Nationaal Programma Dordt West 2023-2043.pdf

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

Nationaal isolatieprogramma Met dit programma wil het Rijk sneller, slimmer en socialer isoleren. Het is een langjarige, programmatische aanpak van slecht geïsoleerde huur- en koopwoningen. Het programma streeft ernaar dat alle betrokken partijen, woningeigenaren, Verenigingen van Eigenaren (VvE), verhuurders, huurders, Rijk, gemeenten, ngo’s en marktpartijen in nauwe samenwerking in 2030 alle slecht geïsoleerde woningen hebben verbeterd. Voor dit programma is voldoende marktcapaciteit cruciaal. Het kabinet zet daarom in op werving, opleiding en behoud van vakbekwaam personeel voor de verschillende werkvelden van energietransitie. In 2023 is €45 miljoen beschikbaar gesteld voor 30.000 woningen, gemiddeld is er €1.460 per woning beschikbaar. Voor Dordt West wordt in 2023 een aanvraag ingediend die zich in eerste instantie richt op woningeigenaren die in 2022-2023 recht hadden op een energietoeslag. Verduurzaming maatschappelijk vastgoed Vanuit het Ministerie van Binnenlandse zaken is een subsidieregeling voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed om eigenaren van maatschappelijk vastgoed tegemoet te komen in de kosten om te verduurzamen. Voor Dordt West zal deze regeling onder andere worden ingezet voor het verduurzamen van scholen en gebouwen met een publieke functie, zoals Trefpunt de Nieuwe Stoof, een wijkaccommodatie in Crabbehof.

38

10. Gezond en samen leven

Daar waar je wieg staat mag niet bepalend zijn voor hoe gezond en welvarend je bent en hoe oud je wordt. Toch zien we in kwetsbare wijken dat dit nu nog wel het geval is. Kwetsbare mensen leven gemiddeld 7 jaar korter en 15 jaar langer in minder goede gezondheid en kinderen die ongezond opgroeien staan veelal op een achterstand. Een gezonde samenleving vraagt ook om het nemen van verantwoordelijkheid voor onszelf en voor elkaar. Omkijken naar elkaar en je verbonden voelen met de buurt en wijk waarin je woont leveren hieraan een belangrijke bijdrage. We realiseren ons dat gezondheid, meedoen en bestaanszekerheid met elkaar verbonden zijn. Uit data blijkt dat bewoners van Dordt West gemiddeld gezien vaker fysieke gezondheidsproblemen ervaren. Daarnaast liggen het gebruik van Wmo voorzieningen- en de kosten van zorg in Dordt West hoger dan gemiddeld in Dordrecht en Nederland. Tegelijkertijd is het huidige gebruik van de zorg en het verwachte gebruik in de toekomst niet gelijk aan de beschikbaarheid van de zorg. In de toekomst lopen we het risico dat hier een tekort ontstaat ten gevolge van de krapte op de arbeidsmarkt, wat resulteert in diverse knelpunten. De komende 20 jaar willen we daarom de wijken versterken als het gaat om het aanbod van zorg, maar ook inzetten op de preventieve kant en vanuit het perspectief van ‘positieve gezondheid’ 5.

Want er liggen vaak diverse maatschappelijke oorzaken ten grondslag aan gezondheidsachterstanden.

5 Het begrip ‘positieve gezondheid’, geïntroduceerd door Machteld Huber is: “het vermogen

van individuen om met levensuitdagingen (fysiek, emotioneel, sociaal) om te gaan en daar eigen regie over te voeren”. In deze kijk op gezondheid ligt de nadruk op veerkracht, eigen

regie en welbevinden. Niet de ziekte of de beperking staat centraal, maar het vermogen en

de eigen (veer)kracht van mensen om hiermee om te gaan en te kunnen participeren in de samenleving.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

39

Nieuw-Krispijn

Wielwijk

Crabbehof 6

Dordrecht

Nederland

De komende 20 jaar willen we dan ook de gezondheidsachterstanden verkleinen en een meer samen redzame gemeenschap creëren met en voor de bewoners van Dordt West. Met samen redzaam bedoelen we dat bewoners regie hebben en zich met behulp van hun sociale netwerk en de gemeenschap zo veel mogelijk zelf kunnen redden. Wanneer bijvoorbeeld het zelfstandig uitvoeren van een taak niet lukt, zijn zij wel in staat om zelf te bepalen wat voor hen belangrijk is rondom het uitvoeren van die taak en hoe zij dit willen regelen. Want mensen komen er ook als ze met mensen in hun omgeving hulp en uitvoering organiseren.

Oud-Krispijn

De fysieke gezondheid van bewoners willen we verbeteren, onder andere door te investeren in de fysieke buitenruimte die uitnodigt tot spelen, sporten en recreëren. Dit heeft een dubbele werking aangezien een goede fysieke gezondheid ook een positief effect heeft op de mentale gezondheid. Ook op dit vlak scoort Dordt West namelijk lager in vergelijking met de rest van Dordrecht en Nederland. Zo is bijvoorbeeld de kans op een depressie groter in Dordt West in vergelijking met de rest van de gemeente. Bewoners ervaren vaker (heel) veel stress. Deze stress is een belangrijke belemmering bij het ontwikkelen van perspectief, zowel op het gebied van werk, opleiding, gezin, bestaanszekerheid als gezondheid. De kwaliteit van leven willen we voor de bewoners verbeteren. Een goede gezondheid resulteert immers in een langere levensduur, minder medische klachten, minder zorgkosten en een toename van het arbeidspotentieel.

Percentage personen dat aangeeft een langdurige ziekte te hebben en dat aangeeft beperkt te zijn vanwege problemen met de gezondheid in 2020

30%

34%

35%

34%

30%

29%

Percentage wat beschrijft ernstig/zeer ernstig eenzaam te zijn in 2020

15%

16%

16%

17%

13%

11%

Aantal wekelijkse sporters in 2020

40%

38%

38%

38%

44%

49%

Gebruik Wmo-voorzieningen per 1000 inwoners in 2020

58

92

116

117

85

70

Hoog risico op angst of depressie in 2020

10%

11%

10%

10%

8%

7%

6 Deze cijfers zijn inclusief Zuidhoven

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

40

Onze inzet: • in 2043 ligt de ervaren gezondheid van inwoners in Dordt West op het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 hebben alle inwoners in Dordt West toegang tot huisartsenzorg en mondzorg in Dordrecht en maken hier ook gebruik van; • in 2043 zijn alle scholen in Dordt West Gezonde Scholen; • in 2043 haalt 75% van de inwoners van Dordt West de beweegrichtlijn (dit is in lijn met het landelijk streven uit het Nationaal Preventieakkoord); • in 2043 sport (of beweegt sportief) 80% van de jeugd in Dordt West 3x per week of vaker; • in 2043 ligt het percentage bewoners dat de afgelopen 4 weken stress heeft ervaren onder de 15%. • in 2043 zijn in Dordt West (informele) zorg en welzijn zodanig georganiseerd dat alle ouderen en kwetsbaren in Dordt West langer waardig thuis wonen; • in 2043 is in Dordt West de instroom van nieuwe bewoners met sociaal kapitaal minimaal gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is in Dordt West de betrokkenheid en verbondenheid met elkaar en de buurt verbeterd, en; • in 2043 is in Dordt West het vertrouwen in de buurt, overheid, instanties en elkaar verbeterd.

