagkracht te organiseren als het gaat om het acquireren van bedrijven van buiten de Drechtsteden en het daarvoor promoten van de regio. DEAL ontvangt daarvoor – buiten de regionale inwonerbijdrage om - vanuit de gemeente Dordrecht een exploitatiebijdrage van € 120.000 (met jaarlijkse indexering). Inmiddels zien we dat de door een inhaalslag die we als regio hebben gemaakt als het gaat om banenontwikkeling (in aantallen), maar bovenal een wijziging van opgaven (meer sturing op kwaliteit van banen en clusterversterking op de maritieme terreinen) ook de behoefte aan acquisitie en economische promotie op inhoud is gewijzigd. Vanuit het Rijk en Europa is veel meer aandacht gekomen voor thema's als strategische autonomie, het behoud en de versterking van de (maritieme) maakindustrie en innovatiebevordering & energietransitie.

Dit brengt nieuwe, grootschalige, geldstromen met zich mee waar we als regio in de uitvoering van projecten en programma's met nadrukkelijk ook een maatschappelijk belang (zoals bijvoorbeeld verduurzaming van de binnenvaart gericht op terugdringen emissies, maar ook combinaties met het regionaal

beroepsonderwijs) van kunnen profiteren. Om dit te kunnen doen, is wel een andere aanpak nodig. Een aanpak die minder overheid gedreven is en veel meer wordt ingezet vanuit gezamenlijke agendavoering en co-creatie met regionaal (georganiseerd) bedrijfsleven en onderwijs, waarbij ook deze partijen zelf meedelen in de feitelijke investeringen die gedaan moeten worden. Om naar het voorbeeld van de brainport Eindhoven in deze opzet te slagen en de aanpak te structureren en te borgen, wordt een kleine maar wendbare organisatie (werknaam: BV Smart Delta & Partners) in de benen gezet. Deze organisatie kan - weliswaar met minder inbreng van gemeentelijke exploitatiemiddelen, maar wel met meer eigenaarschap vanuit het regionaal bedrijfsleven - meer impact maken naar projecten en investeringen die uiteindelijk ook bijdragen aan economische structuurversterking van de regio als geheel. Hierdoor kunnen geldstromen anders worden gericht: meer op specifieke projecten met bijbehorende financiering en minder op het generieke budget. 11. Bibliotheek – versoberen dienstverlening We wensen geen vestiging te sluiten vanwege de belangrijke functies van de bibliotheek in wijken. We kiezen ervoor de bezuiniging te realiseren door versobering van de dienstverlening van de bibliotheek, aangepaste programmering en/of bezuiniging op taken die de bibliotheek uitvoert in opdracht van de gemeente.

Voor de keuze van maatregelen is nader onderzoek nodig in overleg met de bibliotheek. We gaan daarom uit van een taakstellende bezuiniging die nader wordt ingevuld met maatregelen.

Bouwend en Bereikbaar Dordrecht

Dertien activiteiten van het programma Bouwend en Bereikbaar Dordrecht zoals opgenomen in de Begroting 2025 liggen op schema. Onderstaand lichten we twee beleidsafwijkingen toe. We maken woningbouw mogelijk door gronduitgifte, gebiedsontwikkeling, omgevingsplannen (vervangt de bestemmingsplannen) en begeleiden van initiatieven. Het bestemmingsplan van de eerste fase Maasterras is eind 2024 niet ter besluitvorming aangeboden. Dit staat nu gepland voor het tweede kwartaal 2025. We brengen een Ontwikkelstrategie voor Dordrecht tot stand. Als uitwerking van de Omgevingsvisie 2.0 stellen we een ontwikkelstrategie op. Deze dient als gedetailleerdere leidraad voor de ontwikkeling van de stad. Afronding van de Ontwikkelstrategie vindt plaats in 2026.

Financiële ontwikkelingen Bedragen x € 1.000

Programma 6 Bouwend & Bereikbaar Dordrecht

2025

2026

2027

2028

2029

saldo

Ontwikkelingen met effect op financieel perspectief 1.

Parkeren

-875

Achterom

-1.545

3a.

Achterom - voorbereiding renovatie (535K 2025)

-25

3b.

dekking Achterom uit huuropbrengsten externe gebruikers

Maasterras fase 1 (1.000K '25, 2.000K '26 t/m '28, 7.400K '29)

-20

-60

-100

-140

-148

Indexaties Indexaties uitgaven

-215

-210

Indexaties inkomsten

280

285

320

Investeringen (kapitaallasten)

Administratief neutrale ontwikkelingen 6.

Totaal administratief neutrale ontwikkelingen

Leges tijdelijke verkeersmaatregelen

250

Bijdragen ontwikkelaars

150

300

Bestaande woningen splitsen

10.

