Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht.pdf
Tekst van het document
Kadernota 2024 inclusief Eerste Bestuursrapportage 2023
DORDRECHT
Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................... 3 Financiële samenvatting .................................................................................................... 4 College ............................................................................................................................ 6 Disclaimer ....................................................................................................................... 7 Eerste Bestuursrapportage 2023 ...................................................................................... 7 Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht ............................................................................. 8 Financiële afwijking ........................................................................................................ 9 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht................................................................................ 9 Financiële afwijkingen .................................................................................................... 9 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht .......................................................................... 10 Financiële afwijkingen ...................................................................................................
10 Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht ............................................................................ 11 Financiële afwijkingen ................................................................................................... 11 Lerend en Ondernemend Dordrecht ................................................................................... 13 Financiële afwijkingen ................................................................................................... 13 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht ..................................................................................... 14 Financiële afwijkingen ................................................................................................... 15 Algemene Dekkingsmiddelen............................................................................................. 16 Financiële afwijkingen ................................................................................................... 16 Overhead ....................................................................................................................... 17 Financiële afwijkingen ................................................................................................... 17 Mutaties Kadernota 2024 ...............................................................................................
18 Autonome ontwikkelingen ................................................................................................. 18 Indexeringen .................................................................................................................. 19 Indexaties uitgaven ...................................................................................................... 19 Indexaties inkomsten .................................................................................................... 21 Knelpunten ..................................................................................................................... 22 Nieuwe investeringen .................................................................................................... 29 Dekkingsmaatregelen....................................................................................................... 32 Beleidswensen ................................................................................................................ 33 Perspectief Kadernota 2024 ........................................................................................... 36 Financiële beeld............................................................................................................... 36 Weerstandsvermogen ......................................................................................................
37 Onzekerheden ................................................................................................................. 38 Algemeen .................................................................................................................... 38 Sociaal ........................................................................................................................ 39 Fysiek ......................................................................................................................... 39
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
2
Inleiding Ook in financieel lastiger tijden doorbouwen aan een sterke en groene stad Het is een uitdaging geweest om een sluitende kadernota aan u te presenteren. Daarmee voelen we nu de effecten van ontwikkelingen die we al eerder zagen aankomen maar waarvan de omvang nog onzeker was. Zo noemden we in de Kaderbrief 2023 de effecten van de crisissituatie in Oekraïne op de inflatie. De loon- en prijsontwikkeling van de afgelopen jaren is nu een van de oorzaken van de budgettaire ontwikkelingen in Dordrecht. Dat raakt de Dordtse organisatie maar ook onze partners, zoals de GR Sociaal, de GR DG&J en de gesubsidieerde instellingen. Maar ook los van de inflatie zagen we al eerder dat de opstelling van het Rijk tot een zeer ongunstig perspectief voor de lokale overheid leidt. Als college en raad hebben we de ruimte genomen om hierop te anticiperen en gezamenlijk een ambitie te formuleren voor onze stad in de Agenda Dordrecht 2030. We zagen enkele jaren geleden al een verslechterend meerjarenbeeld aankomen, maar hebben met dank aan incidentele middelen toch de slag weten te maken van beheer- naar ontwikkelgemeente. We hebben daarmee samen ingezet op een strategie van investeringen die Dordrecht een aantrekkelijke stad maken om in te leven en werken met een veerkrachtige bevolking.
Uitgangspunt daarbij was en is dat alleen met zulke investeringen het mogelijk is om op lange termijn voldoende draagkracht te creëren voor de voorzieningen waar de inwoners van de stad trots op zijn en die we met elkaar in stand willen houden. Dit vergt enerzijds investeringen. Met de opbrengsten van de verkoop van Eneco hebben wij daarom reserves gecreëerd voor toekomstige groei van de stad. Anderzijds hebben we met elkaar afgesproken dat we op de korte termijn geen financieel beleid moeten voeren dat deze langetermijnstrategie ondergraaft. We zien nu de eerste effecten van deze inzet in de vorm van extra opbrengsten vanuit lokale belastingen en algemene uitkering van het Rijk als gevolg van groei van de stad op het vlak van inwoners en bedrijven. De huidige kadernota biedt de ruimte om onze inzet op deze strategie door te zetten. We zijn erin geslaagd voor 2024 een financieel perspectief te bieden met een sluitende begroting waarbij we de ambities uit het Politiek akkoord vol kunnen doorzetten. Tegelijkertijd ligt er voor nu en de toekomst een aantal financiële uitdagingen. Voorzieningen die in het verleden betaald zijn vanuit de verkoopopbrengsten van aandelen vragen op afzienbare termijn om groot onderhoud of moeten vervangen worden. Er komt als het ware een boeggolf aan investeringen aan.
