Monitor Discriminatie 2020.pdf

Verveer, CMA (Christa) Van: Onderwerp: Bijlagen:

Gemeente Dordrecht FW: Monitor Discriminatie 2020 Monitor en WGA 2020 Rotterdam DIGITAAL.pdf; Persbericht monitor Rotterdam.docx; Macro brief aanbevelingen monitor 2020 Dordrecht.pdf

Van: Nilza Pinto <N.Pinto(5)radar.nl> Verzonden: donderdag 24 juni 2021 15:19 Aan: Raadsgriffie <Raadsgriffie(a>dordrecht.nl> Onderwerp: Monitor Discriminatie 2020

Geachte heer, mevrouw,

Hierbij stuur ik u de Monitor Discriminatie 2020 over discriminatie in de politie-eenheid Rotterdam met het verzoek om het rapport en aanbiedingsbrief door te sturen naar de raadsleden. In het rapport zijn alle meldingen van RADAR, registraties van discriminatie-incidenten door de politie en verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens in de politie-eenheid samengebracht. Hierdoor ontstaat een compleet beeld van discriminatie-incidenten in de eenheid Rotterdam. In de bijlage van de Monitor vindt u de cijfers per gemeente. Deze monitor is samengesteld door RADAR, in samenwerking met de politie-eenheid Rotterdam. In de bijlage treft u tevens een aanbiedingsbrief, die verstuurd is naar uw college van B&W. In die brief gaat RADAR in op de cijfers en biedt RADAR uw gemeente aanbevelingen voor de aanpak van discriminatie. Voor vragen over het rapport kunt u contact opnemen met ondergetekende.

Met vriendelijke groet, Nilza Pinto Externe betrekking: lokale overheid & acquisitie

RADAR Postbus 1812 3000 BV Rotterdam 010 - 411 39 11

06 118 841 89 n.pinto@radar.nl Afwezig:

woensdagmiddag

© fit E

Art.1 Postbus 19192 3001 BD Rotterdam 010 - 201 02 01

IDEM Rotterdam Postbus 1812 3000 BV Rotterdam 010 411 39 11

s '-n;t

Disclaimer

1

MeldNU Download de app!

RADAR

vóór gelijke behandeling tegen discriminatie

Rotterdam, 14 juni 2021 Kenmerk: 21/LT/015

Gemeente Dordrecht College van Burgemeester en wethouders T.a.v. mw. L. van Hooydonk Postbus 8 3300 AA Dordrecht

Betreft: Monitor Discriminatie 2020 Geacht College,

2020 was het jaar waarin het effect van de coronacrisis voelbaar was op alle terreinen van de samenleving en het bewustzijn van racisme en discriminatie een nieuwe impuls kreeg door de Black Lives Matter-protesten. Dit vond zijn weerslag in de meldingen van ervaren discriminatie, zoals naar voren komt in de Monitor Discriminatie 2020 over de politie-eenheid Rotterdam. In deze publicatie zijn alle meldingen bij meldpunten discriminatie, registraties van discriminatie-incidenten door de politie en verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens in de politie-eenheid Rotterdam samengebracht. Hierdoor ontstaat een compleet beeld van alle geregistreerde discriminatie-incidenten. Deze monitor is samengesteld door antidiscriminatievoorziening RADAR in samenwerking met de politie-eenheid Rotterdam. In deze brief gaan we in op enkele ontwikkelingen binnen de politie-eenheid Rotterdam en besluiten we met een aantal aanbevelingen. De cijfers voor uw gemeente, vindt u in de bijlage van de monitor. In 2020 ontvingen de meldpunten in de politie-eenheid Rotterdam in totaal 1101 meldingen van discriminatie, waarvan 410 meldingen betrekking hadden op een incident dat fysiek plaatsvond in een gemeente binnen de politie-eenheid Rotterdam. De politie registreerde 891 discriminatie-incidenten.

Bij zowel de politie als de meldpunten is een stijging zichtbaar ten opzichte van 2019. Bij het College kwamen 86 verzoeken om een oordeel binnen van inwoners uit de politie-eenheid Rotterdam.

Ruim de helft van de meldingen (56%) en bijna de helft van de politieregistraties (47%) had in 2020 betrekking op de discriminatiegrond herkomst/huidskleur. Bij de meldpunten ging 14% van de meldingen over de discriminatiegrond handicap/chronische ziekte. Ruim de helft van deze meldingen had te maken met de mondkapjesplicht in verband met het coronavirus. 8% van de meldingen betrof discriminatie op grond van geslacht. Bij de politie stond de discriminatiegrond seksuele gerichtheid met 30% op de tweede plaats en antisemitisme met 11% op de derde plaats. Veel van deze meldingen gaan over scheldpartijen met discriminerende termen. Wat betreft de discriminatiegrond godsdienst, gaan zowel de meldingen bij de meldpunten als de politieregistraties grotendeels over discriminatie tegen moslims.

Commerciële dienstverlening was bij de meldpunten het maatschappelijke terrein waarover in 2020 de meeste discriminatiemeldingen binnenkwamen (22%). Veel van deze meldingen hadden te maken met corona gerelateerde discriminatie-ervaringen. Ook over de terreinen arbeidsmarkt, buurt/wijk, openbare ruimte en collectieve voorzieningen kwamen in 2020 veel meldingen binnen.

Postadres voor

Locatie Rotterdam

Locatie Tilburg

Locatie 's-Hertogenbosch

Locatie Eindhoven

alle locaties

Spoorlaan 932

Emmaplein 19d

Kastanjelaan 900, kamer 9.32

Postbus 1812

Grotekerkplein 5 3011 GC Rotterdam

5038 CX Tilburg

5211VZ 's-Hertogenbosch

5616 LZ Eindhoven

3000 BV Rotterdam

010-9113911

013 - 820 0212

073-7990118

090-29919 99

lnfo®radar nl • www radar nl • Rabobank NL74 rabo 0160 9132 89 • Bic code RABONL2U • KvK 91128222

RADAR

vóór gelijke behandeling tegen discriminatie

Aanbevelingen Naar aanleiding van de ontwikkelingen van meldingen en registraties van discriminatie-incidenten in de Monitor Discriminatie 2020 Politie-eenheid Rotterdam, komen we tot de volgende aanbevelingen:

1. Discriminatie van Aziatische Nederlanders Door de coronacrisis krijgen antidiscriminatievoorzieningen en maatschappelijke organisaties steeds meer meldingen van mensen met een Oost-Aziatische achtergrond die ervaringen hebben met discriminatie op basis van etniciteit en afkomst. Ze krijgen regelmatig te maken met negatieve opmerkingen, scheldwoorden, worden nageroepen op straat en/of hun kinderen worden gepest vanwege hun etnische afkomst. Er worden vaak bepaalde klanken of spleetogen nagedaan of willekeurige Chinese (Indische) gerechten genoemd. Sinds de coronapandemie is uitgebroken, gebeurt dit vaker. RADAR ontving in 2020 meer dan 800 meldingen over het voor Chinezen discriminatoire ‘coronalied’ uitgezonden door Radio 10, maar de discriminatoire incidenten gebeuren ook in supermarkten, op de werkvloer, in het onderwijs en in de privésfeer, zoals op feestjes. In 2020 zijn er naar aanleiding van de C0VID-19-pandemie meer incidenten gemeld, maar de meldingsbereidheid onder deze gemeenschap blijft laag. Ga als gemeente in gesprek met (vertegenwoordigers van) de Oost-Aziatische gemeenschap. Geef meer aandacht aan de problematiek waar deze groep mee te maken krijgt. Doe onderzoek naar discriminatie onder burgers met een Oost-Aziatische achtergrond. Vaak wordt deze groep niet meegenomen in onderzoeken of rapporten.

Er is behoefte aan meer inhoudelijke, maar ook cijfermatige, informatie over discriminatie onder deze groep. Met die informatie kunnen er gerichter projecten en/of campagnes opgezet worden. Zorg voor meer representatie van verschillende Nederlanders met een Oost-Aziatische achtergrond in de media-uitingen van de gemeente. Dit kan helpen tegen vooroordelen en stereotypen van mensen met een Oost-Aziatische achtergrond. Betrek ook deze gemeenschap bij het formuleren van beleid over migratie. Organiseer voorlichting voor Oost-Aziatische mensen ter bevordering van de meldingsbereidheid en verzamelen van signalen.

