KR002B Scenariostudie realisatie-fietsenstalling-stationsentree raadsnotitie 2022-11-04.pdf

Scenariostudie realisatie fietsenstalling Zuidelijk Stationsgebied

Datum

7 november 2022

Afbeelding 1 - Het huidige plan voor de fietsenstalling (rechts) met het nieuwe stationsplein.

Inleiding De projectgroep is gevraagd om mogelijke vervolgscenario’s in beeld te brengen en deze van een advies te voorzien. De volgende scenario’s zijn onderzocht: • • • •

Bestaande situatie handhaven - achterzijde station laten voor wat het is en geen nieuwe fietsenstalling realiseren (BS); Huidig plan uitvoeren met extra budget (HP); Huidig plan met bezuinigingen, zodat het gemeentelijk budget niet wordt overschreden (HPB); Bestaande situatie met uitbreiding van fietsparkeren op maaiveld (BSU).

Aanleiding plan fietsenstalling Van de drie Dordtse treinstations vervult het centraal station een belangrijke functie vanwege de rechtstreekse bovenregionale verbindingen. Voor veel inwoners loont het qua tijd om direct naar het centraal station te reizen en daar op de trein te stappen. De fiets is een zeer geschikt vervoermiddel voor deze ‘first-mile’. De fiets is flexibel, snel en goedkoop ten opzichte van alternatieve vervoermiddelen. Vanuit de gemeente Dordrecht stimuleren we inwoners om voor de fiets te kiezen. De fiets is duurzaam en ruimte-efficiënt, zodat de toenemende druk op het wegennet beperkt zal blijven. Bovendien is fietsen gezond. Gemiddeld komt 36% van de reizigers met de fiets naar het centraal station in Dordrecht1 . Voor alle treinstations in Nederland ligt dit aandeel op 44%. Een goede fietsparkeervoorziening is één van de onderdelen die bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van de combinatie fiets+trein. 1

https://dashboards.nsjaarverslag.nl/reizigersgedrag/dordrecht

1

Afbeelding 2 - De bestaande situatie; de gemeente laat niet zien dat de fiets en trein belangrijk worden gevonden.

Met de huidige situatie van het parkeren van fietsen aan de zuidzijde van het station laat gemeente Dordrecht niet zien dat zij de keuze voor de fiets en trein als vervoermiddel belangrijk vindt (zie afb. 2). Op dit moment wordt het grootste deel van de fietsen aan de zuidzijde geparkeerd (56% zuidzijde, 44% noordzijde)2 . Juist hier is een groot tekort aan plekken om fietsen te stallen, wat ook door tellingen is vastgesteld. Omdat er onvoldoende plekken zijn, worden de fietsen geparkeerd op straat, voor inritten en bij het plantsoen, wat gevaarlijke situaties en een rommelig beeld oplevert. Deze fietsen moeten door de gemeente worden verwijderd, terwijl er geen alternatieven aan de zuidzijde worden geboden. Deze situatie moedigt inwoners niet aan om met de fiets naar het station te komen en de trein als vervoermiddel te kiezen. Goede en voldoende fietsparkeervoorzieningen vormen de basis om een ‘modal shift’ naar duurzame vervoersmiddelen mogelijk te maken en gemeente Dordrecht bereikbaar te houden. Voor reizigers is beleving een belangrijk aspect in de waardering van hun reis en het beïnvloed in grote mate hun keuze voor een duurzaam vervoermiddel. Bezuinigingen die de kwaliteit, het gebruiksgemak en –comfort van de fietsenstalling verminderen zijn daarom onwenselijk.

Beoordeling scenario’s De onderzochte scenario’s zijn beoordeeld op 15 aspecten, variërend van functionele, financiële en procedurele aspecten tot beleidsdoelen, ruimtelijke kwaliteit en de reputatie van de gemeente als ontwikkelpartner. De beoordelingstabel in bijlage 1 geeft in detail alle aspecten weer en hoe ieder scenario hierop scoort. Een visuele samenvatting van de beoordeling is te zien in onderstaande tabel.

