ONGETEKENDE RIB - Stand van zaken mantelzorgbeleid 2021.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum

30 november 2021

Zaaknummer

2021-0165942 Stand van zaken mantelzorgbeleid 2021

Betreft

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Peter Heijkoop Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Stad - Zorg & Ondersteuning Inge Hulswit ict.hulswit@dordrecht.nl Ja

Raadsinformatiebrief Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? Op 23 april 2019 heeft uw raad ingestemd met het voorgestelde mantelzorgbeleid beschreven in het raadsvoorstel "Ondersteuning Dordtse mantelzorgers 2019-2022". Met deze brief stellen wij u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en kijken wij vooruit naar de ontwikkelingen die voor 2022 op de agenda staan. Wat is de te delen informatie? Hoewel mantelzorgers nog te vaak in de schaduw staan nemen ze een ongelofelijk belangrijke plek in in onze samenleving. Zo zijn ongeveer 5 miljoen Nederlanders mantelzorger. Daarvan geeft ruim 80% langdurige zorg (meer dan 3 maanden) en bijna 20% biedt intensieve zorg (meer dan 8 uur per week). Bijna 17% van de mantelzorgers biedt zowel langdurig als intensief zorg aan een naaste. Ruim 9% van de mantelzorgers geeft aan zich zwaar belast te voelen. In Dordrecht zien we vergelijkbare percentages. Tijdens de coronacrisis is eens te meer duidelijk geworden dat de inzet van deze mantelzorgers voor een hoop inwoners het verschil maakt. Maar zij kunnen dit niet alleen. Daarom is het van belang dat zij op goede ondersteuning kunnen rekenen. Zo blijven zij in balans en kunnen ze de zorg voor hun naasten op een duurzame manier blijven combineren met hun gezin, werk en vrijetijdsbesteding. In 2021 is ons programma echt op stoom gekomen.

Naast de continuering van de bestaande vormen van ondersteuning en verlichting is extra ingezet op de waardering van onze mantelzorgers. Ook is in het afgelopen jaar gewerkt aan de doorontwikkeling van een aantal voorzieningen. Hieronder volgt een korte uiteenzetting van de belangrijkste ontwikkelingen. Mantelzorg & corona Ook in 2021 hadden het coronavirus en de beperkende maatregelen flink impact op onze mantelzorgers. In de eerste maanden van het jaar waren de lockdown en de avondklok ook voor mantelzorgers een beperkende factor. Via MEE Mantelzorg konden zij in die periode hulp krijgen bij

Zaaknummer

2021-0165942

het aanvragen van een speciaal bewijs om ook na aanvang van de avondklok zorg te kunnen blijven leveren. Extra aandacht en waardering Om mantelzorgers te laten weten dat we hen zien en waarderen in deze moeilijke tijd hebben we via de Dordtpas een aanvullend tegoed van € 25,- op de pas gezet. In september zijn bijna 3500 mantelzorgers thuis verrast met een hart van chocolade om hen te laten weten hoe belangrijk zij voor Dordrecht zijn. Ondersteunen We hebben in 2021 een grote groep mantelzorgers kunnen ondersteunen bij praktisch vragen. Maar ook voor een luisterend oor zaten onze ondersteuners klaar. Ook is een wekelijks digitaal koffie-uurtje ingevoerd waar mantelzorgers laagdrempelig in gesprek kunnen met mantelzorgconsulenten. De mantelzorgklankbordgroep De mantelzorgklankbordgroep bestaat uit 8-10 mantelzorgers en is een plek waar we direct met mantelzorgers in gesprek treden. We peilen zo de behoeften van mantelzorgers en hun input nemen we mee in de (door-)ontwikkeling van beleid. Dit jaar hebben we afscheid genomen van de klankbordgroep leden van de eerste lichting en hebben we met een nieuwe groep enthousiaste mantelzorgers in het najaar een eerste bijeenkomst gehad waarin we technische innovaties ter ondersteuning van mantelzorgers bespraken.

