Memo inzake advisering Ouderplatform ZHZ (geanonimiseerd).pdf
Tekst van het document
Wij hopen dat deze toelichting bijdraagt aan een beter wederzijds begrip en nodigen u uit om in gezamenlijk overleg te bekijken hoe de Verordening zó kan worden aangescherpt dat zij ook in de praktijk aansluit bij de bedoeling van de Jeugdwet en de internationale mensenrechtenverdragen.
Met vriendelijke groet,
namens het kernteam
voorzitter Stichting Ouderplatform Zuid-Holland Zuid
www.ouderszhz.nl
3
HOLLAND
Reactie Ouderplatform Zuid-Holland Zuid op ambtelijke beantwoording naar aanleiding van onze reactie op het concept raamwerk Verordening Jeugdhulp ZHZ
Bijlage: Bronnen en onderbouwing Deze bijlage plaatst het concept raamwerk Verordening Jeugdhulp Zuid-Holland Zuid in de context van structurele tekortkomingen in de uitvoering, die landelijk door rekenkamers, toezichthouders, kennisinstellingen, rechters, de VNG en de Eerste Kamer zijn vastgesteld. Veel van deze risico’s, zoals het overvragen van ‘eigen kracht’, het ontbreken van tijdige en passende hulp, beperkte uitvoeringsruimte en gebrek aan menselijke maat, blijven bestaan en leiden tot escalatie, juridisering en hogere maatschappelijke kosten, ook al probeert het concept raamwerk op onderdelen verbeteringen aan te brengen.
De Algemene Rekenkamer concludeerde in haar rapport Georganiseerde onmacht (2023)1 dat “Kinderen en kwetsbare gezinnen niet (tijdig) de hulp krijgen die ze nodig hebben” en dat dit mede het gevolg is van een bestuurlijke en uitvoeringspraktijk waarin “iedereen het beste voor de kinderen wil, maar niemand bij machte lijkt om echt de leiding te nemen”. De Rekenkamer beschrijft hoe de huidige verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijk, gemeenten en aanbieders leidt tot “een onoverzichtelijke en onwerkbare situatie voor gemeenteambtenaren en hulpverleners”. Dat betekent in de praktijk te late inzet van passende hulp, waardoor zwaardere interventies onvermijdelijk worden. Ook gemeentelijke rekenkamers waarschuwen voor structurele tekortkomingen. De Rekenkamer Rotterdam stelde in het komt niet in de buurt (2018)2 dat het overvragen van ‘eigen kracht’ leidt tot risico’s voor kwetsbare gezinnen, en waarschuwde dat het overvragen van ‘eigen kracht’ zonder structurele ondersteuning juist nieuwe escalatie veroorzaakt. De Rekenkamer Den Haag en H10 toonde in Zorgen voor de jeugd (2021)3 aan dat kosten stijgen terwijl de gemeenteraad te weinig grip heeft. De aangenomen motie “Geen extra bureaucratie jeugdzorgverleners” illustreert dat juridisering en regeldruk zelf de problemen vergroten.
De toezichthouders, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid, signaleren eveneens ernstige knelpunten. In Signalen Jeugdbeschermingsketen compleet 2023 tot en met 2024 (2025)4 wordt benadrukt dat kinderen verder in de knel komen en dat gebrek aan tijdige, passende en op maat geboden hulp juist leidt tot zwaardere maatregelen en verdergaande beperkingen van vrijheid. De inspecties kondigden bovendien aan niet te handhaven wanneer niet naleving voortkomt uit stelselproblematiek of regeldruk, een duidelijk signaal dat star vasthouden aan regels zonder ruimte voor maatwerk averechts werkt. In het rapport Toepassen gedwongen zorg gebeurt vaak niet zorgvuldig (2025)5 constateren de inspecties dat bij jeugdigen vaak geen individuele afweging of maatwerk plaatsvindt en dat tijdige, passende hulp uitblijft. Daardoor grijpen organisaties sneller naar zwaardere, vrijheidsbeperkende maatregelen, het mechanisme van escalatie in plaats van preventie.
www.ouderszhz.nl
4
HOLLAND
Reactie Ouderplatform Zuid-Holland Zuid op ambtelijke beantwoording naar aanleiding van onze reactie op het concept raamwerk Verordening Jeugdhulp ZHZ
De Centrale Raad van Beroep oordeelde op 29 mei 20246 dat gemeenten in hun Verordening duidelijk moeten vastleggen hoe ‘eigen kracht’ en ‘probleemoplossend vermogen’ worden beoordeeld. Een gemeente mag een aanvraag voor jeugdhulp niet afwijzen op grond van ‘eigen kracht’ als in de Verordening niet voldoende is beschreven hoe dat begrip wordt toegepast. Gemeenten die dit onvoldoende regelen, handelen onrechtmatig, moeten hun Verordening aanpassen en lopen het risico dat gezinnen tussen wal en schip vallen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten benadrukt in haar Implementatiehandleiding bij Model Verordening jeugdhulp (2024)7 dat Verordeningen voldoende ruimte moeten laten voor maatwerk en professionele afwegingen. Tot slot werd in de Eerste Kamer tijdens de vergadering van 30 september 2025 over de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (dossier 36546)8 onderstreept dat beschikbaarheid, het terugdringen van bureaucratie en wachttijden, en tijdige inzet van passende zorg noodzakelijk blijven.
Voetnoten 1 Algemene Rekenkamer, Georganiseerde onmacht (13 april 2023). https://www.rekenkamer.nl/publicaties/rapporten/2023/04/13/georganiseerde-onmacht
2 Rekenkamer Rotterdam, het komt niet in de buurt (2018).
https://rekenkamer.rotterdam.nl/wp-content/uploads/2018/06/R.O.16.09-het-komt-niet-in-de-
buurt-1-1.pdf 3 Rekenkamer Den Haag en H10, Zorgen voor de jeugd (8 juli 2021). https://www.rekenkamerdenhaag.nl/publicatie-opvolgingsbrief-zorgen-voor-de-jeugd/
4 Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en Inspectie Justitie en Veiligheid, Signalen Jeugdbeschermingsketen compleet 2023 tot en met 2024 (26 maart 2025). https://www.igj.nl/documenten/2025/03/26/signalen-jeugdbeschermingsketen-compleet-2023-2024
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, Toepassen gedwongen zorg gebeurt vaak niet zorgvuldig (12 juni 2025). https://www.igj.nl/publicaties/publicaties/2025/06/12/toepassing-gedwongen-zorg-gebeurt-nog-nietzorgvuldig 6 Centrale Raad van Beroep, Aanpassing gemeentelijke verordeningen jeugdhulp noodzakelijk (13 juni 2024). https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Centrale-Raad-van-beroep/Nieuws/ Paginas/Aanpassing-gemeentelijke-verordeningen-jeugdhulp-noodzakelijk.aspx
www.ouderszhz.nl
5
HOLLAND
Reactie Ouderplatform Zuid-Holland Zuid op ambtelijke beantwoording naar aanleiding van onze reactie op het concept raamwerk Verordening Jeugdhulp ZHZ
Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Implementatiehandleiding bij Model Verordening jeugdhulp (december 2024). https://vng.nl/sites/default/files/ 2024-12/04122024 lbr 24 050 bijlage implementatiehandleiding bij model verordening jeugdh ulp.pdf Eerste Kamer der Staten-Generaal, Woordelijk verslag 30 september 2025, Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (dossier 36546). https://www.eerstekamer.nl/verslagdeel/20250930/wet verbetering beschikbaarheid
www.ouderszhz.nl
6
HOLLAND