2

2

Handelingsperspectief Knoop Dordrecht CS, 2020

Tabel 1 - Beoordelingsoverzicht van de scenario’s

BS

HP

HPB BSU

Fietsencapaciteit Gebruikskwaliteit en functionaliteit Entreefunctie station Beïnvloeding modalsplitmogelijkheden Stedenbouwkundige / Landschappelijk inpassing Gevolgen voor procedure Planning Budget (resterend en/of extra) Vergunning eigenaar nodig Vervallen subsidie Betrouwbaarheid gemeente als partner Beheer(skosten Handhaving Sociale veiligheid

Legenda Zeer goed Goed Matig

Duurzaamheid

Slecht

Uit de tabel volgt duidelijk dat het huidige plan (HP) overall het beste scoort en alleen negatief is beoordeeld op het kostenaspect, omdat extra budget nodig is. Daarom is dit met ruime voorsprong het voorkeursscenario. De beoordeling kan per scenario inhoudelijk als volgt worden samengevat: Samenvating scenario BS Het scenario Bestaande Situatie betreft de rommelige situatie die u nu buiten aantreft ter plaatse van de zuidzijde van het station. Er kunnen nu circa 900 fietsen worden geplaatst, het overgrote deel in de open lucht, het betreft een verrommelde, onoverzichtelijk en sociaal onveilig beoordeelde situatie. Wordt de voorkeur gegeven aan dit scenario dan behoeven er geen procedures te worden doorlopen en is de gewenste uitkomst direct beschikbaar. De gemeente raakt ruim 7 miljoen euro subsidie kwijt en de voorbereidingskosten, bijna één miljoen euro, hebben ook geen nut gehad. Het Rijk, ProRail, NS en Provincie willen verder met het huidige plan en zullen teleurgesteld zijn als dit scenario wordt gekozen door de gemeente omdat de ongewenste situatie de komende jaren blijft en er voor fietsers geen goede voorzieningen komen en entree geen upgrade krijgt. Voor duurzaamheid is dit ook de slechtste keuze, weinig fietsparkeerplaatsen en geen zonnepanelen.

Beheer en handhaving zullen grote inzet blijven vragen en BOA’s hebben aangegeven dat in huidige situatie handhaving zeer moeilijk is.

3

Scenario BS

Scenario HP

Scenario HPB

4

Boven: afbeelding 3 - Visualisatie van scenario BS Midden: afbeelding 4 - Visualisatie van scenario HP Onder: afbeelding 5 - Visualisatie van scenario HPB

Samenvating scenario HP Het scenario Huidige Plan betreft realisatie van een entreegebouw naar ontwerp van architect Paul Van Ree met ruim 2.000 fietsplaatsen. Doordat de tweelaagse fietsenstalling als het ware bovenop de ingang staat markeert deze de entree. Veel comfort voor gebruikers zoals droog zadel en korte loopafstand tussen fiets en station. Wordt de voorkeur gegeven aan dit scenario dan behoeven er ook geen procedures worden doorlopen en is de stalling medio 2024 gereed mits de gemeente € 870.000,- extra budget beschikbaar stelt. Dit is het enige nadeel van dit scenario. Maar daarmee gaan subsidies niet verloren, de voorbereidingskosten hebben ook nut en we zijn een betrouwbare partner in de planontwikkeling rond het station en in de Spoorzone. Bovendien worden alle ambitites en beleidsdoelen voor de komende jaren gehaald. Voor duurzaamheid is dit ook een goede keuze, veel goede fietsparkeerplaatsen en zonnepanelen. Handhaving zal eenvoudiger zijn en beheerkosten zijn standaard. Samenvating scenario HPB Dit scenario betreft huidig plan met bezuinigingen (HPB), zodat het gemeentelijk budget niet wordt overschreden. Gezien de noodzakelijke bezuiniging (1,45 miljoen) is weglaten dak een logische keuze maar nog niet voldoende. Aantal fietsplaatsen blijft gelijk, ruim 2.000 fietsplaatsen.

