ONGETEKENDE RIB Voortgang implementatie Omgevingswet 2022.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

22 november 2022

Betreft

Voortgang implementatie Omgevingswet 2022

2022-0185056

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Maarten Burggraaf Bouwend en Bereikbaar Dordrecht Stad - Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw & Wonen Astrid Nederlof a.nederlof@dordrecht.nl Ja

Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De raad is bevoegd als het gaat om het vaststellen van de beleidsinstrumenten omgevingsvisie en omgevingsplan, voor het vaststellen van de verordening adviescommissie ruimtelijke kwaliteit en nadeelcompensatie- en voor de adviesbevoegdheid bij afwijken van het omgevingsplan (adviesrecht). Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? Ontwikkelingen Landelijk 14 oktober werd bekend dat de Omgevingswet opnieuw is uitgesteld. De bedoeling is nu dat de wet niet op 1 januari, maar op 1 juli 2023 in werking treedt. De minister heeft de conclusie getrokken dat er meer tijd nodig is om het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) goed te laten werken. De minister heeft de termijn tot 1 juli 2023 genoemd om verder te testen en te oefenen, maar ook om te voorzien in extra ondersteuning voor de bevoegd gezagen. In Dordrecht We hebben het afgelopen jaar hard gewerkt aan alle te ondernemen acties om tijdig gesteld te staan voor de inwerkingtreding van de wet. We hebben ons het werken met nieuwe systemen en regels verder eigen gemaakt en meer ervaring opgedaan met de nieuwe manier van werken die de Omgevingswet voorstaat. Dit doen we in Dordrecht nog steeds al lerende weg; we laten ons leiden door zich aandienende opgaven, projecten en gevallen uit de praktijk.

Bij het inrichten van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO), de omgevingstafel, participatie en het Omgevingsplan passen we deze manier van werken toe. We werken er verder aan om de dienstverlening voor de burger op niveau te houden. Al met al hebben we flink voortgemaakt en werken toe naar een organisatie die werkt in de geest van de Omgevingswet waarvoor de benodigde processen en systemen zijn ingericht. De uitdaging bij de inwerkingtreding blijft de werking van het digitale stelsel en dan met name de keten van publicatie van omgevingsplannen. Lukt het om op de juiste manier het omgevingsplan te wijzigen of moeten we gebruik maken van aangeboden alternatieven? We hopen dat met het recente uitstel in dit spoor aanzienlijke verbeteringen worden doorgevoerd. Voor de periode na de invoering moeten we de structurele (financiële) effecten van de wet scherper op het netvlies te

Zaaknummer

2022-0185056

krijgen. Zullen de baten daadwerkelijk opwegen tegen de kosten, zoals het rijk stelt, en vanaf wanneer? De kosten en baten zijn van veel nog te maken keuzes afhankelijk, zodat het lastig is om hier nu al een goede inschatting van te maken. Wat is de te delen informatie? DSO Software voor plan- en regels Voor de plan- en regelsoftware hebben we in Drechtstedenverband een overeenkomst gesloten met de leverancier Knowledge Values. We zijn voor dit onderdeel aangesloten op het DSO en kunnen dus publiceren in de landelijke voorziening. De focus lag het afgelopen jaar op het kunnen werken met de nieuwe software en het doorgronden van de betekenis van de nieuwe digitale eisen die aan het omgevingsplan worden gesteld. We hebben op beide fronten goede stappen gezet; we krijgen beiden steeds beter in de vingers. We pasten vorig jaar al Dordtse regels aan voor het nieuwe omgevingsplan. Het doel hierbij was om te zorgen voor duidelijkere regels en meer activiteiten vergunningvrij te maken. Voor inwoners zijn er goed begrijpelijke vragenbomen en juridische regels gemaakt. Eind mei is het gelukt de hele keten in het DSO te publiceren: van omgevingsplan met verschillende sets aan regels in verschillende delen van de stad tot de vergunningcheck. Dat ons veel lukt, wil niet zeggen dat dit soepel verloopt.