Aansluitende programma’s en initiatieven partners Alliantie Dordt West Er lopen reeds meer initiatieven in Dordrecht en Dordt West die bijdragen aan het behalen van onze doelen. We noemen er hier een aantal: Integrale visie Sociaal Domein 2030 Met een sterk en sociaal Dordrecht draait het erom dat alle Dordtenaren het goed en fijn hebben in Dordrecht, hier prettig wonen en mee kunnen doen in een inclusieve samenleving. Dordrecht moet een stad zijn waar iedereen meetelt en mag zijn wie hij/zij/ hen is, inwoners gelijke kansen hebben, inwoners elkaar helpen en inwoners snel en passend geholpen worden als het (even) niet gaat. De draagkracht vergroten en/of het verminderen van draaglast van inwoners met een hulpvraag staat hier centraal. We willen dat Dordtenaren de eventuele problemen die zij hebben, zo veel mogelijk, zelf kunnen oplossen. Oftewel, dat hun draagkrachtdraaglast verhouding in balans is. Een belangrijke voorwaarde daarvoor is bestaanszekerheid. Daarnaast is investeren in sociale cohesie de basis om een draagkrachtige Dordtse samenleving te realiseren. We kijken in Dordrecht naar sociale cohesie vanuit verschillende dimensies. Het gaat om kansengelijkheid, veiligheid, sociale contacten, de leefomgeving en betrokkenheid/vertrouwen. Dimensies die samenhangen en elkaar beïnvloeden. Een veilige leefomgeving die uitnodigt tot ontmoeten, stimuleert sociale contacten.

Hoe meer gelijkheid, hoe groter de betrokkenheid en het vertrouwen van mensen in elkaar en in de overheid. In Dordt West is extra aandacht van belang omdat hier in vergelijking met de rest van Dordrecht veel gebruik wordt gemaakt van hulp vanuit de Wmo of de Jeugdwet. We zien soms bovenmatige clustering

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

41

van voorzieningen op straatniveau. Samenwerking in de keten van specialistische zorg tot laagdrempelige algemeen aanbod moet meer ervaren gezondheid opleveren voor bewoners die dan langer waardig thuis wonen. Investering in het algemene preventieve aanbod is dus noodzakelijk (o.a. bewonersinitiatieven, sociaal ondernemerschap, buurtwerk, jongerenwerk, sociaal makelaars en het sociaal wijkteam). Opgave Inclusieve Stad Met deze opgave wordt ingezet op een stad, wijken en organisatie waarin iedereen zich thuis voelt en mee kan doen. Een inclusieve samenleving of organisatie heft de verschillen niet op, maar weet daar wel goed mee om te gaan. Hier liggen nog opgaven, binnen en buiten de gemeentelijke organisatie en binnen Dordrecht als stad. Met deze opgave wordt gewerkt aan het diversiteitsbeleid. Sportvisie 2030 In de gemeentelijke Sportvisie 2030 is de ambitie dat Dordrecht in 2030 in de top 10 van sportiefste gemeenten van Nederland staat. Daarnaast draagt sport in 2030 ook bij aan een gelukkiger, gezonder en sterker Dordrecht. Het versterken van de sportsector heeft prioriteit, het vormt een sterke basis om de kracht van sport in te zetten. In Dordt West is extra aandacht van belang omdat hier in vergelijking met de rest van Dordrecht weinig sportvoorzieningen aanwezig zijn.

Ondanks de wens van sportondernemers om zich in deze wijken te vestigen, is te weinig ruimte beschikbaar. Doorontwikkelingen van de wijk kunnen dan ook kansen bieden op het gebied van sport en bewegen. Dordtpas Met de Dordtpas krijgen inwoners gratis toegang of korting op verschillende activiteiten. Deze kortingspas kunnen inwoners zelf aanschaffen. Personen in Dordrecht met een laag inkomen komen in aanmerking voor een gratis pas. Daarnaast hebben mantelzorgers

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

42

en ook de kinderen uit gezinnen met een laag inkomen recht op een Dordtpas met tegoed. Het stelt meer Dordtenaren in staat om deel te nemen aan diverse activiteiten en gebruik te maken van het culturele aanbod in Dordrecht. Schouders onder stress Sociale Dienst Drechtsteden en Dordrecht Sociaal hebben gezamenlijk gewerkt aan het project Schouders onder Stress. Dit is vooral gericht op alleenstaande ouders. Deze aanpak heeft ertoe geleid dat beide organisaties oog hebben voor stress en hun dienstverlening stresssensitief hebben ingericht. Stress sensitief werken kan ook van belang zijn voor het aanpakken van andere zaken in het kader van gezondheid (stoppen met roken, sporten, aanpassen eetpatroon, etc.). Aansluitende programma’s en ondersteuning vanuit het Rijk Ook in samenwerking met het Rijk worden diverse initiatieven ontplooid. Integraal Zorgakkoord Het Integraal Zorgakkoord heeft als doel om de zorg voor de toekomt goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Om dit te bereiken zijn afspraken gemaakt tussen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en een groot aantal partijen in de zorg. Ondertekenaars van het integraal Zorgakkoord zijn onder meer overkoepelende organisaties van ziekenhuizen, de geestelijke gezondheidszorg en de ouderenzorg.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) In het GALA is afgesproken hoe we in 2040 een gezonde generatie bereiken, met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een sociaal en fysiek gezonde leefomgeving. Er zijn afspraken gemaakt om slim samen te werken aan een

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

betere gezondheid, meer preventie en een sterke sociale basis. Het verminderen van vermijdbare gezondheidsachterstanden vergt daarbij extra aandacht, vanaf de eerste duizend dagen van een kind. Naast de focus op kinderen en jongeren richten we ons met de gezonde generatie op volwassenen en op (het behoud van) de vitaliteit van het toenemend aantal ouderen. Regeling Kansrijke Wijk: Veerkracht & weerbaarheid en Gezonde leefomgeving De ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) stellen €250 miljoen beschikbaar aan de 20 kwetsbare stedelijke focusgebieden verbonden aan het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. De Regeling Kansrijke Wijk stimuleert een samenhangende werkwijze om problemen rondom onderwijs, armoede en schulden, re-integratie, ontwikkeling van het jonge kind, veerkracht en weerbaarheid van bewoners en een gezonde leefomgeving, in de 20 kwetsbare stedelijke gebieden aan te pakken. Gemeenten kunnen een deel van de middelen ‘integraal’ besteden aan activiteiten die zich niet beperken tot één beleidsterrein of juist daar inzetten waar dit het hardste nodig is. De middelen voor Veerkracht en weerbaarheid zijn bedoeld voor het ontwikkelen en testen van preventieve interventies die de veerkracht bevorderen.

Het is belangrijk dat alle mensen zich vrij voelen en onderdeel zijn van de samenleving, dat ze gelijke kansen hebben en kunnen omgaan met veranderingen. In samenhang met en aanvullend op de Dordt West Aanpak willen we – in het kader van het versterken van veerkracht en weerbaarheid – een interventie inzetten voor de doelgroep jongeren (16-22 jaar) die gericht is op het onderling verbinden van gemeenschappen en het opzetten van een gezamenlijke programmering op het gebied van vieren en herdenken, die aansluit bij de behoefte van de wijk en die depolariserend werkt.

43

11. Leren en ontwikkelen

Om ervoor te zorgen dat meer mensen in Dordt West het structureel beter krijgen, zijn niet alleen investeringen in de fysieke leef­ omgeving nodig, maar ook investeringen in een kansrijke start, goede (voor)scholen, talentontwikkeling en loopbaanoriëntatie. Wie opgroeit in een kansarme buurt heeft aanzienlijk minder kansen in het onderwijs en op een mooie baan met voldoende inkomen. Alle Dordtse kinderen en jongeren verdienen een glansrijke toekomst met gelijke kansen in het onderwijs. Om kinderen het maximale uit hun schoolcarrière te kunnen laten halen, moeten de condities zowel thuis, in de wijk als op school voldoende en liever nog goed zijn. Naast meer algemene (landelijke) uitdagingen waar we anno 2023 mee te maken hebben in het onderwijs (hoog verloop personeel, hoge werkdruk) komen in Dordt West een aantal opvallende bevindingen naar voren. Zoals de tabel illustreert heeft een groot deel van de inwoners een lage opleiding, er ontbreken vaker dan gemiddeld startkwalificaties en het percentage voortijdige schoolverlaters is in Dordt West hoger in vergelijking met de rest van Dordrecht. Ook hebben kinderen vaak geen goede plek in hun woning om geconcentreerd hun huiswerk te maken.

