OUD Jaarstukken 2022 Dordrecht PDF.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2022 DORDRECHT
Inhoudsopgave Algemeen ......................................................................................................................... 4 Onvoorstelbare gebeurtenissen .......................................................................................... 4 Dashboard Agenda Dordrecht 2030..................................................................................... 5 Financieel resultaat in perspectief ....................................................................................... 8 Financiële positie ............................................................................................................. 14 College ........................................................................................................................... 17 Kerngegevens van de stad ................................................................................................ 18 Disclaimer ...................................................................................................................... 20 Programmaverantwoording ............................................................................................ 20 Leeswijzer programma's ...................................................................................................
20 Programma's .................................................................................................................. 21 Samenwerkend en Verbindend ....................................................................................... 21 Leefbaar en Veilig Dordrecht .......................................................................................... 35 Groen en Ruimtelijk Dordrecht ....................................................................................... 49 Sociaal en Zorgzaam Dordrecht ...................................................................................... 63 Lerend en Ondernemend Dordrecht ................................................................................. 77 Gezond en Levendig Dordrecht ....................................................................................... 94 Duurzaam en Innovatief Dordrecht ............................................................................... 104 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht ................................................................................ 116 Financiën van Dordrecht............................................................................................... 127 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................
127 Overhead................................................................................................................... 133 Vennootschapsbelasting .............................................................................................. 135 Onvoorzien ................................................................................................................ 136 Paragrafen ................................................................................................................... 137 Lokale heffingen ............................................................................................................ 137 Weerstandsvermogen en risicobeheersing......................................................................... 147 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................... 154 Financiering .................................................................................................................. 163 Organisatieontwikkeling en bedrijfsvoering ....................................................................... 169 Wet Open Overheid........................................................................................................ 177 Verbonden partijen ........................................................................................................
179 Grondbeleid .................................................................................................................. 199 Financiële verantwoording ........................................................................................... 203 Inleiding ....................................................................................................................... 203 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling ............................................................. 203 Balans en toelichting ...................................................................................................... 205 Financiële positie en toelichting ....................................................................................... 233
Jaarstukken 2022 Dordrecht
2
Verschillenanalyse programma's ...................................................................................... 239 Overzicht baten en lasten in de jaarrekening .................................................................. 240 Samenwerkend en Verbindend Dordrecht ...................................................................... 243 Leefbaar en Veilig Dordrecht ........................................................................................ 245 Groen en Ruimtelijk Dordrecht ..................................................................................... 246 Sociaal en Zorgzaam Dordrecht .................................................................................... 250 Lerend en Ondernemend Dordrecht ............................................................................... 254 Gezond en Levendig Dordrecht ..................................................................................... 257 Duurzaam en Innovatief Dordrecht ............................................................................... 260 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht ................................................................................ 261 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................
265 Overhead................................................................................................................... 268 Vennootschapsbelasting .............................................................................................. 270 Onvoorzien ................................................................................................................ 270 Projecten ...................................................................................................................... 271 SiSa-bijlage 2022 .......................................................................................................... 274 Controleverklaring van de accountant .............................................................................. 283 Bijlagen ........................................................................................................................ 283 Beleidsindicatoren ......................................................................................................... 283 Overzicht primitieve begroting en afwijkingen 2022 ........................................................... 287 Overzicht taakvelden ..................................................................................................... 290 Toelichting op de Staat van de reserves ...........................................................................
296 Investeringskredieten .................................................................................................... 300 Vereenvoudigde staat van gewaarborgde geldleningen ....................................................... 302 Overzicht EMU-saldo ...................................................................................................... 304 Aanbevelingen rekenkamercommissie .............................................................................. 304 Bestuurskosten ............................................................................................................. 305 Interbestuurlijk Toezicht (IBT) ........................................................................................ 305 Formele WNT-overzicht .................................................................................................. 309
Jaarstukken 2022 Dordrecht
3
Algemeen Onvoorstelbare gebeurtenissen In deze jaarstukken kijken we onder meer terug op een jaar van politieke wisselingen en onvoorstelbare gebeurtenissen. Dit laatste werd in de winter van 2022 duidelijk toen de samenleving nog vol in het teken stond van de naweeën van de corona pandemie, tot op 24 februari de inval van Rusland in Oekraïne plaatsvond. De gevolgen die dit voor Europa heeft, en ook de impact voor Dordrecht, bleek al snel in de maanden die volgden. Bijna 1.300 Oekraïners, die gevlucht zijn voor het oorlogsgeweld, hebben onderdak in onze stad gevonden. De hulp die veel Dordtenaren en organisaties hebben aangeboden, ook met onderdak in eigen huis, heeft veel vluchtelingen goed gedaan en laten zien dat we er voor elkaar zijn als dat nodig is. We hebben ook laten zien flexibel te zijn en prioriteiten snel te kunnen bijstellen, al heeft dit soms ook gevolgen gehad voor de uitvoering van gemeentelijk bestaand beleid. Maar wat moet, dat moet. Afgelopen jaar stond tevens in het teken van de gemeentelijke verkiezingen, en daarmee een wisseling van de gemeenteraad en het college. Een nieuw Politiek Akkoord 2022-2026 werd gesloten, met daarin vijf focuspunten voor komende jaren. Gericht op meer betaalbare woningen, een duurzame en groene stad, bestaanszekerheid en gelijke kansen, een groeiende economie en gezonde arbeidsmarkt en een veilige, leefbare en levendige stad.
Deze punten geven een impuls aan en bouwen ook voort op de Agenda Dordrecht 2030; het doel om een groene, levendige stad te zijn die tegen 2030 zo'n 140.000 veerkrachtige inwoners kent. We willen namelijk een stad zijn met een hoger welvaartsniveau, met een goede openbare ruimte en kwalitatief hoogwaardige leefomgeving. Daarbij is de ambitie dat Dordrecht in 2040 klimaatneutraal is. Dit vraagt continue inzet en investeringen. In de Begroting 2023, die in het najaar van 2022 werd gepresenteerd, zijn deze prioriteiten uit het Politiek Akkoord daarom vertaald naar concrete doelen en investeringsruimte. Maar ook in 2022 zelf zijn veel concrete resultaten bereikt. Op gebied van leefbaarheid en veiligheid is onder meer een politiepost gerealiseerd aan de Vrieseweg, een straatintimidatieapp gelanceerd en een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 opgeleverd. Tevens is afgelopen jaar de opkoopbeschermingsregeling ingevoerd, zodat woonruimten ook echt weer bestemd zijn voor wonen. Op gebied van groen en ruimtelijk Dordrecht zijn klimaatadaptieve maatregelen toegepast bij groot onderhoud projecten, is een belangrijke basis gelegd voor het bomenprogramma en is flink geïnvesteerd in kleine en grotere vergroeningsacties.
Via vele actieve organisaties, professionals en vrijwilligers in de stad is daarnaast gewerkt aan het opvangen van de klappen van inflatie, mentale problemen en eenzaamheid. Er is ook flink ingezet op energiebesparende maatregelen, waardoor mensen met een hoge energierekening direct werden geholpen om al met kleine maatregelen hun energieverbruik naar beneden te krijgen. We gingen zo in paar maanden tijd van twee naar vijftien Energiehulpen, en eind 2022 waren al meer dan 1.000 huisbezoeken afgelegd. Ook is een subsidieregeling opgezet om sociaal maatschappelijke activiteiten te ondersteunen wanneer deze als gevolg van de energiecrisis niet door dreigen te kunnen gaan. De succesvolle aanpak voor de bestrijding van armoede is daarnaast verder verbeterd, de (warme) huiskamers van de wijk werden geopend en het jongerenwerk is actief betrokken geraakt bij het voortgezet onderwijs om daar een luisterend oor te bieden. Tot slot stond afgelopen jaar, na langdurige coronabeperkingen, ook voor de wisseling van een gesloten naar weer een open samenleving, en kon de economie weer volledig draaien. Ondanks dat veel ondernemers, verenigingen en instellingen nog te kampen hebben met de naweeën van deze pandemie, zagen we gelukkig dat de draad weer opgepakt werd en onder meer de ontwikkelingen in de binnenstad weer een positieve vlucht namen.
