Memo Septembercirculaire 2022.pdf

MEMO Van

college B&W

Contactpersoon

Aan

gemeenteraad

Fabiënne Verhoeckx

Datum

28-09-2022

T 06 38681746

Betreft

Septembercirculaire 2022

E f.verhoeckx@dordrecht.nl

Samenvatting Jaarlijks verschijnen normaliter drie circulaires vanuit het Rijk. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september geeft de vertaling van de Miljoenennota en december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De septembercirculaire 2022 is op Prinsjesdag verschenen. Deze circulaire bevat informatie over onder meer de actualisatie van het accres op basis van de Miljoenennota en een eenmalige rijksbijdrage in 2026. In deze circulaire zijn aan Dordrecht de onderstaande bedragen toegekend:

Totaal Septembercirculaire 2022

2022 2023 2024 2025 2026 12.055 7.044 11.530 6.861 11.489

Voor de jaren 2022-2025 resulteert dit in een positief effect op het verwachte resultaat. In 2026 is het verwachte resultaat daarentegen negatief ondanks de eenmalige bijdrage vanuit het Rijk (Begroting 2023). Deze bedragen vanuit de circulaire kunnen verdeeld worden in vrij beschikbare bedragen en geoormerkte bedragen. Van de geoormerkte bedragen, die voor beleidsmaatregelen worden ingezet, is een groot gedeelte bestemd voor Dordrecht als centrumgemeente, voor de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd (GR DGJ) of de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GR Sociaal). Toelichting In dit memo wordt achtereenvolgens ingegaan op de volgende aspecten van de septembercirculaire 2022: 1. accres (vrije ruimte) en eenmalige rijksbijdrage; 2. geoormerkte middelen.; 1. Accres (vrije ruimte) en eenmalige rijksbijdrage De voeding van het gemeentefonds als gevolg van de methode 'samen de trap op en samen de trap af' wordt het accres genoemd. Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. Vervolgens zijn in de septembercirculaire 2022 de accressen vanaf 2023 bijgewerkt. Voor alle jaren vanaf 2023 is sprake van een lichte opwaartse bijstelling van het nominale (t.b.v.

loon- en prijsstijgingen) van het accres. De bedragen hebben tot en met 2025 een structurele doorwerking. Vanaf 2026 wordt de normeringsmethodiek aangepast. Sinds de meicirculaire gelden voor de normeringssystematiek de volgende wijzigingen:  Splitsing in een volume- en een nominaal deel op basis van de standen bij de Startnota en de loon- en prijsontwikkeling uit de Macro Economische Verkenning (MEV) 2022 van het CPB. Het jaarlijkse volumedeel (in euro) staat vast en het nominale (lpo) deel beweegt mee met de CPB-ramingen.  Het volume-accres voor de jaren 2022 tot en met 2025 is bevroren.  Voorheen werd een stelpost opgenomen in de begroting voor het calculeren van lopende naar constante prijzen. Op basis van de nieuwe systematiek uit de septembercirculaire 2022 kan deze stelpost vanaf 2024 vrijvallen.

Pagina 1/6

 Vanaf 2026 wordt het gemeentefonds niet langer via de normeringssystematiek geïndexeerd. Er wordt geen volume-accres meer verstrekt, alleen nog maar een nominaal accres voor de loon- en prijsontwikkeling. Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026.  In aanloop naar de nieuwe financieringssystematiek stelt het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Via de algemene uitkering komt € 924 miljoen beschikbaar waarvan € 76 miljoen wordt toegevoegd aan het BCF. De omvang van het accres zoals opgenomen in de Septembercirculaire 2022 wordt weergegeven in onderstaande tabel. Een nadere toelichting hierop is terug te vinden in bijlage 1. (x € 1.000)

Onderdeel

2022

2023

2024

2025

2026

2.924

3.557 -2.982

3.864 -5.096

4.269 -6.371 6.753

Uitkeringsfactor, algemeen Accresontwikkeling in september 2022, ujr 2023 t/m 2027 Nominale ontwikkeling in de septembercirculaire 2022 Eenmalige rijksbijdrage financieringssystematiek Voorschot BCF-plafond 2022 Overige ontwikkelingen Subtotaal uitkeringsfactor algemeen