Daarnaast is de thuissituatie regelmatig om verschillende redenen niet op orde waardoor kinderen en jongeren in Dordt West vaker dan gemiddeld een stressvolle jeugd hebben en hierdoor ongeoorloofd verzuimen van school, tegen onderwijsachterstanden aanlopen of voortijdig hun schoolcarrière stopzetten. Onze inzet is erop gericht dat meer kinderen en jongeren in staat worden gesteld hun talenten te ontwikkelen. Hiermee willen we bewerkstelligen dat meer kinderen kansrijk opgroeien en meer inwoners de mogelijkheid krijgen om zich te blijven ontwikkelen.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

44

Oud-Krispijn

Nieuw-Krispijn

Wielwijk

Crabbehof 7

Dordrecht

Nederland

Onze inzet:

Laag opleidingsniveau in 2020

40%

38%

46%

44%

31%

28%

Peuters & bassisschoolleerlingen met een verhoogd risico op een onderwijsachterstand in 2021

33%

35%

37%

40%

22%

15%

Ontbreken van startkwalificaties 18 t/m 30-jarigen in 2020

23%

18%

30%

20%

15%

12%

Percentage voortijdige schoolverlaters in 2020

3%

5%

7%

5%

3%

2%

7 Deze cijfers zijn inclusief Zuidhoven

• in 2043 is het aandeel kinderen dat opgroeit in armoede in Dordt West gedaald met 70% t.o.v. 2015; • in 2043 nemen alle peuters in Dordt West met een vve-indicatie deel aan voorschoolse educatie en stroomt minimaal 75% zonder taalachterstand door naar de basisschool; • in 2043 is de onderwijsdeelname van kinderen in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het niveau van doorstromen naar het voortgezet onderwijs gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 behalen alle reguliere basisschoolleerlingen in Dordt West de streefdoelen (1S) op rekenen en taal; • in 2043 is het aantal jongeren tussen de 16 en 27 jaar met een startkwalificatie gegroeid en gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 weten alle inwoners in Dordt West waar zij terecht kunnen om zich verder te ontwikkelen op de arbeidsmarkt, of je nu een uitkering hebt, op school zit, werkt of nog niet actief bent op de arbeidsmarkt, en; • in 2043 is het aandeel laaggeletterde inwoners in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht.

Het gaat hier niet enkel om het volgen van onderwijs. We hebben ook aandacht voor alternatieve routes in de vorm van een zinvolle dagbesteding waar inwoners, jong en oud, voldoening uit halen. Dit alles vraagt om een stabiele thuissituatie en het voorkomen van schoolverzuim en schooluitval.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

45

Aansluitende programma’s en initiatieven partners Alliantie Dordt West Er lopen reeds meer initiatieven in Dordrecht en Dordt West die bijdragen aan het behalen van onze doelen. We noemen er hier een aantal: Dordts Leerprogramma In dit programma draait het om kansengelijkheid, wat zowel een wettelijke taak is als een Dordtse ambitie. Binnen dit programma is oog voor alle Dordtenaren, maar starten we bij de gebieden waar de risico’s het grootst zijn en de impact het hoogst is. Het kind staat hier centraal, maar kansen voor het hele gezin laten we niet onbenut zodat alle kinderen zich kunnen ontwikkelen naar een glansrijke toekomst. Het centrale uitgangspunt is dan ook dat elk kind zich veilig, gezond en kansrijk moet kunnen ontwikkelen in Dordrecht. Het Dordts Leerprogramma geeft scholen via gemeentelijke subsidie de mogelijkheid om leertijdverlenging aan te bieden aan alle leerlingen. Hierdoor zijn leerlingen langer op school aanwezig, zodat er meer tijd is om aan de ontwikkeling te werken. Door het inzetten van onderwijstijdverlenging wordt geïnvesteerd in het menselijk kapitaal; het verkleinen van leerachterstanden of zelfs opheffen ervan. Hierdoor wordt een hogere uitstroom beoogd, wat weer leidt tot een hogere opleiding. Op dit moment zijn er 7 basisscholen binnen Dordt West die deelnemen aan het Dordts Leerprogramma.

In de komende jaren willen we dat alle (toekomstige) scholen hierop zijn aangesloten. Onderwijsvisie voortgezet onderwijs In de eerste helft van 2024 zal een onderwijsvisie voor het voorgezet onderwijs worden vastgesteld. Het centrale uitgangspunt in de visie voor voortgezet onderwijs wordt dat elke jongere zich veilig, gezond, kansrijk en met veel plezier moet kunnen ontwikkelen in Dordrecht. We willen de jongeren optimale kansen bieden om zichzelf, hun talenten

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

en mogelijkheden en de wereld om hen heen te ontdekken. Daarbij zetten we in op basisvaardigheden, preventie & zorg en talenten & brede vaardigheden. Glansrijke Toekomst voor Dordtse Jongeren We willen jongeren helpen hun veerkracht te vergroten. Jongeren kunnen we beter voorbereiden op een maatschappij en arbeidsmarkt die blijven veranderen. Met goede begeleiding kunnen jongvolwassenen zelf de weg naar een baan en een goede toekomst vinden. De gemeente werkt hierin samen met scholen en werkgevers om jonge vakmensen een glansrijke toekomst te bieden. Er wordt verbinding gelegd tussen onderwijs, de arbeidsmarkt en werkgevers. Op het Leerpark werken bedrijven die op zoek zijn naar nieuwe medewerkers, samen met het onderwijs en vernieuwende

46

ondernemers. Leerlingen krijgen hierdoor al vroeg de kans om kennis te maken met de nieuwste technieken en te ontdekken waar hun vaardigheden liggen. Daarnaast zorgt dit ervoor dat jongeren meteen na hun opleiding met de juiste kennis op hun werkplek starten. Kickstart en Matchmaker Kickstart is het regionaal mobiliteitscentrum dat kan helpen bij sollicitatietraining, loopbaangesprekken, matching, scholing naar een kansrijk beroep of scholing via praktijkleren. Dit biedt een brede voordeur voor alle groepen die werk zoeken om vervolgstappen te zetten, waaronder onderwijs. Jongeren tot 27 die geen school volgen en niet werken worden actief benaderd door de matchmaker. Met deze aanpak proberen we kansen voor jongeren zo veel mogelijk te vergroten. Deze jongeren worden indien nodig begeleid naar werk, onderwijs of zorg. Aansluitende programma’s en ondersteuning vanuit het Rijk Ook in samenwerking met het Rijk worden diverse initiatieven ontplooid. School en omgeving Het programma startte met als doel kansengelijkheid onder kinderen en jongeren te vergroten door tijdens hun basis- en middelbareschooltijd extra activiteiten aan te bieden. Op veel plaatsen in Nederland werken coalities van scholen, gemeenten en partijen rondom een school of in de wijk samen aan programma’s met activiteiten die kinderen en jongeren in hun ontwikkeling stimuleren.

