ONGETEKENDE RIB Brede ondersteuning in het kader van de Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum Zaaknummer

24 februari 2026

Betreft

Brede ondersteuning in het kader van de Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag

2026-0011713

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Wim van der Kruijff Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Samenleving - Bestaanszekerheid en Meedoen Leonie Dekkers-Kamp la.dekkers-kamp@dordrecht.nl Leonie Dekkers-Kamp Ja

Raadsinformatiebrief Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de brede ondersteuning aan gedupeerde van de kinderopvangtoeslagaffaire. De Gr Sociaal voert op basis van een Dienstverleningsovereenkomst de brede ondersteuning uit namens de gemeente Dordrecht. Het college is bevoegd om beleidsregels vast te stellen en om de raad actief te informeren. Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? Met deze brief wordt u geïnformeerd over de stand van zaken m.b.t. de afhandeling en ondersteuning inzake de Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag in de Drechtsteden. De GR Sociaal voert deze taak uit namens de gemeente Dordrecht. De ondersteuning is voor alle gedupeerde inwoners van de Drechtsteden gelijk. Voor het vinden en bereiken van gedupeerden en het uitvoeren van passende ondersteuning wordt er door de GR Sociaal samengewerkt met lokale partijen. Brede ondersteuning Sinds september 2020 ondersteunen gemeenten, op verzoek van het kabinet, de tienduizenden ouders die zijn getroffen door de problemen met kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst/Toeslagen compenseert gemeenten daar financieel voor. De Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) biedt geen aanvullende hulp of ondersteuning derhalve wordt dit door de gemeenten geboden.

Gemeenten bieden brede ondersteuning op de vijf leefgebieden (huisvesting, schulden, inkomen, zorg en gezin) aan alle (mogelijk) gedupeerden die zich aanmelden. Gemeenten bieden de helpende hand en staan naast hun inwoners voor de brede ondersteuning waarin de menselijke maat leidend is. Deze brede ondersteuning is vrijblijvend. De gemeente stelt, op het moment dat de (mogelijk) gedupeerde zich meldt, de hulpvraag vast en doet wat op dat moment nodig is om een nieuwe start te faciliteren. Voor de brede ondersteuning aan de gedupeerde ouders in de Drechtsteden is door de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) het Hulpteam Toeslagen Drechtsteden. Het hulpteam bestaat uit 17 regisseurs en een projectmanager. De brede ondersteuning wordt uitgevoerd in opdracht van de Drechtstedengemeenten op basis van een dienstverleningsovereenkomst. De kosten voor de brede

Zaaknummer

2026-0011713

ondersteuning worden volledig doorbelast aan het rijk door middel van een SPUK. De uitvoering voor de GR Sociaal én de gemeenten is daarom kostenneutraal. In deze bijlage van de raadsinformatiebrief ‘Voortgang programma Samen tegen armoede, najaar 2023, is uitgebreid ingegaan op de manier waarop de brede ondersteuning verloopt. Sindsdien zijn er zowel landelijk als lokaal wijzigingen geweest in de dienstverlening. In deze raadsinformatiebrief worden de landelijke ontwikkelingen inzake de voortgang van de Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag beschreven. Tevens wordt de actuele stand van zaken weergegeven van Brede Ondersteuning binnen de Drechtsteden. Wat is de te delen informatie? Landelijk ontwikkelingen In januari 2025 verschenen de uitkomsten van de Commissie-Van Dam in het rapport Minder beloven, meer doen. In dit rapport zijn diverse knelpunten gesignaleerd die spelen in de hersteloperatie van de toeslagenaffaire. Met betrekking tot de brede ondersteuning die de gemeenten uitvoeren is gesignaleerd dat er tussen de gemeenten (te) veel verschillen zijn in aanpak. Daarom wordt gestuurd op harmonisering van de brede ondersteuning, waardoor er minder verschillen zijn tussen gemeenten en is er tevens landelijk een bestuurlijk regisseur aangesteld die o.a. gaat werken aan verdere harmonisatie van de brede ondersteuning.