Ombuiging Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst ZHZ

500

-1.245

100

235

460

462

Ombuigingen

Wijziging saldo programma -/- betreft een nadeel'

Ontwikkelingen met effect op financieel perspectief 1. Parkeren De lasten zijn vanaf 2026 € 875.000 structureel hoger vanwege het uitgangspunt dat de parkeerexploitatie een gesloten systeem is. In het raadsvoorstel parkeertarieven is daarom het stoppen met afdragen aan de exploitatie als “knop” aangewezen om de totale ambitie rond parkeergarages betaalbaarder te maken. Verder zal daarbij nog onderzocht worden of dan ook echt alle gemeentelijke straatparkeerkosten aan de businesscase worden toegerekend. 2. Achterom Het gemeentelijk vastgoed Achterom 103-121 is verouderd, staat leeg en kan in de huidige staat niet toekomstbestendig verhuurd worden. Deze locatie zal derhalve worden gerenoveerd, verduurzaamd en herontwikkeld. De renovatie van het kantoorgebouw etc. van eerdere investeringen in het gebouw, zoals de klimaatinstallaties, die niet langer benut kunnen worden op

moment van renovatie maar nog niet volledig zijn afgeschreven. De totale afboeking bedraagt eenmalig € 1.545.000. Gelijktijdig met deze renovatie wordt gekeken naar de ontwikkelmogelijkheden voor het Paviljoen, welk aan de voorzijde van het kantoorgebouw ligt. Momenteel is een ontwikkelplan in voorbereiding waarbij wordt onderzocht hoe de exploitatie van dit deel van het gebouw vormgegeven zal worden. Er zit tijdsdruk op deze renovatie en herontwikkeling omdat besloten is om de backoffice activiteiten van de GR Sociaal in het Achterom onder te brengen en dit rond dezelfde periode als de inhuizing van het Dordthuis dient te gebeuren. Rondom de inhuizing van de GR Sociaal in Dordthuis speelt een BTW vraagstuk. Door alleen de frontoffice van GR Sociaal in het Dordthuis te vestigen kan de BTW afdracht en daarmee de financiële impact hiervan worden verlaagd. De ontwikkelmogelijkheden en ligging van het Achterom waren doorslaggevend om de backoffice activiteiten hier onder te gaan brengen. De oorspronkelijk beoogde backoffice vierkante meters in het Dordthuis kunnen (tegen dezelfde huisvestingskosten) worden ingevuld door de servicegemeente activiteiten die nu nog vanuit de locatie Noordendijk plaatsvinden. Voor die locatie is een onderzoek gestart naar herontwikkelingsscenario’s. Investeringen 3.

Achterom - voorbereidingskrediet renovatie en dekking Voor de ontwikkeling Achterom vragen we tegelijkertijd een voorbereidingskrediet aan voor een nadere uitwerking en optimalisering van de huidige renovatieplannen van € 535.000. Het voorbereidingskrediet is onderdeel van de exploitatie. De kapitaallasten van dit krediet verwerken we in de verhuursom en zijn daarmee afgedekt. 4. Maasterras fase 1 Als onderdeel van het programma Stadsas Dordrecht vormt het Maasterras een grote stap in het versterken van de stad door het toevoegen van ruim 2.000 woningen. Door het toevoegen van woningen en daarmee inwoners draagt de ontwikkeling ook bij aan een beter draagvlak voor de bestaande voorzieningen in de stad. Dit draagvlak uit zich ook in toekomstige hogere gemeentelijke inkomsten die nog niet in de begroting zijn verwerkt. Binnen de businesscase van het Maasterras is een aantal investeringen opgenomen die ten goede komen aan heel de stad. Dit betreft een rioolgemaal inclusief bergbezinkbassin, de tunnel in deelgebied M1 en de nieuwe aanlanding van de brug. Voor de tunnel en het gemaal is in 2029 een voorbereidingskrediet opgenomen van € 0,6 miljoen. Zodra er meer duidelijk is over de gemeentelijke kosten voor het gemaal en de tunnel worden de betreffende kredieten in volledigheid voor de uitvoering aangevraagd.

De totale kapitaallasten voor de investeringen in Maasterras fase 1 lopen op tot structureel € 1,26 miljoen. Het bedrag aan rentelasten wat nu is opgenomen in de programmatabel maakt onderdeel uit van deze kapitaallast van € 1,26 miljoen. Voor meer achtergrond over deze bedragen verwijzen wij u naar het raadsvoorstel omtrent vaststelling bestemmingsplan en grondexploitatie Maasterras fase 1. De bijbehorende rentelasten bedragen in 2025 € 20.000 en lopen daarna op tot € 148.000 in 2029. De dekking van deze rentelasten vindt plaats vanuit toekomstige groei van de stad (zie hiervoor de stelpost Groei van de Stad uitgaven op programma Bestuurlijk en Ondersteunend). Vooruitlopend op deze kapitaallasten vragen we een krediet aan voor de voorbereiding en cofinanciering voor de verkorte aanlanding ter grootte van in totaal € 13,8 miljoen en € 0,6 miljoen voorbereidingskosten voor het gemaal en de tunnel.

Indexaties 4. Indexaties uitgaven en inkomsten De bedragen voor indexaties op uitgaven en inkomsten zijn opgesplitst naar de programma's. Dit geeft inzicht de kostenstijgingen in ieder programma, c.q. wat er vanuit het programma aan extra inkomsten wordt gegenereerd door indexatie. Voorts laten we de centrale stelpost die betrekking heeft op deze indexatie voor 2026 vrijvallen ter dekking van deze prijsstijgingen.

Administratief neutrale ontwikkelingen 5. Totaal administratief neutrale ontwikkelingen Neutrale ontwikkelingen (enkel effect tussen en/of binnen programma's) zijn apart inzichtelijk gemaakt. Budget neutrale wijzigingen leiden op totaal begrotingsniveau per saldo niet tot resultaatafwijkingen op de baten of lasten. Voor saldo neutrale ontwikkelingen waar een reserve mee gemoeid is, is in het raadsvoorstel een beslispunt opgenomen. Ook is hiervoor een bijlage bij deze perspectiefnota opgenomen (bijlage 6).

