Notitie Smart society Dordrecht.pdf

Startnotitie Smart society Dordrecht

“ Concept, 7 juni 2021

Hoe dichter bij Dordt, hoe smarter het wordt.

Onze “Why, How & What” van Smart society Dordrecht staat voor complexe opgaven die de stad niet alleen kan oplossen.

Met smart society willen we slimmer gebruik maken van de mogelijkheden die technologie en data bieden.

We starten met twee vraagstukken om de nieuwe werkwijze te ontwikkelen en eerste resultaten te boeken

Nieuwe technologie en data s bieden enorme kansen voor de Dordtse opgaven.

Dordrecht heeft de afgelopen jaren al veel innovatieve projecten uitgevoerd…

…maar alleen pilots met nieuwe technologie zijn niet de oplossing om maatschappelijke impact te hebben.

De essentie is meer impact door: 1. meer focus in wat we doen…

…2. het opbouwen van een smart society ecosysteem en; 3. voorzien in de randvoorwaarden.

We werken op drie niveaus om meer impact te hebben; op basis van de resultaten doen we een voorstel voor de komende jaren.

Door wagonnetjes te koppelen tot een treintje werken we gefocust en effectief aan het vraagstuk.

Voorkomen van armoede Leefbare binnenstad

Ons spoorboekje voor 2021

Dordrecht staat voor complexe opgaven die de stad niet alleen kan oplossen

Nieuwe technologie en data bieden enorme kansen voor de Dordtse opgaven. Weerbare en wendbare stad

Met de Groeiagenda 2030 hebben de Drechtsteden de basis gelegd om een vitale, aantrekkelijke regio te blijven, waar mensen graag wonen, werken en vertoeven. Prioriteiten zijn wonen, werken, bereikbaarheid en de energietransitie. De Groeiagenda is geen vastomlijnd traject maar een stip op de horizon. Dit vraagt om een weerbare en wendbare stad.

Ook de Agenda Dordrecht 2030 biedt veel kansen, de uitdagingen op de geformuleerde aandachtsgebieden lenen zich bij uitstek voor een aanpak met digitalisering als hulpmiddel. Nieuwe technologie en de groeiende hoeveelheid data maken het mogelijk om beter en sneller in te spelen op de snel veranderende samenleving en complexe opgaven.

“Groeien om te blijven bloeien”

Hoofddoel Agenda Dordrecht 2030 Dordrecht is een sociaal en economisch sterke centrumstad in het metropoolgebied Rotterdam. Subdoelen • Groei van de bevolking in Dordrecht. Het aantal inwoners in Dordrecht neemt toe in de tijd en wordt (relatief) jonger, hoger opgeleid en welvarender. • Groei van de werkgelegenheid in Dordrecht. De werkgelegenheid in Dordrecht neemt toe in de tijd. • Groei van de economie van Dordrecht. De inkomens uit arbeid en kapitaal nemen in Dordrecht toe in de tijd. • Behoud van voorzieningen in Dordrecht. Het aanbod van publieke voorzieningen in Dordrecht, zoals voor zorg, sport en cultuur, blijft minimaal in stand.

Dordrecht heeft de afgelopen jaren al veel innovatieve projecten uitgevoerd… Dordt Digitaal!

Dordrecht is vooruitstrevend op het gebied van “digital & data”. In G40verband zijn we zelfs koploper als het gaat om het aantal Smart City projecten.

Bedrijfsleven

Regio

We hebben veel om trots op te zijn, zoals het Smart City Innovatiefonds en de ontwikkeling van digital mainport Drechtsteden. Ook hebben we een groot en actief netwerk op lokaal, regionaal en landelijk niveau waarmee we nieuwe initiatieven kunnen ontwikkelen en ervaringen kunnen delen.

Bestuur/ Beleid management

Maatschappelijke organisaties

Dordrecht Data

Kennisinstellingen Voorbeelden van data-initiatieven binnen Smart Society Dordrecht.

ICT

Inwoners

…maar alleen pilots met nieuwe technologie zijn niet de oplossing om maatschappelijke impact te hebben. Aan slimme ideeën geen gebrek

Als we kijken naar ons portfolio van de afgelopen jaren dan is er veel om trots op te zijn. Samen met verschillende partners hebben we een breed palet aan projecten gerealiseerd: van een zorgtablet voor ouderen, verschillende dashboards (jeugdkosten, bomenkaart, wonen), “Wij maken Dordt digitaal”, 5g netwerk, slimme peilbuissensoren, verschillende tot een brandveiligheidsapp. En met Smart City Dordrecht zijn we volop bezig om de stad slimmer en veiliger te maken. Aan goede ideeën ontbreekt het niet!