2. Discriminatie op grond van huidskleur Herkomst/huidskleur was zowel bij RADAR als bij de politie de meest voorkomende discriminatiegrond. 2020 was het jaar van de Black Lives Matter-protesten en -beweging. Anti-zwartracisme stond, naar aanleiding van de moord op de zwarte Amerikaan George Floyd, hoog op de agenda van burgers wereldwijd en ook in Nederland. De thema’s racisme en discriminatie stonden daardoor ook hoger op de agenda van lokale politieke partijen, beleidsmakers, gemeenteraden en colleges. In diverse gemeenteraden werden moties aangenomen voor verdergaande aanpak van racisme en discriminatie. • Agendeer de problematiek van racisme en discriminatie en maak het bespreekbaar in allerlei sectoren van de samenleving. • Ga het gesprek aan met (vertegenwoordigers van) de zwarte gemeenschap in de eigen gemeente. Voer dit gesprek niet eenmalig, maar blijf in gesprek. 3. Discriminatie op de arbeidsmarkt Focus op de bestrijding van arbeidsmarktdiscriminatie op een serie gronden blijft nodig. Op lokaal niveau blijft het van belang met ondernemers in gesprek te gaan over een inclusieve arbeidsmarkt en het voorkomen van discriminatie in het werving-en-selectieproces en op de werkvloer.

Evenzeer is van belang dat werkzoekenden op de hoogte zijn van hun rechten, of het nu gaat om leeftijdsdiscriminatie, zwangerschapsdiscriminatie, of uitsluiting op grond van chronische ziekte, handicap of huidskleur.

RADAR

•

vóór gelijke behandeling tegen discriminatie

Geef als gemeente het goede voorbeeld door te zorgen voor een effectief, inclusief diversiteitsbeleid binnen de gemeentelijke organisatie. Benoem actief diversiteits- en antidiscriminatiebeleid als gunningsvoorwaarde bij externe opdracht- of subsidieverlening en bij aanbestedingen. Experimenteer met concrete projecten binnen de gemeente, zoals een training ‘Selecteren zonder vooroordelen’ voor de afdeling P&O, diversiteitstrainingen voor functionarissen met veel publiekscontact of vergelijk de resultaten van geanonimiseerde en niet-geanonimiseerde personeelsselectie.

4. Discriminatie op grond van handicap/ chronische ziekte Aandacht blijft nodig voor de toegankelijkheid van de gemeente voor mensen met een handicap/chronische ziekte. Sinds juli 2016 is in Nederland het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap van kracht, waarna ook de Wet gelijke behandeling werd uitgebreid. Openbare gebouwen, winkets en websites dienen sindsdien ook toegankelijk te zijn voor mensen met een beperking. Dit brengt ook verplichtingen mee voor gemeenten. • Maak een inventarisatie van de toegankelijkheid van uw gemeente en stel op basis daarvan een plan van aanpak vast. Betrek daarbij vooral de ervaringsdeskundigen, de mensen met een beperking of organisaties die hen vertegenwoordigen. Naast toegankelijkheid van onder andere openbare gebouwen, winkels en ook websites, dient breder gekeken te worden naar de arbeidsmarkt » onderwijs, zorg, in de sport, op het vlak van huisvesting en in de horeca. • Gebruik in alle schriftelijke communicatie van de gemeente begrijpelijke taal. Denk daarbij aan websites, brieven en folders. De gemeente moet duidelijk communiceren. Dat betekent: rekening houden met je lezer, ook lezers met een visuele beperking. • Steeds meer gemeenten hebben samen met ervaringsdeskundige inwoners een Lokale Inclusie Agenda opgesteld of zijn hiermee bezig.

Het landelijke netwerk ‘Iedereen doet meel', opgezet door de VNG in samenwerking met 25 zogenaamde ‘koplopergemeenten’, ondersteunt nu alle Nederlandse gemeenten bij het waarmaken van de doelen van het VN-verdrag Handicap en de ambities uit het manifest ‘Iedereen doet meel’. RADAR beveelt aansluiting bij dit landelijke netwerk van harte aan. Hiermee heeft iedere Nederlandse gemeente de mogelijkheid om kennis, ervaring en inspiratie uit te wisselen met andere gemeenten om inclusie van mensen met een beperking te bevorderen. Zo is er nu voor alle 355 gemeenten steun bij het waarmaken van de doelen van het VN-verdrag Handicap en de ambities uit het manifest ‘Iedereen doet mee!’. 5. Mondkapjesplicht Op 1 december werd in Nederland in het kader van de bestrijding van COVID-19 de mondkapjesplicht ingevoerd. Tegelijk met die mondkapjesplicht wees de regering op de uitzondering op die plicht voor mensen die vanwege een medische beperking geen mondkapje kunnen dragen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan mensen met een longaandoening, een aandoening aan het gezicht of mensen met een traumatische ervaring. RADAR ontving in december vele meldingen van mensen die ondanks de van overheidswege ingestelde uitzondering op de mondkapjesplicht de toegang werd geweigerd tot supermarkten en bouwmarkten, scholen en peuterspeelzalen, alsmede huisartsenposten en ziekenhuizen.

Ook in de eerste vijf maanden van 2021 bleef RADAR vele meldingen hierover ontvangen. • Breng de uitzondering op de mondkapjesplicht voor mensen met een beperking breed onder de aandacht binnen uw gemeente, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de publiciteitskanalen van de gemeente.

RADAR

vóór gelijke behandeling tegen discriminatie

6. Commerciële dienstverlening In 2020 is het aantal meldingen over discriminatie in de commerciële dienstverlening gestegen van 34 naar 89 (8 melding uit gemeente Dordrecht vallen onder dit maatschappelijk terrein). Het gaat met name om meldingen over nadelige behandeling in winkels en in het openbaar vervoer, maar ook bijvoorbeeld door banken en kinderdagverblijven. Mensen werden vooral benadeeld op grond van hun herkomst of handicap. • Bij gesprekken van de gemeente met het mkb over arbeidsmarktdiscriminatie zou discriminatie in de dienstverlening ook meegenomen kunnen worden. Embargo

Tenslotte attenderen wij u op het volgende. Op de nu aan u beschikbaar gestelde publicatie rust een embargo tot donderdag 24 juni. Op die dag wordt het landelijk rapport Discriminatiecijfers in 2020 met discriminatiegegevens van antidiscriminatievoorzieningen, politie en College voor de Rechten van de Mens door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer aangeboden. Dat valt samen met het moment waarop de rapporten op eenheidsniveau, zoals het rapport dat u nu ontvangt, openbaar worden gemaakt.

RADAR gaat graag met u in gesprek over de Monitor Discriminatie en de aanbevelingen die wij aan de hand van deze publicatie hebben geformuleerd. Met vrii

.ijke groet

Liseti eTanis-Pinas :eur-bestuurder RADAR, Art.1 en IDEM Rotterdam

Verveer, CMA (Christa) Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bijlagen:

Huijgen, SC (Simone) donderdag 24 juni 2021 18:02 GHVGJNFO FW: Reactie op visie ruimtelijke kwaliteit gemaal en boezem Hardinxveld inspraak op visie Ruimtelijke kwaliteit 24-6.docx

Goedemiddag, Graag bijgaande inspraakreactie inboeken. Zie ook zaaknummers 2585714 en 2585716.

Met vriendelijke groet, Simone Huijgen Projectsecretaris

gemeente Hardinxveld-Giessendam

Werkdagen: maandag t/m donderdag Bezoekadres: Raadhuisplein 1 Postbus 175 3370 AD Hardinxveld-Giessendam t. 078 - 770 4294 m.06-40 67 7125 e. sc.huiigen@hardinxveld-giessendam.nl i. www.hardinxveld-giessendam.nl

Van: GHVG_griffie <griffie@hardinxveld-giessendam.nl> Verzonden: donderdag 24 juni 2021 17:09 Aan: Nieuwland, GJ (Gert-Jan) <gj.nieuwland@hardinxveld-giessendam.nl>; Zwama, WN (Willem) <wn.zwama@hardinxveld-giessendam.nl>; Huijgen, SC (Simone) <sc.huijgen@hardinxveld-giessendam.nl> CC: Ruiter, M de (Marissa) <m.de.ruiter@hardinxveld-giessendam.nl> Onderwerp: Reactie op visie ruimtelijke kwaliteit gemaal en boezem Hardinxveld Van: Esther Rozeboom Bos <estherrozeboombos@gmail.com> Verzonden: donderdag 24 juni 2021 15:29 Aan: GHVG griffie <griffie@hardinxveld-giessendam.nl> Onderwerp: reactie op visie ruimtelijke kwaliteit gemaal en boezem Hardinxveld

i

RADAR

vóór gelijke behandeling tegen discriminatie

Persbericht

Donderdag 24 juni 2021

Sterke toename discriminatiemeldingen in Black Lives Matter-jaar

Het aantal meldingen en registraties van discriminatie is in 2020 sterk gestegen. Met name discriminatie op grond van herkomst (huidskleur en afkomst) werd meer gemeld. Dit kan niet los

worden gezien van de Black Lives Matter-demonstraties en de groeiende maatschappelijke aandacht voor racisme. Daarnaast kwamen veel meldingen binnen die op een of andere manier verband

houden met corona. Dit blijkt uit de publicatie Discriminatiecijfers in 2020, die vandaag wordt

aangeboden aan de Tweede Kamer.