Ombuigingen 7. Leges tijdelijke verkeersmaatregelen We heffen weer leges voor Tijdelijke VerkeersMaatregelen (TVM). In coronatijd is deze vorm van leges afgeschaft. Het gaat om ongeveer 1.200 aanvragen per jaar. Van de 1.200 aanvragen, worden er ongeveer 520 omgezet in verleende ‘vergunningen’. Daarnaast zijn er 240 meldingen verwerkt. 8. Bijdragen ontwikkelaars We zetten in op het verhalen van alle kosten bij ontwikkelaars. Bij ontwikkelingen door derden zetten wij ons als gemeente in. Volgens de wet moet de gemeente deze kosten via een anterieure overeenkomst verhalen op de initiatiefnemer. In de uitwerking van dit kostenverhaal is de gemeente tot op heden "gastvrij" geweest, met als gevolg dat de gemeente een deel van de kosten niet verhaalt. Momenteel wordt vaak één bedrag afgesproken, terwijl processen meestal lang doorlopen met verschillende aanpassingen gedurende het proces. Om tot een volledige dekking van onze inzet te komen, is het nodig om zo snel mogelijk na de eerste screening van een derdenontwikkeling tot een intentieovereenkomst met bijbehorende betaling te komen. Daarna volgt de anterieure overeenkomst. Op het moment dat plannen gedurende dit proces gewijzigd worden, worden kosten van de gemeente doorberekend aan initiatiefnemer. 9.

Bestaande woningen splitsen In de huisvestingsverordening, die door het college is voorgesteld aan de raad (besluitvorming naar verwachting in juni 2025), zijn enkele versoepelingen opgenomen voor woningsplitsing. Om de kwaliteit van de woningvoorraad te kunnen behouden en de kwaliteit van de leefomgeving te kunnen waarborgen gaat dit alleen om specifieke situaties; bijvoorbeeld woningen waar de eigenaar zelf blijft wonen. De verwachting is dat dit om een beperkt aantal woningen (20) per jaar zal gaan. Bij ongeveer de helft van de gevallen zorgt dit voor extra inwoners, en dus extra rijksinkomsten. 10. Ombuiging Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid Bij de GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (hierna: OZHZ) is de uitvoering van een aantal wettelijke taken van de gemeente belegd. Tegenover een deel van de werkzaamheden van OZHZ staan legesinkomsten. Niet alle werkzaamheden van OZHZ zijn kostendekkend vanuit de legesinkomsten. Momenteel zetten we in op een zestal zoekrichtingen: 1.

Legestarieven APV-taken verhogen Er is ruimte om de legestarieven voor de werkzaamheden ten behoeve van de APV-taken te verhogen, waarmee deze op het niveau van vergelijkbare gemeenten komen. Bij de uitwerking hiervan bekijken we de samenhang met overige doorgevoerde ombuigingsmaatregelen, om stapeling bij sectoren te beperken.

Onderzoek naar deregulering Als gemeente stellen wij de regels vast in het omgevingsplan en bepalen we welke bouwactiviteiten vergunningplichtig zijn. Wanneer meer activiteiten vergunningsvrij kunnen plaatsvinden of een versimpeling van regels wordt doorgevoerd, nemen de kosten van toetsing af. Stimuleren van vergunningsvrij verbouwen In de kleine bouwaanvragen in met name woongebieden zitten regelmatig zaken die net niet vergunningsvrij zijn. En het zijn juist nu juist deze kleine aanvragen waar we verlies op maken. We verkennen hoe we hierin zodanig kunnen sturen dat meer activiteiten vergunningsvrij zijn. Beperken juridische toets en inzet Samen met OZHZ bezien we hoe we de risicobeheersing rondom buitenplanse activiteiten kunnen optimaliseren. Zakelijker omgaan met initiatieven We brengen op dit moment geen kosten in rekening voor de toetsing van initiatieven. We verkennen of we dit wat zakelijker kunnen aanpakken en of er mogelijkheden zijn hier kosten voor in rekening te brengen. Uitvoeringskosten bij nieuw en aangepast beleid Bij keuzes rondom nieuw beleid brengen we scherper in beeld welke consequenties er in de uitvoering aan verbonden zijn. Hierdoor werken we aan kostenbeperking.

Financiën van Dordrecht

Financiële ontwikkelingen Bedragen x € 1.000

Financiën van Dordrecht

2025

2026

2027

2028

2029

saldo

-105

Ontwikkelingen met effect op financieel perspectief 1a.

Decembercirculaire 2024

4.390

2.080

-680

-410

1b.

Regionale middelen 2024 uit Decembercirculaire 2024

512

1c.

dekking uit Algemene reserve

-512

2a.

Facilitair management organisatie Dordthuis

-950

-930

-1.190

Stedin dividend

-720

-2.090

Hogere opbrengst OZB

650

1.000

Renteresultaat

1.540

1.980

1.400

1.100

600

Effect Voorjaarsnota Rijk

4.900

13.700

6.900

7.450

Dividend Breedband Groep

Logiesheffing lagere inkomsten

Mobiliteitskaart/app en Vervoersregeling

10.

Fuwa Bedrijfsvoering Drechtsteden

11.