2.446 -31 2.416

177 3.101

43 618

-42 -1.274

234 4.884

Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis in septembercirculaire 2022 Subtotaal uitkeringsfactor ontwikkeling uitkeringsbasis

2.422 -906 1.516

2.296 1.772 4.068

2.374 1.086 3.460

2.430 637 3.067

2.249 212 2.462

0

0

1.345

2.690

4.438

3.932

7.169

5.423

4.483

11.784

Vrijvallen stelpost uitkeringsfactor lopende naar constante prijzen Totaal algemene uitkering (vrij beschikbaar)

2. Geoormerkte middelen Naast het accres worden er vanuit verschillende inhoudelijke beleidsterreinen middelen toegevoegd aan het gemeentefonds (beleidsmaatregelen, decentralisatie uitkeringen, deelfonds sociaal domein). Hoewel deze middelen vrij besteedbaar zijn, worden ze in beginsel in onze gemeente beschikbaar gehouden ten behoeve van het beleidsterrein waarvoor de middelen zijn toegekend. Op een later moment kan alsnog worden geconstateerd dat het geld voor het onderwerp niet of slechts ten dele nodig is. In dat geval kunnen de middelen alsnog vrijvallen ten gunste van het begrotingssaldo. Een nadere toelichting hierop is eveneens terug te vinden in bijlage 1. (x € 1.000)

Onderdeel Beleidsmaatregelen Energietoeslag incl. correctie meicirculaire 2022 Asiel (inburgering) Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Invoeringskosten Omgevingswet Dichterbij dan je denkt Participatie (IU) en IPS regeling Beschermd Wonen (IU) Definitieve compensatie inkomstenderving 2021 corona Jeugdzorg (stelpost nog te ontvangen rijksmiddelen) Verlengde Pleegzorg AMV’s Overige kleine bedragen Totaal (geoormerkt)

Pagina 2/6

2022

4.506 138 280 768 478 104

2023

2024

2025

2026

303 -201

234 -207

-212

-196

6.099

2.609

-83

-19 6.107

-21 2.376

-17 -296

-99 -110

1.452 281 116 8.123

-18 -125

Bijlage 1: Mutaties gemeentefonds (x € 1.000)

Onderdeel

2022

2023

2024

2025

2026

2.924

3.557 -2.982

3.864 -5.096

4.269 -6.371 6.753

Uitkeringsfactor, algemeen Accresontwikkeling in september 2022, ujr 2023 t/m 2027 Nominale ontwikkeling in de septembercirculaire 2022 Eenmalige rijksbijdrage financieringssystematiek Voorschot BCF-plafond 2022 Overige ontwikkelingen Subtotaal uitkeringsfactor algemeen

2.446 -31 2.416

177 3.101

43 618

-42 -1.274

234 4.884

Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis in septembercirculaire 2022 Subtotaal uitkeringsfactor ontwikkeling uitkeringsbasis

2.422 -906 1.516

2.296 1.772 4.068

2.374 1.086 3.460

2.430 637 3.067

2.249 212 2.462

0

0

1.345

2.690

4.438

3.932

7.169

5.423

4.483

11.784

303 -201

234 -207

-212

-196

6.099

2.609

-83

Vrijvallen stelpost uitkeringsfactor lopende naar constante prijzen Totaal algemene uitkering (vrij beschikbaar) Beleidsmaatregelen Energietoeslag incl. correctie meicirculaire 2022 Asiel (inburgering) Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Invoeringskosten Omgevingswet Dichterbij dan je denkt Participatie (IU) en IPS regeling Beschermd Wonen (IU) Definitieve compensatie inkomstenderving 2021 corona Jeugdzorg (stelpost nog te ontvangen rijksmiddelen) Verlengde Pleegzorg AMV’s Overige kleine bedragen Totaal (geoormerkt) Totaal Septembercirculaire 2022

