ONGETEKENDE RIB Start verkenning nieuw Toerismebeleid.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

10 maart 2026

Betreft

Start verkenning nieuw Toerismebeleid

2026-0007118

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Maarten Burggraaf Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Samenleving - Cultuur en Economie Femke van Tilburg f.van.tilburg@dordrecht.nl Femke van Tilburg Ja

Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? Het College is bevoegd om binnen de kaders van de omgevingsvisie toeristisch beleid op te stellen. De Raad kan - aanvullend op de ruimtelijke kaders in de omgevingsvisie - aanvullende inhoudelijke en/of financiële kaders meegeven aan het college. Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? Toerisme levert een belangrijke bijdrage aan Dordrecht: het versterkt voorzieningen in de stad, ondersteunt lokale ondernemers en zorgt voor levendigheid. Bezoekers maken gebruik van cultuurhistorische plekken, horeca, winkels en evenementen, waardoor investeringen in kwaliteit en aantrekkelijkheid ook direct ten goede komen aan ondernemers en inwoners. Daarmee draagt toerisme bij aan doelen die in de Agenda Dordrecht 2030 centraal staan, zoals een levendige binnenstad. Omdat toerisme nauw samenhangt met verschillende stedelijke opgaven, is er behoefte aan een actueel, integraal toeristisch beleidskader. Dit kader geeft richting aan de verdere ontwikkeling van toerisme en zorgt voor een goede balans tussen bezoekers, bewoners en de stad. Door het ontbreken van een samenhangend beleidskader worden kansen mogelijk niet optimaal benut en is er beperkte mogelijkheid om gericht te sturen op passende vormen van toerisme en een goede balans tussen bezoekers en inwoners.

Deze RIB vormt het begin van het traject om te komen tot een samenhangende toerismestrategie voor Dordrecht. Deze RIB benoemt de actuele opgaven en kansen, schetst het proces om tot beleid te komen en vormt het gezamenlijke vertrekpunt voor verdere uitwerking met partners uit stad en regio. Context In 2004 werd de Toeristische Agenda vastgesteld met de titel “Dordrecht, een ervaring rijker – toerisme in en om Dordrecht”. Deze nota bevatte een strategie voor de stad als toeristische bestemming met focus op cultuurhistorie en natuur (o.a. Hollandse Biesbosch), en formuleerde doelen, strategieën en uitvoeringsprojecten, zoals de relatie met water en marketing, inclusief een eerste programmatische koppeling met evenementenbeleid.

Zaaknummer

2026-0007118

Tussentijds zijn deze kaders herijkt en bijgesteld. Hoewel deze kaders waardevol waren, ontbreekt op dit moment een actueel en integraal toeristisch beleid dat inspeelt op de huidige dynamiek. De stad ziet de afgelopen jaren een duidelijke groei van bezoekers, mede door de aantrekkingskracht van de historische binnenstad, cultuurhistorische voorzieningen en de nabijheid van Nationaal Park De Biesbosch. Belangrijk is te beseffen dat deze groei niet uitsluitend voortkomt uit de eigen aantrekkingskracht van Dordrecht. Zij sluit aan bij bredere nationale en internationale trends. Wereldwijd zoeken reizigers steeds vaker naar authentieke, duurzame en betekenisvolle ervaringen, weg van het massatoerisme en ‘platgetreden paden’. Dit vertaalt zich in een voorkeur voor historische steden en verborgen parels die rust, cultuur en natuur combineren. Voor Dordrecht biedt dit kansen waarbij we de ontwikkelingen monitoren. Om de kansen in de nabije toekomst optimaal te benutten is het zaak om toerismebeleid te formuleren. De landelijke visie Perspectief 2030 van het NBTC gaat ook in op de duurzame ontwikkeling van de bestemming Nederland en de veranderende rol van toerisme. De focus is verschoven van louter economische groei naar toerisme als middel om bij te dragen aan brede welvaart en welzijn.