Willen we maatschappelijke impact hebben met smart society dan is het cruciaal dat we de opstartfase achter ons laten. We hebben een inhaalslag te maken. Noodzakelijke ontwikkeling

3. Optimaliseren 2. Transformeren Focus

In het begin lag de nadruk op de fysieke infrastructuur en het experimenteren met nieuwe technologie in de stad. Dit waren op zichzelf staande initiatieven van onderop. Achteraf moeten we constateren dat het hierdoor te versnipperd en te ad hoc was met teveel nadruk op de technologie.

Ecosysteem 1. Starten Marketing Pilots

Randvoorwaarden

Duurzaam en open systeem

Met smart society willen we slimmer gebruik maken van de mogelijkheden die technologie en data bieden

De essentie is meer impact door: 1. focus in wat we doen… Maatschappelijk vraagstuk centraal Wij geloven dat we pas verschil maken als we doelgericht aan het maatschappelijk vraagstuk werken in plaats van vooral bezig te zijn met het ontwikkelen en toepassen van nieuwe technologie. Door meer focus (1.) te leggen vanuit een gezamenlijke ambitie ontwikkelen we meer slagkracht en zijn we beter in staat om structurele oplossingen te ontwikkelen:

“

Een werkwijze waarmee de gemeente samen met bedrijven, burgers, kennisinstellingen en andere overheden leert om digitale technologie en data te optimaal gebruiken om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Werkwijze Smart Society Dordrecht

Crux is te beginnen vanuit het maatschappelijke vraagstuk. Alleen dan kunnen we nieuwe technologie doelgericht inzetten. Het succes wordt groot een deel bepaald door hoe we het als organisatie oppakken. Het vereist een slim samenspel van verschillende disciplines. En het vraagstuk laat zich niet vangen door de grenzen van onze organisatie. Met andere woorden: een sterke verbinding met de stad en regio.

Probleemanalyse en verkennen kansrijke opgaven

Keuzes maken Samen aan o.b.v. de kern van structurele het vraagstuk oplossingen werken

…2. het opbouwen van een smart society ecosysteem en; 3. voorzien in de randvoorwaarden. Naast focus op het maatschappelijk vraagstuk (1.) is het in onze visie van belang dat we: • Slim samenwerken met partners in de samenleving en dit netwerk duurzaam versterken: het opbouwen van een Smart society ecosysteem (2.). Het is essentieel dat we een voedingsbodem ontwikkelen waarmee we duurzaam en slagvaardig kunnen inspelen op maatschappelijke vraagstukken. • Voorzien in de randvoorwaarden (3.), waaronder de capaciteit en vaardigheden die nodig zijn voor een goede uitvoering van individuele projecten. Daarbij zetten we ook in op regionale kansen, zoals bijvoorbeeld het intensiveren van de samenwerking binnen het SmartDataCenter.*

2. Smart society ecosysteem

Het opbouwen van een gezonde voedingsbodem om creativiteit, innovatie en slagkracht te versterken

* Belangrijke hierbij is rekening te houden met een aantal aandachtspunten, te weten: 1. het inrichten van helder opdrachtgever- opdrachtnemerschap; 2. prioriteitstelling, budget- en capaciteitsbeschikking en spelregels voor lokale en regionale ambities/vraagstukken.

Door een slim samenspel van (f)actoren versnelling brengen in oplossingen voor maatschappelijk relevante thema’s

Smart Society Dordrecht

3. Randvoorwaarden

1. Focus op het maatschappelijk vraagstuk

Beschikbaar stellen van capaciteit voor prioriteiten en voorzien in de randvoorwaarden om het mogelijk te maken

We werken op drie niveaus om meer impact te hebben; op basis van de resultaten doen we een voorstel voor de komende jaren. Drie niveaus Smart society Dordrecht Willen we impact hebben dan betekent dit dat we verder moeten gaan dan het uitvoeren van losse pilots. In de nieuwe koers werken we daarom tegelijk op drie niveaus om het proces te versnellen. Nieuwe oplossingen. Samen met partners op basis van data en technologie nieuwe oplossingen ontwikkelen en structureel inbedden. Inzicht en overzicht. Het bieden van feitelijke informatie over een vraagstuk met behulp van dataanalyse, monitors en dashboards om tot betere besluitvorming te komen en tijdiger te kunnen bijsturen. Basis op orde. Voorzien in de randvoorwaarden om digitalisering en dataficatie te versnellen, zowel intern (de ambtelijke organisatie klaarstomen) als extern (randvoorwaarden voor smart society, zoals het 5g netwerk, cyber-veiligheid voor ondernemers en een regionaal datawarehouse).