Twee concrete aandachtspunten die de Commissie noemt zijn de duur van de brede ondersteuning en het opstellen van een beleidskader. Inmiddels hebben beide aandachtspunten een uitwerking gekregen. Wet aanpassing termijnen hersteloperatie toeslagen Per 1 januari 2025 is de Wet aanpassing termijnen hersteloperatie toeslagen (Wht) in werking getreden. Dit betekent dat er vaste termijnen gelden voor de brede ondersteuning door gemeenten aan gedupeerden. Voor inwoners betekent dit: •

Binnen acht weken na het eerste gesprek is een plan van aanpak opgesteld en vastgelegd

•

Binnen zes maanden na het eerste gesprek volgt een besluit over het verstrekken van noodzakelijke materiële voorzieningen en hulpverlening

•

Binnen twee jaar na het eerste gesprek is het plan van aanpak uitgevoerd eventueel vindt er, indien er nog een hulpvraag is, overdracht plaats naar reguliere hulp- en dienstverlening

Beleidsregels Een van de maatregelen om de brede ondersteuning door gemeenten te harmoniseren is het instellen van beleidsregels. De VNG heeft hiertoe model beleidsregels opgesteld in samenwerking met vertegenwoordigers van de gemeenten. De GR Sociaal heeft deze beleidsregels (grotendeels) overgenomen. In deze beleidsregels wordt uitgelegd wat het doel is van de brede ondersteuning, wat geen onderdeel is van de brede ondersteuning, wie tot de doelgroep behoort, hoe het proces van aanvraag tot toekenning verloopt en welke vormen van voorzieningen kunnen worden toegekend. De GR Sociaal zet met deze beleidsregels in op transparantie over het proces en inhoud richting inwoners en de uitvoering. Belangrijk om hierbij op te merken is dat de brede ondersteuning altijd maatwerk blijft, waarbij oog is voor de individuele omstandigheden van de inwoner. De aanpassingen die zijn doorgevoerd ten opzichte van de modelbeleidsregels van de VNG zijn gedaan om de uitvoering in het samenwerkingsverband van de GR Sociaal passend te maken. Het vaststellen van beleidsregels is, gelet op de mandatering van de uitvoering van de brede ondersteuning, de bevoegdheid van het college. Wij hebben de beleidsregels inmiddels vastgesteld.

Verder harmoniseren brede ondersteuning Een andere stap die is gezet vanuit de rijksoverheid om de brede ondersteuning te harmoniseren is zoals eerder aangegeven het instellen van een bestuurlijk regisseur integrale ondersteuning binnen de hersteloperatie. Hiertoe is Paul Blokhuis per 1 september 2025 aangesteld. De opdracht voor de bestuurlijk regisseur, die samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is opgesteld, is het bevorderen van tijdige, samenhangende en mensgerichte hulp aan gedupeerde ouders en

Zaaknummer

2026-0011713

getroffen kinderen en jongeren. Blokhuis gaat hiervoor aan de slag samen met gemeenten, ministeries en betroken organisaties. Concrete elementen waaraan de regisseur zal werken is verdere harmonisering van de brede ondersteuning, de aansluiting van de brede ondersteuning bij de bestaande sociale voorzieningen en het opstellen van een integrale aanpak voor gezinnen en jongeren die al vóór of als gevolg van de toeslagenaffaire de regie over hun leven zijn kwijtgeraakt. Zoals gezegd worden ook gemeenten hier nauw bij betrokken. De GR Sociaal neemt namens de Drechtstedengemeenten deel aan de werkgroepen en overige overleggremia die er zijn voor de brede ondersteuning. Voortgang hersteloperatie Het streven van het kabinet is om de financiële compensatie in 2027 afgerond te hebben, vraagstuk is of dit gerealiseerd kan worden gezien de hoeveelheid lopende bezwaarschriften en compensatieverzoeken voor aanvullende schade. De verwachting is echter dat de brede ondersteuning dan niet is afgerond. Voor veel gedupeerden ontstaat er pas ruimte voor de brede ondersteuning nadat het financiële herstel van het rijk is afgerond. Dat betekent een wettelijk recht op brede ondersteuning van twee jaar na aanmelding bij GR Sociaal. Daarbij is er nu juist veel instroom van zowel ouders als jongeren met complexe problematiek.

Onze verwachting is daarom dat de brede ondersteuning nog minimaal drie jaar volop geboden moet worden. De VNG voert hierover gesprekken met de het rijk. Werkbezoek Recentelijk is de bestuurlijk regisseur Paul Blokhuis, samen met de staatsecretaris Toeslagen en Herstel Sandra Palmen op werkbezoek geweest bij de GR Sociaal. Tijdens het werkbezoek hebben zij gesproken met ouders die gedupeerd zijn door de toeslagenaffaire en medewerkers van het Hulpteam Toeslagen. Er is gesproken over ervaringen met de gemeentelijke brede ondersteuning in de Drechtsteden en over hoe die ondersteuning voor de toekomst samen met de gedupeerde ouders en jongeren het beste vormgegeven kan worden. De insteek is om de brede ondersteuning samen met gedupeerden en organisaties in de stad verder vorm te geven en uit te gaan voeren. Brede ondersteuning in de Drechtsteden De GR Sociaal voert de brede ondersteuning uit namens de zeven Drechtstedengemeenten. Overzicht aantallen gedupeerden Hieronder staat een overzicht van het aantal gedupeerde ouders per gemeente in de caseload van het hulpteam en het totaal aantal erkend gedupeerden volgens de Belastingdienst. In de caseload van de GR Sociaal zijn ongeveer 1200 inwoners bekend.