Tegelijkertijd heeft de daarop volgende energiecrisis als gevolg van de Russische agressie voor nieuwe uitdagingen gezorgd. Het aantal gedwongen sluitingen blijft voor Dordtse ondernemers tot nu toe gelukkig binnen de perken. Daarop konden we doorbouwen aan de focus op 4.000 extra banen, het verbinden van hoger onderwijs via de campus Leerpark en het werken aan onze gemeentelijke dienstverlening aan
Jaarstukken 2022 Dordrecht
4
zowel ondernemers als inwoners. Op gebied van cultuur en evenementen is afgelopen jaar de communicatie rondom evenementen verbeterd, zijn de Vrije Statenvergadering herdacht en de plannen uit de 'Binnenstadvisie' en de cultuurnota 'De kracht van cultuur voor en door iedere Dordtenaar 2020–2024' uitgevoerd. Tevens ligt er een nieuwe sportvisie bij de raad, waarbij de eerste verbeteringen van de sportvoorzieningen op de sportparken zijn gestart. Niet in de laatste plaats is afgelopen jaar ook fors gebouwd. Er zijn 1.152 woningen in aanbouw in onder meer Amstelwijck, Stadswerven en Wilgenwende. Een absolute mijlpaal is ook het besluit van het kabinet om een MIRT-Verkenning (Meerjaren Investeringsprogramma Ruimte en Transport) te starten naar het verbeteren van het spoortraject de 'Oude Lijn' Leiden – Dordrecht, inclusief station Dordrecht CS en een nieuw station Leerpark. Gemeentelijke organisatie Door de opheffing van het voormalige Servicecentrum Drechtsteden (SCD) en de oprichting van de Servicegemeente Dordrecht (SGD), kregen we er per 1 januari 2022 veel nieuwe collega's bij. Afgelopen jaar zijn daarom de eerste verkenningen uitgevoerd voor aanpassing van de gemeentelijke organisatie, waarin ook de positionering en mogelijke (gedeeltelijke) integratie van het SGD wordt meegenomen.
Tevens zijn in 2022 de voorbereidingen voor de bouw van het Huis van Stad en Regio gecontinueerd. Dit wordt de thuisbasis voor onze medewerkers, maar ook voor de organisatie en medewerkers van enkele andere partners. In toenemende mate had de gemeentelijke organisatie in 2022 ook last van krapte op de arbeidsmarkt. Dankzij uitbreiding van capaciteit op het gebied van werving & selectie konden toch een behoorlijk aantal vacatures worden bemenst, maar zeker niet allen. Om alle werkzaamheden en beleidswensen uit te kunnen voeren, waren we daarom genoodzaakt gebruik te maken van veel externe inhuur. Financieel resultaat 2022 Het jaar 2022 werd afgesloten met een positief resultaat van € 36,0 miljoen. Dit is € 33,6 miljoen meer dan was begroot. Voor € 6,7 miljoen betreft dit de extra bijdrage uit het gemeentefonds, die deels in september en deels in december bekend werd. Hierdoor kon dit in 2022 niet meer worden omgezet in beleid en derhalve niet meer besteed. Dergelijke fluctuaties in de rijksbijdrage als belangrijkste inkomstenbron van de gemeente, alsmede een toename van het aantal specifieke uitkeringen, maken het moeilijk een stabiel financieel beleid te voeren. Een ander groot financieel voordeel hangt samen met de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Hiervoor werd over 2022 € 9,5 miljoen meer ontvangen dan de hiervoor gemaakte kosten.
Dit bedrag is ook onderdeel van het positieve resultaat. Voorzichtigheidshalve wordt voorgesteld dit bedrag te reserveren in een nieuwe bestemmingsreserve. Door diverse maatregelen vanuit het Rijk, en ook doordat het kabinet wat betreft de financiële bijdrage nog niet verder kijkt dan 2025, staat de begroting op de langere termijn onder druk. We hebben op moment van schrijven dan ook te maken met grote tekorten vanaf 2026. De weerstandsratio, wat wil zeggen in welke mate de risico's kunnen worden opgevangen door de vrij besteedbare Algemene Reserves, komt ultimo 2022 uit op 1,1. Dit betekent dat de financiën op orde zijn, maar er incidenteel geen ruimte is. De ratio is nagenoeg gelijk aan dat wat afgesproken is in het Politiek Akkoord 2022-2026 (1,0).
Dashboard Agenda Dordrecht 2030 Op deze pagina treft u het Dashboard van de Agenda Dordrecht 2030. Het dashboard is een uitwerking van de toezegging die is gedaan in de raadsinformatiebrief 'Beantwoorden motie 200714/M10 – regie op bezuinigingen' van oktober 2020 (zie RIS-dossier 2636385). Het uitgangspunt daarbij was om met hulp van een dashboard (overzicht in één A4) financiële kengetallen beter te verbinden en inzichtelijker te combineren met de inhoudelijke doelstellingen van de Agenda Dordrecht 2030. Het dashboard is sinds 2021 een standaard onderdeel van de begroting en jaarstukken. Bij de uitwerking van onderstaand dashboard is het Prioriteringskader van de Agenda Dordrecht 2030 gebruikt, zoals in de afbeelding hierboven te zien. In dit prioriteringskader, vastgesteld in januari 2020 (zie RIS-dossier 2510937), zijn de doelen en uitgangspunten van de Agenda
Jaarstukken 2022 Dordrecht
5
Dordrecht 2030 beschreven samen met de factoren en variabelen waar we prioriteit aan geven. Het maakt concreet dat we de inzet van Enecomiddelen gebruiken voor strategische investeringen in de stad, die de verdiencapaciteit van de stad bevorderen. De hoofddoelstelling van de Agenda Dordrecht 2030 luidt: Dordrecht is een sociaal en economisch sterke centrumstad in het metropoolgebied Rotterdam. Om deze hoofddoelstelling te concretiseren zijn in het prioriteringskader vier subdoelstellingen opgesteld. Te weten: • Groei van de bevolking in Dordrecht: het aantal inwoners in Dordrecht neemt toe (1) in de tijd en wordt (relatief) jonger (2), hoger opgeleid (3) en welvarender (4). • Groei van de werkgelegenheid in Dordrecht: de werkgelegenheid van Dordrecht neemt toe (1) in de tijd. • Groei van de economie van Dordrecht: de inkomens uit arbeid en kapitaal nemen in Dordrecht toe (1) in de tijd. • Behoud van voorzieningen in Dordrecht: het aanbod van publieke voorzieningen in Dordrecht, zoals zorg, sport en cultuur, blijft minimaal in stand. De variabelen die in deze subdoelstellingen worden benoemd, zoals bijvoorbeeld de toename van het aantal inwoners en het welvaartsniveau, zijn uitgewerkt in negen afzonderlijke grafieken. Deze grafieken vormen het beleidsdeel van het dashboard. De titel van de grafiek geeft steeds het onderwerp aan zoals "inwoners" of "jongeren".