Een golf die onvoldoende geborgd is in onze begroting en die niet meer vanuit reserves kan worden opgevangen. Daarnaast komt het meerjarenbeeld verder onder druk te staan doordat de gemeente op termijn weer moet gaan lenen om investeringen mogelijk te maken (de Enecomiddelen zijn dan volledig ingezet). Rentekosten gaan dus op termijn weer stijgen. Waar we andere jaren voordelige jaarresultaten in konden zetten om tekorten terug te dringen en nieuwe ambities te bekostigen, zien we nu dat door verliesgevende grondexploitaties reserves teruglopen. Sterker nog, om in 2023/2024 nieuwe grondexploitaties te kunnen starten zal het aanspreken van reserves nodig zijn. Verwachte resultaten van de grondexploitaties lopen aldus naar verwachting terug. Zoals aangegeven is onze inzet om ook na 2024 als Dordrecht deze ambitie vast te houden en ondanks de financiële krapte te blijven investeren in de stad. Om dit mogelijk te maken gaan we op weg naar de Kadernota 2025 onze financiën onder de loep nemen en zetten we in op het herijken van de financiële strategie, inclusief een voorstel tot prioritering. Rijksbeleid De fors oplopende tekorten ontstaan grotendeels door rijksbeleid. Een rijksbeleid dat helaas niet consequent is zoals bijvoorbeeld zichtbaar is in de berichtgeving over te verwachten prijscompensatie door het Rijk. Deze is in de Voorjaarsnota op een laat moment sterk gereduceerd.
Dit maakt het voor gemeenten lastig een goed proces te doorlopen.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
3
Het kabinet heeft er daarnaast voor gekozen tot en met 2025 (financieel) beleid te maken en het beleid voor na de regeerperiode over te laten aan een nieuwe coalitie. Hierdoor lopen de gemeentelijke inkomsten na de regeerperiode flink terug. Het kabinet heeft in de Septembercirculaire 2022 ter compensatie voor 2026 eenmalig € 1 miljard beschikbaar gesteld. In de Voorjaarsnota 2023 is aangekondigd dat dit bedrag ook vanaf 2027 structureel beschikbaar komt. Zodra de meicirculaire beschikbaar komt, wordt het effect op de inkomsten voor Dordrecht in kaart gebracht. Ondanks de extra middelen blijven er vanaf 2026 grote kortingen in de boeken staan. In 2026 een daling van circa € 2 miljard ten opzichte van 2025. Daarbij komt dat het Rijk er vaker voor kiest om kortlopende specifieke uitkeringen te verstrekken, die ten koste gaan van de structurele bijdrage vanuit het Rijk. Ondanks dat de omvang van middelen op korte termijn niet afneemt en op onderdelen zelfs toeneemt, maakt dit het voor gemeenten lastig om structureel beleid te maken, aangezien de inkomsten niet structureel geborgd zijn. Dit zet de gemeentelijke uitvoering van wettelijke taken én de haalbaarheid van de grote maatschappelijke opgaven verder onder druk. Elke gemeente wordt hierdoor geraakt, waardoor gemeenten er massaal voor kiezen om het jaar 2026 en de jaren erna niet te laten sluiten in de begroting.
Financiële strategie We gaan door met het bouwen van een fundament om ook in de toekomst onze voorzieningen betaalbaar te houden. De Agenda 2030 is daarin de eerste stap, maar groei alleen is niet genoeg. Er is meer nodig en dat wordt zichtbaar in deze Kadernota 2024. We kiezen voor een concrete oplossing voor de korte termijn en het opstellen van een strategie voor de lange termijn. De inzet is voor 2024 een sluitende begroting en voor 2025 een resultaat dicht tegen neutraal. Door begrotingsjaar 2024 sluitend te maken en te houden creëren we tijd. Dit geeft ons de ruimte om samen met de gemeenteraad een zorgvuldig proces in te richten en te doorlopen om zo bij de Kadernota 2025 tot een voorstel voor een gezonde financiële huishouding te kunnen komen. Daarbij zijn ombuigingen en bezuinigingen onvermijdelijk. Dit soort trajecten is intensief en vraagt veel van de organisatie. Daarom werken we aan een zorgvuldige aanpak waarbij we inzetten op een goede samenwerking tussen college en raad. Stand geactualiseerde Begroting 2023 Voor het boekjaar 2023 leiden de aanpassingen tot een negatief begrotingsresultaat van € 1.883.000 en daarmee een vooruitzicht op het verder teruglopen van de Algemene reserve en bijbehorende weerstandsratio.