Ook in Dordrecht lopen we tegen de begrenzingen van de functionaliteit van het digitale stelsel aan. Zelf iets nieuws maken is geen enkel probleem, maar voorgeprogrammeerde zaken aanpassen kent nog veel technische beperkingen. Ook vraagt het werken met één alles omvattend omgevingsplan waarin steeds wordt ontwikkeld en gewijzigd meer capaciteit en aandacht voor beheer en borging van consistentie dan de losse bestemmingsplannen. Software voor vth De vergunningverlening voor Dordrecht wordt grotendeels uitgevoerd door de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ). De software voor de vergunningverlening, handhaving en toezicht (vth) is door de OZHZ aangeschaft en aangesloten op het DSO. Er zijn het afgelopen jaar diverse ketentesten uitgevoerd. Dordrecht is ook aangesloten op het DSO om zelf enkele (APV) aanvragen te kunnen behandelen die niet bij de omgevingsdienst zijn ondergebracht en om digitaal informatie te kunnen uitwisselen met andere overheden en ketenpartners (de zogenaamde samenwerkingsruimte). Momenteel wordt de hand gelegd aan de inrichting van dit onderdeel en daarna zal een aantal ketentesten worden verricht. Goede informatie op de website Vanwege de kwetsbaarheid van het DSO zorgen we ervoor dat de informatie voor de burger over grote en kleine bouwplannen en alles wat daarmee samenhangt op de website per 1 juli 2023 actueel en volledig is.

Omgevingstafel Voor complexe vergunningtrajecten zijn we gestart met de omgevingstafel. Dit is een nieuw middel om deze trajecten te versnellen. De omgevingstafel heeft tot doel om met alle belanghebbenden te komen tot een vergunbare aanvraag. Die aanvraag kan vervolgens eenvoudig en snel worden verleend. We zitten net als veel andere overheden nog in de oefenfase. De eerste Dordtse resultaten geven de indruk dat de omgevingstafel voor alle betrokkenen meerwaarde kan geven. Omgevingstafels die lopen zijn de woningbouw in Amstelwijck Midden en de geluidschermen bij Wilgenwende. Bij Amstelwijck Midden hebben de doelen klimaat en gezondheid uit de omgevingsvisie echt doorwerking gekregen. Verder heeft de deelname van partijen als het waterschap en de veiligheidsregio zeer positief uitgepakt. Dit jaar stelden we de Handreiking Dordtse Omgevingstafel op. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet is de omgevingstafel aan te vragen. Maar voor die tijd kan het al nuttig zijn om het proces naar de omgevingsvergunning goed en efficiënt te doorlopen. Participatie In uw vergadering van 12 oktober 2021 stelde u het Beleidskader participatie 1.0 in het kader van de Omgevingswet vast. Het beleid kent twee verschillende onderdelen. Een beleid voor participatie door initiatiefnemers/vergunning aanvragers bij (bouw)plannen.

En een beleid voor participatie door de gemeente zelf bij hij het maken van een Omgevingsvisie, Omgevingsplan of programma. De gemeente geeft handvatten voor de invulling. Deze zijn opgenomen in de bij de vaststelling bijgevoegde handreiking.

Zaaknummer

2022-0185056

Het afgelopen jaar is gewerkt aan de inbedding van het beleid in de organisatie. Op diverse plekken in de organisatie moet men immers kunnen werken met het beleid. Voor verschillende doelgroepen worden leidraden opgesteld hoe het beleid in de praktijk toe te passen. Er is verder een aanzet gemaakt voor een gereedschapskist met (online) participatie-instrumenten. Deze wordt de komende maanden, maar ook in de periode na inwerkingtreding, verder gevuld. Tot slot wordt en blijft geëxperimenteerd worden met participatie, zowel door initiatiefnemers als door onszelf. De goede voorbeelden krijgen een plekje in de gereedschapskist. Voor het Ontwikkelplan Wantij-west is een gedegen en uitgebreid participatieproces opgezet waar belanghebbenden vanaf het begin in elke stap zijn (en worden) meegenomen en teruggekoppeld krijgen. Men krijgt echt de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de planvorming, helemaal volgens de bedoelingen van de Omgevingswet. De omgevingsdialogen en creatief vormgegeven sessies lijken in een behoefte te voorzien. Bij Plan Tij is geëxperimenteerd met digitale participatievormen in de vorm van een webinar en een enquête. Deze kunnen een mooie toevoeging vormen voor onze gereedschapskist. Omgevingsvisie 2.0 in voorbereiding De Omgevingsvisie 1.0 is 28 april 2021 vastgesteld.