De subtitel geeft steeds de subdoelstelling aan waar deze betrekking op heeft, zoals in bovengenoemd geval "groei van de bevolking". De subdoelstelling "behoud van voorzieningen" geeft als enige geen specifieke richtwaarde aan en is daarom niet vertaald naar afzonderlijke grafieken. Naast deze beleidsgrafieken zijn ook drie financiële grafieken opgenomen die respectievelijk de structurele exploitatieruimte laten zien, de netto schuldquote en de omvang van de reserves van de Agenda Dordrecht 2030. De 12 grafieken samen geven als dashboard een complementair overzicht op de doelen van de agenda en de financiële randvoorwaarden. De data uit de grafieken is voornamelijk afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Waar mogelijk wordt altijd de meest recente data gebruikt. Soms is dit data van 1 januari 2023, maar waar deze nog niet voorhanden zijn wordt de meest recente informatie uit 2021 of 2022 opgenomen. Doordat het dashboard als vast onderdeel is opgenomen in de begroting en jaarstukken, ontstaat een meerjarig overzicht (met data van 2017/2018 tot aan 2030) waarbij de bestedingen van de reserves Agenda Dordrecht 2030 moeten uitmonden in resultaten op de beleidsmatige grafieken.
Inwoners: Bevolkingsgroei in aantallen Bevolking Dordrecht in aantallen
2018 2019 2020 2021 2022 2023 118.426 118.654 119.284 119.115 119.537 121.449
De grafiek toont het totale aantal inwoners in Dordrecht gemeten op 1 januari van het betreffende jaar. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar.
Inwoners: Relatieve bevolkingsgroei in procenten Bevolkingsgroei Dordrecht in % t.o.v. vorig jaar Bevolkingsgroei Nederland in % t.o.v. vorig jaar
2018 0,26 0,58
2019 0,19 0,59
2020 0,53 0,73
2021 -0,14 0,39
2022 0,35 0,66
2023 1,60 1,28
De grafiek toont de groei of afname van de bevolking in Dordrecht en Nederland ten opzichte van het vorige jaar in procenten. Zo wordt de relatieve groei (of afname) zichtbaar tussen de jaren en ook in vergelijking van Dordrecht tot Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar.
Jaarstukken 2022 Dordrecht
6
Jongeren: Relatieve aandeel jongeren t/m 35 jaar in procenten Inwoners Dordrecht t/m 35 jaar in % t.o.v. totale Dordtse bevolking Inwoners Nederland t/m 35 jaar in % t.o.v. totale Ned. bevolking
2018 2019 2020 2021 2022 41,92 41,73 41,70 41,50 41,58 42,15 42,09 42,07 41,93 41,94
De grafiek toont het aandeel jongeren in de bevolking, waarbij jongeren is gedefinieerd in de leeftijdsgroep tot en met 35 jaar. Het aandeel van deze groep wordt getoond in Dordrecht en in vergelijking met Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio.
Opleiding: Aantal leerlingen en studenten dat hoger onderwijs volgt Aantal studenten dat hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs volgt en in Dordrecht woont
2017 2018 2019 2020 2021 3.515 3.564 3.628 3.858 3.860
De grafiek toont het aantal leerlingen en studenten dat in Dordrecht woont en hoger onderwijs volgt. Hoger onderwijs is hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Onderwijs.
Welvaart: Gemiddeld besteedbaar inkomen Gemiddeld besteedbaar inkomen in Dordrecht van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000 Gemiddeld besteedbaar inkomen in Nederland van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000
2017
2018
2019
2020
2021
39,6
40,7
43,9
44,7
46,5
42,6
43,5
46,8
47,5
49,4
De grafiek toont het gemiddeld besteedbaar inkomen van particuliere huishoudens (exclusief studentenhuishoudens) in Dordrecht en Nederland in totaal. Het besteedbaar inkomen bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten, premies inkomensverzekeringen, premies ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Inkomen & Vermogen.
Werkgelegenheid: Aantal werkzame personen Aantal werkzame personen bij bedrijven Dordrecht in totaal
2018 2019 2020 2021 2022 54.919 56.813 58.063 58.714 61.973
De grafiek toont het totaal aantal werkzame personen bij bedrijven in Dordrecht, exclusief uitzendkrachten. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD).
Werkloosheid: Relatieve werkloosheid in procenten Werkloosheid in Dordrecht in procenten Werkloosheid in Nederland in procenten
2017 6,4 5,9
2018 5,3 4,9
2019 5,1 4,4
2020 5,6 4,9
2021 4,7 4,2
2022 3,8 3,5
De grafiek toont het werkloosheidspercentage in Dordrecht in vergelijking met Nederland in totaal. Het werkloosheidspercentage is de werkloze beroepsbevolking (15-75 jaar) afgezet tegen de totale beroepsbevolking. Bron: CBS/arbeidsdeelname, www.waarstaatjegemeente.nl.
Economie: Bedrijfsvestigingen in aantallen Bedrijfsvestigingen met één werkzame persoon
2018 5.378
2019 5.938
2020 6.393
2021 6.917
2022 7.659
Bedrijfsvestigingen met 2 t/m 19 werkzame personen Bedrijfsvestigingen met 20 werkzame personen en meer
2.689 472
2.592 449
2.746 498
2.790 505
2.802 521
Jaarstukken 2022 Dordrecht
7
De grafiek toont enerzijds het totaal aantal bedrijven dat in Dordrecht is gevestigd, en tevens respectievelijk het aantal bedrijven hiervan met één werkzame persoon, twee tot en met negentien werkzame personen en het aantal vestigingen met twintig werkzame personen of meer. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD).
Economie: Bbp per inwoner Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in de Drechtsteden Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in Nederland
2017 2018 2019 2020 2021 41.546 43.211 45.801 44.636 47.967 43.088 44.917 46.876 45.669 49.099
De grafiek toont het Bruto binnenlands product (Bbp) van de Drechtsteden en van Nederland in totaal. Het Bbp is de totale toegevoegde waarde van alle in een land geproduceerde finale goederen en diensten. Het CBS publiceert cijfers over Nederland, provincies en COROP-gebieden, zoals de Drechtsteden. Een COROP-gebied is een cluster van één of meer aangrenzende gemeenten in dezelfde provincie, ontworpen voor regionaal onderzoek. Er zijn geen gegevens van het Bbp afzonderlijk voor Dordrecht beschikbaar. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/nationale rekeningen. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte Dordrecht * €1.000
2018 2019
2020
2021
2022 2023
2024
2025
2026
16.928 8.869 16.370 -4.018 13.615 7.461 10.855 12.022 -10.382
De grafiek toont de structurele exploitatieruimte van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke financiële randvoorwaarden. De cijfers van 2018 tot en met 2022 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2023 tot en met 2026 uit de begrotingen. Netto Schuldquote Netto schuldquote gemeente Dordrecht in %
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
58
58
-6
-3
6
12
7
5
10
De grafiek toont de netto schuldquote van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke financiële randvoorwaarden. De cijfers van 2018 tot en met 2022 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2023 tot en met 2026 uit de begrotingen. Omvang Reserves Agenda Dordrecht 2030 Omvang reserves Agenda Dordrecht 2030 in € miljoenen in totaal
2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 0
0 345,7 342,9 340,9 296,1 290,2 286,5
De grafiek toont de totale omvang per ultimo 2022 van de reserves Agenda Dordrecht 2030, een belangrijke financiële randvoorwaarden.
Financieel resultaat in perspectief De jaarrekening is een omvangrijk product dat voor een groot deel vanuit de financiële techniek is opgesteld. Om de jaarrekening beter te kunnen duiden, presenteren we hier een samenvattend beeld van de financiële positie van Dordrecht per 31 december 2022 en de resultaten over het boekjaar 2022. Vooraf Gemeentefinanciën zijn complex. Toch werkt de financiële huishouding van een gemeente in de basis zoals iedere andere financiële huishouding. Naast de jaarlijkse baten en lasten die in de exploitatie staan, kan er voor aanvullende lasten geld uit reserves worden gehaald. Via de balans en de exploitatierekening kan snel inzicht worden verkregen in de financiën van Dordrecht.