Bewustwordingscampagne De lokale bewustwordingscampagne 'Daar zorg ik voor' was in het voorjaar van 2021 op verschillende plekken in de stad en via de media zichtbaar. Vier Dordtse mantelzorgers zijn samen met hun geliefde geportretteerd en vertellen over hun mantelzorg situatie. Deze campagne is er op gericht mantelzorgers, betrokkenen en professionals te informeren, te inspireren en te activeren om gebruik te maken van de voorzieningen die er voor hen zijn. In 2022 krijgt de campagne een vervolg gericht op het thema 'respijtzorg'. Verlichten In 2021 hebben we uitvoering gegeven aan twee pilots in het kader van respijtzorg. De geleerde lessen gebruiken we bij de doorontwikkeling en bestendiging van deze voorzieningen in 2022. Vervangende mantelzorg aan huis De pilot vervangende mantelzorg aan huis is een manier om de mantelzorgtaken tijdelijk te verlichten. Deze voorziening is gericht op mantelzorgers die tijdelijk extra ondersteuning kunnen gebruiken om overbelasting te voorkomen. De gemeente vergoedt 48 uur vervangende mantelzorg per jaar. De ondersteuning wordt ingericht op basis van de behoeften van de mantelzorger en kan overdag, 's nachts, op weekdagen en in het weekend worden geboden. In de periode januari tot en met september 2021 is vanuit ZorgMies in totaal 2.067 uur ondersteuning geboden in 44 mantelzorgsituaties.

Vanuit Mantelaar is in totaal 280 uur ondersteuning aangeboden in 10 situaties. Mantelzorgers (of zorgvragers) die aanvullend verzekerd zijn bij VGZ, CZ of Zilveren Kruis kunnen voorliggend een fors aantal uur vervangende mantelzorg ontvangen via Mantelaar. In de eerste drie kwartalen van 2021 heeft Mantelaar 20 keer vervangende mantelzorg ingezet vanuit de Zvw nadat deze mantelzorgers via onze pilot met Mantelaar in contact kwamen. We hebben in het afgelopen jaar gezien dat steeds meer mantelzorgers en verwijzers de voorziening weten te vinden. Waar er in 2020 nog 53 keer gebruik werd gemaakt van vervangende mantelzorg aan huis hebben we in de eerste 9 maanden van 2021 inmiddels al bij 64 mantelzorgers de taken kunnen verlichten. De toename wordt vooral veroorzaakt door meer bekendheid van de voorziening bij mantelzorgers en bij verwijzers. De toename in bekendheid is gerealiseerd door extra incidentele inzet bij MEE op het gebied van respijtzorg. Er is veel geïnvesteerd in voorlichtingsbijeenkomsten en netwerken.

Zaaknummer

2021-0165942

Naast de gebruikscijfers, monitoren we ook de tevredenheid en het effect op mantelzorgers en hun naasten. Uit het onderzoek van eind 2020, blijkt dat mantelzorgers zeer tevreden zijn met de voorziening. Ze waarderen de voorziening met het rapportcijfer 8,5. Ook de persoon aan wie mantelzorg verleend wordt, is (volgens de mantelzorger) tevreden met de ontvangen zorg. Een kleine meerderheid van de ondervraagde mantelzorgers geeft aan het minder zwaar te hebben door de vervangende mantelzorg aan huis. Ruim de helft van de mantelzorger kan door de hulp van Mantelaar of ZorgMies het verlenen van mantelzorg beter volhouden. Mantelzorgers noemen onder andere de communicatie en snelle start van de ondersteuning als positieve punten. Daarnaast merkt een van de mantelzorgers op dat de aanvullende mantelzorg bijdraagt aan een betere gemoedsrust, omdat diegene aan wie mantelzorg verleend wordt hierdoor meer sociale contacten heeft en minder eenzaam is. Logeerzorg De pilot logeerzorg is in samenwerking met zorgaanbieders Het Parkhuis, De Merwelanden en MEE Mantelzorg ontwikkeld. Het biedt mantelzorgers die zorgen voor iemand met dementie, NAH en somatiek de mogelijkheid de mantelzorgtaken tijdelijk en volledig over te dragen en de zorgvrager te laten logeren in een veilige en passende omgeving.

In verband met de corona maatregelen en de beperkingen ten aanzien van het logeren hebben we de pilot verlengd. Tegelijkertijd hebben we met beide aanbieders gesprekken gevoerd over het doorontwikkelen van de voorziening. Hoewel het aantal logees in het najaar van 2021 duidelijk steeg zagen we ons toch genoodzaakt over te stappen van volledige beschikbaarheidsfinanciering naar financiering achteraf en op basis van daadwerkelijk gebruik. Ook is in overleg besloten het aantal beschikbare bedden terug te brengen van 2 naar 1. Tegelijkertijd willen we het budget wat we hier mee vrijspelen gaan gebruiken om het logeerzorg aanbod uit te breiden naar andere doelgroepen. Op die manier wordt het ook voor inwoners met andere beperkingen mogelijk om van logeerzorg gebruik te maken. We hadden in 2021 een projectleider willen aantrekken om de verschillende mogelijkheden nader te verkennen. Dit hebben we moeten uitstellen en zal in 2022 nadrukkelijk worden opgepakt. Helpmijzorgen.nl Helpmijzorgen.nl is een online platform waar het respijtzorgaanbod in Dordrecht laagdrempelig en overzichtelijk wordt aangeboden. De site richt zich op mantelzorgers en professionals. Vanuit het platform kan ook contact worden opgenomen voor ondersteuning bij het maken van een keuze. Deze ondersteuning wordt geboden door de respijtconsulenten van MEE.