Dit betekent echter niet dat alle inwoners actieve ondersteuning ontvangen, omdat een deel van de mensen al ondersteuning heeft ontvangen of men geen behoefte heeft aan ondersteuning. Hieronder volgt de onderverdeling per gemeente. Gemeente

Aantal gedupeerde ouders in caseload Hulpteam*

Totaal aantal erkend gedupeerde ouders (cijfers belastingdienst)**

Alblasserdam

43

52

Dordrecht

630

751

Hardinxveld-Giessendam

15

18

Hendrik Ido Ambacht

80

113

Papendrecht

110

137

Sliedrecht

70

82

Zwijndrecht

254

297

Totaal

1.202

1.450

* Betreft aantallen van 31 december 2025

Zaaknummer

2026-0011713

** Betreft aantallen van 6 februari 2026 Hulpteam toeslagen Drechtsteden Inmiddels bestaat het hulpteam uit een projectmanager, 17 regisseurs en is daarnaast aanvullende ondersteuning vanuit de bedrijfsvoeringsteams van beleid, implementatie, financiën en ict. Op dit moment wordt gewerkt aan betere inbedding in de reguliere organisatie, zodat er meer cliëntgericht kan worden gewerkt en er naar verwachting ook effectiever kan worden gewerkt. Noodzakelijk hiervoor is bijvoorbeeld ook dat de mandatering voor deze dienstverlening onderdeel wordt van de Gemeenschappelijke Regeling. Dit wordt voorbereid en zal later in besluitvorming worden gebracht. Daarnaast zorgen de beleidsregels ervoor dat de duurzaamheid en kwaliteit van de dienstverlening en de gelijke behandeling richting inwoners wordt gewaarborgd. Lokale Verankering van werkwijze Het rapport van de Commissie Van Dam vraagt aandacht voor de overdracht van de brede ondersteuning naar de reguliere dienstverlening. Daarbij zien we dat er winst behaald kan worden in de lokale verankering van de brede ondersteuning. Momenteel brengen we samen met GR Sociaal in kaart waar er kansen zijn om verbinding te maken met het lokale veld tijdens de looptijd van de brede ondersteuning én werken we aan de overdracht naar reguliere dienstverlening bij het aflopen van de brede ondersteuning.

De samenwerking met de wijkteams van Dordrecht Sociaal is daarbij cruciaal. Herstelacties Op dit moment bestaat de caseload van het hulpteam uit zowel nieuwe dossiers als dossiers uit het verleden. Wij ondernemen in de volgende acties: •

In de periode van najaar 2024 tot mei 2025 zijn beloften gedaan aan inwoners en door het uitvallen van personeel zijn deze zaken niet nagekomen. Er wordt momenteel aan gewerkt om dit zo snel mogelijk recht te zetten en vastgelegde beloften alsnog na te komen.

•

Voor de periode najaar 2023 tot najaar 2024 kijkt het hulpteam de dossiers in de systemen na om te bepalen of in deze dossiers herstelacties nodig zijn. Wanneer toezeggingen zijn gedaan die nog niet zijn nagekomen, komen we die alsnog na.

•

Voor de periode 2020 tot 2023 kijkt het team steekproefsgewijs hoeveel herstelacties nodig zijn, hoe we deze dossiers het beste kunnen benaderen en waar nodig ook kunnen ondersteunen.

Er zijn naar verwachting ongeveer 160 dossiers uit voorgaande jaren die voortgezet dienen te worden. Het overgrote deel (85%) betreft dossiers die zijn opgestart in 2024; de overige dossiers komen uit de jaren daarvoor. Omdat nog in kaart wordt gebracht om hoeveel dossiers het precies gaat en wat de omvang en complexiteit hiervan is, wordt verwacht dat er nog 1 tot 2 jaar nodig is om de herstelacties uit te voeren. De duur hiervan wordt met name bepaald door de doorlopende nieuwe instroom. Betrokken gedupeerden worden proactief benaderd met een aanbod voor een gesprek en brede ondersteuning. Hierbij wordt intensief samengewerkt met oudernetwerken en initiatieven binnen de gemeenten. De gemeenten worden jaarlijks geïnformeerd over het aantal en de voortgang van deze specifieke dossiers. Toename aanmeldingen In het jaar 2025 zijn er tot en met augustus 192 nieuwe aanmeldingen geweest. Dit is een fors verhoogde instroom ten opzichte van vorige jaar. Er zijn diverse redenen voor deze verhoogde instroom: •

We constateren dat er meer jongeren aankloppen van wie de ouders aangemerkt zijn als gedupeerd, maar die nu meerderjarig zijn en aanspraak maken op de brede ondersteuning. Dit betreft ongeveer 60% van de aanmeldingen.