Het zijn activiteiten waarmee zij erachter komen waar ze goed in zijn, leren hoe zij op zichzelf kunnen bouwen en de wereld kunnen ontdekken. Het programma School en Omgeving van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap geeft dit een impuls met een subsidieregeling. Voor het primair onderwijs is er in Dordrecht

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

een coalitie van Nestas scholengroep, Stichting H3O, Servicebureau Onderwijs en Cultuur en Gemeente Dordrecht. Voor het voortgezet onderwijs bestaat de coalitie uit Stedelijk Dalton Lyceum, Insula College, Hans Petri School, Yuverta, Dordrecht Sociaal en Gemeente Dordrecht. Daarnaast wordt er in Dordrecht gewerkt met een Brede School Academie (BSA). Deze is er voor leerlingen vanaf groep 6 tot en met groep 8 van de basisschool die extra ondersteuning nodig hebben bij het leren van de Nederlandse taal. Voor hen biedt BSA een intensief naschools programma waarin vrij lezen, begrijpend lezen, woordenschatuitbreiding en kennis van de wereld centraal staan. Regeling Kansrijke Wijk: Ontwikkeling Jonge Kind De middelen van deze regeling zijn bedoeld voor activiteiten om de voor- en vroegschoolse periode te optimaliseren. We willen zo vroeg mogelijk beginnen met het inzetten op het voorkomen (of inlopen) van achterstanden. Er wordt in Dordt West onder andere ingezet op: • een gezinsgerichte aanpak; • het bevorderen van deelname aan voorschoolse educatie, en; • het trainen van pedagogisch medewerkers. Tel mee met taal Tel mee met Taal is een actieprogramma vanuit meerdere ministeries. De missie van dit programma is om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen over voldoende basisvaardigheden beschikken om volwaardig mee te kunnen draaien in de samenleving.

Dit wordt gedaan door te stimuleren dat volwassenen aan hun basisvaardigheden werken en stimuleren dat kinderen voldoende basisvaardigheden ontwikkelen. Tel mee met Taal biedt jaarlijks subsidies voor activiteiten die zijn gericht op het voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid.

47

12. Arbeidsmarkt en bestaanszekerheid

Iedereen moet volwaardig mee kunnen draaien binnen de samenleving. Voor wie kan werken, moet werken de norm zijn en het goede voorbeeld dat we mee willen geven aan de jeugd. Werk is immers de sleutel tot een inkomen, maatschappelijke participatie, samenleven en integratie. Een vaste baan met voldoende en stabiel inkomen moet genoeg zijn voor een zeker bestaan. Veel kwetsbaarheden zoals armoede en een laag inkomen worden vaak van generatie op generatie doorgegeven. Zoals de tabel illustreert steekt zowel het werkloosheidscijfer als de hoogte van het inkomen van bewoners in Dordt West negatief af t.o.v. het gemiddelde van Dordrecht. Daarnaast hebben de huishoudens in Dordt West bovengemiddeld veel schulden en is het aantal personen dat een bijstandsuitkering ontvangt per duizend inwoners bijna twee keer zo groot is als gemiddeld in de gemeente Dordrecht. Dit is problematisch in combinatie met de slecht geïsoleerde woningen: 10% van de huishoudens behoorde tot de minstverdienende van Nederland, terwijl zij een gasverbruik hadden dat bij de hoogste 50% van Nederland zat. Daarmee heeft het huidige energieprijspeil een buitenproportioneel grote impact op de huishoudens in Dordt West. Dit alles resulteert in een hogere bestaansonzekerheid voor de inwoners. Dit komt ook door een gebrek aan kennis rondom de regelingen en voorzieningen waarvoor bewoners in aanmerking komen.

Het bestaande wantrouwen richting de overheid maakt veel bewoners bovendien terughoudender om hulp te vragen om wel de juiste voorzieningen te ontvangen. Ook speelt de hoge mate van complexiteit van sociale wetgeving een rol. Het is dus aan ons om hen opnieuw dat vertrouwen te geven door de juiste hulp en begeleiding aan te bieden. Naast werklozen die een uitkering ontvangen, woont ook veel onbenut arbeidspotentieel (zonder uitkering) in Dordt West. Voor veel van deze inwoners is de weg naar (betaald) werk of meedoen een uitdaging.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

48

Nieuw-Krispijn

Wielwijk

Crabbehof 8

Dordrecht

Nederland

Percentage huishoudens met een laag inkomen in 2020

Oud-Krispijn Gemiddeld integraal persoonlijk inkomen in 2021

€29.900

€28.200

€30.200

€28.600

€34.600

€35.800

11%

13%

14%

14%

8%

7%

8 Deze cijfers zijn inclusief Zuidhoven

Het bieden van ondersteuningsmogelijkheden vraagt onze aandacht en daarbij zoeken we expliciet naar kansen in of nabij de eigen buurt of wijk. Er zijn structurele verbeteringen nodig om de bestaanszekerheid te versterken en economische zelfstandigheid van bewoners te vergroten. De komende 20 jaar zetten we in op het begeleiden van meer mensen naar werk en het terugdringen van problematische schulden. We werken aan het verbeteren van de brede welvaart en benutten kansen voor werkgelegenheid in de wijken zelf en in de nabije omgeving. We willen een beter perspectief bieden op betaald werk en op een leven lang voldoende- en stabiel inkomen. Dit doen we in samenwerking met bestaande en nieuwe ondernemers binnen en buiten Dordrecht en we hebben hierbij aandacht voor de wijkeconomie.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

49

Onze inzet: • in 2043 is de SES-WOA score van inwoners in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 hebben alle inwoners in Dordt West die willen werken een baan of zinvolle dagbesteding; • in 2043 is het percentage inwoners dat deelneemt aan de arbeidsmarkt gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het aantal jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in Dordt West afgenomen en ligt op het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het aantal inwoners in Dordt West dat in armoede leeft gedaald met 70% t.o.v. 2015; • in 2043 is het aantal inwoners in Dordt West met problematische schulden gedaald met 50% t.o.v. 2015; • in 2043 is het aantal inwoners in Dordt West dat in de bijstand zit gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het aantal huishoudens in Dordt West dat onder of rond het sociaal minimum zit gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 bereiken we met onze regelingen in het sociaal domein alle inwoners in Dordt West.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

Aansluitende programma’s en initiatieven partners Alliantie Dordt West Er lopen reeds meer initiatieven in Dordrecht en Dordt West die bijdragen aan het behalen van onze doelen. We noemen er hier een aantal: Opgave Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal Met deze opgave zetten we in Dordrecht in op het beter benutten, vergroten en behouden van het arbeidspotentieel van onze beroepsbevolking. Hierdoor verbeteren we het ondernemersklimaat. Tegelijk verwachten we wederkerigheid van ondernemers door een maatschappelijke bijdrage aan de stad te leveren en banen met perspectief voor inwoners te bieden die passen bij hun skills en talenten. Dit wordt gedaan via drie samenhangende lijnen: 1. arbeidspotentieel van de beroepsbevolking benutten, vergroten en behouden; 2. toekomst voor de Dordtse jeugd, en; 3. samenwerken op banen met impact. Aandachthuishoudens De Uitvoeringsbrigade werkt in opdracht van de gemeente en woningcorporaties aan vernieuwing in het sociaal domein. De groei van de bewoner staat hier altijd centraal. Ze maken verbinding met de uitvoering en de betroken organisaties. Het doel is om mensen duurzaam uit de achterstand te laten groeien. Ze bieden met hun pragmatische werkwijzen en toepasbare kennis ondersteuning aan organisaties om voor complexe vraagstukken lokale oplossingen te bieden.

Ze beogen duurzame impact voor bewoners zelf, de betrokken organisatie en de maatschappij. De aanpak richt zich voornamelijk op huishoudens in Dordt West.

50

Wijkaanpak Werken in de energietransitie Dordrecht heeft de ambitie om 2040 klimaatneutraal te zijn. De slagingskans van deze ambitie is in grote mate afhankelijk van de beschikbaarheid van voldoende geschikt personeel om deze werkzaamheden uit te voeren. De krapte op de arbeidsmarkt is groot, tegelijk telt het on(der)benut arbeidspotentieel in 2022 Dordrecht 8.000 inwoners. Dit zijn inwoners die niet werken, maar wel willen en kunnen werken of deeltijdwerkers die meer willen werken. Mensen met en zonder uitkering, jong en ouder, die het om verschillende redenen niet lukt om passend werk te vinden en te behouden. Het streven is om de energietransitie in de wijk te volbrengen samen met bewoners uit de wijk. Mensen worden benaderd als inwoner van de wijk, niet als werkloze, uitkeringsgerechtigde of voortijdig schoolverlater. Via een methodiek van informeren, activeren en participeren worden inwoners betrokken bij de energietransitie en waar ‘haakjes’ zijn, worden zij gemotiveerd om de stap te zetten richting werk. Een duurzame baan met perspectief, waarbij je laagdrempelig en vertrouwd in de eigen wijk begint. Zo verbinden we toekomstperspectief voor inwoners aan de energietransitie en vergroten we de arbeidsparticipatie. Banen met impact Dit programma is onderdeel van de opgave Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal.