We beschouwen 2021 als een oefenjaar waarin we: 1. de nieuwe werkwijze ontwikkelen; 2. concrete resultaten gaan boeken op twee thema’s: voorkomen van armoede; leefbare binnenstad. We starten met “inzicht en overzicht”. Met die kennis kunnen we initiatieven starten vanuit de kern van het vraagstuk. In het eerste kwartaal van 2022 stellen we een Koersdocument Smart society Dordrecht op voor de volgende collegeperiode. Op basis van de leerervaringen in 2021 presenteren we verschillende opties voor het gewenste ambitieniveau, de thema’s, het budget, het tijdpad en randvoorwaarden.

We starten met twee vraagstukken om de nieuwe werkwijze te ontwikkelen en eerste resultaten te boeken

Door wagonnetjes te koppelen tot een treintje werken we gefocust en effectief aan het vraagstuk. Kern van de nieuwe werkwijze is dat we alleen die disciplines of relevante partijen (= wagonnetjes) betrekken die een concrete bijdrage kunnen leveren om het vraagstuk verder te brengen. Door deze wagonnetjes te koppelen tot een treintje vormen we een netwerk van actoren die concreet iets willen en kunnen bijdragen. Daarmee geven we een forse versnelling aan de oplossing. Dit doen we in twee rondes. 1.

Wagonnetjes = capaciteit en/of budget

2. Treintjes vormen = focus op het vraagstuk

Ronde 1 (intern)

Ronde 2 (extern)

1.

1.

Interne capaciteit

2. Dordt digitaal

3. CIO office

Bedrijfsleven

2. Maatschappelijke instellingen

4. Interne subsidiecoördinator

3. Inwoners

5. Smart city innovatiefonds

5. Andere gemeenten

6. Digital mainport Drechtsteden

6. Provincie Zuid Holland

7. Smart Data Center 8. Koplopergemeente G40

4. Kennisstellingen

7. Ministerie

In zes stappen komen we van kansrijke opgaven tot het toepassen van oplossingen. 1. Kansrijke opgaven bepalen

2. Wie doet er mee?

3. Kern vraagstuk en keuzes maken

Samen met Team Smart Society* kansrijke opgaven bepalen en eerste aanbod vormgeven

Opgavenmanager(s) interesseren voor prioriteringssessie

In prioriteringssessie met opgaventeam kern van het vraagstuk bepalen, prioriteren we waar we treintjes op gaan bouwen

x

Stap je in?

4. Wagonnetjes vormen treintje

5. Samen oplossingen realiseren

6. Aan de slag met de resultaten

Wagonnetjes vormen in twee rondes een treintje rond het geprioriteerd vraagstuk door de bijdrage aan de oplossing(en) te bepalen en capaciteit te regelen

Wagonnetjes werken samen oplossingen uit, betrekken partners bij de realisatie en zorgen dat het opgaventeam de oplossing kan gebruiken

De oplossingen worden toegepast en opgeschaald en waar nodig verbeterd op basis van ervaringen uit de praktijk

*Team Smart Society wordt gevormd door vertegenwoordigers van wagonnetjes (BI, subsidies, etc.)

Stap je uit?

Maatschappelijk vraagstuk “Voorkomen van armoede” Definitie

Er is sprake van armoede wanneer iemand gedurende een langere tijd niet de middelen heeft om te kunnen beschikken over de goederen en voorzieningen die in zijn samenleving als minimaal noodzakelijk gelden. Er is onvoldoende geld voor bijvoorbeeld voeding, een goede woning of kleding.

Kern van het vraagstuk

Het leven in armoede en het hebben van financiële problemen en schulden vormen belemmeringen voor het participeren in de samenleving en kunnen leiden tot sociale uitsluiting. Mensen stromen moeilijker uit richting werk, vallen uit op het werk of op school, er kunnen gezondheidsproblemen ontstaan en kinderen die in armoede opgroeien hebben minder kansen dan hun leeftijdsgenoten. De coronacrisis en de recessie die hier het gevolg van is, maken de vraagstukken alleen maar urgenter.

De prognoses voorspellen nog meer mensen met oplopende schulden, de bestaanszekerheid van zzp'ers en flexwerkers die verder onder druk komt te staan, meer instroom in en minder uitstroom uit de bijstand en een toename van kansenongelijkheid bij kinderen en jongeren in kwetsbare huishoudens.

Doelstellingen

• Hoofddoel: Dordrecht schuldenvrij en zo min als mogelijk armoede • De daaronder hangende beleidsdoelen: voorkomen van schulden en armoede; het aanpakken en oplossen van schulden en armoede; het beperken van de neveneffecten van armoede en schulden.