De uitstraling van het gebouw wijzigt ingrijpend en de kwaliteit neemt af (minder uitstraling, geen bescherming tegen de elementen, geen zonnepanelen meer). Wordt de voorkeur gegeven aan dit scenario dan moet de planvorming deels over worden gedaan, nieuw ontwerp maken en omgevingsvergunning aanvragen en nieuwe aanbesteding, kost gauw één jaar. Er moeten dus extra voorbereidingskosten worden gemaakt en we zijn ook geen betrouwbare partner in de planontwikkeling rond het station. Voor duurzaamheid is dit ook een minder goede keuze geen zonnepanelen en minder kwaliteit van de fietsparkeerplaatsen. Handhaving zal eenvoudiger zijn, sociale veiligheid is goed en de beheerkosten duurder dan bij HP omdat aan gladheidsbestrijding moet worden gedaan en er zijn geen zonnepanelen voor energieopwekking. Ook bestaat er een reële kans dat we niet voldoen aan voorwaarden Provinciale subsidie Weizigtpark, waardoor deze subsidie verloren zal gaan, wat het effect van bezuinigingen feitelijk te niet zal doen. Samenvating scenario BSU Het betreft hier de bestaande situatie waarbij extra fietsenrekken op maaiveld worden toegevoegd. Het verschil met BS is dat het aantal fietsplaatsen toeneemt. Deze extra plaatsen zijn op grotere afstand van het station gesitueerd (en bieden geen comfort).

Afhankelijk fiat NS kunnen er onder andere langs de Markettenweg en op de P&R rekken worden geplaatst, in het park zijn geen mogelijkheden en in Thureborgh is ook geen plek voor extra fietsen. Er kunnen dan zeer waarschijnlijk geen 600 fietsparkeerplaatsen extra worden gerealiseerd. Wordt de voorkeur gegeven aan dit scenario dan behoeven er waarschijnlijk geen procedures worden doorlopen, mits er geen bomen voor gekapt hoeven te worden, en is gewenste uitkomst na overleg en instemming NS te realiseren na een aanbesteding. De plaatsen kunnen eind 2023 beschikbaar zijn. De gemeente raakt ruim 7 miljoen euro subsidie kwijt en de voorbereidingskosten, bijna één miljoen hebben ook geen nut gehad. Het Rijk, ProRail, NS en Provincie willen verder met het huidige plan en zullen teleurgesteld zijn als dit scenario wordt gekozen door de gemeente omdat de ongewenste situatie de komende jaren blijft en voor fietsers situatie beperkt verbeterd en entree geen upgrade krijgt. Voor duurzaamheid is dit ook een slechte keuze, vanwege kwaliteit fietsparkeerplaatsen en geen zonnepanelen. Beheer en handhaving zullen grote inzet blijven vragen en BOA’s hebben aangegeven dat in deze situatie handhaving ook zeer moeilijk is.

5

Andere partners In het MIRT-overleg met NS, ProRail, PZH en het betrokken ministerie heeft de gemeente meerdere malen aangegeven, dat zij vooruitlopend op de ontwikkelingen voor het station Dordrecht Centrum samen met PZH en ProRail al wil investeren in het station. Immers vanuit het MIRT traject ga je in 2030 iets zien in de realisatie buiten. Dat is pas over 7 jaar. De reden voor het nu al willen investeren in dit gebied is mede, omdat we zien dat aan de zuidzijde van het station 80.000 inwoners wonen, die nu niet worden verleid met de trein te reizen. We hebben bij meerdere gelegenheden aan onze externe partners beloofd de nieuwe en bestaande inwoners zoveel als mogelijk te stimuleren om met de trein te reizen. We bouwen nieuwe woningen pal naast het station, maken een groene omgeving en een mooie entree van dat station. Hoe meer toekomstige reizigers we kunnen genereren, hoe meer het ministerie en de andere partners bereid zijn om 180 miljoen euro te investeren in het station Dordrecht Centrum. Op 10 november 2022 valt de startbeslissing in het BO Mirt voor de MIRT Verkenning Oude Lijn.