Dordrecht wil hiermee banen met impact creëren, met de skills en talenten van de beroepsbevolking als uitgangspunt. Zo verbeteren we de sociaaleconomische positie van onze inwoners én het ondernemersklimaat. Dordrecht kan het zich niet veroorloven dat zowel talent van inwoners, als kansen die ‘goed werkgevers’ bieden on(der)benut blijven. Uit cijfers blijkt dat dit voor een deel hiervan wel geldt terwijl tegelijkertijd een sterke toename is van het aantal ondernemers met een tekort aan arbeidskrachten. Het programma

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

is er op gericht te voorkomen dat ondernemers om deze reden niet kunnen doorgroeien en/of de regio verlaten. De doelstelling is dan ook het vergroten van het aantal organisaties dat deelneemt aan Ondernemen met impact, zodat banen steeds beter passen bij de beroepsbevolking en het arbeidspotentieel van onze inwoners beter wordt benut. Ondernemen met impact In dit actieprogramma streven partners ernaar om steeds meer ondernemingen uit te dagen om naast financiële waarde, ook maatschappelijke en sociale waarde te realiseren, onder andere door inclusief werkgeverschap. In dit actieprogramma is dan ook het doel om de omstandigheden voor ondernemen met impact te verbeteren. Voorbeelden zijn de markttoegang en financiering. De ambitie is het stimuleren van ondernemen met impact door het

51

zichtbaar te maken, te faciliteren en te versterken. Dit met respect voor wat er al is en gebeurt in de gemeente en de regio. We willen dat bedrijven, inwoners, onderwijs, maatschappelijk middenveld en de gemeenten steeds meer samenwerken aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Op deze manier willen we bouwen aan een aantrekkelijke, toekomstbestendige stad en regio met krachtig bedrijfsleven en trotse inwoners. Gebiedsgericht werken door de Sociale Dienst Drechtsteden De Sociale Dienst Drechtsteden werkt voor 7 regiogemeenten in de regio Drechtsteden. Aangezien een onevenredig groot deel van de cliënten van de Sociale Dienst uit Dordt West komt (bijna een kwart van de bijstandscliënten) is de Sociale Dienst gebiedsgericht gaan werken door een nieuw multidisciplinair team op te zetten. Dit is het Team Dordt West. Daarnaast beschikt de Sociale Dienst Drechtsteden ook over een jongerenteam. Doel is om jongeren die instromen in de bijstand (of zelfs ter voorkoming daarvan) te ondersteunen om een zo zelfstandig mogelijk leven te bieden. Hierbij is ook aansluiting op het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, entree onderwijs en leerplicht. Aansluitende programma’s en ondersteuning vanuit het Rijk Ook in samenwerking met het Rijk worden diverse initiatieven ontplooid.

Regeling Kansrijke Wijk; Preventie van armoede en schulden en re-integratie Het Rijk heeft 20 miljoen beschikbaar gesteld voor de aanpak van geldzorgen en de preventie van armoede en schulden voor inwoners van de 20 stedelijke focusgebieden binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. De Preventie van armoede en schulden is bedoeld om een bijdrage te leveren aan het doel van

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

dit kabinet om het aantal mensen dat leeft in armoede en het aantal kinderen dat in armoede opgroeit te halveren ten opzichte van 2015 in resp. 2030 en 2025. Ook is het doel om het aantal huishoudens met problematische schulden in 2030 te halveren ten opzichte van 2015. We kiezen er in Dordt West voor om in te zetten op preventie met de focus op kinderen, jongeren en de (eenouder) gezinnen waarin zij opgroeien. Het bereiken van jongeren is belangrijk omdat het ons binnen de huidige inzet onvoldoende lukt om met jongeren in contact te komen. De voorgestelde inzet borduurt verder op de wijknetwerken en ervaringsdeskundige aanjagers. De middelen voor Re-integratie zijn bedoeld voor activiteiten gericht op begeleiding naar betaalde arbeid van inwoners uit de doelgroep van de Participatiewet. Voor Dordt West zetten we in op drie onderdelen; de wijkaanpak ‘Werken in de energietransitie in Dordt West’, een leerpraktijkcentrum en het vergroten van de capaciteit binnen de opgave ‘ontwikkelen naar werk’ van de Sociale Dienst Drechtsteden. Energiefixers Voor woningen waar sprake is van energiearmoede worden energiefixers ingezet. Energiefixers helpen kwetsbare huishoudens in huur- en koopwoningen op korte termijn hun energieverbruik te verlagen door middel van energieadvies en kleine tot middelgrote energiebesparende maatregelen. Het kabinet stelt hiervoor €200 miljoen beschikbaar.

Boven op het landelijke budget is €35 miljoen extra beschikbaar gesteld voor gemeenten met een stedelijk focusgebied binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Dit budget kan ingezet worden op het gebied van werk en inkomen door mensen te begeleiden naar de arbeidsmarkt voor een baan als energiefixer. In Dordrecht zijn op dit moment al vergelijkbare Energiehulpen actief. Met dit extra budget wordt de inzet van Dordtse Energiehulpen verder uitgebreid.

52

13. Leefbaar en veilig

Het voorkomen van (jeugd)criminaliteit en het versterken van de weerbaarheid van jongeren is een onmisbare schakel in ons programma. We willen immers voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in een kwetsbare positie de criminaliteit in gaan, daar steeds verder in verstrikt raken en uitgroeien tot geharde criminelen. Onze wijken mogen geen voedingsbodem zijn voor (ondermijnende) criminaliteit. Maar ook overlast van personen, of het nu jongeren, verslaafden of buren zijn, vraagt onze aandacht. Deze overlast kan immers een sterk negatief effect hebben op de beleving van veiligheid door bewoners. De leefbaarometer laat zien dat bewoners in Dordt West gemiddeld een mindere leefbaarheid in hun buurt en wijk ervaren. Een belangrijke factor die hier invloed op heeft is de ervaren overlast in de openbare ruimte. Zo zijn bijvoorbeeld het aantal E33 politiemeldingen (personen met onbegrepen gedrag) en het aantal woonoverlast meldingen, hoger in Dordt West in vergelijking met de rest van Dordrecht. De aanwezigheid van kamerverhuurpanden in diverse buurten in Dordt West speelt hierbij ook een rol. Daarnaast blijkt dat diverse kwetsbaarheden van de wijken en de bewoners effect hebben op de veiligheid en aantrekkingskracht van criminaliteit voor de inwoners.