Maatschappelijk vraagstuk “Voorkomen van armoede” Enkele voorbeelden van andere gemeenten Huishoudboekje Voor inwoners is dit erg belastend en voor de gemeente zijn de kosten van schuldhulpverlening hoog. In het huishoudboekje worden alle inkomsten en uitgaven gemanaged met een vast bedrag aan leefgeld voor de inwoner, zonder tussenkomst van een budgetbeheerder. Het intakeproces is versneld van zes weken naar drie minuten. De caseload van medewerkers budgetbeheer is verhoogd 50 naar 300 clienten. De deelnemers ervaren dat vermindering van schulden een positief effect op hun leven had, zoals het verdwijnen van stress, en daardoor rust en ruimte om nieuwe initiatieven te ontplooien. Huishoudboekje Hoe werkt het – YouTube

Digitaal luisteren Digitaal Luisteren betekent kunnen spelen op wat inwoners vragen en nodig hebben. Bijvoorbeeld door te zorgen dat de gemeentelijke regelingen in google veel makkelijker vindbaar waren en inwoners een advertentie te zien kregen waarin de gemeente hen wees op de alternatieven voor dure (flits)kredieten: budgetadvies, schuldhulpverlening, gemeentelijke regelingen en sociale leningen. In twee maanden tijd zijn 22 mensen geholpen met leningen van de Stadsbank. De regeling voor een individuele inkomenstoeslag is met 40 procent meer clicks beter gevonden, en leidde tot 13 procent meer aanvragen. De decemberpiek aan telefoontjes bij het klantcontactcentrum (KCC) is 30 procent gereduceerd. Digitaal Luisteren is genomineerd voor de VNG Gemeente Delers Prijs 2021. Finale Gemeentedelers.nl - Digitaal Luisteren: gebruiksdata bespreekbaar maken - Enschede YouTube

Wmo voorspelmodel Aanleiding voor een voorspelmodel is grip te krijgen op de ontwikkeling van de Wmo in de stad. Den Haag. Waar in de stad ontwikkelt zich de vraag het hardst en kunnen we het over vijf jaar nog betalen? Om hierop antwoord te vinden, heeft de gemeente Den Haag, samen met een groota aantal andere gemeenten en de VNG, een voorspelmodel ontwikkeld dat voor drie voorzieningsgroepen een voorspelling maakt voor de komende vijf jaar. Het gaat daarbij om aantal gebruikers en kosten zowel voor de stad als per wijk. Het model helpt bij het nemen van tactische en strategische besluiten op het gebied van de capaciteitsplanning, kostenbeheersing en preventie. Niet om te bezuinigen maar om de middelen optimaal in te zetten. Het doel is dat iedereen de juiste zorg. Finale Gemeentedelers.nl - Wmo voorspelmodel – Den Haag - YouTube

Maatschappelijk vraagstuk “Leefbare binnenstad” Definitie

Een groene, veilige, toegankelijke en inclusieve binnenstad, zowel fysiek als sociaal.

Kern van het vraagstuk

De binnenstad wordt steeds drukker met woningen, bewoners en bezoekers. Wij willen in de daarmee gepaard gaande druk op de openbare ruimte de binnenstad leefbaar houden en met een kwalitatief goed voorzieningenniveau. We gaan door met investeren in de stad. In evenementen, voorzieningen, voorkomen van leegstand, bereikbaarheid en parkeren en de openbare ruimte. We doen dit om de positie van Dordrecht en de Dordtenaren te verbeteren.

Doelstellingen

• We gebruiken slimme technologieën en data om een leefbare, groene en bereikbare binnenstad houden. • We vergroten de sociale cohesie, werken aan digitale vaardigheden en weerbaarheid van burgers en bedrijven • Slim gecombineerd gebruik van de ruimte in de binnenstad • We richten een duurzame (binnen) stadslogistiek in

Uitdagingen en mogelijke oplossingen “Leefbare binnenstad” ‘Haakjes’ oplossingen

Multi use openbare ruimte

uitdagingen

Schaarse Ruimte

Bereikbaarheid

‘Leefbare Binnenstad’

Ontwikkeling Spoorzone

Samen op de kaart/ Straat kubus

Smart living

Zero emissie 5G Luchtkwaliteit

“Straat ligt weer open..”