Het totaal aantal meldingen en registraties van discriminatie steeg aanzienlijk in 2020. De politie registreerde 6.141 discriminatie-incidenten (5.487 in 2019). Bij de antidiscriminatievoorzieningen

(ADVs) kwamen 9.575 discriminatiemeldingen binnen, waarvan er 4.098 betrekking hadden op het carnavalslied 'Voorkomen is beter dan chinezen' (4.382 meldingen in 2019). Het College voor de

Rechten van de Mens ontving 638 verzoeken om een oordeel en daarnaast 2.723 vragen over gelijke behandeling (541 verzoeken en 3.529 vragen in 2019). MiND ontving 843 meldingen van discriminatie op het internet (692 in 2019). Bij de Nationale ombudsman kwamen 157 klachten

binnen over discriminatie door overheidsinstanties, ook meer dan in 2019. De Kinderombudsman ontving 13 klachten over discriminatie, uitsluiting en pesten met een discriminatoir karakter, wat een

vergelijkbaar aantal was als in 2019.

Coronacrisis Alle instanties die aan de publicatie Discriminatiecijfers in 2020 meewerkten, hebben incidenten

geregistreerd die verband houden met de coronacrisis. Het gaat dan met name om mensen met een Oost-Aziatische achtergrond, die werden uitgescholden voor bijvoorbeeld 'corona' of

'coronachinees', die belachelijk werden gemaakt of bespuugd, genegeerd of als paria werden

behandeld door winkelmedewerkers. Andere meldingen kwamen van mensen die vanwege een

handicap of chronische ziekte geen mondkapje kunnen dragen en discriminatie hebben ervaren in bijvoorbeeld winkels.

Arbeidsmarkt Arbeidsmarkt is het terrein waarover antidiscriminatievoorzieningen de meeste meldingen ontvingen

(20% van het totaal). Het gaat dan bijvoorbeeld om ervaren discriminatie bij werving en selectie of

door collega's of klanten. Ook bij het College is arbeidsmarkt het terrein waarover de meeste verzoeken binnenkwamen. Bij de ADV's nam het aantal meldingen over commerciële dienstverlening opvallend toe van 479 in 2019 naar 883 meldingen in 2020. De stijging valt voor een groot deel te

herleiden naar coronagerelateerde meldingen.

RADAR

vóór gelijke behandeling tegen discriminatie

Registraties in politie-eenheid Rotterdam

Binnen de politie-eenheid Rotterdam ontvingen de meldpunten in totaal 1101 meldingen van discriminatie waarvan 410 meldingen betrekking hadden op een incident dat fysiek plaatsvond in een

gemeente binnen de politie-eenheid Rotterdam. De politie registreerde in 2020 891 discriminatieincidenten. Bij zowel de politie als de meldpunten is een stijging zichtbaar ten opzichte van 2019. Bij

het College kwamen 86 verzoeken om een oordeel binnen van inwoners uit de politie-eenheid

Rotterdam. Over discriminatiecijfers Discriminatiecijfers in 2020 is samengesteld met de gegevens van antidiscriminatievoorzieningen,

politie, het College voor de Rechten van de Mens, het meldpunt internetdiscriminatie MiND, de Nationale ombudsman en de Kinderombudsman. Registraties van discriminatie vormen slechts het topje van de ijsberg. Veel incidenten worden niet herkend als discriminatie of worden niet gemeld bij

een van de genoemde instanties. Uit onderzoek van het SCP ('Ervaren discriminatie in Nederland H', maart 2020) blijkt dat slechts 3% van de ervaringen van discriminatie wordt gemeld bij een instantie

die beroepsmatig discriminatie registreert. Noot voor de redactie (niet voor publicatie): Voor meer informatie kunt u contact opnemen met

Mark Kivit, communicatieadviseur van RADAR, tel. 06 37279295. De volledige uitgave van de

landelijke rapportage discriminatiecijfers vindt u op www.discriminatie.nl onder het kopje cijfers. Hier is ook de Monitor Discriminatie politie-eenheid Rotterdam te vinden.

AAnMITOP ▼

n

1

«pISJCRIMINATIE ^POLITIE-»P ROTTERDAM

XJ <_n

C

■ 3

n > tn m LH

4

L —

K' _.-■ ___

> z > r— < IZi

Li

- *!

^«3

■

Ki

^3

K,

?- ï-- ^

WL-ma ,-4

g

■

X.?> •<

>'

gA-3^K^-

/

\

feêfc.

x< ’W.

K

"-^55^'

L"-

2

. i'*

" S5*l x>

>•

■Sr A S-. 25^

F

•-

*

*

5^

^s®ti »;. 5.” t'

0

'•5^

*'?-

.5:

‘7 >•

tëi

■

s

X-

i*

> -;■• ■ -.; * •

£

ï

1

z

OR®

2

Discriminatiecijfers in beeld DISCRIMINATIE

Onderrapportage

Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van persoonlijke kenmerken die er niet toe doen in de betreffende situatie. Mensen die discriminatie hebben ervaren of waargenomen kunnen dit melden bij een antidiscriminatievoorziening (ADV). De ADV's in de politie-eenheid Rotterdam zijn RADAR en Discriminatie Meldpunt Gemeente Goeree-Overflakkee (hierna: de meldpunten). Afhankelijk van de situatie kan iemand zich ook wenden tot de politie of het College voor de Rechten van de Mens (hierna: het College).

Deze monitor brengt de aard en omvang in beeld van geregistreerde incidenten en discriminatie-ervaringen in de politie-eenheid Rotterdam in 2020. Uit onderzoek van het SCP (Ervaren discriminatie in Nederland II, maart 2020) blijkt dat slechts 3% van de ervaringen van discriminatie wordt gemeld bij een instantie die beroepsmatig discriminatie registreert. Mensen vinden het herkennen, benoemen en/of melden van discriminatie vaak lastig. Om die reden is er sprake van onderrapportage (SCP,

Monitor

Regionaal en landelijk

De Monitor Discriminatie 2020 Rotterdam geeft een overzicht van de meldingen bij meldpunten en door de politie geregistreerde discriminatie-incidenten in 2020. Daarnaast wordt aandacht besteed aan (verzoeken om) oordelen van het College. Een uitgebreide toelichting op de discriminatiecijfers staat op discriminatie.nl onder het kopje 'Cijfers'.

Deze monitor verschijnt gelijktijdig met negen andere regionale rapporten en het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2020. Dit rapport benadrukt regionale ontwikkelingen in de politie-eenheid Rotterdam. Informatie op gemeentelijk niveau is beknopt weergegeven op pagina 8-9. Alle rapporten zijn te vinden op de website discriminatie.nl.

HIGHUGHTS

Coronacrisis De coronacrisis zet de maatschappelijke

verhoudingen in Nederland onder druk, wat discriminatie in de hand werkt. Aziatische Nederlanders krijgen door

de virusuitbraak vaker te maken met

racisme. Het aantal meldingen bij

meldpunten hierover is toegenomen. Ook de risicobeperkende maatregelen

2017).

tegen het virus hebben discriminatie tot

gevolg. Zo leidt de mondkapjesplicht tot uitsluiting van mensen die vanwege hun

gezondheidssituatie geen mondkapje kunnen dragen.

Racisme en handicap Het aantal meldingen over de

discriminatiegronden herkomst/ huidskleur en handicap/chronische ziekte zijn in 2020 aanzienlijk toegenomen.

Het betreft met name meldingen

over discriminatie-ervaringen in de INHOUD

commerciële dienstverlening, in de wijk

Coronacrisis en discriminatie

3

Samenvatting..................................................

3

Tabellen: Registraties per instantie

4

De cijfers van 2020 | Totalen en gronden

6

Anti-Aziatisch racisme

7

De cijfers van 2020 | Gronden (vervolg)

7

Kaart Rotterdam: Registraties per gemeente

8

De cijfers van 2020 | Gronden (vervolg)

10

Gevolgen coronamaatregelen

11

College voor de Rechten van de Mens

11

De cijfers van 2020 | Terreinen

12

De cijfers van 2020 | Vormen en gemeenten

14

Anti-Aziatisch racisme

15

Over RADAR

15

.........................................