•

Er zijn inwoners die inmiddels gecompenseerd zijn door het rijk voor schade uit het verleden en nu de mentale ruimte hebben om een nieuwe start te maken.

Zaaknummer

•

2026-0011713

Er zijn inwoners die in het verleden negatieve ervaringen hebben gehad met de dienstverlening van de GR Sociaal en die nu via positieve ervaringen van mede gedupeerden alsnog aankloppen voor brede ondersteuning.

Deze groepen inwoners behoeven ieder een eigen aanpak. Hierover zijn we met o.a. oudervertegenwoordigingen in gesprek, zodat we onze dienstverlening ook zo effectief mogelijk inzetten voor deze inwoners. Vertaling van aanbevelingen commissie van Dam naar de Drechtsteden Naast de herstelacties die de GR Sociaal over het verleden momenteel uitvoert, richt ze ons ook op de toekomst. Daarbij worden de bevindingen van de Commissie van Dam geïmplementeerd. Dit heeft ertoe geleid dat de uitgangspunten voor de brede ondersteuning opnieuw zijn gewogen. De brede ondersteuning richt zich op hulp naar een zelfstandige toekomst van inwoners. Daarbij is ‘doen wat nodig is’ (noodzaak) het uitgangspunt. Bij het inrichten van de brede ondersteuning in de Drechtsteden hebben we vier pijlers die in de uitvoering worden gehanteerd: •

Ruimhartigheid

•

Redelijkheid

•

Uitlegbaarheid (aan zowel inwoners als gemeenteraad)

•

Uitvoerbaarheid

Inwoners die zich melden voor brede ondersteuning hebben over het algemeen weinig vertrouwen in de overheid en zijn ook aantoonbaar geschaad door de overheid. Het herstel van vertrouwen bij deze inwoners is daarom het allerbelangrijkste. Dit kost tijd en soms zijn er dan ook meerdere gesprekken nodig voordat er gewerkt kan worden aan een plan van aanpak. Geduld en traumasensitiviteit zijn dan ook kernbegrippen van de brede ondersteuning. Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? Verbeteren proces In de komende periode worden diverse onderdelen van het proces opnieuw ingericht. •

Uit klachten uit het verleden is gebleken dat het voor inwoners niet altijd duidelijk is geweest wat men van de brede ondersteuning in de Drechtsteden kon verwachten. Brede ondersteuning is altijd maatwerk, waarbij uitdrukkelijk rekening wordt gehouden met de omstandigheden van het geval. Tegelijkertijd moet het voor inwoners wel altijd uitlegbaar zijn waarom zaken al dan niet worden toegekend. Met het vaststellen van de beleidsregels en het uitwerken hiervan in een uitvoeringskader hebben we stappen gezet om dit te verhelderen.

•

De GR Sociaal werkt per gemeente samen met de lokale partners. Hierbij gaat het om de samenwerking met bijvoorbeeld de wijkteams, maar ook met welzijnsorganisaties en de talloze (maatschappelijke) initiatieven die er al zijn in de gemeente. Daarbij is er ook oog voor de overgang van de brede ondersteuning naar reguliere ondersteuning voor diegene die na de brede ondersteuning nog een hulpvraag hebben.

•

Om de dienstverlening te verbeteren spreekt de GR Sociaal actief met gedupeerde ouders. Hun input wordt benut bij het inrichten van dienstverlening via ouderpanels. Daarnaast zijn er in de Drechtsteden ook ouders actief die zich willen inzetten om andere ouders te ondersteunen als intermediair.

•

Het ontwikkelen van passende ondersteuning voor jongeren heeft prioriteit, vooral omdat die de weg naar ondersteuning vaak niet makkelijk vinden. Ook hier wordt de aansluiting gezocht met het lokale veld, zoals Rnewt en Humanitas Get a grip.

Welke kosten zijn verbonden aan het proces? De kosten voor de brede ondersteuning worden volledig door het Rijk vergoed via de Specifieke Uitkering (SPUK) Brede Ondersteuning. Het college van Burgemeester en Wethouders

C.H.W.M. Post secretaris

M.D. Burggraaf loco-burgemeester