Doordat het opleidingsniveau en inkomen relatief laag zijn hebben jongeren regelmatig een ander toekomstperspectief in vergelijking met jongeren uit andere wijken. Criminele en ondermijnende activiteiten hebben hierdoor een grotere aantrekkingskracht wat een negatief effect heeft op de veiligheidssituatie in de wijken. Uit de cijfers en gesprekken blijkt dan ook dat de criminaliteit in Dordt West hoger is dan gemiddeld en dat mensen vaker een onveilig gevoel ervaren. De burgemeester heeft herhaaldelijk grote delen van de wijken Oud-Krispijn, Nieuw-Krispijn en Crabbehof als veiligheidsrisicogebied aangewezen. In zo’n gebied kan er na een afgegeven bevel door een Officier van Justitie preventief

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

53

Nieuw-Krispijn

Wielwijk

Crabbehof 9

Dordrecht

Nederland

De veiligheidsproblematiek komt ook nadrukkelijk naar voren in objectieve statistieken rondom overlast en veiligheid. Zo is het jaarlijks aantal ‘high impact crimes’ (HIC) hoger in Dordt West. In 2022 ging het gemiddeld om 7 delicten per 1.000 inwoners terwijl het voor de rest van Dordrecht om 5,6 delicten per 1.000 inwoners gaat en in Nederland om 5,3 delicten per 1.000 inwoners. Dit ondanks de bij ons bekende signalen over een lage meldingsbereidheid inzake criminaliteit en overlast in delen van Dordt West. Uit gegevens van de politie uit 2022 blijkt dat 43% van de jeugdige verdachten tussen de 8 en 27 jaar uit Dordrecht, die zich schuldig maken aan drugshandel, high impact crimes, geweld, moord, doodslag en wapenhandel, in Dordt West woont. De lagere weerbaarheid voor de verleiding van criminaliteit en het ontstaan van een negatieve straatcultuur waarin geweld wordt verheerlijkt en andere criminele activiteiten worden aangemoedigd en genormaliseerd, dragen in Dordt West mogelijk bij aan meer jonge aanwas. Dit vraagt onze aandacht.

Oud-Krispijn

gefouilleerd worden door de politie. Over de periode augustus 2022 t/m januari 2023 zijn in Oud- en Nieuw-Krispijn 47 incidenten en in Crabbehof 32 incidenten geregistreerd waarbij een wapen betrokken is geweest. Leefbarometer veiligheid in 2020

3,88

3,83

3,79

3,79

4,02

4,15

High impact crimes op 10.000 inwoners in 2022

52,2

70,3

72,4

48,1

57,6

55,4

Politie registraties overlast per 10.000 inwoners in 2022

391,5

496

495,6

408,6

389,7

262,1

9 Deze cijfers zijn inclusief Zuidhoven

We zetten in op een brede, domein overstijgende wijkaanpak en het versterken van de justitiële en sociale ondersteuning in de wijken. Het gaat om een gecombineerde aanpak van preventie en repressie. Preventie zonder repressie is immers tandeloos en repressie zonder preventie is eindeloos. We bieden kansen, maar stellen ook grenzen. Tevens zetten we in op het aanpakken van woonoverlast en sociale overlast. Een grote ergernis van bewoners die hen direct raakt in hun woongenot en beleving van veiligheid. Hiermee beogen we om de leefbaarheid en veiligheid in Dordt West te vergroten voor de huidige én toekomstige bewoners.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

54

Onze inzet: • in 2043 is het aantal jongeren tot 27 jaar in Dordt West dat in aanraking komt met de politie gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het totaal aantal misdrijven per 1.000 inwoners in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is de beleving van veiligheid in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het percentage personen dat in Dordt West aangeeft in het afgelopen jaar slachtoffer te zijn geweest van kindermishandeling, partnergeweld of ouderenmishandeling ten opzichte van 2022 met minimaal een kwart afgenomen; • in 2043 is het crimineel/illegaal pandgebruik gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht (Productie drugs, aanwezigheid wapens/explosieven, onttrekking woningmarkt, doorverhuren); • in 2043 scoort Dordt West op de Leefbaarometer gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het aantal E33 politiemeldingen (personen met onbegrepen gedrag) in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 is het aantal meldingen van overlast per 1.000 inwoners in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht.

Aansluitende programma’s en initiatieven partners Alliantie Dordt West Er lopen reeds meer initiatieven in Dordrecht en Dordt West die bijdragen aan het behalen van onze doelen. We noemen er hier een aantal: Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag Gemeente Dordrecht heeft het Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag opgezet. Hier kunnen huurders klachten over ongewenst gedrag van hun huurbaas melden. Via dit meldpunt brengt de gemeente ongewenste situaties in beeld waarbij huurders zich niet veilig voelen in hun woning, bijvoorbeeld ten gevolge van slecht onderhoud, een te hoge huur of discriminatie. Stichting Dordrecht Sociaal gaat namens de gemeente met deze meldingen aan de slag. Aanpak overlast openbare ruimte De integrale overlastaanpak in Dordrecht bewijst zich al langere tijd. De aanpak blijkt een effectief antwoord op de grootstedelijke problematiek van ernstige (drugs)overlast. Overal waar de aanpak de afgelopen acht jaar is ingezet, is de ervaren overlast afgenomen. De succesfactoren van de aanpak zijn: • meerdere partijen uit verschillende disciplines werken samen en zijn op verschillende niveaus bij elkaar betrokken; • de betrokken partijen dragen gezamenlijk dezelfde boodschap uit; • het toepassen van wettelijke mogelijkheden, en; • een persoonsgerichte aanpak, inclusief een sociaal aanbod op maat. Integrale wapenaanpak Dordrecht heeft een aanpak wapenbezit.

Deze aanpak bestaat uit een combinatie van preventieve en repressieve elementen. Politie, jongerenwerk, Openbaar Ministerie en gemeente trekken samen op en

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

55

stemmen maatregelen op elkaar af, zodat de verschillende elementen elkaar versterken. De gezamenlijke aanpak bevat de onderdelen preventief fouilleren, aanpak van jeugdgroepen, schoolveiligheid, gedragsbeïnvloeding en het project jonge messendragers waarvoor een campagne ‘Drop it’ is ontwikkeld. Aansluitende programma’s en ondersteuning vanuit het Rijk Ook in samenwerking met het Rijk worden diverse initiatieven ontplooid. Integrale persoonsgerichte toeleiding naar arbeid Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA) heeft als doel te voorkomen dat kwetsbare jongeren van 16 tot en met 27 jaar afglijden naar de criminaliteit. Dit wordt bereikt door jongeren via een intensief en persoonlijk coachingstraject toe te leiden naar een opleiding of werk. Alleen jij bepaalt wie je bent Alleen jij bepaalt wie je bent (AJB) heeft als doel het voorkomen en verminderen van overlastgevend en delinquent gedrag. Het richt zich op jongeren van 12 tot en met 18 jaar die onderwijs volgen aan een praktijkschool of de basis- of kaderberoepsgerichte leerweg van het vmbo. Binnen de aanpak krijgt de jongere een gestructureerde vrijetijdsbesteding door deelname aan een teamsport op een sportvereniging in de buurt van hun school, met begeleiding door specifiek geselecteerde en opgeleide trainers.

De interventies zijn gericht op het versterken van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren voor overlastgevend en delinquent gedrag. De aanpak is gericht op factoren in het sociaal domein zoals school, relaties en vrijetijdsbesteding en individuele factoren zoals houding en agressie. In heel Dordrecht zijn circa 10 teams actief van gemiddeld 15 deelnemers. Het zijn vooral de sporten voetbal en

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

honkbal die worden aangeboden. Diverse scholen uit Dordt West maken gebruik van dit aanbod. Landelijke Stuurgroep Interventieteams Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SWZ) neemt met de ‘Samenwerkingsovereenkomst voor Interventieteams’ sinds 2003 het voortouw om handhaving in het sociale zekerheidsdomein meer integraal te benaderen. Op basis van dit convenant wordt in Interventieteams samengewerkt om oneigenlijk gebruik en misbruik van uitkeringen en toeslagen op het gebied van sociale zekerheid, en daarmee samenhangende misstanden, te voorkomen en terug te dringen. In het convenant zijn de afspraken over de samenwerking vastgelegd. In Dordt West is enkele jaren geleden gestart met een pilot project in de wijk Oud-Krispijn.

