ONGETEKENDE RIB - Beantwoorden motie 201110_M12A Veilig naar de overkant.pdf

Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Aan de gemeenteraad

Datum

16 maart 2021

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0040157 Beantwoorden motie 201110/M12A: Veilig naar de overkant

Betreft

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma Pijler Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Rik van der Linden Bouwend en Bereikbaar Dordrecht Fysieke Leefomgeving Ruimtelijke Kwaliteit - Verkeer Dick den Ouden rd.den.ouden@dordrecht.nl Ja

Raadsinformatiebrief Wat is de aanleiding om deze informatie kenbaar te maken? Bij het behandelen van de begroting 2021 op 10 november 2020 heeft uw raad de motie 201110/M12A "Veilig naar de overkant" aangenomen. Daarin heeft uw raad het college verzocht: 1. de raad te informeren bij welke voetgangerslichten [in Dordrecht] deze functie [betreffende langer groen voor voetgangers bij langer drukken op de aanvraagknop] al ingebouwd is; 2. onderzoek te doen welke stoplichten ook uitgerust kunnen worden met de functie zodat voetgangers veiliger kunnen oversteken; 3. daaraan gekoppeld de financiële consequenties en haalbaarheid van deze uitbreiding in beeld te brengen. Deze informatiebrief geeft een antwoord op de gestelde vragen, alsmede enige (voor de beantwoording relevante) achtergrondinformatie over de werking van verkeerslichten voor voetgangers. Wat is de te delen informatie? Samenvatting In deze brief wordt gereageerd op de motie "Veilig naar de overkant" die in november jl. door uw raad is aangenomen tijdens de behandeling van de Begroting 2021. De door de raad gevraagde functionaliteit (samengevat: langer groen voor voetgangers wanneer zij langer op de knop drukken) is overal in Dordrecht waar dat verkeersregelkundig mogelijk is, reeds geïmplementeerd of wordt dit jaar geïmplementeerd.

Daar waar deze functionaliteit niet is of dit jaar wordt geïmplementeerd is dat bij de huidige stand van de regeltechniek ook niet mogelijk. Inleiding In november 2020 is tijdens de behandeling van de Begroting 2021 door de gemeenteraad geconstateerd dat:

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0040157

 ouderen die slecht ter been zijn, gehandicapten en leraren met groepen schoolkinderen vaak meer tijd nodig hebben om over te steken dat de tijd die stoplichten hen geeft;  er gemeentes zijn die verkeerslichten met een extra optie uitrusten, waardoor mensen die de knop een aantal seconden indrukken langer groen licht krijgen. Staande de vergadering heeft de wethouder aangegeven dat de betreffende functionaliteit ook bij veel Dordtse verkeersregelinstallaties operationeel is. Daarop heeft uw raad het college verzocht:  de raad te informeren bij welke voetgangerslichten [in Dordrecht] deze functie al ingebouwd is;  onderzoek te doen welke stoplichten ook uitgerust kunnen worden met de functie zodat voetgangers veiliger kunnen oversteken;  […] de financiële consequenties en haalbaarheid van deze uitbreiding in beeld te brengen. In deze informatiebrief wordt kort ingegaan op de (deels wettelijke) vereisten en (Dordtse) gebruiken rond voetgangersoversteken, waarna gereageerd wordt op de verzoeken die aan het college zijn gedaan. Wettelijke kaders De tijd die voetgangers hebben om bij een met verkeerslichten geregelde kruising de weg over te steken bestaat uit een groentijd, een groen-knippertijd en een ontruimingsfase die aanvangt op de start van het rood van de voetgangersrichting.