Digi Twin

Drechtsteden

Duurzame Stads Logistiek Autonoom rijden

Winkeliers issues/leegstand Sterrenburg Connect

‘5G IoT’ fieldlab

Laad infra

Gevoel van onveiligheid

Slimme Lantarenpaal

‘Schone Lucht’

opgave

Inclusie (ouderen) Voorkomen van Armoede Programma’s voor DIGITALE VAARDIGHEDEN, VEILIGHEID & INFRASTRUCTUUR

Glasvezel

‘Vliegende brigade’ PZH (glasvezel-5G) ‘Flagship projects’ PZH

We ondersteunen de maatschappelijke opgaven door ook in te zetten op een “digital twin” van Dordrecht

Randvoorwaarden: we ontdekken de kansen van Digital Twins Een virtuele stad

We willen beter gebruik maken van synergievoordelen tussen opgaven en streven naar meer integraal datagedreven beleid en besluitvorming. Een inmiddels bewezen aanpak om technologie in te zetten voor het ontwikkelingsproces van de stad is het werken met een zogenaamde (urban) digital twin. Wat is een digital twin? • Een digital twin is een virtuele weergave van de werkelijkheid waarin diverse scenario’s kunnen worden gesimuleerd op basis van echte data. • Door het gebruik van een digital twin kunnen faalkosten aanzienlijk worden gereduceerd en ontstaan nieuwe inzichten, ook op integrale effecten van beleid. • Het werken met een digital twin stelt eisen aan de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van data • Door te werken met dynamische (i.p.v. statische) data krijg je (op termijn) real time inzichten in de stad die vertaalt kunnen worden naar handelingsperspectief.

• Door Bouwwerkinformatie-modellen (BIM) van stedelijke ontwikkelingen te koppelen aan de digital twin kunnen ook effecten van toekomstige plannen worden gesimuleerd. • Voorbeelden zijn: Effecten op omgevingskwaliteit, effecten op de (elektrische-, digitale-, (vaar-)weg-, afvoer-, etc) infrastructuur, effecten op doorstroming van verkeer, parkeerbelasting, wateroverlast, hittestress maar ook meer sociale en economische aspecten kunnen worden gesimuleerd en gevisualiseerd in een digital twin. • We starten met een beperkt gebied (bijvoorbeeld Spoorzone) en met een relatief klein aantal datasets waarvan de betrouwbaarheid bekend is.

Conclusies en vervolgstappen Naar een Smart Society

Dordt heeft de afgelopen jaren hard gewerkt aan smart city oplossingen. Daaruit zijn waardevolle inzichten ontstaan ten aanzien van effecten maar die inzichten zijn onvoldoende geborgd binnen de gemeentelijke organisatie. Dordt staat in toenemende mate gesteld voor complexe opgaven die vragen om meer digitalisering en datagedreven werkwijzen om sneller en beter inzicht te hebben en die inzichten te vertalen naar schaalbare oplossingen. Niet alleen binnen het fysieke domein maar ook binnen het sociale domein. Om die reden is een keuze voor voorkomen van armoede en leefbare binnenstad een voor de handliggende.

Vervolgstappen • De voorgestelde werkwijze toetsen op het gebied van voorkomen van armoede en leefbare binnenstad. • Meer synergie zoeken tussen relevante bestaande projecten en programma’s • Digital twin van wijk (bv. Spoorzone of Maasterras) als aansprekend traject te benutten. Na data uit fysieke domein verreiken met data uit andere domeinen waardoor een steeds integraler afwegingskader ontstaat. Daarmee creëren we een gezamenlijke basis om scenario’s te simuleren en impact over en weer te kunnen bepalen en te vertalen naar beleid en besluitvorming. • Opgedane leerervaringen vertalen naar koersdocument met uitvoeringsagenda

Bijlagen

Bijlage 1 Overzicht smart city projecten Dordrecht (G40) Smart Environment Smart Economy Smart Mobility Smart Living Smart Governance Smart Citizen

Bijlage 2 Spoorboekje Smart Society Dordrecht , indicatieve planning Opleveren oplossingen en toepassen 1. Startnotitie Smart society en thematische focus o.b.v externe en interne analyse en ambities

Oplossingen realiseren 2 trajecten

Strategie (richten)

Governance (inrichten)

Start 2 trajecten cf. nieuwe werkwijze

2. Inrichten interne governance (stuurgroep en kernteam), aanstellen kwartiermaker

Interne governance 3. Samen met opgaventeams en partners aan de slag met de twee thema’s o.b.v. de nieuwe werkwijze Smart society

Werkwijze (verrichten)

Startnotitie

Q2 Strategie Governance Werkwijze

1e verkenning strategische partners en netwerken

Start bouwen ecosysteem

Voorstel koers Smart society 2022-X

Tijdelijke capaciteit Aanstellen kwartiermaker

Gesprekken met stakeholders

Q3

Q4

Q1 2021