In de nieuwe Financiële Verordening 2023 is opgenomen dat het college in dat geval mogelijke bijsturingsmaatregelen aan de raad meegeeft, zodat de raad de keuze heeft om in te teren op het vermogen óf het beleid (de activiteiten) bij te stellen. Omdat ook voor 2023 de invloed van schommelende rijksfinanciering van grote invloed is en de Meicirculaire 2023 nog niet bekend is, stellen wij voor dit op een later moment te bezien. Tegen die tijd is er meer inzicht in nieuwe financieringsbronnen, rijksregelingen (SPUK's) en werkelijke bestedingen.
Financiële samenvatting De voordelige begrotingssaldi 2024 en 2025 lopen terug en slaan, als we geen maatregelen nemen, om in een tekort. Vanaf 2024 is er een overschot van € 146.000 dat vanaf 2025 omslaat in een tekort oplopend naar € 30 miljoen in 2027 (was € 22 miljoen negatief). Begrotingsjaar 2024 laat dus nog wel een kleine plus zien. De effecten van de Meicirculaire 2023 konden in deze stand nog niet worden meegenomen, omdat deze circulaire pas eind mei beschikbaar is gekomen. Vooruitlopend daarop is wel op basis van de Voorjaarsnota van het Rijk een eerste indicatie van de bijstelling van de algemene uitkering in de cijfers meegenomen. Van de toegezegde € 1 miljard vanaf 2027 is, vooruitlopend op de Meicirculaire 2023 een eerste inschatting opgenomen in deze cijfers (€ 9 miljoen voor Dordrecht). Het Rijk heeft eerder aangegeven de begrotingsjaren na hun regeerperiode aan een nieuw kabinet over te laten en dat veroorzaakt forse tekorten in de gemeentelijke begroting.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
4
Meerjarenbegroting De stand van de Begroting 2023 samen met alle mutaties zoals opgenomen in deze Kadernota 2024 leidt tot het volgende voorlopige meerjarenbeeld: Bedragen × € 1.000 2023
2024
€ 4.582
€ 8.761
€ 265-
€ 70-
Startpositie meerjarenraming 2023-2027
€ 4.317
€ 8.691
Ontwikkelingen
€ 2.570
€ 4.815
€ 840
€ 340
€ 10-
Indexaties
€ 3.200-
€ 5.705-
€ 6.821-
€ 6.726-
€ 6.375-
Knelpunten
€ 7.750-
€ 13.645-
€ 14.490-
€ 14.540-
€ 14.320-
Dekkingsmaatregelen
€ 2.180
€ 6.890
€ 6.990
€ 6.930
€ 15.900
€-
€ 900-
€ 1.150-
€ 1.000-
€ 1.000-
€ 1.883-
€ 146
€ 4.665- € 28.023-
€ 30.075-
Eindsaldo Begroting 2023 Besluitvorming 2023
Beleidswensen Kadernota 2024
2025
2026
2027
€ 10.036 € 12.957-
€ 24.200-
€ 70-
€ 70-
€ 70-
€ 9.966 € 13.027-
€ 24.270-
Om begrotingsjaar 2024 sluitend te krijgen en de tekorten voor de volgende jaren nog enigszins te beperken, gaan we op een aantal onderdelen strakker begroten. Voorbeelden hiervan zijn onder andere: het beperkt toepassen van de inflatiecorrectie op uitgaven, de (verwachte) stijging van de formatie dekken uit de bestaande P-budgetten en het inzetten van nieuwe cofinanciering op bestaande activiteiten. Dit vergt voor deze onderdelen de komende jaren een actieve sturing en bewaking. Provinciaal toezicht Het saldo van de jaarschijven na 2024 is negatief. In het saldo zijn echter ook incidentele baten en lasten opgenomen, die niet structureel doorwerken. De provincie houdt bij het toezicht op de begroting voor haar oordeel echter het structurele saldo aan. Als we het begrotingssaldo corrigeren voor deze incidentele baten en lasten, dan ontstaat onderstaand beeld van het structurele begrotingssaldo. Bedragen × € 1.000 2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.883-
€ 146
€ 4.665-
€ 28.023-
€ 30.075-
Correctie incidentele baten en lasten
€ 5.737
€ 1.560
€ 1.000
€ 1.430
€ 6.834
Structureel saldo 2024 - INDICATIEF
€ 3.854
€ 1.706
€ 3.665-
€ 26.593-
€ 23.241-
Kadernota 2024