Eigen risicodrager WW

12.

Renovatie toren Grote Kerk (pm vanaf 2026) Verhuurexploitatie Achterom 103-121

-600

-400

-300

-200

-100

-235

-210

-200

-490

-100

14a. Vrijval reserve GRD-transitie

-3.800

14b. storting in Algemene Reserve

3.800

15a. Vrijval bestemmingsreserves

-965

15b. storting in Algemene Reserve

965

16a. Herbestemmen reserve Viersprong

-462

16b. Storting reserve Dagrecreatieterrein

462

13.

17.

1.415

18a. Implementatie Ombuigingen

-350

-250

-150

18b. dekking reserve Op weg naar ombuigingen

350

250

150

125

Hogere uitkering GF - vertraging inkomensafh. bijdrage WMO

19.

Precarioheffing

20.

Verhoging OZB-tarieven

21.

Onderuitputting BTW-compensatiefonds

22.

490

980

1.470

1.750

1.750 -1.750

Afbouw reserve Afschrijving

-1.750

23a. Aanvullen Reserve Grondbedrijf

-47.500

23b. Dekking vrijval reserve Afschrijving

43.750

24.

Aanvullen weerstandsratio naar 1,0 (storting in RG)

-2.485

-1.620

-3.420

25.

Inzet reserve Op weg naar ombuigingen

3.550

-50

Investeringen (kapitaallasten) 26.

Onderhoudsingrepen cyclus > 20 jr (1.240K 2026-2029)

-30

27.

Renovatie Kunstmin (300K 2026, 100K 2027)

-10

-20

28.

Renovatie Energiehuis

-40

-210

29.

Vrijval stelpost kapitaallasten vervangingsinvesteringen

30.

Stelpost onderuitputting kapitaallasten

31.

330

800

630

1.500

1.000

Indexaties uitgaven

-2.750

Indexaties inkomsten

2.265

1.355

1.695

1.635

Indexaties

Administratief neutrale ontwikkelingen 32.

Totaal administratief neutrale ontwikkelingen

Bedragen x € 1.000

Financiën van Dordrecht

2025

2026

2027

2028

2029

saldo

Ombuigingen Maatregelen Programma 33.

Beheer en gebruik vastgoed

34.

Anders exploiteren toren Grote Kerk

35.

Verhuur en beheer woonwagenlocaties bij externe partij

36.

Kostendekkendheid vastgoed

100

37.

Stadsherstelfonds

150

Programmaoverstijgende maatregelen 38.

Organisatie

100

250

750

1.000

39.

Leges kostendekkend maken

125

40.

Specifieke Uitkeringen en personeelsbudget

250

500

41.

Ombuigen extra inkomsten

200

42.

Personeelskosten onder programma's en taken

110

215

43.

Actief inzetten op lobby en subsidies

300

44.

Niet toepassen gem. indexering voor subsidies in het jaar 2026

900

4.995

18.800

13.295

14.315

11.795

Wijziging saldo programma -/- betreft een nadeel'

Ontwikkelingen met effect op financieel perspectief 1. Decembercirculaire 2024 De baten zijn € 4,4 miljoen hoger dan begroot in 2025. In de jaren 2026-2029 zijn de effecten tussen € 0,1 miljoen negatief tot € 2,1 miljoen positief. In de raadsinformatie Decembercirculaire 2024 lichten we dit nader toe. In de Decembercirculaire heeft het Rijk gelden ter beschikking gesteld voor de Regionale Energie Strategieën en voor Dordt West voor een totaalbedrag van € 512.000. Deze gelden zijn conform de besluitvorming van de Bestuursrapportage 2024 in de Algemene Reserve gestort. Omdat de uitgaven in 2025 plaatsvinden, onttrekken we deze gelden in 2025 weer uit de Algemene Reserve. 2. Facilitaire managementorganisatie De lasten zijn vanaf 2025 structureel hoger dan begroot voor het opzetten van een Facilitaire Management Organisatie voor de gemeente Dordrecht. Voor 2025 is gerekend met € 950.000 oplopend naar € 1.190.000 vanaf het jaar 2027. De gemeente Dordrecht loopt al enige jaren risico’s op het doelmatig en rechtmatig inzetten van middelen en diensten ten behoeve van het faciliteren en huisvesten van haar (ambtelijke & bestuurlijke) organisatie.

Uit eerder (intern) onderzoek blijkt dat de sturing, regie en control op de facilitaire exploitatie van huisvestingdiensten, contracten en middelen beperkt is en dat de organisatie en de regievoering is versnipperd over verschillende clusters en afdelingen binnen de gemeente Dordrecht en de Servicegemeente Drechtsteden. Op basis van het interne onderzoek is een opdrachtdefinitie Facilitaire Management Organisatie (FMO) geformuleerd waarop de inrichting van de facilitaire ketenorganisatie voor de gemeente Dordrecht voor de langere termijn wordt bestendigd. Door een extern adviesbureau is - op basis van de opdrachtdefinitie - een advies opgesteld, welke is vastgesteld door zowel het bestuur als het concern. Het vastgestelde advies is in deze nota verwerkt. Eind tweede kwartaal 2026 beoogt de gemeente Dordrecht met 4 partners het nieuwe Dordthuis te betrekken. De gemeente is gebouweigenaar en zal voor de partners optreden als verhuurder en als leverancier van de dienstverlening voor een volledig gefaciliteerde werkplekomgeving en publiek toegankelijke zone. Dit maakt de gemeente verantwoordelijk voor de gebouw-gebonden dienstverlening en aanvullende dienstverlening zoals beveiliging, horeca, schoonmaak, ontvangst en infrastructurele ICT-services. De ingebruikname van het Dordthuis stelt daarmee nieuwe vragen aan de organisatie van - en regie op de facilitaire dienstverlening.