MONITOR DISCRIMINATIE

en in de openbare ruimte. Een vijfde van deze meldingen is gerelateerd aan (de maatregelen tegen) corona.

Arbeidsmarkt Hoewel meldingen over arbeidsdiscriminatie in 2020 zijn afgenomen is

dit nog steeds een terrein waarover veel meldingen binnenkomen. Een aanzien­ lijk deel van deze meldingen gaat over

afwijzingen op sollicitaties en vervelende

opmerkingen en pesterijen op de werkvloer.

Coronacrisis en discriminatie In december 2019 breekt in de Chinese stad Wuhan het coronavirus ofwel COVID-19 uit. Deze virusuitbraak leidt in een aantal maanden tijd tot een wereldwijde pandemie.

3

Gedurende heel 2020 neemt de Nederlandse overheid maatregelen om de verspreiding

van het virus tegen te gaan. De diverse maatregelen hebben veel impact op de

levens van Nederlanders. De virusuitbraak zelf en de (economische) gevolgen van

de maatregelen leiden tot grote onzekerheid. Iedere crisis zet de maatschappelijke verhoudingen onder druk, zo ook de coronapandemie. Net als tijdens eerdere

crises vertalen angst en onzekerheid zich wereldwijd in angst voor vreemdelingen. Gestigmatiseerde groepen krijgen te maken met ernstiger uitsluiting dan voor de crisis (OneWorld, 2020). In Nederland komt racisme gericht tegen mensen met een

Aziatisch uiterlijk vaker en ernstiger voor (EenVandaag, 2020). Het aantal meldingen bij

meldpunten hierover is toegenomen. Ook antisemitisme lijkt toe te nemen, vooral in

samenhang met de verspreiding van uiteenlopende complottheorieën met betrekking tot het coronavirus (NRC, 2020). Ook andere groepen met een migratieachtergrond

hebben de indruk dat zij met meer wantrouwen te maken krijgen, bijvoorbeeld bij de handhaving van coronaregels (Discriminatie.nl, 2020).

Samenvatting Een melder wordt op school door

een docent aangesproken op de anderhalvemetermaatregel, omdat

hij volgens hem te dicht bij een vriend staat. Hij vraagt de docent waarom een

ander groepje leerlingen niet wordt

aangesproken. Valt hij misschien meer

op vanwege zijn huidskleur? De docent komt heel dichtbij staan en zegt: 'Dat zijn niet jouw zaken Hebben ze je van huis

uit geleerd om je met andermans zaken te bemoeien? In Marokko of Turkije?' De

melder besluit bij zijn school een klacht in te dienen over de docent.

In 2020 ontvingen de meldpunten in de politie-eenheid Rotterdam in totaal 1101 meldingen van discriminatie van inwoners van gemeenten in de politie-eenheid. 410 meldingen hadden betrekking op een incident dat fysiek plaatsvond in een gemeente binnen de politie-eenheid Rotterdam. In de Monitor Discriminatie wordt aandacht besteed aan de meldingen over incidenten in gemeenten in de politie-eenheid. De politie registreerde in 2020 891 discriminatie-incidenten. Bij zowel de politie als de meldpunten is een stijging zichtbaar ten opzichte van 2019. Bij het College kwamen 86 verzoeken om een oordeel binnen van inwoners uit de politie-eenheid Rotterdam.

Discriminatiecronden Ruim de helft van de meldingen (56%) en bijna de helft van de politieregistraties (47%)

had in 2020 betrekking op de discriminatiegrond herkomst/huidskleur (hierna: herkomst).

Bij de meldpunten ging 14% van de meldingen over de discriminatiegrond handicap/

chronische ziekte (hierna: handicap). Ruim de helft van deze meldingen had te maken met de mondkapjesplicht in verband met het coronavirus. 8% van de meldingen betrof

discriminatie op grond van geslacht. Bij de politie stond de discriminatiegrond seksuele gerichtheid met 30% op de tweede plaats en antisemitisme met 11% op de derde plaats.

Veel van deze meldingen gaan over scheldpartijen met discriminerende termen. Wat betreft de discriminatiegrond godsdienst, gaan zowel de meldingen bij de meldpunten als

de politieregistraties grotendeels over discriminatie tegen moslims.

Terreinen van discriminatie Bij de meldpunten was commerciële dienstverlening met 22% het maatschappelijke terrein waarover in 2020 de meeste discriminatiemeldingen binnenkwamen. Veel van

deze meldingen hadden te maken met coronagerelateerde discriminatie-ervaringen Ook over de terreinen arbeidsmarkt, buurt/wijk, openbare ruimte en collectieve voorzieningen kwamen in 2020 veel meldingen binnen.

POLITIE-EENHEID ROTTERDAM

4

De cijfers van 2019 en 2020 Totalen Politie-eenheid Rotterdam Totaal aantal discriminatieregistraties

Meldpunten discriminatie

2019

2020

475 327

1101 410

822

891

71

86

Meldpunten discriminatie

Meldingen inwoner" Meldingen plaats voorval’ Politie

Discriminatie-incidenten College voor de Rechten van de Mens

Instroom verzoeken om oordeel

‘ Meldingen inwoner betreft door ADV's in de politie-eenheid ontvangen meldingen. Meldingen plaats voorval betreft meldingen over incidenten die in een gemeente in de politieeenheid zijn voorgevallen. Er is een overlap tussen deze twee getallen

Werkwijze Meldpunten discriminatie* 2019

2020

Alleen registratie Advies en informatie Beïnvloeding beleid Bemiddeling Bijstaan in procedures Doorverwijzing Eigen onderzoek Meldpunt discriminatie Overig

'33 972 519 36 526

71 397 5 50

14 33 4 4

35 o 1

Bij Werkwijze Meldpunten discriminatie * Deze cijfers geven een beeld van wat er gedaan is door de meldpunten met de meldingen van inwoners uit de politie-eenheid Rotterdam Bij Meldpunten discriminatie 1 Antisemitische incidenten vallen juridisch gezien onder discriminatie op grond van herkomst en/of onder discriminatie op grond van godsdienst. Omdat dit onderscheid bij de registratie lastig is te maken, is ervoor gekozen om antisemitisme apart weer te geven. 2 Niet-wettelijke gronden zijn meldingen over bijvoorbeeld sociale status, opleidingsniveau of overige uiterlijke kenmerken (bijvoorbeeld tatoeages).

Aantal meldingen (plaats voorval)

Discriminatiegrond Antisemitisme' Arbeidscontract Arbeidsduur Burgerlijke staat Geslacht waarvan tegen transgender personen Godsdienst waarvan tegen moslims Handicap/chronische ziekte Herkomst, huidskleur Leeftijd Levensovertuiging Nationaliteit Politieke gezindheid Seksuele gerichtheid Niet-wettelijke gronden2 Onbekend

Terrein Arbeidsmarkt Buurt/wijk Collectieve voorzieningen Commerciële dienstverlening Horeca/amusement Huisvesting Media en reclame Onderwijs Openbare ruimte Politie/OM Privésfeer Publieke/politieke opinie Sport en recreatie Overig Onbekend/niet van toepassing Wijze van discriminatie Bedreiging Geweld Omstreden behandeling Vijandige bejegening Overig Onbekend/niet van toepassing

MONITOR DISCRIMINATIE

2019

2020

8 2 1

6 1 o 1

3 3i (6) 32 (23) 35 167 10 o 6 1

17 15 8

33 (5) 25(19)

59 230 21 1 5 1 28 26 5

70 58 43 89 10

89 4’ 43 34 14 15 3 25 21

25 46

14 6

24 2

4 15 2 1

7 7 6

14 10 186

23 12 240 161

133 4 o

17 1

5

4 6

5 College voor de Rechten van de Mens

Politie Eenheid Rotterdam Aantal discriminatie-incidenten

Discriminatiegrond Antisemitisme Geslacht Godsdienst Handicap Herkomst, huidskleur Levensovertuiging Seksuele gerichtheid Onbekend/overig1 Wijze van discriminatie Bedreiging Bekladding Bespugen Geweld Geweld in combinatie met uitlating Pesterij Uitlating Vernieling Weigering Onbekend/overig

2019

2020

149 5 36 4 343 2

97 6 40

237 46

17 416 o 264 5i

115 35 3 9 121 8

115 46

483 38

593 11

5 5

9 9

7 7 82 12

Aantal verzoeken om een oordeel (instroom)