Balans is hierbij het uitgangspunt – tussen bezoekers, bedrijven, bewoners en waardes zoals natuur. In de Agenda Dordrecht 2030 wordt op diverse thema’s en programma’s gericht ingezet om de ontwikkeling van Dordrecht in samenhang te versterken. Opvallend is dat toerisme hierin nog geen eigen plek heeft, terwijl de stad juist sterk groeit als bestemming en toerisme steeds meer verweven raakt met andere beleidsopgaven, zoals leefbaarheid, kwaliteit van de binnenstad, natuur en economie. Juist vanwege deze samenhang is het belangrijk om ook voor toerisme een duidelijke koers en programmalijn te ontwikkelen. Met het opstellen van het nieuwe toerismebeleid vullen we deze huidige ontbrekende schakel in de Agenda Dordrecht 2030 aan en creëren we een samenhangend kader dat aansluit op de bredere stedelijke ambities. Reikwijdte Deze RIB schetst de vertrekpunten voor toerisme in Dordrecht: een aanpak die de historische binnenstad en de positie als stad aan het water versterkt, in samenhang met het buitengebied en Nationaal Park De Biesbosch. Ook wordt het proces beschreven en worden enkele thema's benoemd die we zullen meenemen in de verdere uitwerking. Wat erbuiten valt: •

Evenementenbeleid: dit is apart uitgewerkt in het bestaande evenementenbeleid.

•

Programma Recreatie en Toerisme Buitengebieden: dit programma blijft leidend voor het buitengebied en wordt niet herzien in deze notitie, maar er wordt wel aansluiting gezocht.

•

Cultuurbeleid: dit is apart uitgewerkt in de Cultuurnota Dordrecht 2030.

•

Programma Binnenstad Dordrecht ‘Slijpen aan een Diamant’: beschrijft de visie en het meerjarenplan m.b.t het toekomstbeeld van de binnenstad.

Hoewel deze onderdelen buiten de reikwijdte van de verkenning naar toeristisch beleid vallen, wordt de onderlinge samenhang wel meegenomen. Wat is de te delen informatie? In de eerste verkenning naar de toekomst van toerisme in Dordrecht hebben we input opgehaald bij diverse stakeholders in de stad. Uit deze gesprekken komen een aantal terugkerende thema’s naar voren. Deze inzichten schetsen de richtinggevende lijnen die de stad belangrijk vindt bij de ontwikkeling van toerisme. Ze geven daarmee een basis mee voor de vervolgfase, waarin we samen met de stad verder werken aan een gedragen koers voor toerisme in Dordrecht. 1. Toerisme versterkt leefbaarheid en aantrekkelijkheid Toerisme is geen doel op zich, maar een middel om Dordrecht aantrekkelijk en leefbaar te houden. We streven naar een vorm van toerisme die past bij het karakter en de draagkracht van de stad én die waarde toevoegt voor de lokale gemeenschap. Om dit te bereiken is een gezamenlijke verkenning nodig. Samen met de stad onderzoeken we waar de kansen liggen, welke grenzen wenselijk zijn en hoe toerisme kan bijdragen aan een vitale en toekomstbestendige stad. Deze participatieve aanpak helpt om een koers te ontwikkelen die breed wordt ondersteund en gericht is op het duurzaam versterken van leefbaarheid en aantrekkelijkheid.