56

Preventie Met Gezag Jongeren weerbaarder maken tegen georganiseerde en ondermijnende criminaliteit doen we onder andere aan de hand van het project Preventie Met Gezag. Dit is een langdurige domeinoverstijgende wijkgerichte aanpak gericht op het voorkomen van jonge aanwas en het versterken van het (in)formele gezag in de wijken van Dordt West. We willen als gemeente onze krachten bundelen met de samenwerkingspartners. Hierdoor werken we enerzijds aan het wegnemen van een criminele voedingsbodem en aan de andere kant vergroten we het perspectief van onze (jonge) bewoners. Onze ambitie is dat iedere jongere veilig opgroeit in een leefbare wijk met zicht op een kansrijke toekomst: 1. we versterken de weerbaarheid en veerkracht van alle jongeren; 2. we zorgen ervoor dat minder jongeren in aanraking komen met of verleid worden door het criminele circuit, en; 3. we zorgen ervoor dat minder jongeren doorgroeien in de criminaliteit en ook geen nieuwe delicten plegen. Re-integratie officier De gezamenlijke maatschappelijke opgaven van de Dienst Justitiële Inrichtingen, gemeenten en Reclassering is om samen te werken aan een succesvolle re-integratie van justitiabelen om hen zo goed mogelijk voor te bereiden op terugkeer naar de maatschappij.

Dordrecht is in 2018 gestart met een project waarbij een re-integratie officier ervoor moet zorgen dat veel minder jongeren na detentie terugvallen in hun oude gewoontes. Deze pilot wordt voor een deel bekostigd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het verbeteren van de samenwerking moet erin resulteren dat mensen die crimineel gedrag vertonen en daar soms mee weg kwamen, dit in de toekomst niet meer lukt.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

57

We bouwen aan een sterke stad voor iedere Dordtenaar.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

58

14. Organisatie en financiering

Tenslotte is de rijksvertegenwoordiger afkomstig van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het alliantieoverleg is een bestuurlijk overleg dat 4-6 keer per jaar plaatsvindt. Er wordt een programmabureau ingericht met medewerkers van de meest betrokken partners. Het programmabureau krijgt een aanjagende en agenderende functie en gaat werken voor alle partners die actief zijn binnen het Nationaal Programma Dordt West. Er wordt gezocht naar een passende locatie in het stedelijk focusgebied waar vandaan het programmabureau gaat werken. Onderstaand plaatje toont een weergave van de voorgestelde programmaorganisatie met de Alliantie Dordt West als bestuurlijk opdrachtgever en de bewoners waar we ons voor inzetten en die nooit uit het oog verloren mogen worden.

14.1 Samenwerking Onder voorzitterschap van de burgemeester is een publiek-private alliantie samengesteld met daarin de lokale kernpartners. De Alliantie Dordt West bestaat uit vertegenwoordigers namens gemeente, woningcorporaties, primair onderwijs, voortgezet onderwijs, ondernemers, sociaal wijkteam/buurtwerk/jongerenwerk en politie.

ALLIANTIE DORDT WEST Programmabureau

BEWONERS

KOERS Programmamanager

Programma-ondersteuning: Programmasecretaris Managementondersteuning Communicatie & Participatie

Coördinator Wonen en fysieke leefomgeving

Coördinator Gezond en samen leven

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

INHOUDELIJKE COÖRDINATIE PROGRAMMAPIJLERS

Coördinator Leren en ontwikkelen

Coördinator Arbeidsmarkt en bestaanszekerheid

Coördinator Leefbaar en veilig

59

Afspraken en uitgangspunten geformuleerd: • een publiek-private alliantie is een vast onderdeel van de governance van stedelijke focusgebieden binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid; • de burgemeester is onafhankelijk voorzitter, ziet toe op een juiste procesgang en vertegenwoordigd alle partners in de alliantie; • de leden van de alliantie vertegenwoordigen met mandaat elk hun eigen achterban die zij middels diverse gremia/netwerken betrekken en verbinden aan het Nationaal Programma Dordt West; • secretaris van de alliantie is de programmamanager Nationaal Programma Dordt West; • de samenstelling van de alliantie is niet ‘in beton gegoten’. Echter, er moet ook geen sprake zijn van een carrousel aan deelnemers of frequent wisselende vertegenwoordigers; • de alliantie beschikt niet over formele verantwoordelijkheden.

Iedere partner gaat over de inzet vanuit eigen organisatie/kring; • de leden van de alliantie zijn bereid en in staat om zowel binnen de alliantie als in eigen kring het ‘verschil te maken’ en daarbij ook buiten het belang van de eigen organisatie te kijken; • de alliantie werkt vanuit gedeelde ambities; • de leden van de alliantie zijn gezamenlijk en afzonderlijk bereid en in staat om in eigen kring de inzet van mensen en middelen ten gunste van het programma te (her)prioriteren en in de weg zittende regels en financiële systemen incidenteel of structureel aan te passen om waar nodig doorbraken te forceren; • langjarig commitment. Het programma kent een looptijd van 20 jaar; • de alliantie draagt in samenspraak met bewoners en professionals zorg voor de vaststelling van de ontwikkelrichting en inhoudelijke, financiële en governance hoofdlijnen van de uitwerking en uitvoering van het Nationaal Programma Dordt West. Dit zal worden ondersteund door professionele en integrale monitoring;

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

• de alliantie legt verbindingen, realiseert samenhang, ziet kansen, realiseert doorbraken en werkt domein overstijgend; • wanneer professionals en inwoners in de uitvoeringspraktijk -met name op grensvlakken tussen sectorale regels en/of financiële systemen - tegen barrières aanlopen, zorgt de alliantie voor de realisatie van incidentele of structurele doorbraken waarmee professionals en burgers geholpen zijn; • de alliantie geeft (een vertegenwoordiging van) bewoners een belangrijke stem binnen het Nationaal Programma Dordt West; • de alliantie komt minimaal 4-6 keer per jaar bijeen met in de opstartfase een wat hogere frequentie; • er wordt o.l.v. de programmamanager een programmabureau ingericht met medewerkers van de meest betrokken partners. Het programmabureau krijgt een aanjagende en agenderende functie en gaat werken voor alle partners die actief zijn binnen het Nationaal Programma Dordt West, en; • de programmamanager is opdrachtnemer voor opdrachten uit de alliantie, bewaakt de voortgang van het programma en rapporteert aan de alliantie over de continuïteit van de uitvoering daarvan.

14.2 Financiering Het vertrekpunt van de financiering van het Nationaal Programma Dordt West is dat alle partners hun eigen mensen en middelen inzetten om het programma te bekostigen. Echter de omvang van de diverse opgaven en de daarmee samenhangende benodigde extra inzet en investeringen gaat de draagkracht van regulier beleid van individuele partners te boven. We onderkennen daarom vanaf de start dat het gezien de lange looptijd van het programma niet mogelijk is om in één keer de financiering te regelen. Dit blijft een uitdaging, maar biedt ook de mogelijkheid tot tussentijdse bijsturing en ijking van de

60

benodigde middelen. Omstandigheden kunnen immers veranderen. In onze uitvoeringsprogramma’s zal de financiering voor periodes van 4 jaar nader worden geconcretiseerd en gekoppeld aan de geplande inspanningen in die periode. We willen een duurzame verandering realiseren en dat kan alleen door zaken structureel anders te organiseren, in te richten en uit te voeren. Soms kan een extra impuls nodig zijn en helpen om verandering teweeg te brengen, nieuwe dingen uit te proberen of er tijdelijk een schep bovenop te doen. Ook geven extra middelen ruimte om goed te onderzoeken of iets werkt of niet. Het programmabureau helpt dan om samen met de partners de benodigde financiering te vinden. Het Rijk stelt voor het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid verschillende subsidies beschikbaar en we gaan ervan uit dat er nog meer regelingen zullen volgen. Het Rijk zal hierbij haar best doen om financieringsstromen te koppelen, zodat we onze integrale en domein overstijgende plannen kunnen realiseren. Het streven is dat wat regulier, normaal moet worden ook structureel gefinancierd gaat worden uit reguliere middelen. We willen voorkomen dat ons programma een projectencarrousel wordt die afhankelijk van het budget wel of niet draait. We denken daarom structureel na over een passende financieringsstrategie met een duurzame financiële infrastructuur.

