ONGETEKENDE RIB Stand van zaken jeugdbescherming, regionale verbeteracties en toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer Betreft

13 januari 2026

2025-0121190 Stand van zaken jeugdbescherming, regionale verbeteracties en toekomstscenario kind- en gezinsbescherming

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail:

Joost Veldman Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Samenleving - Jeugd en Onderwijs Laura Prak lm.prak@dordrecht.nl

Openbaar:

Ja

Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De raad heeft een kaderstellende en controlerende rol. Het college voert het beleid uit. De inkoop en het contractmanagement van jeugdzorg (waaronder ook de gecertificeerde instellingen vallen) is regionaal georganiseerd en wordt uitgevoerd door de Serviceorganisatie Jeugd ZuidHolland Zuid. De jeugdbeschermingsketen Wanneer er ernstige zorgen zijn of een kind veilig opgroeit en het onvoldoende lukt om problemen op te lossen, kan het zijn dat er verplichte hulp nodig is. De Raad voor de Kinderbescherming (hierna: RvdK) onderzoekt of de ontwikkeling en/of veiligheid van een kind in gevaar is. Indien nodig vraag de RvdK een kinderrechter om een maatregel (bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling). De kinderrechter bepaalt of een maatregel noodzakelijk is, en wijst vervolgens een gecertificeerde instelling (hierna: GI) aan om ouders te begeleiden en verplichte hulp te bieden. Ouders behouden het gezag, maar moeten wel hulp en begeleiding accepteren. Het doel van een gedwongen maatregel is om ouders te begeleiden en ondersteunen zodat een kind zich weer veilig kan ontwikkelen. Sinds de decentralisatie in 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het aanbod van jeugdzorg, waaronder ook de GI's vallen.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de zorg en jeugdhulp in Nederland. Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Inspectie Justitie en Veiligheid (JenV) brachten in februari 2025 een rapport onder de titel ‘Zorgen over kinderen die wachten op jeugdbescherming en jeugdreclassering’ uit. In dat rapport werd aangekondigd dat zij vijf Gecertificeerde Instellingen (GI’s) nader gingen onderzoeken. Eén van die GI’s betrof Jeugdbescherming West (hierna: JBW), de uitvoerder voor jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen voor de jeugdhulpregio's Haaglanden, Holland-Rijnland, MiddenHolland en Zuid-Holland-Zuid. Op 25 september 2025 hebben de inspecties hun bevindingen, naar aanleiding van de rapportage over de vijf bezochte GI's, gepubliceerd onder de titel 'Als zelfs overheidsingrijpen kinderen geen bescherming biedt'. De inspecties zien dat te veel jeugdigen niet – of niet tijdig – de noodzakelijke bescherming, begeleiding en hulp krijgen. Ze zien ook grote inzet

Zaaknummer

2025-0121190

en betrokkenheid van medewerkers, maar door arbeidsmarktproblemen en ontbrekende of ontoegankelijke passende hulp lukt het niet om jeugdigen adequaat te kunnen helpen. Ook uit het afzonderlijke rapport over JBW (18 september 2025) blijkt hetzelfde. De onderliggende oorzaken hiervoor liggen veelal buiten de invloedssfeer van JBW. Dit is een onwenselijke situatie. Tegelijkertijd is de invloed van de gemeente op de uitvoering van jeugdbeschermingsmaatregelen door JBW beperkt. Er zijn landelijk structurele tekorten aan gekwalificeerd personeel zowel binnen de jeugdbescherming alsook binnen de jeugdhulp. Dit ligt buiten de invloedssfeer van de gemeente. Door een tekort een personeel kan het gebeuren dat ondanks de inzet van een jeugdbeschermingsmaatregel - hulp toch nog te lang op zich laat wachten. Wat is de te delen informatie? Regionale inzet en verbetermaatregelen In 2019 is het jeugdbeschermingsstelsel ook al kritisch beoordeeld door de inspecties. Binnen de regio Zuid-Holland Zuid is daarom sinds 2019 gewerkt aan de volgende maatregelen: •

Verbeterplannen GI’s: gefinancierd vanuit de regio, gericht op caseloadverlaging en ondersteuning van jeugdbeschermers.

•

Doorbraakaanpak (2020): focus op tijdige en passende vervolghulp, met onder meer een vaste toeleidingsroute, Regionale ExpertTafels (RET) in alle vier de subregio’s, en een regionaal afwegingskader om schadelijk wachten te verminderen.

•

Aanpassingen zorglandschap: afbouw JeugdhulpPlus (gesloten jeugdzorg) in combinatie met de ontwikkeling kleinschalige woonvoorzieningen. In maart 2025 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken over jeugdhulpplus via een raadsinformatiebrief.

•

Overige acties: in de regio Zuid-Holland Zuid werken wij sinds medio 2024 met een landelijk aanmeldformulier en werken we aan een uniform verwijsproces in samenwerking met de GI’s. Met de Leidraad Werken aan Veiligheid werken we aan het versterken van de lokale teams, zo ook in Dordrecht met Dordrecht Sociaal.

