ONGETEKENDE RIB Voortgang Veilige Steden.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

25 november 2025

Betreft

Voortgang Veilige Steden - straatintimidatie en beantwoording motie M5A

2025-0103904

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Marc Merx Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Samenleving - Bestaanszekerheid en Meedoen Mieke Reijersen m.reijersen@dordrecht.nl Mieke Reijersen Ja

Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De gemeenteraad heeft een kaderstellende en controlerende functie. Het college informeert hierbij de gemeenteraad over de voortgang van het plan van aanpak straatintimidatie Veilige Steden 2024-2026 (hierna: plan van aanpak straatintimidatie). Het plan van aanpak straatintimidatie is onderdeel van programma Veilige Steden, een initiatief vanuit het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Ook het ministerie van Justitie & Veiligheid (J&V) is betrokken bij straatintimidatie met betrekking tot de nieuwe Wet seksuele misdrijven en de handhaving pilot. Het plan van aanpak straatintimidatie is een integraal plan van de teams handhaving, veiligheid en het sociaal domein. Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? In de laatste raadsinformatiebrief is toegezegd de raad jaarlijks te informeren over de voortang van de aanpak straatintimidatie Veilige Steden. Sinds 2018 neemt Dordrecht deel aan het Veilige Steden-programma van het ministerie van OCW, gericht op het vergroten van sociale veiligheid en emancipatie voor vrouwen en LHBTI+'ers in de openbare ruimte, het uitgaansleven en bijvoorbeeld ook het openbaar vervoer. Voor de periode 2023–2026 is een nieuw uitvoeringsplan vastgesteld.

Naast de lopende diverse acties en inspanningen, bleken er kansen om straatintimidatie effectiever aan te pakken. Daarnaast valt seksuele straatintimidatie sinds 1 juli 2024 onder de nieuwe Wet seksuele misdrijven en is strafbaar. Daarom is er eind 2024 een aanvullend, concreet plan van aanpak opgesteld, inclusief handhaving. Tijdens de gemeenteraad van 11 november 2025 is de motie M5A - Veilig over straat, ook in Dordt - ingediend. De motie verzoekt het college om een plan van aanpak straatintimidatie op te stellen en om inwoners te betrekken, met veiligheidsschouwen, bij het identificeren van onveilige plekken Met deze raadsinformatiebrief informeren we de raad over de voortgang van reeds bestaande plan van aanpak straatintimidatie en beantwoorden we de motie M5A.

Zaaknummer

2025-0103904

Wat is de te delen informatie? Motie M5A – Veilig over straat, ook in Dordt Motie M5A verzoekt het college om een plan van aanpak straatintimidatie en om inwoners te betrekken bij het identificeren van onveilige plekken. Hieronder leest u de voortgang van de aanpak straatintimidatie Veilige Steden aan de hand van de 5 pijlers. Waarmee we aan het eerste deel van de motie voldoen. Deel twee van de motie verzoekt het college om inwoners te betrekken bij het identificeren van onveilige plekken in de wijken. Inwoners worden al betrokken bij het identificeren van onveilige plekken. Dit gebeurt onder andere via het meldpunt Fixi, waar sinds begin 2025 de meldcategorie seksuele straatintimidatie actief is. Op locaties met veel meldingen treden we in contact met melders om de veiligheid op deze locaties aan te pakken. Ook sluiten we aan bij de wandelroute langs onveilige plekken in het centrum tijdens Orange the World. Voortgang aanpak straatintimidatie Veilige Steden Het plan van aanpak noemt 5 pijlers: 1) preventie, 2) communicatie, 3) het meldpunt, 4) samenwerking en 5) handhaving. Op basis van deze pijlers beschrijven we de voortgang. Hiervan ligt de focus op preventie als belangrijkste middel om seksuele straatintimidatie te voorkomen. 1.

Preventie - Theater Lesprogramma op scholen Onderzoek wijst uit dat inzet op preventie – gedrag beïnvloeden vóór het misgaat - het beste werkt om straatintimidatie op termijn tegen te gaan. Dit doen we door een speciaal ontwikkeld lesprogramma in samenwerking met Theater Tortilla aan te bieden op Dordtse scholen. In juni 2025 heeft Theater Tortilla een reeks voorstellingen gegeven bij het Da Vinci en het Insula collega. Hierbij is een onderzoek door het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) uitgevoerd om de impact te meten en de resultaten zijn in Q3 2025 opgeleverd (zie bijlage voor volledige rapportage). Het onderzoek wijst uit dat deze lessen bewustwording creëren en aanzetten tot emotionele betrokkenheid en reflectie van jongeren op hun gedrag en ervaringen. Zie bijlage voor de volledige rapportage. Op basis van dit onderzoek wordt het lesprogramma doorontwikkeld voor 2026. En hebben we nieuwe lessen ingekocht. 2. Communicatie Dordrecht heeft zich aangesloten bij de landelijke campagne Ben je oké? van Rutgers. De campagne is normstellend en biedt een handelingsperspectief. Het doel is dus niet primair om meer meldingen te krijgen maar om duidelijk te maken dat seksuele (straat)intimidatie niet normaal is. We willen Dordtenaren bewust maken én aanmoedigen om iets te doen als ze het zien gebeuren. Soms is een simpele vraag als “Ben je oké?” al genoeg om verschil te maken.