Over de betekenis van het groen zal geen onduidelijkheid bestaan: voetgangers mogen dan oversteken. De betekenis van het groen-knipperen is volgens artikel 74 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990)[1]: "voetgangers mogen oversteken; het rode licht verschijnt spoedig". Volgens datzelfde artikel uit het RVV 1990 betekent het rode licht: "voetgangers mogen niet meer beginnen over te steken; reeds overstekende voetgangers moeten zo snel mogelijk doorlopen". Merk op dat groen-knipperen voor voetgangers hiermee een andere betekenis heeft dan geel (oranje) voor bestuurders; dat laatste betekent 'stoppen' (tenzij dat niet meer mogelijk is); zie art. 68 RVV 1990.Uit art. 74 RVV 1990 valt af te leiden dat voetgangers tijdens groen en groenknipperen mogen beginnen aan de oversteek, en dat de voetgangers die op het laatste moment van de groen-knipper periode aan de oversteek zijn begonnen, deze nog veilig af moeten kunnen maken terwijl het verkeerslicht voor hen dan al rood is. Hiervoor dient de eerder genoemde ontruimingsfase. In de Regeling verkeerslichten (Rv)[2] zijn eisen gesteld de maximale snelheid waarmee wegbeheerders rekening moeten houden bij de bepaling van de duur van de ontruimingsfase, wanneer zij invulling geven aan de term "zo snel mogelijk" uit art. 74 RVV 1990. Volgens punt 83 onder art.

1 Rv geldt: "Bij de bepaling van de duur van de ontruimingsfase na het knipperend groen moet rekening worden gehouden met de voetgangerssnelheid ter plaatse. Deze snelheid mag niet op meer dan 1,20 m per seconde worden gesteld." Deze maximale 1,2 m/s komt overeen met een snelheid van 4,3 km/uur. Uit onderzoek van Goudappel Coffeng[3] is gebleken dat gemiddeld slechts 2% van de voetgangers langzamer loopt dan 1,2 m/s (= 4,3 km/uur); het ligt in de lijn der verwachting dat deze groep niet de groep is die op het laatst van de groen-knipper periode nog begint aan de oversteek. Dordtse basisuitwerking Bij het bepalen van de duur van groen-, groen-knipper- en ontruimingsfase is het streven om te komen tot een balans tussen enerzijds het bieden van een veilige oversteek aan voetgangers en anderzijds het voorkomen van onnodig wachten voor kruisend auto- en fietsverkeer (wat leidt tot een ongeloofwaardige regeling, en daardoor vaak tot roodlichtnegatie en (dus) een afnemende veiligheid). Daarnaast wordt in algemene zin geprobeerd te voorkomen dat groen wordt gegeven

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0040157

aan verkeer dat er niet (meer) is om onnodig wachten voor alle verkeersdeelnemers (waaronder voetgangers en fietsers) zoveel mogelijk te voorkomen. Dit heeft geleid tot de volgende vuistregels die gehanteerd worden bij het ontwerp van (nieuwe) verkeersregelprogramma’s:  Voetgangers moeten tijdens het groen minstens tweederde van de oversteeklengte kunnen halen, bij een snelheid van 1,2 m/s (de ratio hiervan is dat voetgangers die toch gaan twijfelen wanneer het groen-knipperen begint, doorgaans de kortste weg naar de wegkant zullen kiezen).  Bij voetgangersoversteken die uit twee (of meer) deel-oversteken bestaan, bijvoorbeeld wanneer een middenberm aanwezig is, moeten ze tot minstens tweederde van de laatste oversteek kunnen komen.  De groentijd bedraagt minimaal 4 seconde (ook wanneer dit niet nodig zou zijn bij een korte oversteeklengte).  De groen-knippertijd bedraagt 3 seconde (geen speciale reden, hier wordt aangesloten bij wat in Nederland in meerderheid van de gevallen gebruikelijk is).  Indien mogelijk kunnen voetgangers bij een oversteek die uit twee of meer delen bestaat, bij aanwezigheid van een middenberm of -eiland, aan het eerste deel beginnen wanneer in de regeling zekerheid is rond het moment dat de volgende oversteek ook groen wordt (het zgn.