Een deel van deze FMO kosten belasten we via de gebruiksovereenkomsten met partners voor het Dordthuis door. Deze baten zijn in mindering gebracht op de bedragen van deze ontwikkeling.

3. Stedin dividend De baten van Stedin zijn structureel lager dan begroot. Voor 2025 verwachten we € 720.000 minder dividend en vanaf 2026 € 2.090.000 minder. We passen jaarlijks de dividendverwachting aan op basis van informatie van de onderneming, aangevuld met cijferinterpretatie van de aandeelhouderscommissie. De prijsafspraken voor de nieuwe reguleringsperiode worden eind 2026 bekend. De insteek is betaalbaarheid van tarieven op langere termijn. Dit kan effect hebben op de winstuitkering. Het dividend wordt immers mede opgebracht via de tarieven. Daarom verlagen we de dividendraming vanaf 2026 met € 2 miljoen naar € 6 miljoen per jaar. Voor 2025 rekenen we op € 4,3 miljoen dividenduitkering. 4. Hogere opbrengst OZB Jaarlijks zien we bij de jaarrekening dat meer OZB wordt opgehaald dan waar we bij de begroting vanuit gaan. Dit houdt verband met achterstand in taxaties en/of hogere taxatiewaarden van in aanbouw zijnde onroerende zaken. Dit is aanleiding geweest om Gemeentebelastingen Drechtsteden (GBD) te vragen dit nader te analyseren en te kijken of een hoger bedrag ramen bij de begroting mogelijk is. Deze analyse is begin mei door de GBD afgerond. Aangegeven is dat de geraamde OZB-opbrengst voor 2025 met € 650.000 en vanaf 2026 structureel met € 1 miljoen verhoogd kan worden, zonder daarvoor het tarief voor de belasting extra te verhogen.

Dit heeft dus geen effect op de woonlasten. Tegelijkertijd is een plan in uitvoering om de achterstanden bij de taxaties verder in te lopen. 5. Renteresultaat De rentebaten zijn voor het jaar 2025 € 1.540.000 hoger dan begroot en vanaf 2026 € 1.980.000 hoger dan begroot met een aflopend effect naar € 600.000 in 2029. Dit komt doordat het uitgavenpatroon op diverse projectbudgetten lager is dan bij de Begroting 2025 werd verwacht. We kunnen hierdoor langer profiteren van de opbrengst van de verkoop van Eneco aandelen en bevoorschotting vanuit subsidies. Het banksaldo blijft hierdoor dus hoger wat leidt tot hogere rentebaten. 6. Effect Voorjaarsnota Rijk Het Rijk heeft in de Voorjaarsnota aangegeven gemeenten te gaan compenseren voor gestegen kosten in de jeugdzorg en de forse bezuiniging vanuit de hervormingsagenda jeugd (HAJ). De compensatie is: Structureel zo’n € 3,5 miljoen per jaar voor bestaande tekorten in de jeugdzorg. Dit bedrag is gebaseerd op 50% van de landelijke tekorten (cie van Ark). Omdat gemeenten ook te weinig hebben gedaan om de tekorten op te lossen en de HAJ uit te voeren, wordt slechts de helft van het tekort gecompenseerd; Structureel zo’n € 7 miljoen per jaar als gevolg van een hogere uitkeringsfactor gemeentefonds. De belangrijkste reden hiervoor is het herstellen van het accres, dat door de korting HAJ te laag is geweest.

Het Rijk geeft nu alsnog het gemiste accres terug. Hiernaast zitten er nog enkele kleinere effecten in de uitkeringsfactor; Voor 2026 en 2027 wordt incidenteel het resterende bedrag van de taakstelling HAJ aan gemeenten teruggegeven. Voor Dordrecht is dat ongeveer € 3,5 miljoen per jaar. Hiermee is de korting HAJ tijdelijk geschrapt en hebben gemeenten in de jaren 2026 en 2027 de gekorte begrotingsruimte terug; Vanaf 2028 vervalt deze incidentele bijdrage én worden extra maatregelen ingevoerd. Er wordt een eigen bijdrage in de jeugdzorg ingevoerd en de trajectduur wordt verkort, wat samen € 2,5 miljoen per jaar moet opleveren. Wij gaan ervan uit dat dit leidt tot een daadwerkelijke daling van de kosten en dus een neutraal effect heeft op de Dordtse Begroting. Het is een verantwoordelijkheid van het Rijk die de Wet moet aanpassen. Mocht dit niet (tijdig) lukken gaan wij ervan uit dat het Rijk deze korting alsnog terugdraait. Daarnaast indexeert het Rijk de oorspronkelijke taakstelling van de HAJ naar prijspeil 2028, waardoor de taakstelling met € 3,5 miljoen per jaar toeneemt. Het uiteindelijke effect van de Voorjaarsnota Rijk bedraagt in 2025 € 4,9 miljoen, in 2026 en 2027 € 13,7 miljoen, in 2028 € 6,9 miljoen en in 2029 en verder € 7,45 miljoen.

