ONGETEKENDE RIB Gebruik slootwater voor irrigatie moestuinen.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

17 maart 2026

Betreft

Gebruik slootwater voor irrigatie moestuinen

2026-0027294

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Tanja de Jonge Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Ruimtelijke Strategie en Beleid - Milieu en Energie Nanette van Ameijde-Poortman n.van.ameijde-poortman@dordrecht.nl Duco Hoogland Ja

Deadline 17 maart 2026 Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? Het college informeert de raad over zaken die gaan over Chemours en/of PFAS Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? In 2021 en 2022 heeft onderzoek plaatsgevonden naar mogelijke PFAS-verontreiniging in moestuinen in de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Molenlanden en Sliedrecht. Op basis van de uitkomsten van dat onderzoek hebben de gemeenten de gebruikers van moestuinen geadviseerd om geen water uit de sloot te gebruiken om de moestuin water te geven. Dit in verband met verhoogde waarden PFOA (een soort PFAS) in het slootwater, die mogelijk een risico voor de gezondheid met zich meebrengen. Het ging toen om de moestuinen in de omcirkelde gebieden op onderstaande kaart. Recente meetgegevens laten zien dat het gebied in de vier gemeenten met PFOA-verontreiniging in het slootwater groter is dan in 2022 bij het moestuinonderzoek werd vastgesteld, én dat de gemeten concentraties hoger zijn. Dat laatste kan mogelijk het gevolg zijn van fluctuaties als gevolg van droogte of veel regenval. Het gaat om meetgegevens die Stichting Moestuinherstel in het kader van het moestuinherstelprogramma heeft verzameld en met de Omgevingsdienst ZuidHolland Zuid, de GGD en de waterschappen heeft gedeeld.

Gezien de mogelijke gezondheidsrisico’s is het noodzakelijk inwoners in het gebied nu op de hoogte te brengen, omdat de meeste mensen de komende weken starten met moestuinieren. Het advies voor nu is om in het gebied met de onderbroken blauwe lijn geen slootwater te gebruiken om eetbare gewassen water te geven.

Zaaknummer

2026-0027294

Wat is de te delen informatie? PFAS-soort PFOA is de belangrijkste bron van verontreiniging In de PFAS-verontreiniging in het slootwater is vooral de stof PFOA aanwezig: ongeveer 95% van de gemeten PFAS in het gebied bestaat uit PFOA. Het is bekend dat deze stof al verhoogd in de bodem voorkomt in de regio door uitstoot in het verleden door de fabriek van Chemours/DuPont. Handelen uit zorg voor mens en milieu De aanpak richt zich nu op: •

Het aanspreken van de verontreiniger volgens het principe dat de veroorzaker verantwoordelijk is voor schade en kosten. De betrokken gemeenten geven hier al invulling aan via een gezamenlijke rechtszaak tegen Chemours over de geleden en te lijden schade aan gemeentelijke eigendommen. Het grootste deel van de sloten is echter privéeigendom.

•

Het aanspreken van de Stichting Moestuinherstel, die volgens het plan van aanpak voor herstel van de moestuinen in onze gemeenten alternatieve irrigatievoorzieningen aanbiedt als de PFOA-waarde van het slootwater te hoog is. De werkzaamheden van deze stichting worden bekostigd door Chemours. Dit is een van de resultaten van de onderhandelingen die de gemeenten met Chemours hebben gevoerd over het herstel van moestuinen.

•

Het geven van duidelijke gebruiksadviezen aan onze inwoners op basis van de zorgplicht van de gemeenten voor de volksgezondheid. De gemeenten hebben hiervoor advies ingewonnen bij de GGD in Zuid-Holland Zuid.