‘inlopen’); zij krijgen dan groen op het moment dat bij een snelheid van 1,5 m/s (5,4 km/uur) de volgende oversteek groen is voordat de voetganger daar gearriveerd is. Nota Bene: Verkeersregelinstallaties hebben een gemiddelde levensduur van 15 jaar. Het is mogelijk dat (nog) niet bij alle (reeds wat oudere) installaties bovenstaande vuistregels zijn toegepast. In de bijlage bij deze informatiebrief is voor twee gevallen uitgewerkt hoe bovengenoemde vuistregels uitwerken in de tijd die voetgangers hebben om over te steken; doorgaans (in meer dan 98% van de gevallen) is de geboden oversteektijd beduidend langer dan de daadwerkelijk benodigde oversteektijd. Zoals blijkt uit de rekenvoorbeelden kost het goed bedienen van voetgangers in een verkeerslichtenregeling relatief veel regeltijd, terwijl dit voor het merendeel van de voetgangers (98%, zo blijkt uit het eerder gememoreerde onderzoek van Goudappel Coffeng) niet nodig is. Vanwege de veiligheidsbeleving bij voetgangers en de wens om hen op gelijke voet van volwaardigheid te behandelen als overige verkeersdeelnemers is dat geen aanleiding om de vuistregels aan te passen.

Anderzijds levert het structureel verhogen van (toch al ruime) oversteektijden voor voetgangers naar verwachting problemen op voor de geloofwaardigheid voor het overige verkeer (en daarmee voor de verkeersveiligheid in algemene zin), alsmede voor de doorstroming. Er bestaat daarom geen voornemen om de vuistregels rond groentijden voor voetgangers te herzien. Dordtse service Om, niettegenstaande de nadelen die vermeld staan in de vorige paragraaf, toch op incidentele basis mensen die slecht ter been zijn, mensen die in groepsverband oversteken of groepen die onder begeleiding oversteken, van dienst te kunnen zijn, is het bij veel verkeerslichten in Dordrecht al sinds een aantal jaar mogelijk om langer groen te krijgen bij voetgangersoversteken, door 4 seconde aaneengesloten op de knop te drukken. Bij een dergelijke ‘seniorenaanvraag’ wordt doorgaans de minimale groentijd van de (eerste of enige) oversteek met 50% verhoogd, en – indien van toepassing – de tijd die is ingesteld zodat de voetganger de tweede of eventueel derde oversteek kan afmaken (de zgn. 'nalooptijd') ook met doorgaans 50%. Deze service aan langzamere voetgangers kan niet overal geboden worden, in het bijzonder niet bij regelingen waar een zgn. Groene Golf actief is (delen van de Dokweg, van de Laan der Verenigde Naties en van de Provincialeweg).

Een uitgebreide regelkundige beschouwing zou te ver voeren maar in de basis komt het erop neer dat een traditionele Groene Golf alleen kan functioneren met

Zaaknummer

InProces BBV: 2021-0040157

een op voorhand berekende set groentijden. Binnen dit regelkundig principe is het niet mogelijk om op incidentele basis langer groen toe te kennen aan richtingen of doelgroepen, dan de tijd waarmee op voorhand rekening is gehouden (NB: om die reden is het accuraat prioriteren van openbaar vervoer ook niet mogelijk bij Groene Golven). Omdat de service aan langzamere voetgangers niet overal geboden kan worden, is er tot op heden vanaf gezien om hieraan op generieke wijze bekendheid te geven. Wanneer er echter klachten komen van mensen die slecht ter been zijn, of vanuit hun omgeving, dan wel vanuit organisaties van ouderenzorg of vanuit organisaties die zich bezig houden met begeleid wonen, wordt op incidentele basis de werking kenbaar gemaakt en indien nodig uitleg gegeven. Dordtse implementatielocaties In het hierna volgend overzicht staan de locaties weergegeven waar een vorm van 'seniorengroen' is geïmplementeerd in de verkeerslichtenregeling. Daar waar de functionaliteit is geïmplementeerd is dat gebeurd op alle voetgangersrichtingen, echter niet altijd op de drukknoppen zie zich in de middenberm of op het middeneiland bevinden. In de tweede tabel is aangegeven welke verkeerslichten dit jaar (naar verwachting) worden aangepast en daarbij voorzien van seniorengroen.