7. Dividend Breedband Groep De dividendbaten zijn vanaf 2025 voor € 40.000 als structurele inkomst opgenomen. Gezien de bedrijfsresultaten en de conservatieve financiering van de onderneming verwachten wij echter dat een hogere afdracht mogelijk én verantwoord is. Dit vergt echter nog besluitvorming over het dividendbeleid, tezamen met de andere certificaathouders en de onderneming; reden waarom deze nu nog niet in de raming wordt opgenomen en we de raming baseren op historische gegevens. 8. Logiesheffing lagere inkomsten De baten zijn voor 2025 € 600.000 aflopend tot € 100.000 in 2029 lager dan begroot, omdat de inkomsten in werkelijkheid lager uitvallen dan de eerdere inschattingen. In de Kadernota 2024 is de begroting van de logiesheffing aangepast vanwege een tariefsverhoging maar ook de verwachting van een stijging van het aantal overnachtingen, door groei van het aantal hotelkamers in de stad. Echter blijkt dat de groei van het aantal overnachtingen niet plaatsvindt doordat bij Europarcs een deel van het park gebruikt wordt voor bewoning, de effecten van de verbouwingen van hotel van der Valk en Bastion hotel pas vanaf 2025 zichtbaar gaan worden en in het Postillion hotel asielzoekers gehuisvest zijn waardoor er minder kamers voor overnachtingen beschikbaar zijn. Het nieuwe hotel aan het Vrieseplein geeft pas vanaf 2027 inkomsten uit logiesheffing. 9.

Mobiliteitskaart/app en vervoersregeling De lasten zijn vanaf 2026 door de invoering van de mobiliteitskaart/app en de nieuwe moderne vervoersregeling voor gemeente Dordrecht € 235.000 hoger dan begroot. Met de mobiliteitskaart/app reizen medewerkers flexibel en maken hierdoor eenvoudig gebruik verschillende vervoersmiddelen. Dit moderniseert de vervoersregeling, stimuleert duurzame mobiliteit en voldoet aan de CO₂-rapportageverplichting. De nieuwe vervoersregeling biedt vergoedingen voor woon-werkverkeer, met verschillende tarieven voor emissie-loze tweewielers, auto's en openbaar vervoer. Een compensatieregeling is ingesteld voor medewerkers die financieel nadeel ervaren. De bijstelling bevat een mogelijke stijging van de OV-kosten en incidentele kosten gedurende drie jaar voor een compensatieregeling naar aanleiding van een regionaal besluit uit 2022. Ook de vakbonden hebben expliciet aangegeven niet akkoord te gaan met de nieuwe vervoersregeling zonder de voorgestelde kilometervergoeding en compensatieregeling. 10. Functiewaardering bedrijfsvoering Drechtsteden De lasten zijn vanaf 2025 door herwaardering van functies structureel € 210.000 hoger dan begroot. 11.

Eigen risicodrager Werkloosheidswet (WW) De lasten zijn vanaf 2025 structureel € 200.000 hoger dan begroot, omdat de ingeboekte bezuiniging op het budget voor het eigen risicodragerschap van de WW niet haalbaar blijkt te zijn. Als gemeente zijn we verplicht om de effecten van de werkloosheidwet aan het UWV te vergoeden omdat wij eigen risicodrager zijn voor de WW (ERD-WW). Het beschikbare budget is voor 2025 verlaagd in verband met de verwachting dat het aantal ontslagenen met WW-rechten zouden afnemen. Ondanks inspanningen om medewerkers te behouden, blijkt het risico op uitstroom naar de WW zich voor te doen, waardoor hogere lasten onvermijdelijk zijn. 12. Renovatie toren Grote Kerk De lasten zijn in 2025 incidenteel € 490.000 hoger dan begroot, omdat er met het oog op een mogelijke renovatie onderzoek moet worden gedaan aan de Grote Kerktoren en er in het kader van de veiligheid een steiger moet worden geplaatst. Er wordt een plan van aanpak opgesteld, met hierin opgenomen een restauratieplan tot en met aanvraag van de benodigde vergunningen. De steiger is te zijner tijd ook geschikt om uit te breiden ten behoeve van uitvoering van de mogelijke renovatiewerkzaamheden. 13.

Verhuurexploitatie Achterom 103-121 Het verhuurresultaat in 2025 en 2026 van Achterom 103 – 121 is € 100.000 lager dan begroot omdat het gebouw in 2025 grotendeels leegstaat in afwachting op de grootschalige renovatie van het gebouw.

14. Vrijval reserve Drechtsteden In het raadsbesluit "Verdere uitwerkingsafspraken Service Gemeente Dordrecht" van 22 juni 2021 is besloten dat er een bestemmingsreserve van € 3,8 miljoen gevormd zou worden voor de GRD transitiekosten. In de jaren 2022 t/m 2025 zou deze reserve weer aangevuld worden uit het te verwachten efficiency-voordeel op bestaande GRD Governance budgetten. Inmiddels is, door deze besparingen, de reserve weer terug op het beginniveau van € 3,8 miljoen. Daarom storten we in 2025, conform afspraak in dat raadsbesluit, de bestemmingsreserve weer terugstorten in de Algemene Reserve. 15. Vrijval bestemmingsreserves Reserve Westelijke Dordtse Oever Voor wat betreft het project Westelijke Dordtse Oever Project geldt dat dit efficiënter kan worden uitgevoerd met de bestaande dekkingsmogelijkheden vanuit de verschillende programma's en lijnorganisatie. Het restant uit de reserve valt daarom vrij voor een bedrag van € 100.000. Reserve Bovenwijkse voorzieningen Systematiek achter deze reserve is niet langer van toepassing, de resterende middelen uit de reserve vallen daarom vrij voor een bedrag van € 495.668. Reserve Beleidswensen De projecten als gevolg van beleidswensen gedekt uit deze reserve zijn in 2023 afgerond. Restant uit de reserve van € 177.563 valt daarom vrij. SI Hofkwartier Werkzaamheden gedekt vanuit deze reserve voor de cultuurnota zijn afgerond.