Pagina 3/6

4.506 138 280 768 478 104

-99 -110

1.452 281 116 8.123

-18 -125

-19 6.107

-21 2.376

-17 -296

12.055

7.044

11.530

6.861

11.489

TOELICHTING Algemene Uitkering (vrij beschikbaar) Accresontwikkeling (volume en nominaal) Het accres wordt tot 2025 grotendeels op basis van bestaande afspraken berekend. Een aantal investeringsfondsen (klimaat, ontsluiten nieuwbouwwoningen en stikstof) wordt uitgezonderd op de accresrelevante uitgaven (aru). Het Rijk is in gesprek met de gemeenteen provinciekoepels over het vastzetten van het volumedeel van het accres voor de periode tot en met 2025. Vanaf 2026 zal het gemeentefonds niet langer via de normeringssystematiek geïndexeerd worden. Er wordt geen volume-accres meer verstrekt alleen nog maar een nominaal accres voor de loon- en prijsontwikkeling. Het accres wat gemeenten ontvangen is gebaseerd op de verwachte uitgaven van het Rijk. Er wordt hierbij uitgegaan dat alle uitgaven gerealiseerd worden. Indien het Rijk minder uitgeeft, wordt ook het accres voor gemeenten verlaagd. Plafond BCF (BTW- Compensatie Fonds) Het BCF-plafond bedraagt € 3,6 miljard voor gemeenten in 2022. Als de gezamenlijke declaraties onder het plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds (GF) gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname uit het GF. Het plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. Door de bevriezing van het accres in 2022 tot en met 2025 is het plafond in die jaren ook gefixeerd.

In het systeem is opgenomen dat jaarlijks bij de septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening. Ontwikkeling uitkeringsfactor De uitkeringsfactoren vallen voor de jaren 2022–2027 hoger uit. Deze stijgingen worden voornamelijk veroorzaakt door de algemene mutaties die in deze circulaire zijn verwerkt (de nieuwe accresstanden in 2023-2027, de ruimte onder het BCF-plafond in 2022 en de eenmalige rijksbijdrage in 2026). Verder zijn de uitkeringsfactoren ook gestegen als gevolg van aanpassingen in de ramingen van de volumina van de verdeelmaatstaven. Vooral de ontwikkelingen in het aantal bijstandsontvangers, omgevingsadressendichtheid, bedrijven en in de omvang van de OZB-maatstaven hebben een sterke invloed op de uitkeringsfactoren. Geoormerkt Energietoeslag In de meicirculaire van dit jaar heeft verwerking plaats gevonden van het beschikbaar gestelde bedrag van € 854 miljoen in verband met het verstrekken van een energietoeslag aan huishoudens met een laag inkomen. In het debat over de Voorjaarsnota op 5 juli jl. heeft het kabinet aangekondigd het richtbedrag van de eenmalige energietoeslag te verhogen, van € 800,- naar € 1.300,-. Het kabinet heeft hiervoor een eenmalig extra budget (van € 550 miljoen) beschikbaar gesteld.

Hiervan is € 500 miljoen bestemd voor de ophoging van de energietoeslag en € 50 miljoen voor de extra uitvoeringskosten van gemeenten. De verdeling van deze aanvulling via de algemene uitkering is in deze circulaire verwerkt. Asiel (inburgering) In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers op 26 augustus jl. is afgesproken dat het kabinet voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering voor de jaren 2022, 2023 en 2024 op te hogen met respectievelijk € 20, € 40 en € 30 miljoen. Hiermee worden gemeenten in staat gesteld alle inburgeraars passende ondersteuning te bieden. Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten De VNG en het ministerie van VWS zijn overeengekomen om met ingang van 2023 een structureel bedrag uit te nemen uit het gemeentefonds ten behoeve van de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) van de Jeugdwet en de Wet