We gaan continu de dialoog aan met elkaar, de professionals en bewoners. We stellen ons kwetsbaar op door kritisch naar onze eigenen elkaars werkzaamheden te kijken. De samenwerking staat hierbij voorop, we blijven respectvol en kijken ook naar wat goed gaat en vieren successen. Door oog te hebben voor wat (al) goed gaat krijgt de uitvoering niet enkel vorm door nieuwe initiatieven op te zetten, maar ook door al bestaande werkzame positieve ontwikkelingen en initiatieven te versterken. Hierdoor behouden we de verbinding met al betrokken bewoners en ondernemers waardoor ruimte is voor hun ideeën en initiatieven. Ook zorgt dit ervoor dat we (van elkaar) kunnen leren wat wel- of niet goed werkt, de aanpak is dus een adaptieve aanpak. Daarnaast is de aanpak ook een lerende aanpak door het toepassen van nieuwe kennis, het uittesten van nieuwe samenwerkingsvormen en het delen van kennis en ervaring met andere betrokkenen, binnen en buiten Dordt West. Naast lokale kennisuitwisseling maken we gebruik van de landelijke kennisstructuur zoals de Wijkwijzer (het platform voor leefbare en veilige wijken), de samenkomsten met vertegenwoordigers van de andere 19 focusgebieden in het land en afstemming met diverse ministeries.

14.3 Reflectie De pijlers en inspanningen van het Nationaal Programma Dordt West beïnvloeden en versterken elkaar. Deze integraliteit benadrukkenen omarmen we door structureel met verschillende disciplines om de tafel te zitten wanneer we uitvoering geven aan dit programma. Voor iedere pijler is vanuit dat domein een coördinator aangesteld.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

61

15. Bewonersbetrokkenheid 15.1 Bewonersbetrokkenheid De opgaven waar Dordt West voor staat, kunnen we niet realiseren zonder inbreng van de bewoners in de verschillende buurten en wijken. Het is een collectieve opgave die vraagt om een nieuwe wijk-, buurtof straataanpak. Bewoners zijn dan ook vanaf het begin betrokken bij het Nationaal Programma Dordt West en hebben aan de voorkant input kunnen leveren over hun wijk. We zijn eerst gaan luisteren zonder plan. Dit is gedaan aan de hand van een enquête die is uitgezet onder bewoners en door middel van het voeren van bewonersgesprekken. Deze gesprekken zijn onmisbaar: bewoners kennen de wijken en buurten en kunnen meedenken over wat werkt en wat niet werkt in dit gebied. Ze moeten meer zeggenschap en invloed krijgen op zaken die in hun directe leefomgeving spelen. Want bewoners die niet worden betrokken, voelen zich ook niet betrokken. En betrokkenheid en zeggenschap van bewoners zijn cruciaal voor de kwaliteit en het draagvlak van maatregelen. Zeggenschap van bewoners houdt in dat zij iets te zeggen krijgen over wat er met hun woning, straat of buurt gebeurt. Het verbeteren van de wijken en buurten begint met het onderkennen van de problemen, maar ook van de kwaliteiten van de wijk. Voor beide punten beschikken bewoners over onschatbare kennis, noem het ervaringskennis of locatiekennis.

Ze zijn in staat om problemen te benoemen, en vaak ook te relativeren. Ze kennen de plekken waar het mis gaat, maar ook die waar het goed of beter gaat, waar de kwaliteiten van de wijk nog steeds zichtbaar zijn.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

Er zal een participatieplan worden opgesteld en we gaan gebruik maken van ons lokale digitale participatie platform ‘Doe Mee Dordrecht’. We blijven daarnaast consequent het gesprek voeren met bewoners op locaties in de wijken. We koesteren en ontwikkelen de sociaal-fysieke infrastructuur van plekken waar diverse groepen bewoners elkaar tegen kunnen komen, onderlinge uitwisselingen kunnen ontstaan, en waar professionals naar toe kunnen gaan om met groepen bewoners te praten. Wanneer concrete maatregelen en interventies worden ingezet, worden bewoners vanaf het begin betrokken bij het opstellen van de plannen. Zeggenschap van bewoners zou immers bij het begin moeten beginnen: dus bij het bepalen van de agenda, niet pas als er een plan ligt. Tevens zullen bewoners en ervaringsdeskundigen gevraagd worden een rol te spelen bij de uitvoering van het programma. Bewoners krijgen vooralsnog geen vaste zetel aan tafel bij de vergaderingen van onze Alliantie Dordt West. Er zullen andere overlegvormen of bijeenkomsten worden georganiseerd waar bewoners bij aan kunnen sluiten. De leden van het programmabureau gaan daarnaast vanuit het in Dordt West gevestigde bureau samen met de partners doorlopend de wijken in om het gesprek aan te gaan. Daarmee bouwt het programmabureau een netwerk op van bewoners die ons met hun kennis en ervaring scherp houden.

Dit kan gaan over meedenken over het speeltuintje op de hoek, het organiseren van bewonersactiviteiten of het meedoen in een wijk. We willen zichtbaar en benaderbaar zijn voor bewoners en omgekeerd ook kunnen zien en horen wat er speelt in de wijken. De Alliantie Dordt West zal 1 à 2 keer per jaar tijdens een publieke bijeenkomst verantwoording afleggen over het verloop en de resultaten van ons Nationaal Programma Dordt West.

62

15.2 Communicatie Communicatie met bewoners vanuit de Alliantie Dordt West en het programmabureau in het kader van het Nationaal Programma Dordt West gaat altijd over concrete acties of interventies die de bewoners van Dordt West in hun wijk of buurt direct raken. We gebruiken hiervoor diverse kanalen om zo veel mogelijk mensen te bereiken. Dat betekent dat we mondeling, schriftelijk en digitaal communiceren. De communicatie is laagdrempelig, toegankelijk, duidelijk, betrouwbaar, herkenbaar, specifiek en zoveel mogelijk positief van toon. En gaat uit van tweerichtingsverkeer. We zorgen voor transparante processen, heldere communicatie en een open houding. Ook als er ‘naar buiten toe’ nog niet zo veel te melden is. Want juist dan is het proces kwetsbaar voor wantrouwen en desinformatie. Als alliantiepartners stemmen we continu af over het programma of zaken die het programma raken. We trekken samen op.

Nationaal Programma Dordt West 2023-2043

63

16. Monitoring en verantwoording

startpunt. Daaraan toetsen we of we de vooruitgang hebben geboekt die wij nastreven. De uitvoering (output) van de acties wordt elk kwartaal gemonitord. Het programmabureau geeft hier sturing aan.

16.1 Indicatoren en data

16.2 Planning en verantwoording

We organiseren met elkaar een adequate en efficiënte monitoring zodat de voortgang van onze inzet goed gevolgd kan worden, de afgesproken resultaten kunnen worden gemeten en, wanneer nodig, het programma kan worden bijgesteld. Dit doen we onder andere door voort te bouwen en uit te breiden op de Monitor Dordt West in Balans die voor een voorgaand programma is opgezet. Landelijk is uniforme monitoring voor alle deelnemende gemeentes om de voortgang in kaart te brengen beschikbaar via het dashboard Zicht op Wijken. Het Rijk maakt onderscheid in drie niveaus op het gebied van kennisontwikkeling en informatieverzameling die voor het monitoren van dit programma relevant zijn: 1. cijfermatige ontwikkelingen in de gebieden op een aantal kernindicatoren; 2. de uitvoering van het programma, de werkwijze en de interventies in gebieden, en; 3. lessen trekken uit activiteiten en resultaten van de programma’s in de gebieden.