ONGETEKENDE RIB Zorgelijke ontwikkelingen in de aard en omvang van georganiseerde criminaliteit.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

21 april 2026

Betreft

Zorgelijke ontwikkelingen in de aard en omvang van georganiseerde criminaliteit

2026-0042403

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Openbaar:

Nanning Mol Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Samenleving - Veiligheid Ja

Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? Deze brief heeft een informerend karakter en is bedoeld om de gemeenteraad, in het kader van artikel 169, tweede lid, van de Gemeentewet, te informeren over ontwikkelingen op het terrein van georganiseerde criminaliteit. Aan de brief zijn op dit moment geen kaderstellende of besluitvormende consequenties verbonden. Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? Met deze brief informeren wij u, in het kader van de informatieplicht op grond van artikel 169, tweede lid, van de Gemeentewet, over zorgelijke ontwikkelingen in de aard en omvang van georganiseerde criminaliteit in Dordrecht. Aanleiding vormt onder meer de recente publicatie van de Onderwereldkaart door RTL Nieuws, waarin Dordrecht wordt genoemd als gemeente met een verhoogd risico op georganiseerde ondermijnende criminaliteit (hierna: ondermijning). Deze signalen vragen om nadere duiding en vormen aanleiding om stil te staan bij de weerbaarheid van de stad en de robuustheid van de huidige aanpak. In de volgende alinea wordt deze duiding nader uitgewerkt. Wat is de te delen informatie? Duiding van het beeld De hoge positie van Dordrecht op de Onderwereldkaart is het resultaat van meerdere samenhangende factoren.

Daarbij is het van belang dat de Onderwereldkaart grotendeels is gebaseerd op cijfermateriaal uit 2022-2023 en dat ondermijnende criminaliteit zich bovendien slechts beperkt laat kwantificeren. Desondanks vormt deze positie een relevant indicatief signaal. Het beeld vraagt om duiding, omdat het richting geeft aan de aard van ondermijning en de specifieke kwetsbaarheiden die daarbij een rol spelen. In Dordrecht is relatief veel georganiseerde criminaliteit zichtbaar en geregistreerd. Met name het aantal zaken op het gebied van wapenhandel en ondermijnende delicten zoals drugshandel, witwassen en afpersing vallen op. Dit beeld wijst enerzijds op de aanwezigheid van drugs- en wapen gerelateerde netwerken, maar laat anderzijds ook zien dat de gemeente en ketenpartners deze vormen van criminaliteit actief signaleren en hierin samenwerken. De zichtbaarheid van deze criminaliteit duidt daarmee zowel op een reëel veiligheidsvraagstuk als op een relatief sterke informatiepositie. Tegelijkertijd laat de Onderwereldkaart zien dat Dordrecht te maken heeft met structurele sociale kwetsbaarheden die ondermijning kunnen voeden. Het relatief hoge aandeel huishoudens met

Zaaknummer

2026-0042403

problematische schulden en het bovengemiddelde aantal risicojongeren vergroten de kans op ronseling, criminele uitbuiting en betrokkenheid van kwetsbare inwoners bij strafbare activiteiten. Het economisch en ruimtelijk beeld is genuanceerder. Uit de analyse zoals opgenomen in het rapport volgt dat er vooralsnog geen sterke aanwijzingen zijn voor grootschalige vastgoedcriminaliteit of een diep vervuilde bovenwereld. Ondermijning manifesteert zich in Dordrecht vooral via criminele netwerken, illegale activiteiten en faciliterende structuren, en minder via structureel verankerde economische machtsposities. Drugscriminaliteit en ondermijning als structurele bedreiging voor veiligheid en leefomgeving Drugscriminaliteit vormt een dominant fenomeen. Dit uit zich onder meer in productielocaties in woonwijken, toenemende drugsoverlast en betrokkenheid bij (inter)nationale netwerken. Deze ontwikkelingen brengen aanzienlijke veiligheidsrisico’s met zich mee voor inwoners en hun leefomgeving. De problematiek is daarbij niet uitsluitend strafrechtelijk van aard. Personen buiten de kern van criminele netwerken worden regelmatig ingezet voor faciliterende rollen, zoals het beschikbaar stellen van woningen of andere panden. Daarnaast wordt Dordrecht geconfronteerd met excessief geweld, waaronder aanslagen met explosieven, wat een structureel probleem voor de openbare orde vormt.