Jaarstukken 2022 Dordrecht
8
In de balans komt de verhouding tussen de bezittingen (activa) en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden) tot uitdrukking. In de exploitatierekening wordt duidelijk welke inkomsten de gemeente heeft en waar het geld aan wordt uitgegeven. Het jaarrekeningresultaat volgt uit het saldo van de inkomsten en uitgaven in dat jaar (gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten) en de verrekening met de reserves (gerealiseerd resultaat). Het saldo van inkomsten en uitgaven voor verrekening met reserves geeft aan of er per saldo middelen aan het eigen vermogen kunnen worden toegevoegd (bij een positief saldo), of dat er middelen aan het eigen vermogen moeten worden onttrokken (bij een negatief saldo). In de hierop volgende paragrafen geven we een korte financiële beschouwing van de jaarrekening inclusief de vermogenspositie, lichten we toe hoe het resultaat over 2022 is opgebouwd en hoe dit zich verhoudt tot het door de raad vastgestelde begrote resultaat.
Financiële beschouwing 2022
Resultaat In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt onderscheid gemaakt tussen het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten en het gerealiseerd resultaat. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten bedraagt € 6,6 miljoen nadelig over 2022. Per saldo is tussentijds € 42,6 miljoen van de reserves geboekt, zodat het gerealiseerd resultaat € 36,0 miljoen voordelig bedraagt. Dit is 5,4% van de werkelijke lasten. In onderstaande tabel ziet u hoe dit resultaat tot stand is gekomen: Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat 2022 Werkelijk baten
665.003
Werkelijke lasten
671.603
Gerealiseerde totaalsaldo baten en lasten
-6.600
Onttrekkingen uit de reserves
111.964
Stortingen in de reserves
-69.402
Gerealiseerd resultaat (afgerond)
35.962
Bij de jaarrekening vergelijken we het werkelijke resultaat met het door de raad vastgestelde begrote resultaat. Het rekeningresultaat is bij de primaire Begroting 2022 op € 3,2 miljoen begroot. Tussentijds is dit begrote resultaat met tussentijdse wijzigingen (raadsbesluiten) bijgesteld met -/- € 2,3 en er heeft een bijstelling plaatsgevonden bij de Bestuursrapportage 2022 met € 1,4 miljoen naar € 2,3 miljoen voordelig. Het werkelijke resultaat is € 36,0 miljoen voordelig. Het verschil tussen de bijgestelde begroting en het jaarrekeningresultaat is daardoor afgerond € 33,6 miljoen. In tegenstelling tot voorgaande jaren zijn de budgetoverhevelingen vanuit het jaar 2022 niet separaat, voorafgaand aan het jaarstukken-traject, voorgelegd middels een voorstel aan de raad. Conform de afgesproken lijn in de nieuwe Financiële Verordening, zijn deze nu onderdeel van de te nemen besluitvorming/beslispunten inzake resultaatbestemming bij het vaststellen van de Jaarstukken 2022. Als we het rekeningresultaat van de afgelopen jaren op een rij zetten, zien we in 2022 een groter voordelig resultaat en een grotere afwijking tussen het begrote en het gerealiseerd resultaat. Dit wordt net als in voorgaande jaren voor een groot deel veroorzaakt door een aantal incidentele voordelen, waaronder de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds (Decembercirculaire 2022).
Specifiek is het saldo over 2022 positief beïnvloed door een overschot op de ontvangen gelden voor de opvang van de Oekraïners (€ 9,5 miljoen).
Jaarstukken 2022 Dordrecht
9
Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat
2018
2019
2020
2021
2022
Gerealiseerd resultaat
11.083
9.369
26.467
25.790
35.962
Budgetoverhevelingen
3.168
4.442
8.442
8.728
-
Resultaat na 'budgetoverhevelingen'
7.915
4.927
18.025
17.062
35.962
Gerealiseerd resultaat
11.083
9.369
26.467
25.790
35.962
Begroot resultaat
1.614
1.805
6.632
3.068
2.335
Afwijking begroot en gerealiseerd
9.469
7.564
19.835
22.722
33.627
…
Toelichting Jaarrekeningresultaat 2022
Om een goed beeld te krijgen van de oorzaak van afwijkingen laat de volgende tabel zien binnen welke programma’s verschillen optreden en hoe groot die verschillen zijn. Op de volgende pagina worden de grootste afwijkingen toegelicht. Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij naar de financiële analyses. Bedragen x € 1.000
Programma's Samenwerkend en Verbindend Dordrecht Leefbaar en Veilig Dordrecht Groen en Ruimtelijk Dordrecht Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Lerend en Ondernemend Dordrecht Gezond en Levendig Dordrecht Duurzaam en Innovatief Dordrecht Bouwend en Bereikbaar Dordrecht Algemene Dekkingsmiddelen
Begroot Werkelijk lasten lasten
Verschil lasten
Begroot Werkelijk baten baten
Verschil baten
37.965
23.024
14.942
14.422
11.390
3.032
20.018
39.948
-19.931
2.246
31.397
-29.150
59.285
52.609
6.676
26.714
28.382
-1.669
291.934
290.899
1.035
62.449
60.992
1.457
42.141
38.952
3.188
18.910
17.231
1.679
44.040
40.122
3.918
9.070
10.453
-1.383
21.592
21.595
-3
20.824
20.825
-1
74.869
63.455
11.414
85.716
54.338
31.378
10.483
10.732
-250
383.496
393.349
-9.853
89.787
90.191
-404
38.308
36.644
1.663
Vennootschapsbelasting
100
75
25
0
0
0
Onvoorzien
200
0
200
0
0
0
692.413
671.603
20.810
662.155
665.003
-2.847
Overhead
Saldo*
Afwijking t.o.v. actuele begroting Mutatie reserves
70.793
23.657 69.402
1.391
101.050
111.964
Afwijking mutatie reserves Totaal saldo incl. mutatie reserves
-10.914 12.304
763.310
741.005
Gerealiseerd resultaat
22.305
763.206
776.966
-13.761 35.962
* Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
Jaarstukken 2022 Dordrecht
10
Grote verschillen t.o.v. gewijzigde Begroting 2022 Bedragen x € 1.000 Grote verschillen ten opzichte van gewijzigde begroting 1. Vrijval gereserveerde stelposten gemeentefonds
11.621
2. Niet bestede Oekraïne crisis middelen
9.451
3. Extra rijksbijdrage AU ontvangen (September-/Decembercirculaire 2022)
6.682
4. Lasten inkomensondersteuning hoger uitgevallen
-4.043
5. Meer energietoeslagen toegekend
-2.208
6. Onderhoudsvoorziening vrijgevallen
1.892
7. Lasten en baten Beschermd Wonen en Opvang meegevallen
1.375
8. Projecten Petri-fontein en Charlotte de Bourbon vertraagd
1.331
9. Vergoedingen aan No Cure No Pay bedrijven gestegen en belastingopbrengst toegenomen
1.099
10. Minder beroep op reguliere minimaregelingen gedaan 11. Overige kleine verschillen Totaal afwijkingen
946 5.481 33.627
Bovenstaande tabel geeft inzicht in de belangrijkste oorzaken van het verschil van afgerond € 33,6 miljoen positief tussen het geprognosticeerde resultaat van € 2,3 miljoen positief en de werkelijk gerealiseerde baten en lasten bij de Jaarrekening 2022 van € 36,0 miljoen positief. Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij naar de financiële analyses. 1. Vrijval gereserveerde stelposten gemeentefonds De algemene uitkering van het gemeentefonds wordt meerdere malen per jaar bijgesteld door middel van circulaires. Het voordeel van € 11.621.000 bestaat uit bijstellingen voorgaande jaren, stelposten uit voorgaande circulaires die niet meer zijn uitgegeven en extra rijksbijdragen. 2. Niet bestede Oekraïne crisis middelen In 2022 zijn middelen van het Rijk ontvangen ter compensatie van de gemaakte kosten ter bestrijding van de Oekraïne crisis. Deze middelen zijn in 2022 niet volledig uitgegeven. Via een voorstel tot resultaatbestemming bij deze jaarrekening worden deze middelen (€ 9.451.000) in 2023 weer toegevoegd aan de bestemmingsreserve Toekomstige kosten opvang ontheemden. 3. Extra rijksbijdrage AU ontvangen (September-/Decembercirculaire 2022) De algemene uitkering van het gemeentefonds wordt meerdere malen per jaar bijgesteld door middel van circulaires.