De tabel laat zien dat het structurele begrotingssaldo na 2024 in alle jaarschijven, ondanks een positieve correctie op incidentele baten en lasten, negatief blijft. Voor het lopende begrotingsjaar 2023 resteert na correctie wel een positief structureel saldo. Door begrotingsjaar 2024, zowel op totaal- als op structureel niveau, sluitend te maken en te houden, creëren we tijd. Dit geeft ons de ruimte om samen met de gemeenteraad een zorgvuldig proces in te richten en te doorlopen om zo bij de Kadernota 2025 tot een voorstel voor een gezonde financiële huishouding te kunnen komen. Daarbij zijn ombuigingen en bezuinigingen onvermijdelijk.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
5
College Van links naar rechts: Marc Merx (VVD), Chris van Benschop (GroenLinks), Rik van der Linden (CU/SGP), Peter Heijkoop (CDA), Wouter Kolff (burgemeester), Tanja de Jonge (GroenLinks), Maarten Burggraaf (VVD) en Carlo Post (gemeentesecretaris). .
A.W. Kolff, burgemeester Portefeuilles:
Algemene & Kabinetszaken; Handhaving openbare orde & veiligheid; Politie; Voorzitter Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (Brandweer en crisisbeheersing); Integraal veiligheidsbeleid; Vergunningen (Horeca, evenementen, APV en Wet Bibob); Bestuurlijke betrekkingen & Public Affairs; Regionale samenwerking; Voorzitter Smart Delta Drechtsteden; Internationale samenwerking; Publiekszaken (wettelijke taken en verkiezingen); Mediabeleid & Communicatie.
.
M.D. Burggraaf (VVD), wethouder Portefeuilles:
Verbonden partijen:
Stadsontwikkeling (RO en bouwen); MKB & Innovatiebeleid, Zakelijke dienstverlening, Maritieme Maakindustrie (incl. havens), Ambulante handel; Agenda 2030: Levendige Binnenstad; Toerisme & Evenementen; Digitalisering (Smart Society); Huis van Stad & Regio; Servicegemeente (bedrijfsvoering en coördinatie GroeiSmartDeltaDrechtsteden-agenda). ROM-D (Holding Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden NV, ROM-D Capital BV, ROM-D Beheer NV, ROM-D CV Projecten en ROM-D CV Kil III); Innovation Quarter; Stichting Administratiekantoor Breedband Drechtsteden.
.
C.C. van Benschop (GroenLinks), wethouder Portefeuilles:
Arbeidsmarkt & Economie (incl. bedrijventerreinen, maatschappelijk betrokken ondernemen); Agenda 2030: Ruimte voor banen & Glansrijke Toekomst; Westelijke Dordtse Oever (exclusief Zeehavengebied); Smart Campus Leerpark; Hoger onderwijs (MBO/HBO); Voortgezet onderwijs; Inclusiviteit, Diversiteit & Kansengelijkheid; WMO (regionaal: Maatwerk, lokaal: Wijkteams en Buurtwerk); Mantelzorg.
Verbonden partijen:
GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); Coöperatie Ontwikkeling Leerpark U.A.
.
H. van der Linden (ChristenUnie/SGP), wethouder Portefeuilles:
Verbonden partijen:
Mobiliteit, Bereikbaarheid, Spoorveiligheid & Parkeren; Infrastructuur (Weg- en waterwegenonderhoud, riool, bruggen en viaducten); Groenblauwe stad inclusief Klimaatadaptie(programma); Publieke gezondheid; Jeugdzorg (incl. regionale/SOJ taken, jeugdhulpverlening inclusief jeugdhulp naar voren en stichting jeugdteams); Cultuur, Monumentenzorg & Archeologie; Dienstverlening/burgerzaken. GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ); B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides; Merwedelingelijn beheer B.V.
.
P.J. Heijkoop (CDA), wethouder Portefeuilles:
Volkshuisvesting (inclusief beschermd wonen & maatschappelijke opvang); Financiën; Werk & Inkomen; Armoede & Schulden; Inburgering; Kinderopvang & Primair onderwijs; Bibliotheek; Dordtpas; Vrijwilligersbeleid.