Ook mensenhandel en criminele uitbuiting, met name van jeugdigen en andere kwetsbare groepen, komen voor. Ondermijning manifesteert zich daarbij vaak onopvallend, dicht bij inwoners, via crimineel pandgebruik en verborgen netwerken. Bestuurlijke betekenis en knelpunten De aanpak van georganiseerde criminaliteit is een opgave van de lange adem. Eén signaal vormt nog geen netwerk; effectieve interventies vragen om duurzame samenwerking, een goede informatiepositie en voldoende capaciteit. Criminele netwerken opereren grensoverschrijdend en maken waar mogelijk gebruik van gemeentelijke processen, zoals vergunningverlening, vastgoedtransacties, subsidies en maatschappelijke voorzieningen. Dat maakt bestuurlijke weerbaarheid en organisatie breed bewustzijn essentieel. Uit onder meer het Rapport Rekenkamer: ondermijning (2025) blijkt dat, ondanks de inzet en inspanningen, verdere versterking mogelijk is op het gebied van bewustwording en de informatiehuishouding. Daarnaast maakt noodzakelijke prioritering het risico zichtbaar dat bepaalde fenomenen, zoals zorgcriminaliteit en arbeidsuitbuiting, onderbelicht blijven. Kansen en vervolg Tegelijkertijd zijn er duidelijke aanknopingspunten om de aanpak te versterken. Dit vraagt onder meer om beter zicht op casuïstiek en netwerken, verdere doorontwikkeling van focusgebieden en versterking van integrale samenwerking.

Ook blijvende investeringen in een weerbare overheid en samenleving zijn van belang, evenals de inzet van bestuurlijke instrumenten zoals Bibob, kennisverankering, duurzame financiering en vroegsignalering bij jeugd. Bewustwording binnen de organisatie en samenwerking met partners en inwoners blijven daarbij essentieel. Deze inzichten vormen mede de input voor het nieuwe Integraal Veiligheidsplan, waarin de samenhangende aanpak van ondermijning, prioritering en inzet voor de komende periode nader wordt uitgewerkt. Prioriteit Achter cijfers en analyses gaan concrete Dordtse verhalen schuil. Verhalen van inwoners die hun veiligheid in de eigen woonomgeving verliezen, van jongeren die worden ingezet als uitvoerders van geweld en van mensen die in criminele uitbuiting terechtkomen. Daarmee is ondermijning geen abstract fenomeen, maar een probleem dat zich direct en zichtbaar in de stad manifesteert. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? Alles overziend kan worden geconcludeerd dat ondermijning in Dordrecht geen tijdelijk of incidenteel verschijnsel is, maar een structureel en hardnekkig vraagstuk. De combinatie van zichtbare criminaliteit, onderliggende sociale kwetsbaarheden en aanwezige criminele netwerken vraagt om een consistentie en langdurige inzet.

Het Integraal Veiligheidsplan vormt het aangewezen beleidskader waarin deze inzet, prioritering en samenhang voor de komende periode worden geconcretiseerd.

Zaaknummer

2026-0042403

Welke kosten zijn verbonden aan het proces? De brief heeft een informerend karakter. Het Integraal Veiligheidsplan vormt het aangewezen beleidskader waarin deze inzet, prioritering en samenhang, inclusief financiën voor de komende periode worden geconcretiseerd. Het college van Burgemeester en Wethouders

secretaris

burgemeester