Restant uit de reserve valt daarom vrij voor een bedrag van € 61.440. SI VRI's: doorstroming openbaar vervoer Werkzaamheden voor optimalisering van de doorstroming van het Openbaar Vervoer bij met name Laan der VN zijn afgerond. Restant uit de reserve valt daarom vrij voor een bedrag van € 130.228. Volgens bestendige lijn is het voorstel de vrijval van deze bestemmingsreserves toe te voegen aan de Algemene Reserve. 16. Herbestemmen reserve Viersprong Het project Viersprong is al in 2023 afgerond, de resterende middelen van € 462.347 willen we gebruiken voor het dagrecreatieterrein. In de perspectiefnota 2025 is € 2 miljoen opgenomen voor de aanleg van het Dagrecreatieterrein. Er is meer geld nodig, maar vanwege financiële situatie kiezen we voor een meerjarig gefaseerde aanleg. Om de eerste fase van de aanleg van het Dagrecreatieterrein zo ver mogelijk te brengen, stellen wij voor om de vrijvallende middelen van de reserve Viersprong te storten in de nieuwe reserve voor het Dagrecreatieterrein (bedoeld voor de aanleg van een Dagrecreatieterrein aan de Zuidendijk (gebied "Bovenhoek")). De Viersprong maakt evenals het Dagrecreatieterrein onderdeel uit van het gebied Nieuwe Dordtse Biesbosch, waarmee het geld binnen het gebied een alternatieve aanwending krijgt. 17. Hogere uitkering gemeentefonds i.v.m.

vertraging invoering inkomensafhankelijke bijdrage WMO De baten zijn incidenteel € 1.415.000 hoger dan begroot in 2026, omdat op basis van de voorjaarsnota van het Rijk, de eerder ingevoerde korting voor de inkomensafhankelijke WMObijdrage, wordt opgeschoven naar 2027 (extra baten € 1.415.000 in 2026). 18. Implementatie ombuigingen De lasten zijn in 2026 voor € 350.000, in 2027 voor € 250.000 en in 2028 voor €150.000 hoger dan begroot. Met het implementeren van de mogelijk bezuinigingsmaatregelen in de organisatie en maatschappij gaan we de volgende fase van bezuinigen in. Ook dit vraagt om een goede procesbegeleiding en eventueel onderzoeksbudget. We stellen voor om dit te dekken uit de daarvoor bestemde reserve Op weg naar ombuigingen.

19. Precario De baten zijn vanaf 2025 structureel € 125.000 hoger dan begroot omdat de COVID-steunregelen voor de horeca met terrassen zijn vervallen. 20. Hogere tarieven OZB Als onderdeel van de invulling van de ombuigingsopgave wordt de onroerende zaakbelasting (OZB) vanaf 2027 stapsgewijs verhoogd. Jaarlijks gaat het om 1,33% bovenop de reguliere indexering. Hierdoor stijgt de OZB-opbrengt in 2029 dus met 4% bovenop de reguliere indexering. Voor 2027 betekent dit een extra OZB-opbrengst van € 490.000 oplopend tot € 1,47 miljoen extra in 2029. 21. Onderuitputting BTW Compensatiefonds (voor afbouw reserve Afschrijving) We nemen in de begroting de onderuitputting van het BTW Compensatiefonds (BCF) op. Wanneer dit fonds niet volledig wordt uitgenut, wordt het onbenutte deel (de zogenaamde onderuitputting) aan het einde van het jaar teruggeven aan gemeenten en provincies. Dit was de afgelopen jaren ook het geval. Het is toegestaan om in de begroting rekening te houden met deze onderuitputting. Voor Dordrecht kan gerekend worden op een vrijval van maximaal € 2,5 miljoen (teruggaaf 2024). Volledig opnemen is riskant, want de teruggaaf is afhankelijk van de uitnutting van het fonds en kan daardoor fluctueren. Daarom nemen we vanaf 2025 structureel 70% van de vrijval op in de begroting.