Tenslotte staat in de derde tabel aangegeven bij welke verkeerslichten seniorengroen om regelkundige redenen niet mogelijk is. VRI ID B4 D1 D6 G3 G4 G5 G6 G7 H1 L6 M2 M5 M6 M7 M8 N1 N2 N3 N4 P1 P2 P6 P7 P8 P9 R1 R2 R4-5 V3

VRI ID

Kruising met seniorengroen Sumatraplein Dokweg - Wilgenbos - Korte Parallelweg Laan der Verenigde Naties - Mijlweg - Op-/afrit A16 noord Krispijnseweg - Mauritsweg Krispijnseweg - Brouwersdijk Hugo van Gijnweg - Talmaweg - Spirea Galileilaan - Kapteynweg Galileilaan - Keplerweg Hugo de Grootlaan - Weeskinderendijk Beneden Laan der Verenigde Naties - Nassauweg Oranjelaan - Noordendijk Merwedestraat - Maasstraat Merwedestraat - GOP Alblasstraat Merwedestraat - Randweg N3 West Merwedestraat - Randweg N3 Oost - Adjudant H.P. Kosterstraat Mijlweg - Nijverheidsstraat Mijlweg - Van Leeuwenhoekweg Mijlweg - Fietsbrug A16 Mijlweg - Wieldrechtseweg - Kilkade Spoorwegovergang Krommedijk Spoorwegovergang Reeweg Oost Provincialeweg - Vissersdijk Provincialeweg - Recklinghausenweg Recklinghausenweg - Stadspolderring Groene Zoom - GOP Dudokplein M.H. Trompweg - Simon de Danserweg Mijlweg - Simon de Danserweg Rijksstraatweg - Kamerlingh Onnesweg - Vierlinghstraat Maarten Harpertsz.Trompweg - GOP Admiraalsplein

Kruising met binnenkort (2021) seniorengroen

Zaaknummer

B1 R2

VRI ID D3 D4 L2 L3 L4-5 L7 P3 P4-5

InProces BBV: 2021-0040157

Burgemeester de Raadtsingel - Stationsplein Mijlweg - Simon de Danserweg

Kruising waar seniorengroen niet mogelijk is Dokweg - Weeskinderendijk Beneden Laan der Verenigde Naties Amperestraat Laan der Verenigde Naties - Karel Doormanweg Laan der Verenigde Naties Thorbeckeweg Laan der Verenigde Naties - S.M. Hugo van Gijnweg - Campanula Laan der Verenigde Naties - Randweg N3 - Overkampweg Provincialeweg - Randweg N3 Provincialeweg - Hastingsweg Noordhoevelaan

[1] Besluit van 26 juli 1990, houdende vaststelling van een nieuw Reglement verkeersregels en verkeerstekens, Stb. 1990, 459, laatst gewijzigd 14-12-2020, Stb. 2020, 505 (AMvB). [2] Laatst gewijzigd 01-07-2019, Stcrt. 2019, 23214 (Ministeriële regeling, op grondslag van art. 14 Wegenverkeerswet 1994). [3] Onderzoek Ontruimingstijden, Deventer: Goudappel Coffeng 2012 Hoe verder na deze raadsinformatiebrief? Het college gaat ervan uit dat deze informatiebrief in voldoende mate beantwoord aan de inhoud van de motie "Veilig naar de overkant" en stelt voor deze motie hiermee als afgedaan te beschouwen. Welke kosten zijn verbonden aan het proces? Op dit moment worden uitsluitend ambtelijke uren ingezet welke worden gedekt uit de reguliere exploitatie.

Het college van Burgemeester en Wethouders

secretaris

burgemeester

Zaaknummer

Bijlagen 1.

bijlage RIB Motie 201110-M12A - Veilig naar de overkant.pdf

InProces BBV: 2021-0040157