Discriminatiegrond Geslacht Herkomst, huidskleur (ras) Nationaliteit Godsdienst Seksuele gerichtheid Burgerlijke staat Politieke overtuiging Levensovertuiging Arbeidsduur Vaste/tijdelijke arbeidscontracten Handicap/chronische ziekte Leeftijd Grond onbekend Terrein Arbeid - Werving en selectie Arbeid - Aanstelling Arbeid - Beëindiging arbeidsrelatie Arbeid - Arbeidsvoorwaarden Arbeid - Arbeidsomstandigheden Goederen en Diensten Geen terrein Onbekend

Aantal oordelen en uitspraken' • Oordelen met minstens een uitspraak verboden onderscheid/in strijd met de wet • Oordelen zonder onderscheid/ niet in strijd met de wet

Bij Politie 1 Dit betreft bijvoorbeeld registraties van hakenkruisen waarbij niet duidelijk was of deze tegen een bepaalde persoon of groep gericht waren of incidenten zonder duidelijkheid over de discriminatiegrond

POLITIE-EENHEID ROTTERDAM

2019

2020

20

12

’5 1 2 1 2 o 1 1 1

30

3 2 o 1 2 o o 1 11 22 2

19 8 o

16 7 6

40 6

4 8 22 8 o

5 5 8 11 10 1

12

6

6

7

Bij College voor de Rechten van de Mens 1 Niet alle verzoeken/klachten leiden uiteindelijk tot een oordeel. Verzoeken zijn bijvoorbeeld niet-ontvankelijk, worden ingetrokken of er is sprake van een tussentijdse oplossing

/I

6

De cijfers van 2020 | Totalen en gronden Meldingen

Een man met een Oost-Aziatische

In 2020 ontvingen de meldpunten in de politie-eenheid Rotterdam in totaal 1101 meldingen van discriminatie van inwoners van gemeenten in de politie-eenheid. Hiervan kwamen 1100 meldingen binnen bij RADAR en 1 melding bij het Discriminatie Meldpunt Gemeente Goeree-Overflakkee. Van deze meldingen ging bijna de helft (514 meldingen) over het discriminerende liedje 'Voorkomen is beter dan chinezen’ dat op Radio 10 werd uitgezonden. 410 meldingen hadden betrekking op een incident dat plaatsvond in een gemeente binnen de politie-eenheid Rotterdam. Dit tweede totaal is lager, omdat hierin geen meldingen zijn meegenomen over landelijke kwesties, uitingen op internet of incidenten buiten de politie-eenheid. Deze Monitor Discriminatie analyseert de meldingen waarvan het incident zich heeft voorgedaan in de politie-eenheid Rotterdam. Ten opzichte van 2019 zijn er in 2020 ruim 25% meer discriminatiemeldingen binnengekomen over incidenten die zijn voorgevallen in de politie-eenheid Rotterdam.

achtergrond doet boodschappen in

Politieregistraties

land' en 'je hoort hier niet’ gericht tegen mensen met een migratieachtergrond.

Bij de politie werden in 2020 in totaal 891 discriminatie-incidenten geregistreerd. Dit is een stijging van 8% ten opzichte van 2019. De politieregistraties betreffen niet alleen meldingen en aangiften van discriminatie, maar ook meldingen en aangiften van andere incidenten met een (mogelijk) discriminatoir aspect. Een voorbeeld van een discriminatoir aspect is het uiten van discriminerende scheldwoorden bij een mishandeling.

Herkomst/huidskleur Net als in voorgaande jaren was herkomst de discriminatiegrond met de meeste meldingen en politieregistraties. Het gaat om meer dan de helft van het totaalaantal discriminatiemeldingen en bijna de helft van de politieregistraties. De aantallen geven een aanzienlijke stijging aan ten opzichte van 2019. zowel bij de meldpunten {+38%) als bij de politie (+21%). Een deel van deze stijging lijkt gerelateerd te zijn aan de coronacrisis. Tijdens de pandemie meldden veel mensen met een Aziatisch uiterlijk discriminatie-ervaringen met een directe link naar het virus. Mensen werden bijvoorbeeld nageroepen op straat met 'corona, blijf uit mijn buurt' of kregen opmerkingen naar hun hoofd dat ze verantwoordelijk zijn voor het coronavirus.

Een vrouw met een Aziatisch uiterlijk deed melding van een ervaring in de trein: toen ze moest kuchen sprong de man tegenover haar meteen op en snelde naar een andere plek. Verder werden mensen met een Aziatisch uiterlijk geweerd van openbare plekken, zoals een familie van Koreaanse afkomst die niet dichtbij een hotel mocht parkeren omdat ze werden geassocieerd met het coronavirus. 2020 is ook het jaar waarin de Black Lives Matter-beweging opkomt. Het precieze effect van de BLM-protesten op de meldcijfers is niet bekend, maar mogelijk zorgt de maatschappelijke aandacht voor racisme voor veranderingen in het herkennen en melden van discriminatie. Ruim een vijfde van de meldingen met de discriminatiegrond herkomst gaat over discriminatie vanwege een donkere huidskleur. Volwassenen en kinderen werden bijvoorbeeld nageroepen met 'oprotten zwarte’ of ‘vieze slaaf door collega's, buren en personeel in het openbaar vervoer, de zorg en de detailhandel. De politieregistraties laten ook zien dat mensen met een donkere huidskleur regelmatig zijn uitgescholden voor 'neger' of ‘zwarte’. Verschillende meldingen en registraties gingen daarnaast over uitspraken zoals 'ga terug naar je eigen

1 MONITOR DISCRIMINATIE

de supermarkt. Als hij wil afrekenen bij de zelfscankassa’s verzoekt een

oudere mevrouw hem om niet bij haar in de buurt af te rekenen. Volgens haar

is hij medeverantwoordelijk voor de

verspreiding van het coronavirus. De man voelt zich gediscrimineerd vanwege zijn Aziatische uiterlijk.

Antisemitisme Bij de politie was antisemitisme in 2020 na herkomst en seksuele gerichtheid (waarover meer op pagina 10) de meest geregistreerde discriminatiegrond. Veel van deze registraties gaan over incidenten waarbij agenten tijdens een aanhouding werden uitgemaakt voor 'kankerjood'. Hoewel hun (vermeende) etnische of religieuze achtergrond hierbij vermoedelijk meestal geen rol speelt, kan dit een negatief en vijandig beeld over Joodse mensen in stand houden. Bij een aantal registraties was er wel duidelijk sprake van antisemitisme gericht tegen iemand met een Joodse achtergrond. Zo kreeg een vrouw van Joodse afkomst een bedreiging in de brievenbus met daarop een groot hakenkruis. Verder kreeg een man tijdens een conflict te horen dat hij in een concentratiekamp thuishoort. De meldpunten ontvingen in 2020 zes meldingen over antisemitisme. Deze meldingen gingen onder andere over bekladding met antisemitische teksten en het verspreiden van antisemitische afbeeldingen via een app-groep

Anti-Aziatisch racisme Sinds de uitbraak van het coronavirus in China ervaren mensen met een Oost-Aziatisch uiterlijk meer discriminatie. Zij lijken door een deel van de

7

Nederlanders gezien te worden als ‘de ander’, die verantwoordelijk is voor de

coronapandemie. Anti-Aziatisch racisme is echter niet nieuw, benadrukken Aziatische Nederlanders die zich hierover uitspreken (OneWorld, 2020). Het

aantal discriminatie-incidenten gericht tegen mensen met een Aziatisch uiterlijk

is wel sterk toegenomen. Actualiteitenprogramma EenVandaag deed begin 2020 onderzoek onder Nederlanders met een Chinese achtergrond en stelt vast dat de

helft van de respondenten te maken heeft gehad met racisme sinds de uitbraak van het coronavirus. Veel Chinese Nederlanders melden dat ze ontweken worden

op straat, in het openbaar vervoer of in winkels of dat zij te maken krijgen met

racistische uitingen. Ook jonge kinderen worden gepest op scholen en sportclubs

(EenVandaag, 2020). Een aantal incidenten krijgt in 2020 veel media-aandacht,

zoals het uitzenden van het discriminerende lied ‘Voorkomen is beter dan chinezen’ door Radio 10 en het bekladden van een studentencomplex van de Wageningen Universiteit met teksten als ‘Chinezen, sterf’ en 'Chinese corona’.

In reactie hierop wordt online een petitie gestart tegen anti-Aziatisch racisme genaamd ‘We zijn geen virussen!’, die meer dan 65.000 keer is ondertekend.

De cijfers van 2020 | Gronden vervolg Een vrouw kan door haar long­

Handicap/chronische ziekte

aandoening geen mondkapje dragen.

