ONGETEKENDE RIB Essenhof.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

25 november 2025

Betreft

Onderzoek Essenhof

2025-0121149

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Marc Merx Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Publieksaccommodaties - Essenhof Susanne Muis sj.muis@dordrecht.nl Miriel Weber Nee

Raadsinformatiebrief Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? Het college van burgemeester en wethouders wil uw raad met deze raadsinformatiebrief actief informeren over de uitkomsten van het onafhankelijk onderzoek dat in opdracht van het college is uitgevoerd naar de keldergravenproblematiek op begraafplaats Essenhof. Deze raadsinformatiebrief bevat tevens de bestuurlijke reactie van het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van ditzelfde onderzoek. Het rapport ''Onderzoek Essenhof'' is als bijlage toegevoegd bij deze raadsinformatiebrief. Wat is de te delen informatie? Bestuurlijke Chronologie Op 17 september 2024 heeft het college een aantal artikel 40 vragen beantwoord. Eind februari 2025 werd informatie aangetroffen over de keldergravenproblematiek op de gemeentelijke begraafplaats de Essenhof. Naar aanleiding van deze informatie, hebben wij als college van B en W van de Gemeente Dordrecht opdracht gegeven tot het uitvoeren van een extern en onafhankelijk onderzoek naar deze informatie. Uw Raad is tijdens een besloten sessie op 27 mei 2025 hiervan op de hoogte gebracht. Het onderzoek is verricht door het onderzoeksbureau Twynstra Gudde en is op 6 oktober 2025 afgerond met het rapport ‘Onderzoek Essenhof’ (‘rapport’). Wij hebben kennisgenomen van het rapport.

Het onderzoek is uitgevoerd op basis van de uitgangspunten transparantie, zorgvuldigheid en zorgzaamheid. In lijn met deze uitgangspunten zullen wij ook met de bevindingen omgaan. De feiten die nu zijn gepresenteerd zijn schokkend. Wij erkennen de ernst van deze bevindingen en nemen de reflecties over de tekortkomingen in de bedrijfsvoering op de Essenhof en het bestuurlijk handelen ter harte. Transparantie voorop Dit college kijkt niet weg van de problemen die volgen uit het rapport, maar zal de noodzakelijke stappen zetten om de geconstateerde problematiek structureel en transparant aan te pakken. Hiertoe zijn ook al de nodige inspanningen verricht. Dit alles vanuit het principe dat moet worden voorkomen dat iets dergelijks ooit nog zou kunnen gebeuren. Daarnaast bieden wij onze excuses aan allen die door de gang van zaken zijn geraakt, in het bijzonder de nabestaanden ten aanzien

Zaaknummer

2025-0121149

van het ongevraagd uitvoeren van onderzoeken en onze (oud-)werknemers ten aanzien van de onveilige werkomstandigheden. Juridische en Ethische Verantwoordelijkheid: Tekortkomingen Aangepakt Het rapport bevestigt dat er onderzoeken zijn uitgevoerd waarbij algemene keldergraven werden geopend, kisten tijdelijk verwijderd en stoffen waarvan de samenstelling onbekend is werden aangebracht om het vergaan van de lichamen te bevorderen. Deze handelingen, waaronder het verwijderen en inspecteren van kisten, zijn te duiden als het opgraven van een lichaam in de zin van de Wet op de Lijkbezorging (Wlb). Wij moeten concluderen dat deze opgravingen binnen de grafrusttermijn zonder de vereiste vergunning van de burgemeester hebben plaatsgevonden. Daarnaast is naar voren gekomen dat in september 2020 onverteerde stoffelijke resten na ruiming van de Zuidendijk naar de Essenhof zijn verplaatst en bijgezet. Hier zal een vervolgonderzoek voor worden ingesteld. Gelet op het mogelijk strafrechtelijk karakter van deze handelingen, hebben wij, zoals geadviseerd, contact opgenomen met het Openbaar Ministerie (OM) om hen nader te informeren over de geconstateerde feiten. Na bestudering van het rapport ziet het OM – op dit moment en naar de huidige kennis en stand van zaken – geen aanleiding om ten aanzien van de Wet op de lijkbezorging strafrechtelijk op te treden.