Start en zichtbaarheid De campagne ging van start tijdens het Big Rivers Festival met een zichtbare en actieve aanpak. Naast communicatie-uitingen in de stad en online, is er een actieteam gevormd die met horecaondernemers en bezoekers van het evenement in gesprek is gegaan over dit thema. Naast Big Rivers is de campagne voortgezet en zichtbaar geweest tijdens de Dordrecht Pride en het Drechtsteden Studentenfestival. Eind 2025 sluit de campagne aan bij Orange the World, een internationale actie voor veiligheid van vrouwen. In Dordrecht gebeurt dit o.a. via een wandeling langs plekken in het centrum die als onveilig worden ervaren. We verkennen mogelijkheden om inwoners te betrekken bij het in kaart brengen van onveilige locaties in andere wijken. En voeren daarmee de motie M5A uit. Impact Uit gesprekken met bezoekers van Big Rivers en reactie op social media posts blijkt dat de campagne en de boodschap positief is ontvangen en breed wordt herkend. De campagne heeft veel opgeleverd qua zichtbaarheid en samenwerking, maar de impact is lastig meetbaar. Dat komt doordat het doel (normstelling en bewustwording) zich pas op langere termijn laat zien. Bovendien is communicatie slechts één onderdeel van een bredere aanpak, waardoor het effect niet eenvoudig los te koppelen is.

De landelijke aandacht voor femicide creëert momentum en aandacht voor onveiligheid van vrouwen, zoals seksuele straatintimidatie. Tegelijkertijd zien we dat verschillende vormen van intimidatie, onveiligheid en geweld tegen vrouwen vaak door elkaar worden gebruikt en dat er verschillende campagnes rond deze thema’s zijn. Hierdoor dreigt soms de nuance en gerichte aanpak op preventie verloren te gaan in het publieke debat.

Zaaknummer

2025-0103904

3. Het meldpunt Als onderdeel van het programma Veilige Steden is een lokaal meldpunt ingericht om seksuele straatintimidatie aan te pakken. Sinds 2022 werd er gemeld via de app Stop Straatintimidatie. Ondanks diverse inspanningen bleef het aantal meldingen en de bekendheid van het meldpunt achter. Daarom is er gekozen voor een nieuw meldpunt. Sinds mei 2025 kunnen meldingen van seksuele straatintimidatie gedaan worden via een nieuwe meldcategorie in de gemeentelijke Fixi app. Zowel slachtoffers als omstanders kunnen hier melding doen. Op de meldpagina van Fixi en via de website wordt daarbij ook verwezen naar relevante partners zoals de politie en slachtofferhulp. En wordt er na elke melding een standaardmail verstuurd met meer informatie. Tot eind oktober 2025 zijn er in 5 maanden 29 meldingen binnengekomen in de categorie seksuele straatintimidatie— een stijging ten opzichte van het vorige meldpunt (40 meldingen binnen 3 jaar). Opvallend is dat niet alleen slachtoffers, maar ook omstanders actief melding maken. Ook zien we dat andere soorten overlast op deze categorie gemeld wordt. Het meldpunt en het afhandelingsproces worden op dit moment geëvalueerd en verder verfijnd. Hierbij wordt onder andere gekeken naar het soort meldingen en terugkerende locaties.

Het nieuwe meldpunt is meegenomen in de communicatie campagne Ben je oké? en zal ook in 2026 onder de aandacht worden gebracht. 4. Aanpakken van straatintimidatie doen we samen (met partners)! Begin 2025 zijn we in gesprek gegaan met Dordtse horeca en openbaar vervoerder Qbuzz en hebben we de aanpak straatintimidatie intern onder de aandacht gebracht bij o.a. sport, wijken en evenementen. Voor 2026 hebben we de wens om dit bij meer partners extern en meer afdelingen intern te realiseren. En kijken we ook naar duurzame borging van dit thema. Horeca en OV Seksuele intimidatie komt het meeste voor op plekken waar veel mensen samenkomen, zoals uitgaansstraten, stations, winkelcentra en het openbaar vervoer. Daarom is in Dordrecht gekozen voor inzet op samenwerking met horeca en openbaar vervoer. Met de Koninklijke Horeca Nederland – Drechtsteden hebben we informatie uitgewisseld en mogelijkheden verkend hoe we seksuele straatintimidatie in de openbare ruimte en binnen de horeca nog beter kunnen aanpakken. We werken samen tijdens grote evenementen door communicatie-uitingen te verspreiden vanuit de campagne Ben je oké? Deze waren zichtbaar bij verschillende horecagelegenheden en dit willen we in 2026 voortzetten.