De meldingen over discriminatie op grond van handicap zijn in 2020 met 69% gestegen

Vóór de mondkapjesplicht kon zij

ten opzichte van 2019. Dit heeft met name te maken met de mondkapjesplicht die per

meedraaien in de maatschappij

1 december is ingevoerd naar aanleiding van de coronacrisis. Meer dan de helft van de

zonder scheve blikken en zonder haar

meldingen gaat over mensen die vanwege een beperking of ziekte geen mondkapje

privé-informatie te hoeven delen met

kunnen dragen en daardoor uit openbare plekken of bij publieke voorzieningen werden

winkelmedewerkers en buschauffeurs.

geweerd, in sommige gevallen zelfs na het tonen van een uitzonderingsbewijs. Zo

Als zij wordt aangesproken op het niet

werd een vrouw met astma uit een kledingwinkel gezet door de beveiliging, omdat

dragen van een mondkapje, doet zij

zij geen mondkapje droeg. Een man die vanwege zijn beperking geen mondkapje kan

het vaak toch maar op om ophef te

dragen werd geweigerd bij de tandarts. Mensen werden om deze reden ook geweerd uit

voorkomen. Vervolgens moet zij extra

supermarkten en in het openbaar vervoer.

medicatie gebruiken om te voorkomen

dat ze flauwvalt.

De overige meldingen die betrekking hebben op de discriminatiegrond handicap zijn

divers en gaan over discriminatie-ervaringen op het werk, in het onderwijs, in het openbaar vervoer, en bij commerciële dienstverlening. Vaak gaat het om meldingen van situaties waarbij onvoldoende rekening is gehouden met de hulpmiddelen die

mensen nodig hebben. Zo werd een man met zijn scootmobiel niet toegelaten in een

restaurant, omdat dit schade zou kunnen aanrichten. Een studente mocht op school geen gebruikmaken van haar doventolk waardoor zij niet in staat was om de les te volgen. Twee meldingen kwamen van ouders van een kind met autisme en een kind met

het syndroom van Down die werden geweigerd bij kinderdagverblijven. In beide gevallen

was het kinderdagverblijf niet bereid om mogelijkheden te verkennen om deze kinderen bij hen onder te brengen.

POLITie-EENHEID ROTTERDAM

LANSINCERLAND

4 1?

MAASSLUIS ■ 1< 8 4 n

WESTVOORNE ■ 3 CJ 1 4 4

VLAARD1NCEN ■ aj ’4 4 17

CAPELLE AAN l I •'‘■SFL ■ 5’ n

SCHIEDAM ■ 66 □ 24 4 44

KRIMPEN AAN L.E IISSEL ■ 9 □ 8

ROTTERDAM ■ 674 140 4 47°

BR1EU.E ■ 7 • 3 4 3

MOLENLANDEN ■ 1 D O 4 8

ALBRANDSWAARD ■ 6 l

HELlEVOï TSLUIS

9 4 10

BARENDRECHT ■ 34

4 18

NISSE WAARD

ALBLASSERDAM ■ 2

2

■ 29 13 4 43

48 «ENDRIK-IDO. AMBACHT ■ 7 21 ZWUNDRECHT ■ 17 5 4 15

HOEKSCHE WAARD ■ 3’

PAPENORECHT ■ 6 3 4 11

SlIfORECHT ■ 12 3 4 13

HARDINXVELDCIESSENDAM ■ 4

A4

DORDtECHT ■ 4’ 18 4 59

4 23 COEREE-OVERFIAKKEE ■ 1

4 9

Registraties discriminatie politie-eenheid Rotterdam ■ Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij het meldpunt discriminatie

□ Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de meldpunten discriminatie

▲ Aantal geregistreerde discriminatie-mcidenten bij de politie

COR1NCHEM ■ 12 □ 5

io r

s !

10

De cijfers van 2O2o| Gronden vervolg Seksuele gerichtheid

Bijna een derde van de politieregistraties in 2020 had betrekking op de discriminatie­ grond seksuele gerichtheid. Voor een groot deel zijn dit registraties van scheldpartijen met termen zoals 'kankerhomo' en 'vieze flikker'. Deze scheldwoorden werden bijvoorbeeld gericht tegen werknemers met een publieke taak, zoals politie en medewerkers in de zorg of het openbaar vervoer. Ook tussen buren of tijdens ruzies op straat werden dergelijke scheldwoorden gebruikt. Hoewel de (vermeende) seksuele gerichtheid van de slachtoffers in veel van deze gevallen vermoedelijk geen rol speelt, kan dit wel een negatief beeld van LHBTIO+-personen in stand houden. Er zijn ook politieregistraties waar de seksuele gerichtheid van het slachtoffer wel een duidelijke rol speelde. Zo heeft een jonge vrouw zich bij de politie gemeld omdat er zonder toestemming naaktfoto's van haar onder haar medestudenten zijn verspreid met de vermelding dat zij biseksueel is. Er was een politieregistratie van een winkelier die een regenboogvlag aan zijn gevel had gehangen en sindsdien meermaals eieren en vuurwerk naar de winkelruit gegooid kreeg.

Het aantal meldingen bij meldpunten over de grond seksuele gerichtheid is gestegen van 17 in 2019 naar 28 in 2020. Het merendeel van deze meldingen gaat over intimidatie en bedreiging op straat, een enkele keer in combinatie met geweld. Een homostel kreeg bijvoorbeeld een pak melk naar hen toe geworpen en een man werd herhaaldelijk door zijn buurman uitgemaakt voor 'vuile flikker'. Melders geven aan dat ze zich hierdoor niet meer veilig voelen in de openbare ruimte. Een lesbische leerlinge meldde dat haar leraar voor de klas homofilie had aangeduid als 'persoonlijkheidsstoornis'. Zij voelde zich hierdoor onveilig en minderwaardig en besloot haar seksuele gerichtheid verborgen te houden. Daarnaast zijn er ook twee meldingen over christelijke gemeenschappen waar officieel werd bekendgemaakt dat homoseksuele relaties worden afgekeurd.

Discriminatie van moslims Net als in 2019 gaat het bij ruim de meerderheid van de meldingen en politieregistraties op grond van godsdienst over discriminatie van moslims. Een deel van deze meldingen en registraties gaat

over vrouwen die discriminatie hebben ervaren omdat ze een hoofddoek dragen. Vrouwen werden bijvoorbeeld nageroepen op straat en bij één vrouw werd zelfs de hoofddoek van haar hoofd getrokken. Ook ervoeren vrouwen discriminatie vanwege het dragen van een hoofddoek bij sollicitatieprocedures en op school. Een islamitische man meldde dat hij bij een olliebollenkraam voor gek werd uitgemaakt toen hij informeerde of de olliebollen varkensvet bevatten. Daarnaast zijn er meldingen en registraties over discriminerende teksten in het openbaar en op sociale media. Zo stond er op een bankje geschreven: 'de islam is een kankergezwel dat het lichaam van de mensheid tracht te overheersen'.

Geslacht In 2020 waren er relatief minder meldingen en politieregistraties over de discriminatiegrond geslacht. 45% van deze meldingen had betrekking op discriminatie op de arbeidsmarkt, ervaren door zowel mannen als vrouwen in vacatures, op het werk en tijdens werving en selectie (waarover meer op pagina 13). De meldingen en registraties met de

MONITOR DISCRIMINATIE

grond geslacht gingen voor een deel over discriminatie tegen transgender personen. Het ging met name om incidenten waarbij trans vrouwen en trans mannen op straat zijn beledigd, bedreigd en belaagd vanwege hun genderexpressie. Zo werd een trans vrouw door drie buurtgenoten bont en blauw geslagen. Ook was er een melding van een trans man die op straat nadrukkelijk werd nageroepen met de aanduiding 'mevrouw’. Toen hij hier wat van zei, kreeg hij van de voorbijgangers te horen dat zij alleen geloofden in het natuurlijke geslacht zoals voorgeschreven in de bijbel.

Een trans vrouw wil vrijwilligerswerk doen in een buurthuis omdat ze graag onder de mensen is. Tijdens het

kennismakingsgesprek krijgt ze te horen

dat ze niet kan worden aangenomen als

vrijwilliger, omdat de medewerker van het buurthuis bang is dat zijn collega's haar niet zullen accepteren. Volgens

de medewerker zouden er daardoor ongemakkelijke situaties in het buurthuis

kunnen ontstaan.