Het voordeel van € 6.682.000 bestaat uit bijstellingen uit de Septembercirculaire 2022 en Decembercirculaire 2022. 4. Lasten inkomensondersteuning hoger uitgevallen Omdat er meer aanspraak op inkomensondersteuning is gemaakt (€ 3.605.000) en de rijksbijdrage BUIG naar beneden is bijgesteld (€ 438.000), ontstaat er een incidenteel nadelig resultaat van € 4.043.000. 5. Meer energietoeslagen toegekend Door een hogere toekenning van energietoeslagen, ontstaat een nadeel van € 2.208.000, met de volgende verklaringen: • de toegekende energietoeslagen voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum (WSM) zijn meer dan de onderhavige rijksvergoeding. De rijksvergoeding is gebaseerd op verouderde, lagere CBS-cijfers over deze doelgroep. • de toegekende energietoeslagen voor de niet-landelijke doelgroep (met een inkomen van 120% tot 130% van het WSM) zijn meer dan verwacht.
Jaarstukken 2022 Dordrecht
11
Hier tegenover staan vrijvallende middelen op de programmakaart Algemene Dekkingsmiddelen: energietoeslag voor studenten ad € 150.000 uit de Decembercirculaire 2022. 6. Onderhoudsvoorziening vrijgevallen De baten zijn incidenteel € 1.892.000 hoger dan begroot, omdat de onderhoudsvoorziening havens en baggeren is vrijgevallen ten gunste van de exploitatie, omdat deze niet meer voldoet aan de nieuwste BBV-regelgeving en moet worden omgevormd naar een onderhoudsreserve. Via een voorstel tot resultaatbestemming bij deze jaarrekening worden deze middelen (€ 1.892.000) in 2023 weer toegevoegd aan de bestemmingsreserve onderhoudsfonds havens en baggeren. 7. Lasten en baten Beschermd Wonen en Opvang meegevallen Door lagere lasten en lagere baten ontstaat er bij Beschermd Wonen en Opvang per saldo een incidenteel voordeel van € 1.375.000, met de volgende verklaringen: • Meer cliënten dan verwacht zijn geïndiceerd voor de Wet Langdurige Zorg (€ 2.516.000). • Minder eigen bijdragen voor Beschermd Wonen zijn ontvangen door het hoger aantal cliënten dat is geïndiceerd voor de Wet Langdurige Zorg (€ 1.141.000). 8. Projecten Petri-fontein en Charlotte de Bourbon vertraagd De werkzaamheden van de projecten Petri fontein (€ 300.000) en Charlotte de Bourbon (€ 1.031.000) zijn vertraagd naar 2023. Hierdoor hoefde er in 2022 € 1.331.000 minder naar de reserve Afschrijving te worden geboekt.
Via een voorstel tot resultaatbestemming bij deze jaarrekening worden deze middelen (€ 1.331.000) in 2023 weer toegevoegd aan de reserve Afschrijving. 9. Vergoedingen aan No Cure No Pay bedrijven gestegen en belastingopbrengst toegenomen Door hogere lasten en hogere baten ontstaat er bij belastingen per saldo een voordelig incidenteel resultaat van € 1.099.000, met de volgende verklaringen: • De vergoedingen aan No Cure No Pay bedrijven zijn sterk gestegen inclusief de bijkomende afwikkelingskosten van de bezwaren (€ 303.000). • Meer opbrengsten door onder andere waardeontwikkeling, afwijkingen op het areaal en economische activiteiten in de openbare ruimte: onroerende zaakbelastingen (€ 725.000), precariobelasting (€ 210.000), logiesheffing (€ 79.000) en bijdrage Drechtsteden gemeenten No Cure No Pay (€ 388.000). 10. Minder beroep op reguliere minimaregelingen gedaan Door lagere lasten ontstaat er een deels incidenteel en deels structureel resultaat van € 946.000, met de volgende verklaringen: • Minder kinderen hebben gebruik gemaakt van het SMS-Kinderfonds. • Het aantal inwoners met bewindvoering niet is toegenomen. • De kosten voor bijzondere bijstand (zoals algemene levensbehoeften, verhuiskosten en aanvullende bijstand voor jongeren onder 21 jaar) minder zijn.
• Door de proactieve en ambtshalve uitkering van energietoeslagen hoefden mogelijk minder inwoners een beroep te doen op de reguliere regelingen, zoals bijzondere bijstand. • SDD heeft onverschuldigde betalingen van cliënten terug gevorderd. 11. Overige verschillen Voor de analyses per begrotingsprogramma met de afwijkingen ten opzichte van de actuele begroting verwijzen wij u naar de financiële analyses.