We willen deze onderuitputting gebruiken voor het afbouwen van de reserve Afschrijving waardoor we de kapitaallasten niet meer incidenteel dekken vanuit deze reserve maar structureel vanuit de exploitatie (zie hiervoor ontwikkeling 22). 22. Vervallen jaarlijkse inkomst reserve Afschrijving Voor de komende 25 jaar is in de reserve Afschrijving rekening gehouden met een jaarlijkse storting in de gemeentebegroting van € 8,5 miljoen ter dekking van bestaande kapitaallasten (o.a. het Energiehuis en de Sportboulevard). Door een deel van deze jaarlijkse storting (inkomst) structureel te vervangen door inzet van de onderuitputting BCF is een minder grote onttrekking en dus een minder grote reserve Afschrijving nodig. Uitgaande van een verlaging van de jaarlijkse storting met € 1,75 miljoen komt € 43,75 miljoen (= 25 x € 1,75 miljoen) vrij. 23. Aanvullen Reserve Grondbedrijf De start van een grootschalige nieuwe gebiedsontwikkeling (project Maasterras) brengt nieuwe risico’s met zich mee en vraagt derhalve om daar ook de Reserve Grondbedrijf op aan te passen. De risico's vanuit project Maasterras bedragen € 47,5 miljoen. We kunnen hiervoor dekking vinden door de Reserve Grondbedrijf met € 43,75 miljoen aan te vullen vanuit vrijval van de reserve Afschrijving.

Vrijval reserve Afschrijving Zoals in de inleiding van de perspectiefnota genoemd, nemen we de structurele onderuitputting van het BTW Compensatiefonds (inkomst) voor een deel op in de begroting en zetten we deze middelen structureel in ter vervanging van de jaarlijkse bijdrage uit de reserve Afschrijving. Onder het programma Financiën van Dordrecht geven we een uitvoerige uitleg van deze keuze die ons minder afhankelijk maakt van de inzet vanuit reserves. Door deze vrijkomende middelen uit de reserve Afschrijving (€ 43,75 miljoen) toe te voegen aan de Reserve Grondbedrijf, kunnen de risico’s van het project Maasterras voor een belangrijk deel worden afgedekt. Het risicoprofiel Maasterras bedraagt € 47,5 miljoen. Het restant van de risicoafdekking (€ 3,75 miljoen) vindt plaats vanuit de verwachte positieve resultaten van het begrotingssaldo 2025 t/m 2027. Zodra risico’s binnen het project Maasterras vervallen of een lagere inschatting krijgen, dan kunnen deze gereserveerde middelen anders worden ingezet. 24. Aanvullen ratio naar 1,0 (storting in RG i.v.m. risico's Grondbedrijf) De omvang van de Reserve Grondbedrijf bedraagt ultimo 2024 € 2,0 miljoen en is, zoals ook al bij de Begroting 2025 werd geconstateerd, op korte termijn kwetsbaar en niet op het niveau dat past bij de ontwikkelopgave die de stad heeft.

Derhalve willen wij de reserve de komende jaren meer in lijn brengen met het bijbehorende risicoprofiel van het Grondbedrijf. Een eerste stap hierin is om

het restant van de verwachte resultaten 2025 t/m 2027 ter hoogte van € 2,5 miljoen, € 1,6 miljoen en € 3,4 miljoen toe te voegen aan de Reserve Grondbedrijf. Omdat de Reserve Grondbedrijf samen met de Algemene Reserve van de stad de weerstandsratio bepalen, brengen we hiermee ook de weerstandsratio naar de minimaal vereiste waarde van 1,0. 25. Inzet reserve Op weg naar ombuigingen De ombuigingen die het college voorstelt zijn voldoende om het tekort in 2029 op te vangen. In 2028 resteert echter een tekort in het meerjarenperspectief van € 3,55 miljoen. Om dit tekort op te vangen, zetten we een deel van de bestemmingsreserve Op weg naar ombuigingen in die voor dit doel is ingesteld bij de vaststelling van de Begroting 2025. Het overige deel van deze reserve houden we beschikbaar om in te zetten voor de overige doelstellingen van deze reserve, indien dit nodig blijkt gedurende de komende jaren. Investeringen 26. Onderhoudsingrepen vastgoed cyclus > 20 jaar Voor het onderhoud van maatschappelijk vastgoed over de periode 2026 – 2029 vragen we een totaal krediet aan van € 1.240.000. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten bedragen structureel circa € 30.000 in 2027 oplopend tot € 60.000 vanaf 2030.

Bij het vaststellen van de vastgoednota 2016 - 2018 is besloten dat er niet meer gespaard wordt voor gebouwonderhoud met een onderhoudscyclus langer dan 20 jaar en een bedrag van meer dan € 15.000. In de periode 20262029 zijn meerdere van deze ingrepen gepland waaronder onderhoudswerkzaamheden aan onder andere liften, verlichting en/of luchtbehandelingskasten. 27. Renovatie Kunstmin Voor de periode 2026 – 2027 vragen we een verhoging van € 400.000 aan van het krediet klimaatinstallatie Kunstmin. Het bestaande krediet is onvoldoende in verband met de gevolgen van netcongestie (Stedin kan de capaciteit van de aansluiting niet verhogen). Hierdoor moet een andere, duurdere technische oplossing worden gekozen en loopt de planning uit. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten bedragen structureel € 20.000 vanaf 2028. 28. Renovatie Energiehuis Het Energiehuis is een gemeentelijk monument wat momenteel gebruikt wordt als cultuurcentrum. Het Energiehuis staat op een centrale plek in de gebiedsontwikkeling van het (sterk in ontwikkeling-zijnde) Wantij-West gebied en heeft de potentie om het middelpunt te gaan vormen van dit stadsdeel. Om deze potentie te benutten en een duurzame toekomst van het Energiehuis te borgen, is renovatie en verduurzaming van het pand nodig. De voorlopige inschatting van de investering bedraagt circa € 10 miljoen.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/1032/documents/41498