Gevolgen coronamaatregelen Onder invloed van de coronacrisis komen bestaande ongelijkheden tussen mensen (opnieuw) aan het licht. Zo is het volgens epidemioloog Simone Coosen

11

de vraag of alle bevolkingsgroepen in Nederland goed worden geïnformeerd

over risicobeperkende maatregelen tegen het virus en of iedereen de weg naar passende zorgverlening weet te vinden (NOS, 2020). Daarnaast worden mensen

met een lage sociaaleconomische status over het algemeen harder getroffen door de coronamaatregelen (de Volkskrant, 2020). Zij kunnen minder makkelijk

thuiswerken, hebben door de aard van hun werk meer kans om besmet te raken met

het coronavirus, ervaren minder baanzekerheid en hebben daarnaast niet altijd recht op financiële steun bij het wegvallen van inkomsten. Verder leidt het sluiten van scholen en volgen van thuisonderwijs tot groeiende ongelijkheid onder leerlingen,

blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA, 2020). Mensen met een beperking hebben in hun dagelijks leven heel direct te maken met negatieve

gevolgen van maatregelen, bijvoorbeeld door de invoering van de mondkapjesplicht in december. Zo komt het voor dat mensen die in aanmerking komen voor de

uitzondering om een mondkapje te dragen, alsnog de toegang wordt geweigerd tot

winkels en andere openbare gebouwen (College, 2020).

College voor de Rechten van de Mens Een vrouw met een Afrikaanse achter­

Veel verzoeken over herkomst en leeftijd

grond zit met haar jonge kinderen op

In 2020 ontving het College voor de Rechten van de Mens 86 verzoeken om een

een bankje naast de ingang van de

oordeel van inwoners uit de politie-eenheid Rotterdam. Ruim een derde van de

kinderboerderij. Ze heeft al betaald,

verzoeken gaat over de discriminatiegrond herkomst en een kwart over leeftijd. De

maar wacht nu op haar vriendin.

discriminatiegronden geslacht en handicap staan op de derde en de vierde plaats. 64

Als de vriendin arriveert, wil ze met

verzoeken hebben betrekking op het terrein arbeid en 11 verzoeken betreffen het terrein

haar kinderen naar binnen lopen.

goederen en diensten.

Plotseling begint de medewerker van de kinderboerderij te schreeuwen en

Oordelen over geslacht en leeftijd

te tieren: 'Je moet eerst betalen, jullie

Het College bracht in 202013 oordelen uit over discriminatiezaken van inwoners uit de

betalen ook nooit!’ De vrouw probeert

politie-eenheid Rotterdam. In 6 gevallen oordeelde het College dat er sprake was van

uit te leggen dat ze al heeft betaald,

verboden onderscheid of strijd met de wet. Bij deze oordelen is de meest voorkomende

maar de medewerker gaat helemaal

grond geslacht, gevolgd door leeftijd. Vijf van de zes oordelen hadden betrekking

over de rooie. Door dit gedrag voelt de

op het terrein arbeid. Zo oordeelde het College dat een uitzendbureau een vrouw

vrouw zich niet meer welkom bij de

discrimineerde door vanwege haar zwangerschap geen uitzendovereenkomst met

kinderboerderij.

haar aan te gaan. Verder oordeelde het College dat een bedrijf verboden onderscheid

maakte op grond van leeftijd door met ingang van de datum dat een medewerker 65 jaar werd zijn arbeidsovereenkomst te beëindigen. Het College oordeelde tevens dat er sprake was van onderscheid op grond van geslacht omdat een vrouw voor de functie

sociaal-psychiatrisch verpleegkundige lager werd beloond dan een mannelijke collega in dezelfde functie. Het College oordeelde ook dat een hogeschool onderscheid heeft

gemaakt op grond van geslacht door een student geen extra herkansing te bieden

nadat zij vanwege haar bevallingsdatum niet in staat was om mee te doen aan de reguliere herkansing.

POLITIE-EENHEID ROTTERDAM

De cijfers van 2020

12

Terreinen

Terrein

ARBEIDSMARKT

6

►

K BUURT/WIIK

►

3

COllECTISVt

►

8

©

VOORZIENINGEN

COMMERCIËIE

□

►

OIENSTVERI ENING

OPENBARE

►

31

k

2

J

□

© r 39

□

RUIMTE

Discriminatiegrond

A

A

A

A

A

GESLACHT

HANDICAP/CHRONISCHt ZIEKTE

GODSDIENST

herkomst/huidskleur

seksuele gerichtheid

Meldingen bij meldpunten naar grond en terrein

Een man met een Indiase achtergrond

Commerciële dienstverlening

vraagt tijdens een afspraak met zijn

In 2020 is het aantal meldingen over discriminatie in de commerciële dienstverlening gestegen van 34 naar 89. Ruim een vijfde van het totaalaantal meldingen had te maken met discriminatie-ervaringen op dit terrein. Het gaat met name om meldingen over nadelige behandeling in winkels en in het openbaar vervoer, maar ook bijvoorbeeld door bankenen kinderdagverblijven. Mensen werden vooral benadeeld op grond van hun herkomst of handicap. 25 meldingen die betrekking hebben op de discriminatiegrond handicap gaan over mensen die om medische redenen geen mondkapje kunnen dragen en vervolgens

notaris over opheldering omtrent een officieel document. De notaris reageert

met: ‘Ik weet niet hoe dat bij jullie zit, maar wij Nederlanders kunnen gewoon

lezen! Je hebt toch de basisschool afgerond? Wat doe je voor werk?’ De man voelt zich gekleineerd en vernederd.

Als hij onthutst reageert merkt de

notaris op dat hij voortaan maar moet oppassen hoe hij zijn vragen formuleert,

zodat het niet klinkt als verwijt.

■

■

■ MONITOR DISCRIMINATIE

niet werden toegelaten tot winkels en in het openbaar vervoer. De meldingen op grond van herkomst zijn divers. Een zwarte man mocht bij een autogarage bijvoorbeeld geen gebruikmaken van een leenauto, terwijl hij een witte klant met een leenauto zag wegrijden. Een vrouw meldde dat zij discriminerend werd bejegend door haar rijinstructeur, die aangaf dat hij 'niet van haar soort mensen houdt want jullie praten raar'. Er was ook een melding van een jongen met een Chinese achtergrond die in de kassarij werd verzocht om meer afstand te houden dan 1,5 meter met de opmerking: 'Mensen zoals jij wil ik niet achter mij hebben staan.’

13

De cijfers van 20201 Terreinen vervolg

Arbeidsmarkt Het aantal meldingen over discriminatie op de arbeidsmarkt is afgenomen ten opzichte van 2019. Desondanks is dit wel het terrein waarover, na commerciële dienstverlening, de meeste meldingen zijn binnengekomen in 2020. Meer dan de helft van deze meldingen gaat over arbeidsdiscriminatie op grond van herkomst. De overige meldingen op dit terrein hebben betrekking op de discriminatiegronden geslacht, leeftijd, handicap en godsdienst. Een deel van de meldingen gaat over denigrerende opmerkingen door collega’s of leidinggevenden. Een man met een donkere huidskleur kreeg bijvoorbeeld van zijn leidinggevende te horen dat hij als 'zwarte' vast traag werkt. Een jonge vrouw deed melding van seksisme op het werk. Toen zij bij een aantal mannelijke collega's wegliep zag ze hen vanuit haar ooghoek het vrouwelijk lichaam gebaren en de duimen omhoogsteken.

Andere meldingen gaan over ongelijke behandeling bij werving en selectie. Zo kreeg een man van in de veertig tijdens een sollicitatiegesprek te horen dat ze op zoek waren naar een ‘jonge en goedkope’ werknemer. Twee moslima’s meldden te zijn afgewezen voor een baan, omdat ze een hoofddoek dragen. Ook was er een melding van een student die geen stage mocht lopen bij een sportschool toen hij vertelde dat hij epilepsie heeft.

Een vrouw wordt tijdens een sollicitatie­ gesprek afgewezen, omdat ze een

hoofddoek draagt. Tijdens het gesprek wordt haar verteld dat 'niemand op een moslima zit te wachten’, en ‘Weet u, ik

ben christelijk en ik laat dit ook niet zien Zoals u eruitziet wil ik het niet hebben in

mijn bedrijf’.

Discriminatie van vrouwen op de arbeidsmarkt vanwege zwangerschap of jong moederschap werd in 2020 drie keer gemeld Twee vrouwen kregen tijdens hun zwangerschapsverlof te horen dat ze na het verlof niet meer hoefden terug te keren op het werk. Een andere vrouw liep een promotie mis, omdat zij minder was gaan werken nadat ze moeder was geworden. Volgens haar leidinggevenden was de gemiste promotie 'voor haar eigen bestwil', omdat ze in de toekomst misschien nog minder zou willen werken. Verder waren er in 2020 een aantal meldingen over discriminerende vacatureteksten. Er werd bijvoorbeeld gezocht naar een 'jonge secretaresse' of 'medewerkers 16-20 jaar’.