Sinds de livegang in oktober 2019 zien we het bezoekersaantal gestaag stijgen. Mantelzorgparkeren De mantelzorg-parkeerregelingen zijn op 2 januari 2020 gestart en mogen een succes genoemd worden. Mantelzorgers kunnen een tegemoetkoming in de parkeerkosten ontvangen wanneer:  de mantelzorger zorgt voor iemand die woont in gereguleerd gebied betaald parkeren;  de mantelzorger de zorgvrager naar het Albert Schweitzer ziekenhuis moet brengen voor een ziekenhuisbezoek en moet parkeren op het Gezondheidspark. Parkeren op het Gezondheidspark is gekoppeld aan de Dordtpas. Er wordt erg goed gebruik gemaakt van de regeling. In de eerste zes maanden van 2021 werden er gemiddeld 450 transacties ter waarde van in totaal €900,- per maand uitgevoerd. In totaal maakte in deze periode ruim 1300 verschillende mantelzorgers van deze parkeerregeling gebruik. Binnen het gereguleerd parkeergebied is geen koppeling met de Dordtpas mogelijk. Mantelzorgers die voor deze regeling in aanmerking willen komen vragen dit apart bij de gemeente aan. In de eerste negen maanden van 2021 hebben 42 mantelzorgers deze regeling met hun zorgvrager aangevraagd. Gemiddeld parkeerden zij 214 uur. In 2020 waren er 38 regelingen actief en werd gemiddeld 127 uur geparkeerd. We zien dus een duidelijke stijging in gebruik ten opzichte van vorig jaar.

Zaaknummer

2021-0165942

Van mantelzorgvakantie naar Zorg voor jezelf De mantelzorgvakantie is bedoelt voor mantelzorgers die een erg hoog risico hebben op overbelasting of er tegenaan zitten. Helaas konden de mantelzorgvakanties door corona ook dit jaar niet doorgaan. In 2022 zal opnieuw worden bekeken in welke vorm deze doorgang kunnen vinden. Ter vervanging van de mantelzorgvakanties hebben we in 2021 een activiteitenaanbod opgezet dat in het teken staat van 'zorg voor jezelf'. Met Zorg voor jezelf richten we ons op preventie, in de breedste zin van het woord. De activiteiten zijn bedoelt om mantelzorgers handvatten te geven om te leren omgaan met hun zorgsituatie en het (terug) vinden van de zorgbalans. Door de coronamaatregelen ervaren mantelzorgers nog minder ruimte voor ontspanning, reflectie en bewustwording dan normaal. Ook is het lotgenotencontact veel minder geworden. Dit zijn belangrijke preventieve elementen om overbelasting te voorkomen en waar in dit programma extra aandacht voor is. We streven naar een bereik van ongeveer 140 mantelzorgers per jaar. We werken toe naar drie verschillende vormen van zorg voor jezelf:  De adempauze: dit is een aanbod van workshops en cursussen, gericht op ontspanningsmomenten met een leereffect speciaal voor mantelzorgers. Ee workshop of een cursus duurt meestal 2 uur of een dagdeel en kan eenmalig zijn of een reeks van een aantal weken.

 De Zorg voor jezelf dag: een aantal keer per jaar wordt er een dag georganiseerd op een mooie locatie, waar mantelzorgers workshops kunnen volgen gericht op herstel en voorkoming van overbelasting.  Zorg voor jezelf weekend of midweek: deze zijn nog niet van start gegaan gezien de coronamaatregelen. De activiteiten zijn alleen bedoelt voor mantelzorgers zodat zij letterlijk uit de zorgsituatie kunnen stappen. Voor de zorgvrager kan vervangende mantelzorg aan huis worden ingezet om deelname te kunnen faciliteren. Na de lockdown in juni 2021 is de eerste activiteit van start gegaan. In de periode juni tot en met oktober hebben we 7 cursussen/ activiteiten georganiseerd en 1 zorg voor jezelf dag. In totaal hebben er 124 mantelzorgers deel genomen aan deze activiteiten. De reacties op het aanbod zijn erg positief. Twee quotes: 'Een dag ontspanning, voor een week opgeladen', 'Ik had behoefte aan een dag voor mezelf, even vrij zijn en contact hebben met andere mantelzorgers' Waarderen De Dordtpas voor mantelzorgers Sinds 1 januari 2020 bieden we mantelzorgers de Dordtpas aan met daarop een tegoed van € 75,als individuele mantelzorgwaardering. In 2021 hebben we daar een aanvullend tegoed van € 25,opgezet als extra blijk van waardering voor de zorg die zij ook in deze moeilijke periode zijn blijven bieden aan hun naasten. In 2021 hebben 1900 mantelzorgers de pas in gebruik genomen.