Structurele Oplossing goed beheer Essenhof Wij constateren dat de oorspronkelijke constructie van de keldergraven in 2006 heeft geleid tot onvoldoende beluchting en de stagnatie van het ontbindingsproces, wat resulteerde in adipocirevorming (verzeping) bij mogelijk ruim 1.200 lichamen. Het juridisch advies stelt dat onverteerde lichamen niet zonder meer geruimd mogen worden en dat de gemeente gehouden is tot een verantwoorde beleidsmatige oplossing te komen. Het laten rusten van de lichamen in de huidige keldergraven, is geen lange termijn oplossing. Om een structurele oplossing te bereiken is een deskundige en verantwoorde aanpak vereist. Wij zullen externe experts raadplegen, zoals UMC Amsterdam, het NFI en/of internationale experts, om te komen tot een wetenschappelijk onderbouwde en ethisch verantwoorde oplossing. Dit beleid zal nauwkeurig moeten worden afgewogen in overeenstemming met de belangen van de nabestaanden. Hoewel terughoudendheid in communicatie gepast is om onnodig leed te voorkomen, zullen wij een duidelijke beleidslijn formuleren die hen inzicht en acceptatie kan bieden. Arbeidsomstandigheden en Zorg voor Medewerkers De bevindingen over de arbeidsomstandigheden zijn onacceptabel. Te allen tijde moet worden gezorgd dat medewerkers hun werk veilig en gezond kunnen uitvoeren.

Betrokken medewerkers van de Essenhof hebben de onderzoeken zoals die in het verleden zijn verricht daarnaast als zeer belastend ervaren, mede door de geheimhouding die hen was opgelegd. Wij onderkennen dat de zorgen van (oud-)medewerkers over hun veiligheid en de mogelijke relatie tussen ziekten van collega’s en hun werk gedurende lange tijd niet serieus zijn genomen. Dit heeft het vertrouwen in de organisatie ernstig geschaad. Wij nemen de volgende stappen om te voorkomen dat dergelijke misstanden zich in de toekomst voordoen: 1. Wij hebben de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) geïnformeerd over de arbeidsomstandigheden die gedurende de onderzoeksperiode golden en die worden benoemd in het rapport. De NLA heeft na bestudering van het rapport het besluit genomen om – naar de huidige kennis en stand van zaken – geen aanvullend onderzoek te starten. 2. Er komt een onafhankelijk onderzoek naar de arbeidsomstandigheden en mogelijk effect op de gezondheid van werknemers van de Essenhof in de periode 2013-2023. 3. De veiligheid van onze medewerkers heeft de hoogste prioriteit. De maatregelen uit de meest recente RI&E, gericht op veilig werken in besloten ruimten, het verstrekken van onafhankelijke adembescherming en het opstellen van duidelijke werkinstructies worden versneld en strikt geïmplementeerd. 4.

Opgravingen in de algemene keldergraven worden momenteel aangehouden, tot we zeker weten dat we dit veilig doen.

2025-0121149

Politieke- en bestuurlijke verbeteringen 1.

De politiek-bestuurlijke informatievoorziening was gedurende lange tijd onvoldoende. Dit werd pijnlijk duidelijk door de in februari 2025 aangetroffen memo uit 2015 waar twee Zaaknummer voormalig directeuren aangeven zich niet kunnen vinden in de keuzes die gemaakt zijn met betrekking tot de werkzaamheden op de Essenhof. Verder blijkt uit een memo van 2017 dat de keuze is gemaakt om het college niet te informeren over de problematiek. Door het aantreffen van deze memo en het feitenonderzoek ten behoeve van het rapport werd ook duidelijk dat de raadsvragen in 2024 niet volledig zijn beantwoord.

2.

Het college is vastbesloten om het gebrek aan transparantie te herstellen: o

Wij delen het rapport in de openbaarheid met de raad en met andere betrokkenen.

o

Om de operationele continuïteit en de zorgvuldige uitvoering van de verbetermaatregelen te borgen, zullen wij investeren in het herstellen van het vertrouwen van de medewerkers en zorgen voor een meerjarige, stabiele invulling van het management van Essenhof, inclusief investering in beleidsmatige en operationele kennis over begraafplaatsbeheer.

Het is pijnlijk te moeten constateren dat onder onze verantwoordelijkheid deze gang van zaken heeft plaatsgevonden. Wij bieden onze oprechte excuses aan allen die hierdoor geraakt zijn en zullen alles wat in ons vermogen ligt doen om de gemaakte fouten -waar mogelijk- te herstellen en om herhaling te voorkomen. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? De betrokken nabestaanden en medewerkers zijn geïnformeerd en krijgen naar behoefte emotionele steun aangeboden. Vervolgonderzoeken worden uitgevoerd zoals hiervoor beschreven. Welke kosten zijn verbonden aan het proces? De gedeclareerde kosten tot en met september bedragen 250.000 euro (post Algemene Reserve). Dit is inclusief het onderzoek, (juridische) advisering en begeleiding van zowel het proces als nabestaanden en medewerkers. Het college van Burgemeester en Wethouders

C.H.W.M. Post secretaris

N. Mol burgemeester