Zaaknummer

2026-0007118

2. Economische en sociale meerwaarde Toerisme moet zichtbaar bijdragen aan de economie en het welzijn van bewoners. Dit vraagt om een samenhangende aanpak waarin we onderzoeken hoe toerisme waarde kan creëren voor lokale ondernemers, voorzieningen en de gemeenschap als geheel. We ontwikkelen dit samen met de stad: in gesprek met partners verkennen we welke vormen van toerisme bijdragen aan werkgelegenheid, sterke voorzieningen en sociale verbinding. Zo werken we stapsgewijs aan een toeristisch klimaat dat economische kansen vergroot voor ondernemers én de betrokkenheid en trots van bewoners versterkt. 3. Kwalitatief en passend toerisme Dordrecht heeft een traditie op de inzet van vormen van toerisme die aansluiten bij het karakter, de draagkracht én het unieke profiel van de stad. Het merk Dordrecht verwoord dat en vormt hierbij het uitgangspunt. Daarmee kunnen we inzetten op een heldere en herkenbare positionering die past bij de identiteit van de stad. Dit vraagt om een duidelijke focus op kwaliteit en een goede balans tussen levendigheid, leefbaarheid en het behoud van wat Dordrecht bijzonder maakt. Samen met ondernemers en partners verkennen we welke elementen het toeristisch profiel van de stad bepalen en hoe we bezoekers kunnen aantrekken die hierbij passen.

In dit proces onderzoeken we hoe we de beleving, toegankelijkheid en samenhang van het toeristisch aanbod kunnen versterken. Door gezamenlijk te werken aan richting en criteria ontstaat een gedragen koers voor een toeristisch product dat authentiek, onderscheidend en toekomstbestendig is. 4. Duurzame en regeneratieve ontwikkeling van toerisme Voor Dordrecht is het belangrijk dat toerisme zich ontwikkelt op een manier die erfgoed, natuur en de leefomgeving respecteert en versterkt. We richten ons daarbij niet alleen op het minimaliseren van negatieve effecten, maar verkennen ook hoe toerisme positief kan bijdragen aan de kwaliteit van onze stad. Dit sluit aan bij het principe van regeneratief toerisme: toerisme dat een bestemming helpt verbeteren en veerkrachtiger maakt voor de toekomst. Samen met partners onderzoeken we welke randvoorwaarden nodig zijn om erfgoed te behouden, natuur te versterken en de impact op de omgeving te beperken. Tegelijk kijken we hoe toeristische activiteiten kunnen bijdragen aan het herstel en verrijking van onze bijzondere stedelijke en natuurlijke kwaliteiten. Zo werken we stapsgewijs toe naar een toeristisch beleid dat bijdraagt aan een aantrekkelijke, toekomstbestendige en regeneratieve stad. 5. Spreiding – Toerisme in Balans Dordrecht wil bezoekers op een evenwichtige manier door de stad en het buitengebied laten bewegen.

Dit vraagt om een gezamenlijke verkenning van waar kansen en knelpunten liggen, hoe bezoekersstromen en bezoekmomenten beter verdeeld kunnen worden en welke randvoorwaarden daarbij horen. Samen met partners onderzoeken we hoe spreiding in tijd en ruimte kan worden gestimuleerd en welke middelen daarbij effectief zijn. Door dit proces gezamenlijk vorm te geven, ontstaat een aanpak die flexibel kan inspelen op trends, drukte en draagkracht. 6. Samenwerking Een succesvol toeristisch beleid ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om een sterke en goed georganiseerde samenwerking tussen gemeente, ondernemers, instellingen en andere belanghebbenden. Iedere partij brengt eigen kennis, perspectieven en verantwoordelijkheden mee, en juist die combinatie vormt de basis voor een toeristische ontwikkeling die zowel economisch als maatschappelijk waarde toevoegt. We bouwen aan een structurele en continue samenwerking waarin partners actief kennis delen, ontwikkelingen met elkaar bespreken en lopende en nieuwe initiatieven op elkaar afstemmen. Door samen te werken vanuit gedeelde inzichten en een gezamenlijke agenda kunnen we beter anticiperen op trends, knelpunten sneller signaleren en kansen doelgericht benutten. Deze manier van samenwerken betekent ook dat we gezamenlijk monitoren en – waar nodig – bijsturen.

Zo ontstaat een stevig fundament voor een duurzame toeristische ontwikkeling die recht doet aan de belangen van de sector, de leefomgeving en de gemeenschap als geheel.