Eind 2020 hebben we een inventarisatie gedaan naar de tevredenheid onder mantelzorgers. Hieruit komt een gevarieerd beeld naar voren. Mantelzorgers gaven aan blij te zijn met de parkeerregeling en de extra acties waar ze via de pas gebruik van konden maken. Maar er zijn ook mantelzorgers die kritiek hebben geuit op de pas. Zo vonden zij het lastig om tijdens de coronacrisis naar winkels te gaan om het tegoed te besteden en ontbraken winkels waar zij hun tegoed graag zouden uitgeven. Er is dit jaar flink geïnvesteerd in uitbreiding van het aantal winkels waar de pas te besteden is. Inmiddels zijn ruim 35 extra winkels aangesloten en is ook in de wijken meer aanbod beschikbaar. Daarnaast gaven mantelzorgers aan het niet altijd even makkelijk te vinden om de pas aan te vragen en te activeren. We hebben het systeem daarop zodanig aangepast dat mantelzorgers die een verlenging van hun Dordtpas aanvragen vanaf nu automatisch verlengd worden. Tot slot hebben we in het afgelopen jaar een aantal extra activiteiten speciaal voor mantelzorgers kunnen aanbieden via de Dordtpas. Zo hebben in het najaar 50 mantelzorgers een prachtige boottocht kunnen maken door de Biesbosch en wordt begin december een speciale filmvertoning voor mantelzorgers georganiseerd in bioscoop The Movies. In 2022 handhaven we

Zaaknummer

2021-0165942

het tegoed van € 75,-. Daarnaast gebruiken we het budget dat dit jaar niet is benut vanwege minder aanvragen om ook het extra cadeautegoed van € 25,- in 2022 nog één keer op de pas te zetten. We betalen dit uit de niet-bestede middelen 2021, als uw raad akkoord gaat met de budgetoverheveling Mantelzorg in het op handen zijnde raadsvoorstel over budgetoverhevelingen. De dag van de mantelzorg Ieder jaar zetten we mantelzorgers rondom de dag van de mantelzorg in het zonnetje. Na het succes van de eerste editie hebben we het dit jaar groter aangepakt en geen 600 maar 1.000 mantelzorgers en hun zorgvrager getrakteerd op een High Tea aan huis. Om in één ochtend bij 1.000 adressen langs te gaan moesten een flinke operatie worden opgezet. Door een mooie samenwerking tussen stichting MBO, MEE Vivenz, de Bavinckschool, restaurant Post, de gemeente en ruim 75 vrijwilligers zaten alle mantelzorgers ruim op tijd aan een kopje thee met wat lekkers. Wegens het succes en de tevredenheid onder de mantelzorgers continueren we deze actie in 2022. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? We informeren u gedurende de looptijd van dit beleidsplan (2019-2022) jaarlijks middels raadsinformatiebrief over de voortgang. Welke kosten zijn verbonden aan het proces? De kosten worden gedekt uit het begrotingsprogramma sociaal en zorgzaam Dordrecht.

Daarnaast zijn de kosten voor het mantelzorgparkeren conform de afspraken in het politiek akkoord gedekt vanuit de parkeerexploitatie in het begrotingsprogramma Bouwend en Bereikbaar Dordrecht. Dit is bij de begrotingsbehandeling in oktober 2018 vastgesteld. Tot slot hebben we in 2021 een aantal zaken moeten uitstellen en willen we de mantelzorgers in 2022 extra waarderen in verband met de effecten die de coronacrisis op hen hebben. We betalen dit uit de niet-bestede middelen 2021, als uw raad akkoord gaat met de budgetoverheveling Mantelzorg in het op handen zijnde raadsvoorstel over budgetoverhevelingen. Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? 2311873: Ondersteuning Dordtse mantelzorgers 2019-2022, besluit 23-04-2019.

Het college van Burgemeester en Wethouders

secretaris

burgemeester