Coronacrisis en financiële huishouding Dordrecht
In 2022 werden de coronamaatregelen versoepeld na een harde lockdown. Hierdoor is de impact van de coronapandemie op de gemeentelijke financiën afgenomen. Toch heeft de coronapandemie nog in 2022 tot extra kosten geleid. Hiervoor zijn we (reeds) vanuit het Rijk gecompenseerd. De totale compensatie die we vanuit het Rijk hebben ontvangen in 2022 bedroeg afgerond € 1,9 miljoen. Aanvullend hierop is € 4 miljoen van de rijkssteun die we in 2021 ontvangen hebben,
Jaarstukken 2022 Dordrecht
12
overgeheveld naar 2022. In totaal was daarmee afgerond € 5,9 miljoen compensatie vanuit het Rijk beschikbaar in 2022. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Bedrag
Ontvangen coronasteun vanuit het Rijk
1.934
Coronasteun overgeheveld vanuit 2021
4.007
Totale steun beschikbaar in 2022
5.941
Totale coronakosten 2022
3.212
Saldo coronakosten 2022
2.728
De meerkosten in 2022 bedroegen ruim € 3,2 miljoen. Door afschaffing van de meeste coronamaatregelen is besloten dat er geen middelen worden overgeheveld naar 2023. In onderstaande tabel hebben wij de specificatie van de coronasteun opgenomen. De ontvangen compensatie is afgerond € 2,7 miljoen hoger dan de gemaakte kosten. Dit saldo maakt onderdeel uit van het jaarrekeningresultaat. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Overgeheveld Ontvangsten Totale vanuit 2021 2022 compensatie
Realisatie 2022
Compensatie inkomstenderving corona
-
1.452
1.452
-
Aanvullende pakket re-integratiekosten
1.243
-
1.243
278
Gemeentelijk schuldenbeleid
-
-
-
-
Bijzondere bijstand
-
-
-
-
314
-
314
-
Extra kosten verkiezingen
-
-
-
-
Toezicht en handhaving
-
-
-
-
Beschermd wonen
-
-
-
-
Schrappen opschalingskorting
-
-
-
-
1.592
-
1.592
712
Perspectief jeugd en jongeren
111
-
111
111
Jongerenwerk
102
-
102
102
Mentale ondersteuning
95
-
95
95
Activiteiten en ontmoetingen
38
-
38
38
TONK
-
-
-
-
Afvalverwerking
-
-
-
-
Bestrijden eenzaamheid ouderen
242
-
242
242
Begeleiding kwetsbare groepen
271
-
271
281
Maatschappelijke opvang
-
-
-
-
Voorschoolse voorzieningen peuters
-
-
-
-
Buurt- en dorpshuizen
-
-
-
13
Heroriëntatie zelfstandigen
-
-
-
-
Jeugd aan zet
-
-
-
-
Handhaving quarantaine
-
2
2
-
Crisisdienstverlening
Cultuur
Jaarstukken 2022 Dordrecht
13
Continuïteit van zorg jeugd
-
-
-
-
Continuïteit van zorg Wmo
-
-
-
376
Inkomstenderving gemeenten
-
-
-
-
Vrouwenopvang
-
-
-
-
Participatie
-
-
-
-
Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties (TVS)
-
91
91
91
Zwembaden en IJsbanen
-
239
239
239
Lokale subsidieregeling coronasteun (aandeel sport)
-
150
150
61
Inkomstenderving parkeren
-
-
-
573
4.007
1.934
5.941
3.212
Totaal
Financiële positie We geven hier een financiële beschouwing op het eigen vermogen, de financiering en het weerstandsvermogen. Voor de beoordeling van de financiële positie is het namelijk belangrijk om zowel naar de exploitatie als de balans te kijken. In de balans komt de verhouding van de bezittingen (activa) in beeld en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden). Ook voor het bepalen van het eigen vermogen kijken we naar de balans. Waarbij het eigen vermogen de uitkomst is van de waarde van alle bezittingen (activa) minus de schulden. Kengetallen Om nog meer transparantie te creëren en een benchmark tussen gemeenten mogelijk te maken, geeft onderstaande tabel inzicht in zes financiële indicatoren, die in deze paragraaf verder zijn toegelicht. Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
Begroting 2023
Netto schuldquote
-3%
12%
6%
12%
Netto schuldquote gecorrigeerd
-8%
7%
-1%
4%
Solvabiliteitsratio
68%
70%
69%
68%
Grondexploitatie
10%
9%
10%
12%
-0,7%
0,6%
2,0%
1,2%
94%
93%
93%
88%
Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Eigen vermogen
Het eigen vermogen is opgebouwd uit de algemene reserve, bestemmingsreserves en het saldo van de jaarrekening. De reserves zijn in 2022 met een bedrag van € 42,6 miljoen afgenomen. Het jaarrekeningsaldo is € 36,0 miljoen. Per saldo daalt het eigen vermogen in 2022 met € 4,8 miljoen (stand van 31-12-2022: € 698,1 miljoen) ten opzichte van de stand 31-12-2021 (€ 702,9 miljoen). De solvabiliteit blijft hierdoor nagenoeg gelijk, 69%. Dit betekent dat het eigen vermogen eind 2022 een nagenoeg gelijk deel van het totale vermogen uitmaakt als in 2021.
Jaarstukken 2022 Dordrecht
14
Bedragen x € 1 miljoen Ontwikkeling eigen vermogen
2021
2022
Stand per 1 januari
711,5
702,9
1,2
-
-
1,8
Tussentijdse mutaties reserves (per saldo)
-35,6
-42,6
Totaal budgetoverheveling (tot en met 2021)
8,7
-
Nog te bestemmen resultaat
17,1
36,0
Stand per 31 december
702,9
698,1
68%
69%
Invlechting Parkschap per 01-01-2021 Invlechting Servicegemeente Dordrecht per 01-01-2022
Eigen vermogen als balanstotaal
De reservepositie bestaat voor een groot gedeelte (€ 634,7 miljoen) uit 'bestemmingsreserves'. Aan deze reserves heeft de raad eerder een bestemming gegeven. Deze reserves zijn zonder (nieuwe) besluitvorming van de raad niet vrij besteedbaar. De algemene reserve van de gemeente is binnen de financiële beleidskaders wel vrij aanwendbaar en bedraagt eind 2022 € 27,4 miljoen (exclusief het nog te bestemmen resultaat bij de jaarrekening, inclusief algemene reserve Grondbedrijf). In de toelichting op de Staat van reserves (zie bijlagen) bij deze jaarrekening worden de verschillen (> € 100.000) tussen begrote en werkelijke mutaties per reserve toegelicht.
Financiering
De houdbaarheid van de gemeentefinanciën op de langere termijn hangt af van de ruimte om, naast de noodzakelijke uitgaven voor publieke voorzieningen, de schuldverplichtingen in de vorm van rente en aflossingen te betalen. Daarom letten wij naast de baten en lasten (exploitatie) ook nadrukkelijk op de geldstromen en de hoogte van de schuld. Het is wenselijk dit goed te monitoren omdat een oplopende schuldenpositie de begrotingsruimte kan verminderen. De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente weer ten opzichte van de totale baten. Daarmee geeft dit kengetal een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie. De netto schuldquote wordt ook inclusief doorgeleende gelden weergegeven via de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stelt dat voor een gemeente geldt dat bij een netto schuldquote boven de 100% het licht op oranje springt en boven de 130% op rood. Er blijft dan namelijk weinig leencapaciteit over om de gevolgen van financiële tegenvallers door bijvoorbeeld een economische recessie op te vangen. De netto schuldquote van de gemeente Dordrecht is 6% en valt daarmee binnen deze signaleringsgrenzen.
Naast de netto schuldquote kan de totale schuldpositie ook worden afgezet tegen de bezittingen. Dit is in onderstaande tabel gedaan. Het vreemd vermogen (bruto schuld) bedraagt ultimo 2022 € 319 miljoen en maakt daarmee 31% van het totale vermogen van € 1.018 miljoen uit. Bedragen x € 1 miljoen Ontwikkeling vreemd vermogen
2021
2022
Stand per 1 januari
339
335
Stand per 31 december
335
319
32%
31%
Vreemd vermogen als balanstotaal
Jaarstukken 2022 Dordrecht
15
Weerstandsvermogen en -ratio
Dordrecht is een stad die blijft investeren. Hieraan zijn onlosmakelijk financiële risico's verbonden. Daarom is en blijft het van belang te sturen op het beheersen van deze risico’s. Dordrecht kent daartoe een actief risicomanagementbeleid, een relatief compleet risicoprofiel en een door de raad vastgestelde norm om het weerstandsvermogen in evenwicht te houden met de gekwantificeerde risico's. Bij de totstandkoming van deze jaarrekening zijn de risico’s geactualiseerd. Vervolgens is berekend welk bedrag nodig is om deze risico’s financieel af te dekken. Dit bedrag is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen die in onderstaande tabel is gepresenteerd. Voor de ratioberekening is met de raad de volgende berekeningswijze vastgesteld: Ratio = AR Stad en Grondbedrijf + rekeningresultaat 2022 + post onvoorzien = € 35,6 = 1,2 risicoprofiel Dordrecht (simulatie Naris) € 30,9 De weerstandsratio komt bij de Jaarstukken 2022 uit op een stand van 1,2. Dat is net boven de met de raad afgesproken grens van 1,0 maar is een verdere daling ten opzichte van de in de Begroting 2023 opgenomen ratio van 1,6. Belangrijkste veroorzakers van deze daling zijn een aanzienlijke afname van de positieve risico's op winstnames en de vermogenspositie bij het grondbedrijf (zie paragraaf Grondbeleid).
Daarnaast zijn door nieuwe actualiteiten de risico's voor Jeugdhulp, Cybercriminaliteit en Uitvoerings- en proceskosten GBD vanwege verwachte stijging van WOZ-bezwaarschriften toegenomen.