Hierin zijn de ruimtelijke ambities en beleidsdoelen voor de ontwikkeling van de stad op de lange termijn beschreven. Een vastgestelde Omgevingsvisie betekent niet dat we klaar zijn. Werken in het kader van de Omgevingswet houdt in dat het beleidsproces continu in beweging is en blijft. De voorbereidingen voor de omgevingsvisie 2.0 zijn na de zomer gestart. Deze versie zal worden aangepast met de in het Politiek akkoord 2022 – 2026 opgenomen ambities en accenten. Daarnaast zal het stuk bondiger en integraler worden gemaakt en toegankelijker voor onze inwoners. Het is de verwachting dat er in de eerste helft van 2024 een vast te stellen Omgevingsvisie 2.0 ligt, opgewerkt met de stad en stakeholders. In de tussentijd wordt de vastgestelde Omgevingsvisie en de doorwerking ervan in nieuw op te stellen beleid voor de fysieke leefomgeving nadrukkelijk onder de aandacht gebracht bij de relevante beleids- en gebiedsteams. Met een vastgestelde Omgevingsvisie ligt de weg open om te gaan werken volgens de beleidscyclus en met het nieuwe (beleids)instrumentarium dat de Omgevingswet introduceert. Dit gaat over een nieuwe manier van werken en maakt het nodige los. De omgevingsvisie is van essentieel belang voor het voorbereiden van het Omgevingsplan. Verder worden de eerste programma's gemaakt.

Toewerken naar het Omgevingsplan Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 juli 2023 heeft de gemeente Dordrecht tot 2030 de tijd om een omgevingsplan voor de hele stad te maken. De wetgever geeft de gemeente grote keuzevrijheid in de manier waarop ze het omgevingsplan gaat opstellen. De periode tussen het moment van inwerkingtreding van de wet en 2030 geldt als overgangsperiode. We zijn dit jaar gestart met het opstellen van de eerste twee wijzigingen van het Omgevingsplan: voor de thema's erfgoed en groen-blauw en klimaat. We gaan in principe uit van een beleidsneutrale omzetting van de geldende bestemmingsplannen naar het Omgevingsplan. Het Omgevingsplan zal de komende jaren via een gebiedsgerichte en thematische aanpak worden uitgebreid. We beginnen met de onderwerpen die politiek en bestuurlijke prioriteit hebben. We denken ongeveer in 2030 klaar te zijn voor de hele gemeente. Zo lang zal de periode duren dat twee stelsels naast elkaar bestaan. Pilots en plan van aanpak Op basis van diverse pilots is de afgelopen jaren ervaring opgedaan met het opstellen van het omgevingsplan. We hebben pilots doorlopen voor Amstelwijck, Schil-west en voor de topactiviteiten bouwsteigers en dakkapellen. We wilden hiermee ervaring opdoen met het werken onder de Omgevingswet en input vergaren voor het opstellen van het Omgevingsplan.

Er is in de pilots geoefend met integraal werken vanuit de zeven doelen van de omgevingsvisie, het zo min mogelijk toevoegen van regels en het toepassen van een beleidsneutrale aanpak met minder vergunningen en lasten. Voor alle pilots zijn de uitkomsten tegen de vier verbeterdoelen van de Omgevingswet aan gehouden: inzichtelijker omgevingsrecht, leefomgeving centraal, ruimte voor maatwerk en sneller en beter. De pilots hebben vooral het inzicht opgeleverd dat de opgave veel complexer is dan vooraf gedacht. Het blijkt onvermijdelijk om te kiezen voor een gefaseerde aanpak waarbij we steeds per thema of gebied een onderdeel van het omgevingsplan opstellen. Alle onderdelen vormen samen in