Zaaknummer

2026-0007118

Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? Het opstellen van het nieuwe toeristisch beleid verloopt in drie fasen. In elke fase worden duidelijke stappen gezet richting een breed gedragen beleidskader en uitvoeringsagenda. 1) Startfase (Q1 2026) Doel: Informeren van de Raad middels een RIB over het proces en vervolgstappen. 2) Ontwerpfase (Q2 2026 – Q3/Q4 2027) Doel: Uitwerken van een concept toerismebeleid met uitvoeringsagenda. Voor de verdere uitwerking van het toeristisch beleid zal een separaat participatieplan opgesteld worden, conform de gemeentelijke participatie-format. Dit plan beschrijft met welke partners op welk niveau van participatie, en op welke momenten de gemeente het gesprek voert. Ook de Raad krijgt de gelegenheid om inbreng te leveren op het gewenste ambitieniveau Het participatieplan geeft inzicht in: •

de doelen van participatie en de rol van betrokken stakeholders;

•

de kaders en beïnvloedingsruimte die bij deze beleidsontwikkeling gelden;

•

de aanpak, werkvormen en planning van het participatieproces;

•

de wijze waarop opbrengsten worden verwerkt.

Met dit plan borgt de gemeente een transparant, zorgvuldig en inclusief proces dat leidt tot een breed gedragen toeristisch beleidskader. Output: Conceptstrategie + concept uitvoeringsagenda met prioriteiten, globale budgetinschatting en planning per project. 3) Besluitvormingsfase (Q3/Q4 2027) Doel: Vaststellen van het toerismebeleid en uitvoeringsagenda door het College. De Raad wordt hierin meegenomen. Start uitvoering en inrichting van monitoring met een jaarlijks opleg- en bijsturingsmoment. De Omgevingsvisie 2.0 geeft de lange-termijnrichting voor de fysieke leefomgeving, waarin ook toerisme wordt meegenomen als onderdeel van de gewenste ontwikkeling. Het toeristisch beleid werkt deze strategische keuzes vervolgens concreet uit in maatregelen en acties voor een toekomstbestendige toeristische sector. Samenvattend: Q1 2026: Informeren van de Raad middels een RIB over het proces en vervolgstappen. Q2 2026 – Q3/Q4 2027: Co-creatie en consultatie stakeholders en Raad; oplevering concept strategie + uitvoeringsagenda. Q3/Q4 2027: Vaststelling toerismebeleid en uitvoeringsagenda door het College. Vanaf 2027: Gefaseerde uitvoering; jaarlijkse monitoring en bijsturing op inhoud, planning en middelen. Welke kosten zijn verbonden aan het proces? Voor het opstellen van het nieuwe toerismebeleid en de bijbehorende uitvoeringsagenda is een bedrag van €100.000 nodig.

Deze middelen worden gedekt uit de gemeentelijke begroting, programma Toerisme, en zijn uitsluitend bedoeld voor het beleidsvormingsproces. Het gaat hierbij om kosten voor projectorganisatie, participatie en communicatie, aanvullend onderzoek en de inzet van externe expertise waar specialistische kennis vereist is. Hiermee kunnen we een zorgvuldig en breed gedragen koers ontwikkelen, passend bij de lokale wensen én de opgaven waar de gemeente voor staat. Financiering uitvoeringsprojecten (ná beleidsvorming) De uiteindelijke uitvoeringsprojecten worden later uitgewerkt in de uitvoeringsagenda en vallen niet onder de proceskosten. Voor deze projecten kunnen verschillende financieringsbronnen worden ingezet, waaronder: •

Gemeentelijke begroting: programma toerisme;

•

Cofinanciering vanuit partners;

Zaaknummer

•

Bijdragen van ondernemers en rederijen voor specifieke projecten;

•

Provinciale en Europese subsidies voor toerisme, erfgoed en recreatie.

Het college van Burgemeester en Wethouders

C.H.W.M. Post secretaris

N. Mol burgemeester

2026-0007118