Grondexploitatie
Resultaten van grondexploitaties kunnen de financiële positie van een gemeente sterk beïnvloeden. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de waarde van de grondpositie is ten opzichte van de totaal gerealiseerde baten. Dit kengetal zegt daarmee iets over het effect dat grondexploitatierisico's op de gemeentelijke exploitatie kunnen hebben. In samenhang met de netto schuldquote kan het ook iets zeggen over de mate waarin de gronden op de balans zijn gefinancierd met eigen vermogen. Voor Dordrecht is het percentage grondexploitatie in 2022 10%. De waarde van de bouwgronden is ten opzichte van 2021 toegenomen. Deze waarde wordt afgezet tegen de totaal gerealiseerde baten. Door de invlechting van de GRD zijn de baten structureel hoger, waardoor het percentage gelijk is aan 2021.
Structurele exploitatieruimte
Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelastingen (OZB). Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De realisatiecijfers van 2022 laten een structurele exploitatieruimte van 2,0% zien. Bij het onderdeel overzicht van incidentele baten en lasten structurele exploitatieruimte staat meer informatie over dit cijfer.
Belastingcapaciteit
De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen. Deze wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden te vergelijken met het landelijk gemiddelde, uitgedrukt in een percentage.
Jaarstukken 2022 Dordrecht
16
Na een stabiele periode (20142017) waarin dit kengetal 90% was, fluctueert deze in de periode 20182022 tussen de 92% en de 95%. Met ingang van 2022 heeft het CBS de berekeningsmethode van de gemiddelde WOZ-waarde gewijzigd, zie voor een uitgebreidere toelichting hierop de passage belastingcapaciteit in de Begroting 2023. De percentages belastingcapaciteit over de jaren 2014 tot en met 2022 zijn via de oude berekeningswijze tot stand gekomen en onderling te vergelijken. 2023 is via de nieuwe methode berekend en dus niet vergelijkbaar met voorgaande jaren. In 2023 is er sprake van een flinke daling naar 88%. Dit houdt in dat Dordrecht in 2023 qua woonlasten ongeveer 12% onder het landelijk gemiddelde van € 904 zit. Meer informatie staat in de paragraaf Lokale Heffingen.
College Van links naar rechts: Marc Merx (VVD), Chris van Benschop (GroenLinks), Rik van der Linden (CU/SGP), Peter Heijkoop (CDA), Wouter Kolff (burgemeester), Tanja de Jonge (GroenLinks), Maarten Burggraaf (VVD) en Carlo Post (gemeentesecretaris). .
A.W. Kolff, burgemeester Portefeuilles:
Algemene & Kabinetszaken; Handhaving openbare orde & veiligheid; Politie; Voorzitter Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (Brandweer en crisisbeheersing); Integraal veiligheidsbeleid; Vergunningen (Horeca, evenementen, APV en Wet Bibob); Bestuurlijke betrekkingen & Public Affairs; Regionale samenwerking; Voorzitter Smart Delta Drechtsteden; Internationale samenwerking; Publiekszaken (wettelijke taken en verkiezingen); Mediabeleid & Communicatie.
.
M.D. Burggraaf (VVD), wethouder Portefeuilles:
Stadsontwikkeling (RO en bouwen); MKB & Innovatiebeleid, Zakelijke dienstverlening, Maritieme Maakindustrie (incl. havens), Ambulante handel; Agenda 2030: Levendige Binnenstad; Toerisme & Evenementen; Digitalisering (Smart Society); Huis van Stad & Regio; Servicegemeente (bedrijfsvoering en coördinatie Groei-SmartDeltaDrechtstedenagenda).
Verbonden partijen:
ROM-D (Holding Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden NV, ROM-D Capital BV, ROM-D Beheer NV, ROM-D CV Projecten en ROM-D CV Kil III); Innovation Quarter; Stichting Administratiekantoor Breedband Drechtsteden.
.
C.C. van Benschop (GroenLinks), wethouder Portefeuilles:
Arbeidsmarkt & Economie (incl. bedrijventerreinen, maatschappelijk betrokken ondernemen); Agenda 2030: Ruimte voor banen & Glansrijke Toekomst; Westelijke Dordtse Oever (exclusief Zeehavengebied); Smart Campus Leerpark; Hoger onderwijs (MBO/HBO); Voortgezet onderwijs; Inclusiviteit, Diversiteit & Kansengelijkheid; WMO (regionaal: Maatwerk, lokaal: Wijkteams en Buurtwerk); Mantelzorg.
Verbonden partijen:
GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); Coöperatie Ontwikkeling Leerpark U.A.
.
H. van der Linden (ChristenUnie/SGP), wethouder Portefeuilles:
Mobiliteit, Bereikbaarheid, Spoorveiligheid & Parkeren; Infrastructuur (Weg- en waterwegenonderhoud, riool, bruggen en viaducten); Groenblauwe stad inclusief Klimaatadaptie(programma); Publieke gezondheid; Jeugdzorg (incl. regionale/SOJ taken, jeugdhulpverlening inclusief jeugdhulp naar voren en stichting jeugdteams); Cultuur, Monumentenzorg & Archeologie; Dienstverlening/burgerzaken.
Jaarstukken 2022 Dordrecht
17
Verbonden partijen:
GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ); B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides; Merwedelingelijn beheer B.V.
.
P.J. Heijkoop (CDA), wethouder Portefeuilles:
Volkshuisvesting (inclusief beschermd wonen & maatschappelijke opvang); Financiën; Werk & Inkomen; Armoede & Schulden; Inburgering; Kinderopvang & Primair onderwijs; Bibliotheek; Dordtpas; Vrijwilligersbeleid.
Verbonden partijen:
GR Sociaal (GRS); GR Sociale Werkvoorziening Drechtsteden (Drechtwerk); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Bank Nederlandse Gemeenten.
.
M.P.P.M. Merx (VVD), wethouder Portefeuilles:
Leefbaarheid & overlastbestrijding, Handhaving & toezicht openbare ruimte (boa’s); Wijkenaanpak; Vergunningen (bouwen, milieu, leefomgeving, Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid); Stadsbeheer-Ruimtelijke kwaliteit: afval, groenonderhoud, verlichting, speelplekken; Sport & Recreatie; Preventie jeugd; Personeel en Organisatie; Essenhof; Straatnamencommissie.
Verbonden partijen:
GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ).
.
T.F. de Jonge (GroenLinks), wethouder Portefeuilles:
Verbonden partijen:
Duurzaamheid, Klimaat, Energie & Milieu; Gemeentelijk Vastgoed (incl. onderwijshuisvesting); Agenda 2030: Duurzame Stad; Grondbedrijf; Biesbosch; Weizigt; Dierenwelzijn; (Burger)Participatie. GR Sociaal (GRS); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Stedin Holding NV; Energie Coöperatie Dordrecht.
.
C.H.W.M. Post, gemeentesecretaris Algemeen directeur en eerste adviseur van het college.
Kerngegevens van de stad Dit informatieve onderdeel van de jaarstukken geeft de ontwikkeling weer van een aantal kengetallen van de gemeente onderverdeeld in demografie, sociale zekerheidsuitkeringen en fysieke structuur. Daarnaast geven we een korte samenvatting van de lokale lasten.
Kengetallen In onderstaande tabel zijn enkele kengetallen voor de gemeente Dordrecht weergegeven op het gebied van inwoneraantallen, sociale zekerheidsuitkeringen en het aantal huur- en koopwoningen. Demografie
1-1-2020
1-1-2021
1-1-2022
1-1-2023
Inwoners < 20 jaar
25.607
25.188
25.138
n.t.b.
Inwoners van 20-64 jaar
70.704
70.755
70.911
n.t.b.
Inwoners > 64 jaar
22.973
23.172
23.488
n.t.b.