Zaaknummer

2022-0185056

2030 het uiteindelijke omgevingsplan. De pilots leren ons verder dat het DSO nog niet zo ver is dat we het al echt kunnen inrichten. We hebben een plan van aanpak opgesteld waarin de gefaseerde aanpak wordt uitgewerkt. Wij informeren u hier nader over met een separate raadsinformatiebrief. De inzichten uit de pilots worden daarin ook nader beschreven. Voortgang gebiedsontwikkelingen De in voorbereiding zijnde bestemmingsplannen die voorzien in nieuwe (woning)bouwontwikkelingen worden zo veel mogelijk vóór 1 juli 2023 als ontwerp ter inzage gelegd. In dat geval mag de raad ook na 1 juli 2023 een besluit nemen over de vaststelling als bestemmingsplan. Voor bestemmingsplannen waar we deze datum niet halen, zal direct daarna een omzetting naar een omgevingsplanwijzing plaatsvinden. Die omzetting zal worden voorbereid, zodat geen vertraging voor de projecten ontstaat. Voor overige projecten en gebiedsontwikkelingen bereiden wij wijzigingen van het omgevingsplan voor. Vanwege de voortdurende onduidelijkheid over de invoeringsdatum en de haperingen van het DSO, kunnen gemeenten worden teruggeworpen op het huidige instrument bestemmingsplan. Een bestemmingsplan biedt in vergelijking met een omgevingsplan minder flexibiliteit en integraliteit. Een bestemmingsplan verbrede reikwijdte doet dit wel. Het biedt de mogelijkheid om alvast te werken met het instrumentarium van de Omgevingswet.

Om in geval van uitstel van de Omgevingswet of het niet werken van het DSO toch in de geest van de Omgevingswet te kunnen opereren bij ontwikkelingen, hebben wij als back-up de Crisis en herstelwet-status voor het hele grondgebied van de gemeente aangevraagd. Dit om te voorkomen dat we bij planontwikkeling een stap terug moeten zetten. Maasterras Er wordt hard gewerkt aan het opstellen van een omgevingsplan om de ontwikkeling Maasterras mogelijk te maken. De planning is om voor de zomer 2023 een ontwerp gereed te hebben. Partners regionale afstemming Voor de invoering van de Omgevingswet werken we zoveel mogelijk samen binnen de Drechtsteden en Zuid-Holland Zuid. De samenwerking binnen de Drechtsteden heeft zich vooral gericht op het inrichten en leren werken met de nieuwe software, de inzet van de regelbeheerder en het delen van informatie. De OZHZ heeft samen met enkele specialisten uit de gemeenten een voor allen bruikbare juridische analyse van de bruidsschat gemaakt. Deze analyse is van belang voor het bepalen van de input van het Omgevingsplan. In ZHZ-verband geeft een werkgroep leges zich gebogen over de aanpassingen die in de legesverordening moeten worden doorgevoerd. In hetzelfde verband is het werken met de omgevingstafel opgepakt ging het dit jaar vooral om alles wat nodig is om een vergunningaanvraag op een goede manier te kunnen behandelen.

Zoals versnelling van de procedures, advisering, het inrichten en werken met een Omgevingstafel en het op elkaar afstemmen van regels waar dat kan en wenselijk is. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? De raad kan tot aan de inwerkingtreding de volgende voorstellen tegemoet zien: instellen gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit; adviesbevoegdheid bij afwijking omgevingsplan; 1e wijziging omgevingsplan – regels erfgoed; 2e wijziging omgevingsplan – regels groenblauw; verordening nadeelcompensatie. Welke kosten zijn verbonden aan het proces? Met het informeren van uw raad over de voortgang zijn geen kosten gemoeid. De kosten van de invoering van de Omgevingswet worden gedekt uit de exploitatie (DO354160). Het college van Burgemeester en Wethouders

Zaaknummer

secretaris

burgemeester

2022-0185056