Ook verkennen we de mogelijkheden bij exploitatievergunningen en Sus-wachten (Sus" in "sus-wachten" staat voor sussende particuliere beveiligers die op een laagdrempelige manier het uitgaanspubliek aanspreken om onrust vroegtijdig te voorkomen). Daarnaast kijken we voor 2026 of we nog meer kunnen doen op het gebied van trainingen. Naast horeca zijn we ook met Qbuzz in gesprek over samenwerking rondom seksuele intimidatie. Qbuzz heeft daarbij ook eigen handhavers die getraind zijn om ongewenst gedrag tegen te gaan. We verkennen de mogelijkheid om met en via hen de campagne Ben je oké? te kunnen verspreiden, specifiek in bussen en treinen. Een uitdaging in de samenwerking blijkt de gevoeligheid rondom het thema en de terminologie. Het actief en blijvend samenwerken met deze partners vraagt om maatwerk en relatiebeheer vanuit ons wat we in 2026 voortzetten. We sluiten bij meer evenementen aan en betrekken Dordtse boegbeelden en Qbuzz bij de campagne. 5. Handhaving (pilot) Per juli 2024 is seksuele straatintimidatie strafbaar gesteld in het Wetboek van Strafrecht via de nieuwe Wet seksuele misdrijven en kan daarmee worden vervolgd. Het Ministerie van Justitie & Veiligheid is daaropvolgend een pilot gestart waarbij aangewezen gemeentelijke boa’s in bepaalde gemeenten mogen handhaven.

Het doel van deze pilot is om te onderzoeken hoe effectief en geschikt de inzet van boa’s is voor de handhaving van seksuele intimidatie in de openbare ruimte. Dordrecht neemt sinds 1 april 2025 deel aan deze pilot en we zijn trots dat onze stad één van de tien gemeenten is die bevoegd is om hierop te handhaven. Vier van onze boa’s zijn speciaal opgeleid en door het Openbaar Ministerie aangewezen om bij heterdaad op te treden tegen seksuele straatintimidatie. Tijdens zeven actiedagen zijn zij in burger

Zaaknummer

2025-0103904

op pad gegaan. Hoewel er nog geen situaties zijn waargenomen die volledig voldeden aan de juridische criteria voor optreden, zien we dit als een belangrijke leerfase. Ook in andere gemeenten bleef handhaving in de beginperiode uit, maar inmiddels zijn daar processen-verbaal (pv's) opgemaakt en zijn de eerste veroordelingen uitgesproken. We verwachten dat ook in Dordrecht de eerste pv’s zullen volgen, mede dankzij meldingen via het meldpunt. In de aankomende actiedagen worden ook al de gemelde terugkerende locaties meegenomen. Door te handhaven stellen we een duidelijke norm: seksuele straatintimidatie hoort niet thuis in onze stad. De komende periode staan nieuwe actiedagen gepland, waarmee we onze inzet voortzetten en versterken. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? Het programma Veilige Steden loopt t/m 2026. In deze brief is per onderdeel genoemd welke activiteiten er in 2026 op de planning staat. Daarnaast vindt er een landelijke evaluatie van het programma Veilige Steden plaats door het Ministerie van OCW. Op basis van deze evaluatie wordt bepaald of en hoe de aanpak van Veilige Steden en straatintimidatie vanaf 2027 wordt voortgezet. Daarbij hebben we lokaal aandacht voor de positionering van het programma Veilige Steden binnen het bredere veiligheidsbeleid, de opgave Inclusieve Stad en de aanpak Geweld tegen Vrouwen. U wordt hierover te zijner tijd geïnformeerd.

Welke kosten zijn verbonden aan het proces? Programma Veilige Steden Nederland heeft inmiddels vijfentwintig Veilige Steden, waaronder Dordrecht. Deelname aan het landelijke programma Veilige Steden is gemoeid met een jaarlijkse rijkssubsidie van € 30.000,-. Ook wordt de gemeente ondersteund door expertise van kennisinstituut Movisie bij bijvoorbeeld beleidsvorming. Daartegenover staat een inspanningsverplichting en een gelijke bijdrage in middelen of in ambtelijke capaciteit. Voor Dordrecht geldt het laatste. Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? Plan van aanpak straatintimidatie Veilige Steden 2024-2026 - raadsinformatiebrief Stand van zaken handhaving 2024 en beantwoorden motie 17A Alleen samen krijgen we onze stad toegankelijk! - raadsinformatiebrief Het college van Burgemeester en Wethouders

C.H.W.M. Post secretaris

N. Mol burgemeester