Aantal inwoners
119.284
119.115
119.537
121.449
1-1-2020
1-1-2021
1-1-2022
1-1-2023²
Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
5.740
5.790
5.950
6.020
Werkloosheidsuitkeringen
1.520
1.620
1.120
910
Bijstandsuitkeringen²
3.900
3.910
3.810
3.710
Aantal uitkeringen
11.160
11.320
10.880
10.640
. Sociale zekerheid¹
Jaarstukken 2022 Dordrecht
18
Fysieke structuur³
1-1-2020
1-1-2021
1-1-2022
1-1-2023
Koopwoningen inclusief onbekend
31.992
32.165
32.547
32.967
Huurwoningen
23.287
23.648
23.700
23.625
Aantal woningen
55.279
55.813
56.247
56.592
¹ De meest actuele peildatum is 1-7-2022. ² De stand per 1-1-2023 betreft voorlopige cijfers. ³ Met ingang van 2022 wordt een ander bronbestand aangehouden, het CBS. Er heeft ten bate van de vergelijkbaarheid een herberekening plaatsgevonden over de voorgaande jaren. De stand per 11-2022 en 1-1-2023 betreffen nog voorlopige cijfers.
Lokale lasten De lokale lastendruk wordt grotendeels gevormd door de woonlasten. Tot de woonlasten eigenaren-bewoners worden gerekend de onroerendezaakbelastingen (OZB) en de riool- en afvalstoffenheffing. Deze hebben zich als volgt ontwikkeld: Bedragen x € 1
2019
2020
2021
Toegepaste indexering 2022
2022
Gem. WOZ-waarde
188.000
206.000
227.000
9,0%
248.000
OZB-eigenaar
219,02
224,33
231,54
1,3%+2,6%
241,55
Afvalstoffenheffing*
282,72
286,32
301,20
1,3%**
312,60
Rioolheffing eigenaar
98,86
102,81
106,92
1,3%
108,31
Rioolheffing gebruiker*
88,08
91,56
95,16
1,3%
96,36
Ontwikkeling lastendruk
689
705
735
759
Stijging
3,4%
2,4%
4,2%
3,3%
Eigenaren-bewoners
Bij de berekening van de woonlasten eigenaren-bewoners is uitgegaan van een eigen woning die wordt bewoond door een gezin. De gemiddelde woningwaarde is de basis voor de berekening van de aanslag OZB. Deze waarde is berekend naar de peildatum 1 januari van het voorgaande jaar, de WOZ-waarden 2022 zijn dus berekend naar de waardepeildatum van 1 januari 2021. Tot de woonlasten huurders worden gerekend de afvalstoffenheffing en de rioolheffing gebruiker. Huurders betalen geen OZB en rioolheffing eigenaar. De ontwikkeling is als volgt: Bedragen x € 1
Huurders
2019
2020
2021
Indexering 2022
2022
Afvalstoffenheffing*
282,72
286,32
301,20
1,3%**
312,60
Rioolheffing gebruiker*
88,08
91,56
95,16
1,3%
96,36
Ontwikkeling lastendruk
371
378
396
409
Stijging
2,8%
1,9%
4,9%
3,2%
* Voor een uitvoerbare inning dienen de tarieven deelbaar te zijn door 12. ** Teneinde recht te doen aan de in de Kadernota 2022 opgenomen indexatie van 1,3% en tariefdifferentiatie tussen één- en meerpersoonshuishoudens van 5% is het geïndexeerde tarief met 2,5% verminderd om het tarief eenpersoonshuishouden te bepalen en is het geïndexeerde tarief met 2,5% vermeerderd om het tarief meerpersoonshuishouden te bepalen.
Jaarstukken 2022 Dordrecht
19
Uit bovenstaande tabellen kan worden geconcludeerd dat de woonlasten voor eigenaren-bewoners in Dordrecht in 2022 in werkelijkheid met 3,3% zijn gestegen ten opzichte van de werkelijke stijging in 2021. En dat de woonlasten voor huurders in Dordrecht in 2022 in werkelijkheid met 3,2% zijn gestegen ten opzichte van het jaar er voor. Voor meer informatie en relevante uitgangspunten over de lokale heffingen verwijzen we naar de paragraaf Lokale heffingen.
Disclaimer DISCLAIMER Deze website is met zorg samengesteld. Desondanks is het mogelijk dat deze informatie onvolledig of verouderd is en/of onjuistheden bevat. De gemeente aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade van welke aard dan ook die het gevolg is van eventuele onjuiste informatie op deze website. De gemeente is niet verantwoordelijk voor informatie op internetpagina's van derden waarnaar op deze website wordt verwezen. Ook neemt de gemeente geen verantwoordelijkheid voor de gevolgen van het gebruik van de op de website aangeboden informatie. PRIVACY Er worden uitsluitend statistische gegevens verzameld gericht op klikgedrag en geen privacygevoelige informatie.
Programmaverantwoording Leeswijzer programma's Programmakaart structuur In dit hoofdstuk vindt u de acht beleidsprogramma's waarover verantwoording wordt afgelegd. Elk programma wordt onder de noemer 'Wat hebben we bereikt?' voorafgegaan door een korte inleiding. Onder het tabblad 'Verantwoording over beleid' kunt u vervolgens per programma de doelstellingen van het gemeentebestuur vinden, zoals vastgesteld in de Begroting 2022, en daarbij de verantwoording op activiteitsniveau. Leeswijzer activiteitsverantwoording Voor de activiteitsverantwoording geven we met drie symbolen aan in hoeverre de activiteiten zijn gerealiseerd/behaald, zo ziet u in één oogopslag de status van de activiteit. Indien u vervolgens op het 'plusje' naast de activiteit klikt, leest u in het uitklapscherm eerst de activiteit zoals deze in de Begroting 2022 was opgenomen, gevolgd door de activiteitsverantwoording van het jaarverslag. Deze activiteitsverantwoording 'spiegelt' hierbij in feite aan de begrotingstekst. De legenda van de gebruikte symbolen is als volgt:
De activiteit is gerealiseerd/behaald.
De activiteit is deels gerealiseerd/behaald of iets vertraagd, waarbij de voortgang wel zodanig is dat realisatie in 2023 plaatsvindt.
De activiteit is niet gerealiseerd/behaald. Indicatoren Elk programma kent een set basis indicatoren en een set aanvullende indicatoren met een lokale component. De 'basis' komt voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn onderverdeeld naar taakvelden, er is een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de beleidsprogramma's waar deze een logische
Jaarstukken 2022 Dordrecht
20
link vormen. Een totaal overzicht van de BBV-indicatoren treft u tevens aan onder de bijlage van deze Jaarstukken. Naast de basis indicatoren kent elk programma ook een aantal aanvullende indicatoren. Deze indicatoren hebben betrekking op de vorige raads- en collegeperiode van 2018 tot en met 2022. In deze jaarstukken wordt voor het laatst over de aanvullende indicatoren met streefjaar 2022 gerapporteerd. De aanvullende indicatoren geven informatie die niet gemeten wordt met hulp van de basis BBV-indicatoren. Aan deze aanvullende indicatoren zijn - anders dan bij de basis BBVindicatoren - ook streefwaarden gekoppeld. Afhankelijk van de indicator en de doelstellingen zijn deze streefwaarden uitgedrukt in een kwantitatief cijfer (als in het Coalitieakkoord 2018-2022 bijvoorbeeld een eenduidig streefgetal is benoemd) of in een beweging die we samen willen maken; hoger of lager dan de gemeten 0-waarde. In dit laatste geval zijn bewust geen exacte streefgetallen opgenomen, omdat een streefgetal (zoals een '7,3') geen doel op zich is, maar juist het verbeteren van de trend en het verhaal achter de cijfers centraal staan.