Buurt/wijk en openbare ruimte Meldingen over discriminatie in de eigen wijk (+41%) en in de openbare ruimte (+119%) zijn in 2020 flink toegenomen. Zowel in de wijk als in de openbare ruimte

POLITIE-EENHEID ROTTERDAM

gaat het merendeel van de meldingen over buren of mensen op straat die discriminerende uitlatingen hebben gedaan op grond van herkomst of seksuele gerichtheid. In de openbare ruimte heeft een deel van de meldingen te maken met het coronavirus. Zo kreeg de kleindochter van een melder met een Aziatisch uiterlijk te horen dat ze uit de buurt moest blijven: 'anders steken we je met een mes Chinese coronavirus’. Daarnaast waren er verschillende meldingen naar aanleiding van een nieuwsbericht dat buurtbewoners een brief hadden gestuurd naar een makelaar met de boodschap dat ‘buitenlanders en andersgetinten’ niet welkom zijn in hun wijk.

Collectieve voorzieningen In 2020 ging 10% van de meldingen bij de meldpunten over discriminatie door overheidsinstanties en zorginstellingen. Bijna de helft van deze meldingen heeft betrekking op de grond herkomst. Een vrouw van Turkse afkomst werd bijvoorbeeld niet serieus genomen door een wijkverpleegkundige en kreeg te horen dat haar 'volk' vaak overdrijft over medische klachten. Verder zijn er verschillende meldingen met de discriminatiegrond handicap van mensen die vanwege hun aandoening geen mondkapje kunnen dragen en zijn geweigerd bij de huisarts, tandarts of apotheek.

14 De cijfers van 2020 | Vormen en gemeenten Discriminatievormen meldpunten Meer dan de helft (59%) van de meldingen bij de meldpunten ging in 2020 over omstreden behandeling. Deze categorie omvat alle voorvallen waarbij mensen zich ongelijk behandeld voelden, bijvoorbeeld door de toepassing of uitwerking van regels of het uitgesloten worden van een dienst of werk. Discriminatie-ervaringen in de vorm van omstreden behandeling kwamen voornamelijk voor in de commerciële dienstverleningen en op de arbeidsmarkt. Zo kreeg een man na zijn reactie op een vacature voor schoonmaker te horen dat er alleen vrouwen worden aangenomen. En een man van Marokkaanse afkomst had het gevoel dat hij vaak als potentiële dief werd gezien in winkels, omdat hij regelmatig door beveiligers is gevolgd. Ook op andere terreinen, zoals in het onderwijs en bij huisvesting, werd discriminatie in de vorm van omstreden behandeling gemeld. Twee melders vermoedden bijvoorbeeld dat ze vanwege hun afkomst zijn afgewezen voor huurwoningen. Een andere melding ging over een jongen met een donkere huidskleur die geschorst werd na een vechtpartij op school, terwijl zijn witte klasgenoot waarmee hij in gevecht was niet is gesanctioneerd. Van de meldingen had 39% in 2020 te maken met vijandige bejegening.

Veel van deze meldingen zijn van mensen die in hun eigen buurt of in de openbare ruimte zijn uitgescholden vanwege hun herkomst of seksuele gerichtheid. Een homoseksuele man werd bijvoorbeeld door een voorbijganger nageroepen met ‘kankerflikker’. En een vrouw van Surinaamse herkomst werd door haar buren uitgemaakt voor 'Surinaamse hoer’. Er zijn ook meldingen gemaakt van vijandige bejegening op andere terreinen zoals in de horeca, het onderwijs en de commerciële dienstverlening. Zo kreeg

een man met een donkere huidskleur op een terras van iemand aan een tafeltje verderop te horen dat ‘alle donkere mensen achterlijk zijn'. Er was ook een melding over een appgroep van een studentenvereniging waarin racistische, antisemitische en seksistische afbeeldingen zijn verspreid. Verder schrok een lesbische vrouw van een winkelmedewerker die haar toevertrouwde dat hij van mening is dat kinderen uit bescherming alleen in een heteronormatieve samenleving opgevoed zouden moeten worden.

Een vrouw loopt met haar vriendin hand

in hand over straat. Ze worden gepasseerd

door een jongen op een scooter. Hij kijkt opzichtig om, draait zijn scooter om en komt terugrijden. Vervolgens cirkelt hij

om het stel heen terwijl hij intimiderende

en provocerende dingen roept. Om van hem af te komen lopen ze snel naar een

druk plein. Tot hun opluchting vervolgt de jongen uiteindelijk zijn weg.

Bij 6% van de meldingen ging het om een bedreiging en bij 3% was er sprake van geweld. Zo is een man van Aziatische afkomst op straat in zijn gezicht gestompt met de mededeling 'kanker corona'. En een melder werd door een groep jongeren bedreigd met 'kankerhomo je moet dood’.

Discriminatievormen politie Van de politieregistraties ging een ruime meerderheid (67%) over discriminerende uitlatingen. Een groot deel van deze incidenten ging over schelden met het woord 'jood' of 'homo' waarbij vermoedelijk de (vermeende) seksuele gerichtheid of etnische en/of religieuze achtergrond van het slachtoffer geen rol speelt. De overige registraties hadden met name te maken met bedreiging (13%), geweld (10%) en bekladding (5%). Een vrouw kreeg bijvoorbeeld van een buurtgenoot te horen: 'ik ga jouw kinderen verkrachten, stomme moslim’. En een man kreeg door collega's kantoorartikelen naar zich toe gegooid, toen zij erachter kwamen dat hij een regenboogachtergrond op zijn socialemediaprofiel heeft. Voorbeelden van bekladding zijn racistische of anti­ semitische leuzen en afbeeldingen op openbare plekken, maar ook aan de eigen woning. Zo trof een man op zijn voordeur de tekst 'kanker nigger Eritrea'.

MONITOR DISCRIMINATIE

Lokale verschillen De meldpunten ontvingen in 2020 de meeste meldingen over voorvallen in de grootste gemeente in de politie-eenheid: Rotterdam (240). Buiten Rotterdam kwam het grootste aantal meldingen bij de meldpunten binnen over incidenten in Schiedam (24), Dordrecht (18) en Hoeksche Waard (16). Het aantal meldingen per 1.000 inwoners maakt inzichtelijk in welke gemeentes zich relatief veel van de gemelde voorvallen voordeden. Rotterdam stond hier bovenaan (037), gevolgd door Schiedam (031) en Krimpen aan den IJssel (0,27). In de politieregistraties was Rotterdam (470) ook de koploper. Daarna kwamen Dordrecht (59) en Schiedam (44). Kijkend naar het aantal registraties per 1.000 inwoners voerde Rotterdam (0,73) ook hier de ranglijst aan, gevolgd door Corinchem (0,60) en Schiedam (0,56).

Anti-Aziatisch racisme Sinds het racisme tegenover Aziatische Nederlanders door de coronapandemie

verhevigde, spreekt deze groep zich nadrukkelijker uit over hun ervaringen.

15

Sommige Aziatische Nederlanders zetten zich al langer in tegen discriminatie, maar

er zijn ook mensen die recent gingen inzien dat bijvoorbeeld de genormaliseerde grappen niet acceptabel zijn (OneWorld, 2020). Eind augustus starten de

collectieven Asian Raisins, Pan Asian Collective, OUT&ABROAD en enkele antidiscriminatievo'brzieningen een campagne met de hashtag ttiklachniet om bewustwording te creëren van de stigmatisering van Oost- en Zuidoost-Aziatische

Nederlanders onder het mom van ‘het is maar een grapje’. Kennisplatform

Integratie & Samenleving (KIS) deed een verkennend onderzoek onder mensen met een Oost-Aziatische achtergrond die in Nederland wonen. Deelnemers aan

het onderzoek benoemen dat Nederlanders met een Oost-Aziatische achtergrond vrij onzichtbaar zijn. Zo is er sprake van onderrepresentatie in de media. En als Oost-Aziatische mensen wel in de media vertegenwoordigd zijn, gaat het vaak om

eenzijdige rollen die stereotypen juist bevestigen. Onder de deelnemers is er vooral onder mensen die in Nederland geboren zijn of geadopteerd zijn een groeiende

behoefte om mondiger te zijn (KIS, 2021).

Over RADAR Een man heeft met zijn vriendin

RADAR is het bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie in de politie-eenheid

een caravan op een kleinschalig

Rotterdam. RADAR toetst en bewaakt artikel i van de Grondwet waarvan de eerste regel

vakantiepark. Vanwege zijn beperking

luidt: 'Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.’

wordt hij overal waar hij heengaat

Burgers die worden geconfronteerd met discriminatie, kunnen bij RADAR terecht voor advies