Pagina 4/6

maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het overeengekomen bedrag van € 27,2 miljoen per jaar is gelijk aan de begrote uitvoeringskosten van de SVB voor de Jeugdwet (€ 7,2 miljoen) en de Wmo (€ 20 miljoen) in 2022. Maatschappelijke begeleiding statushouders Conform artikel 18 van de Wet inburgering voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden in 2022 een bijdrage. Invoeringskosten Omgevingswet In de meicirculaire 2022 is reeds aangekondigd dat het Rijk in totaal € 150 miljoen bijdraagt aan de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten opnieuw in kaart worden gebracht. De verdeling van deze decentralisatie uitkering vindt plaats via de verdeelsleutel 60% inwonertal, 25% landoppervlak en 15% vast bedrag. Deze € 150 miljoen is in deze circulaire verwerkt. Dichterbij dan je denkt Het actieplan 'Dichterbij dan je denkt' van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) beoogt om op korte termijn de krappe arbeidsmarkt te benutten om mensen die nu langs de kant staan naar (parttime) werk of een leerwerkplek te begeleiden.

Het ministerie van SZW wil ook arbeidsmarktregio's in staat stellen om bij te dragen aan het actieplan. Doelstelling van de decentralisatie-uitkering is om de match tussen werkgevers en werkzoekenden uit het onbenut arbeidspotentieel te intensiveren. De decentralisatieuitkering wordt verstrekt aan de centrumgemeenten van de arbeidsmarktregio's, waarbij elke centrumgemeente een gelijk bedrag ontvangt. Het totale bedrag bedraagt € 17,5 miljoen in 2022, daarvan wordt € 16,7 miljoen uitgekeerd via het gemeentefonds en is € 0,8 miljoen afgedragen aan het BCF. Participatie en IPS Regeling Voor de Regeling vergoeding Individuele plaatsing en steun (IPS) voor de gemeentelijke doelgroep is in totaal € 21,5 miljoen beschikbaar. Volgens een bestuurlijk afspraak dragen gemeenten de helft bij van de uitgaven van de subsidie. Daarom wordt eenmalig in 2023 € 10,75 miljoen uitgenomen uit het gemeentefonds wat via een subsidieregeling bestemd is voor de inzet van IPS-trajecten voor de re-integratie van mensen met een ernstige psychische aandoening of een zogenoemde common mental disorder. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) trekken hierin samen op.

Beschermd Wonen In de meicirculaire 2022 is reeds aangekondigd dat de invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectieve verdeelmodel beschermd wonen (BW), eerder voorzien voor 1 januari 2023, is uitgesteld. Meer informatie over de invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectieve verdeelmodel beschermd wonen volgt in de meicirculaire 2023. Definitieve compensatie inkomstenderving 2021 corona Met decentrale overheden is afgesproken dat zij reële compensatie ontvangen voor extra uitgaven en gederfde inkomsten door corona in 2021. De inkomstenderving voor Dordrecht is reeds definitief vastgesteld op € 1,45 miljoen. Jeugdzorg Het Rijk, de VNG en het IPO zijn voor de jaren 2024, 2025 en 2026 overeengekomen dat gemeenten zowel de extra rijksbijdragen voor de jeugdzorg als de geplande bezuinigingen voor 100% in de begroting 2023 mogen opnemen. In de begroting 2022 mochten de gemeenten nog 75% opnemen. Verder zijn afspraken gemaakt over een aanvullende

Pagina 5/6

besparing van structureel € 511 miljoen, waarbij de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid heeft om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Verlengde Pleegzorg AMV's Het ministerie van BZK, het ministerie van JenV en de VNG hebben gezamenlijk wegingscriteria opgesteld voor de verdeling van de incidentele middelen ten behoeve van de verlengde opvang en begeleiding van alleenstaande minderjarige vluchtelingen. Hiervoor is een totaalbedrag van € 10 miljoen beschikbaar. De middelen worden verdeeld over de gemeenten naar rato van het aantal alleenstaande minderjarige vluchtelingen, die in 2022 achttien jaar (zijn) (ge)worden zowel in de Opvanggezinnen als in de Kleinschalige Opvang, per gemeente.

Pagina 6/6