Ontwikkeling aantal jeugdigen zonder vaste jeugdbeschermer regio Zuid-Holland Zuid Ondanks inspanningen zijn er nog steeds jeugdigen zonder vaste jeugdbeschermer. Deze kinderen en hun gezinnen krijgen te maken met meerdere contactpersonen gedurende het traject. Dat is uiteraard een onwenselijke situatie. Kinderen zijn gebaat bij een vaste jeugdbeschermer waarmee zij een vertrouwensband kunnen opbouwen. Het is positief dat er een daling te zien is in het aantal jeugdigen zonder vaste jeugdbeschermer. In december 2025 had ongeveer 1 op de 10 kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel geen vaste jeugdbeschermer, ten opzichte van ongeveer 1 op de 6 in september 2024. Beide zijn in vergelijking met het totaal aantal maatregelen in de regio Zuid-Holland Zuid in de betreffende maand. Het gemiddeld totaal van het aantal jeugdbeschermingsmaatregelen in de regio ZuidHolland Zuid in het jaar 2025 was 655. Er wordt in de cijfers onderscheid gemaakt in jeugdigen die 'nieuw' zijn aangemeld en jeugdigen die een jeugdbeschermer hadden maar waar de jeugdbeschermer is weggevallen. We moeten voorzichtig zijn met het trekken van conclusies, omdat er diverse factoren van invloed kunnen zijn, en ook zichtbaar is dat de aantallen fluctueren over verloop van tijd. Het terugdringen van deze aantallen blijft een aandachtspunt. Aantal jeugdigen zonder vaste jeugdbeschermer regio ZHZ Datum

Nieuw

Bestaand

20-9-2024

41

72

1-12-2024

43

64

1-4-2025

48

32

1-7-2025

28

9

1-9-2025

26

11

1-12-2025

27

37

Zaaknummer

2025-0121190

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Sinds 2022 loopt het regionaal programmaplan Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Samen met onze netwerkpartners in de beschermingsketen (Raad voor de Kinderbescherming, GI’s, Veilig Thuis, lokale teams en de Serviceorganisatie Jeugd) werken we aan het Toekomtscenario. Lokale teams krijgen daarbij een grotere rol rondom veiligheid binnen gezinnen, en we streven ook in Dordrecht ernaar om te werken volgens de leidraad werken aan veiligheid. Ook wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van de regionale werkwijze Veilig Opgroeien is Teamwerk (VOiT), en vinden er leersessies plaats, waarbij actief wordt ingezet op het betrekken van ervaringsdeskundigen. Bestuurlijke afspraken en continuïteit JBW Het is een landelijke trend dat het aantal jeugdbeschermingsmaatregelen de afgelopen jaren daalt. Dit is een positieve ontwikkeling. Door een krimp van 25% in het aantal maatregelen bij JBW is echter de financiering van de vaste kosten onder druk komen te staan als ook de continuïteit van JBW. De regio ZuidWest vindt het niet verantwoord om dit risico voor de bescherming van de meest kwetsbare kinderen te lopen. Daarom is een Bestuurlijk Akkoord continuïteit jeugdbescherming overeengekomen met JBW en de vier jeugdhulpregio's in Zuid West.

Dit akkoord is erop gericht om de continuïteit en kwaliteit van jeugdbescherming te waarborgen, zodat alle kinderen veilig kunnen opgroeien en zicht kunnen ontwikkelen. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? JBW heeft een verbeterplan met verbeteracties geschreven vanwege het inspectierapport. De inspecties gaan hierover met JBW in gesprek. De regio Zuid-Holland Zuid blijft namens de gemeenten met de GI’s sturen op continuïteit, snelle en passende hulp, implementatie van het Toekomstscenario binnen bestaande kaders en personeelsbehoud. Want wij zijn van mening dat de basis voor goede jeugdbescherming voldoende goed uitgerust en goed personeel is. Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming vraagt om een landelijke stelselwijziging van de jeugdbeschermingsketen, waarbij lokale teams het centrale en vaste punt voor gezinnen worden en daarbij een bredere verantwoordelijkheid voor veiligheid krijgen. Gemeente Dordrecht zet de komende jaren in op het ontwikkelen van stevige lokale teams, die een grotere rol krijgen bij het begeleiden en bijstaan van gezinnen die te maken hebben met onveiligheid. Ook blijft de gemeente Dordrecht zich inzetten voor voldoende passend jeugdhulpaanbod, in regionaal verband onder andere via het verbeterprogramma beschikbare en betaalbare jeugdhulp. Bij relevante ontwikkelingen wordt de raad nader geïnformeerd.

Welke kosten zijn verbonden aan het proces? Niet van toepassing. Het college van Burgemeester en Wethouders

C.H.W.M. Post secretaris

N. Mol burgemeester