Met de provincie een van de projectpartner om betere bereikbaarheid van de stations en uitbreiding van de fietsenstallingen te realiseren, wordt geadviseerd het gesprek aan te gaan indien scenario bestaand plan wordt gekozen om te bereiken dat ook deze partij middels extra subsidie bijdraagt. Het gemeentelijk aandeel in het tekort kan hierdoor worden verlaagd, maar hier kan nu nog niet van worden uitgegaan.

Financiën Uit de cijfers van de aannemer blijkt duidelijk dat zaken die veel energie vragen (zoals beglazing, circa 60% duurder) en veel staal bevatten (zoals fundering 2 x zo duur) extreem veel duurder zijn geworden. De inschrijving wordt echter als marktconform beoordeeld door ProRail; het betreft wel een overschrijding met 26% ten opzichte van de raming (prijspeil 2020). Tot op heden is aan plankosten door alle partijen al meer dan één miljoen uitgegeven die verloren gaan als gekozen wordt voor een ander scenario dan het bestaande plan. Tabel 2 - Overzicht financiële bijdragen fietsenstalling Bijdragen aan fietsenstalling

Volgens beschikbaar gestelde krediet in 2021

Op basis aanbieding aannemer oktober 2022

Provincie

€ 2.430.000

€ 2.430.000

Extra subsidie PZH (0% tot 50% tekort gemeentelijk deel) Oorspronkelijke bijdrage v.h. Rijk

PM € 4.820.000

Extra bijdrage v.h. Rijk (=40% extra kosten van € 1.450.000)

€ 4.820.000 € 580.000

Stadsregio

€ 435.000

€ 435.000

Gemeente oorspronkelijk

€ 4.820.000

€ 4.820.000

Extra bijdrage gemeente (=60% extra kosten van € 1.450.000)

TOTAAL

€ 870.000 € 12.505.000

€ 13.955.000

Op 10 november 2022 is bekend of het Rijk zijn deel in de extra kosten, de € 580.000,- beschikbaar stelt. ProRail heeft aangegeven dat extra budget zeer waarschijnlijk zal worden toegekend. 6

Conclusie Alle aspecten overwegende wordt geadviseerd met het huidige ontwerp verder te gaan. Dit ontwerp heeft de beste kwaliteit en fietscapaciteit en hiermee worden de beleidsdoelen het best gehaald. Voorts wordt bij deze oplossing ook nog miljoenen euro’s extra geïnvesteerd door ProRail en het Rijk in het plangebied en de locatie, die al jaren op verbetering wacht. Het enige nadeel hieraan is, dat de gemeente op zeer korte termijn een extra budget van € 870.000,-- beschikbaar moet stellen voor de fietsenstalling. De gestanddoeningstermijn door de laagste inschrijver verloopt op 3 december 2022. Bij uitstel en latere opdrachtverstrekking zijn hoge kosten voor stagnatie en niet op tijd kunnen bestellen van de materialen van de zijde van de aannemer te verwachten. Daarom is het noodzakelijk dat voor 3 december 2022 de voorlopige gunning (onder voorbehoud van goedkeuring raad) verstuurd kan worden. Advies Geadviseerd wordt op korte termijn een raadsvoorstel in te dienen, waarin gevraagd wordt om een extra budget van € 870.000,-- voor het entreegebouw ter beschikking te stellen. Tot 3 december 2022 kan gebruik gemaakt worden van de inschrijvingssom van de aannemer. Dat scheelt geld, als we verder willen gaan met het huidige ontwerp en onze ambities en doelen voor dit gebied en de stad willen realiseren.

Na deze datum zullen extra kosten worden doorberekend en dit heeft weer negatieve gevolgen voor het benodigde budget. Vertragingskosten zullen worden doorberekend en ook de provinciale subsidie aan het Weizigtpark loopt risico. Immers het openbaar gebied bij dat station kan pas worden afgerond na de oplevering van de fietsenstalling.

Bijlagen 1. Tabel fietsenstalling

Projectteam Zuidelijk Stationgebied, 7 november 2022

7