De mogelijkheden voor overheden om de PFOA-verontreiniging in grond, grondwater en slootwater weg te nemen zijn technisch gezien beperkt. Met PFOA verontreinigd slootwater heeft een directe relatie met de verontreinigde bodem en verontreinigd grondwater. De vervuiling beweegt zich door al deze “milieu-compartimenten”. Oppervlaktewaterzuivering is alleen zinvol als ook de verontreinigde bodem (en grondwater) wordt aangepakt, op zo’n manier dat het oppervlaktewater niet opnieuw wordt besmet. Dit zou betekenen dat een groot deel van het gebied integraal afgegraven moet worden en voorzien van nieuwe grond. Gezien de beschikbare schone grond in Nederland (en daarbuiten) is dat niet haalbaar. In onze VNG-motie “Op weg naar een PFAS-vrije samenleving” hebben wij aangedrongen op samenwerking tussen kennisinstellingen, bedrijfsleven en overheden om duurzame methoden te ontwikkelen voor PFAS-sanering. Advies over gebruik van slootwater uit voorzorg Het eerder afgegeven advies n.a.v. het moestuinonderzoek in 2022 gaat nu voor een groter gebied gelden. Niet alle sloten in dit gebied overschrijden de RIVM-risicowaarde voor irrigatiewater, maar

Zaaknummer

2026-0027294

uit voorzorg geldt het advies voor het hele gebied binnen de onderbroken lijn op de kaart. Dit advies geldt voor zowel moestuinen als commerciële productie van eetbare gewassen. NB: het advies geldt alleen voor het slootwater in dit gebied. Dus niet voor het rivierwater en het water uit het spaarbekken. Verder gelden de algemene adviezen voor zwemmen en vissen In heel Nederland gelden de volgende gezondheidsadviezen: zwem alleen in officiële zwemwateren. Tijdens het zwemseizoen (1 mei t/m 30 september) controleert de provincie hier de waterkwaliteit. Buiten deze locaties of het seizoen kan zwemmen gezondheidsrisico’s geven; inwoners kunnen de actuele waterkwaliteit checken via www.zwemwater.nl. Daarnaast adviseert het Voedingscentrum al lange tijd om geen vis uit binnenwater te eten, omdat deze schadelijke stoffen kan bevatten; dit geldt in heel Nederland en staat los van PFAS. Adviezen zijn gestoeld op basis van eventuele gezondheidsrisico’s Sommige PFAS kunnen bij langdurige of hoge blootstelling schadelijk zijn voor de gezondheid. Juist daarom hechten wij er aan – mede op advies van onze GGD – om zo spoedig mogelijk onze inwoners te informeren.

Uitbreiding PFOA-bodemverwachtingskaart met waterkwaliteitskaart In het kader van de PFOA-verontreiniging heeft Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid een regionale bodemverwachtingskaart voor PFOA ontwikkeld, op basis van vele onderzoeken en metingen rond de uitstoot van PFOA in het verleden. Deze bodemverwachtingskaart laat zien waar in de bodem verhoogde PFOA-concentraties worden verwacht. De samenwerkende overheden willen dit uitbreiden met een regionale verwachtingskaart voor grondwater en oppervlaktewater. Dit is meegenomen in de recente subsidieaanvraag bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor Buitenproportionele Opgaven PFAS. Verder blijven de waterschappen en de stichting Moestuinherstel monitoren en metingen verrichten. Als uit deze extra gegevens blijkt dat de grens van het gebied moet worden aangepast, dan zal dit gebeuren. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? Algemene communicatie Omdat inwoners met een moestuin de komen weken starten met moestuinieren worden inwoners zo spoedig mogelijk geïnformeerd. In de communicatie staan de adviezen over het gebruik van slootwater voor watergeven centraal. Ook worden de algemeen geldende adviezen genoemd voor zwemmen en vissen (zie hierboven). In de communicatie wordt aandacht besteed aan dat wat de gemeenten en waterschappen (kunnen) doen.

Communicatie vindt plaats via een bericht in de huis-aan-huis bladen en via de gemeentelijke websites en www.pfasinfo.nl. Informeren bij onderzoek betrokken moestuinders Stichting Moestuinherstel heeft de rapporten met meetgegevens en gebruiksadviezen al gedeeld met de betreffende moestuinlocaties waar ze de onderzoeken heeft uitgevoerd. Deze inwoners zijn dus al op de hoogte. Welke kosten zijn verbonden aan het proces? De ambtelijke inzet op het dossier Chemours/PFAS wordt voor de helft betaald uit eigen middelen van de gemeente (begrotingspost 60641011) en voor de helft uit de toegekende Specifieke Uitkering (SPUK) Buitenproportionele Opgaven PFAS. Het college van Burgemeester en Wethouders

C.H.W.M. Post secretaris

N. Mol burgemeester