Verbonden partijen:
GR Sociaal (GRS); GR Sociale Werkvoorziening Drechtsteden (Drechtwerk); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Bank Nederlandse Gemeenten.
.
M.P.P.M. Merx (VVD), wethouder Portefeuilles:
Verbonden partijen:
Leefbaarheid & overlastbestrijding, Handhaving & toezicht openbare ruimte (boa’s); Wijkenaanpak; Vergunningen (bouwen, milieu, leefomgeving, Omgevingsdienst ZuidHolland Zuid); Stadsbeheer-Ruimtelijke kwaliteit: afval, groenonderhoud, verlichting, speelplekken; Sport & Recreatie; Preventie jeugd; Personeel en Organisatie; Essenhof; Straatnamencommissie. GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ).
.
T.F. de Jonge (GroenLinks), wethouder Portefeuilles:
Duurzaamheid, Klimaat, Energie & Milieu; Gemeentelijk Vastgoed (incl. onderwijshuisvesting); Agenda 2030: Duurzame Stad; Grondbedrijf; Biesbosch; Weizigt; Dierenwelzijn; (Burger)Participatie.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
6
Verbonden partijen:
GR Sociaal (GRS); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Stedin Holding NV; Energie Coöperatie Dordrecht.
.
C.H.W.M. Post, gemeentesecretaris Algemeen directeur en eerste adviseur van het college.
Disclaimer DISCLAIMER Deze website is met zorg samengesteld. Desondanks is het mogelijk dat deze informatie onvolledig of verouderd is en/of onjuistheden bevat. De gemeente aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade van welke aard dan ook die het gevolg is van eventuele onjuiste informatie op deze website. De gemeente is niet verantwoordelijk voor informatie op internetpagina's van derden waarnaar op deze website wordt verwezen. Ook neemt de gemeente geen verantwoordelijkheid voor de gevolgen van het gebruik van de op de website aangeboden informatie. PRIVACY Er worden uitsluitend statistische gegevens verzameld gericht op klikgedrag en geen privacygevoelige informatie.
Eerste Bestuursrapportage 2023 Er is vastgelegd in de Financiële Verordening om enkel op de financiële en beleidsmatige afwijkingen te rapporteren in de eerste Bestuursrapportage 2023. Dit betreffen enkel afwijkingen op het begrotingsjaar 2023. De structurele afwijkingen vanaf 2023 worden meegenomen in de Kadernota 2024. Per programma worden de afwijkingen toegelicht. Eerst worden alle financiële afwijkingen per programma genoemd. Alle getallen zijn x € 1.000 en een negatief getal is een nadeel. Vervolgens worden per programma de beleidsinhoudelijke afwijkingen opgesomd. In onderstaande tabel vindt u de samenvatting van de financiële afwijkingen. 2023 Begrotingssaldo 2023
4.582
Nadien genomen besluiten: Verruiming kwijtscheldingsbeleid 2023 en verder
-70
Extra subsidie RTV 2023
-150
Budget fietsenstalling
-45
Resultaat Eerste Bestuursrapportage 2023
4.317
Financiële afwijkingen
2023
Programma 1. Bestuurlijk en Ondersteunend
806
Programma 2. Levendig, Leefbaar en Veilig
50
Programma 3. Groen, Duurzaam en Ruimtelijk
-625
Programma 4. Gezond, Sociaal en Zorgzaam
-473
Programma 5. Lerend en Ondernemend
141
Programma 6. Bouwend en Bereikbaar
0
Algemene Dekkingsmiddelen Overhead Totaal afwijkingen Eerste Bestuursrapportage 2023
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
-1.518 -239 -1.858
7
Verzamelwijziging Voorheen was het gebruikelijk om met een zogenaamde verzamelwijziging de budgettair neutrale technische wijzigingen te verwerken. Met de vastgestelde nieuwe Financiële Verordening doen we dit niet meer afzonderlijk, maar in de bestuursrapportages. Dit betreft technische wijzigingen, die niet van invloed zijn op het resultaat. Energielasten Op dit moment is er voor 2023 nog niet voldoende beeld van de verwachte energielasten voor gemeente Dordrecht. Voor de Tweede Bestuursrapportage 2023 wordt dit in beeld gebracht en kunnen mogelijke tegenvallers worden verrekend met de hiervoor bestemde stelpost. Investeringskredieten Bij de jaarrekening 2022 was de omvang van de overheveling van kredieten naar 2023 fors. In de aanloop naar de Begroting 2024 zal een beoordeling van de lopende en meerjarig geplande kredieten worden uitgevoerd. Daarbij kijken we naar de uitvoerbaarheid (realisme, capaciteit) en onderbouwing, omdat als gevolg van loon- en prijsstijgingen de kredieten mogelijk niet meer toereikend zijn.
Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht Voortgang op beleid We werken aan een toolbox voor (burger)participatie met het oog op de Omgevingswet (activiteit behorend bij doelstelling 1). Wat doen we in 2023? De toolbox bestaat uit een dynamische website die - samen met de Handreiking Participatiebeleid met het oog op de Omgevingswet - initiatiefnemers en aanvragers van een omgevingsvergunning moet stimuleren om participatie te organiseren. De toolbox is ook beschikbaar voor gemeentelijke initiatieven, projecten en omgevingsplannen en heeft dan als doel om zowel te inspireren als te komen tot betere participatie. Bezoekers van de toolbox vinden er voorbeelden van participatie instrumenten en ‘best practices’. In 2021 is een toolbox ontwikkeld en in 2022 is hiermee geoefend. Eind 2022 stellen we de toolbox online beschikbaar. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet medio 2023 wordt de toolbox waar nodig verbeterd of uitgebreid. Toelichting beleidsafwijking In maart 2023 is bekend geworden dat de Omgevingswet 1 januari 2024 in werking treedt. In 2022 is een toolbox ontwikkeld. Deze wordt in 2023 online beschikbaar gemaakt en getest. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 wordt de toolbox waar nodig verbeterd of uitgebreid. We monitoren en evalueren het Beleidskader Participatie 1.0 in het kader van de Omgevingswet (activiteit behorend bij doelstelling 1).
Wat doen we in 2023? Monitoring en evaluatie van het Participatiebeleid en naar aanleiding daarvan regelmatige actualisaties van het beleid, alsmede van de lijst buitenplanse activiteiten, vinden we belangrijk. Het beleidskader wordt een jaar na inwerkingtreding geëvalueerd. In 2023 gaan de Omgevingswet en het daarbij behorende beleidskader in werking. Toelichting beleidsafwijking De inwerkingtreding van de Omgevingswet is 1 januari 2024. Monitoring en evaluatie van het beleid schuiven mee: deze vinden een jaar na inwerkingtreding plaats.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
8
Financiële afwijking Incidenteel/ Structureel
Financiële afwijking
Lasten Baten 2023 2023
1. Bijdrage voor hulp aan Turkije en Syrië na aardbevingen
Incidenteel
-122
2. Aansluiting begroting Dienstverlening
Incidenteel
-147
3. POK-middelen verschuiven qua begrotingsprogramma
Incidenteel
928
Totaal
659
Resultaat
806
147
147
Toelichting bij de afwijkingen 1. Bijdrage voor hulp aan Turkije en Syrië na aardbevingen De lasten zijn 122k hoger dan geraamd, omdat er een bijdrage gestort is voor hulp aan Turkije en Syrië na de aardbeving. 2. Aansluiting begroting Dienstverlening De begrote lasten voor het Drechtstedelijk Klant Contact Centrum stijgen met 147k, doordat naast de loon- en prijscompensatie de exploitatiekosten worden bijgesteld met het acres voor de groei van het inwoneraantal. De baten stijgen met hetzelfde bedrag, omdat de kosten aan de deelnemende gemeenten worden doorberekend. 3. POK-middelen verschuiven qua begrotingsprogramma De POK-middelen staan nu geraamd op dit programma en gaan naar programma 4, waar ze ingezet worden voor wijkteams en rechtsbescherming (zie programma 4).
Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Voortgang op beleid De uitvoering van de activiteiten ligt op schema.
Financiële afwijkingen Financiële afwijking
Incidenteel/ Structureel
Lasten Baten 2023 2023
Reserves mutaties
1. Opvang ontheemden Oekraïne
Incidenteel
-34.380
2. Uitvoeren integraal veiligheidsplan
Incidenteel
-375
375
3. Inzet programmeringsreserve Musea
Incidenteel
-353
353
4. Actualisatie begroting Musea
Structureel
-537
537
5. Subsidie SPUK Breed 2023-2026 (Cultuur)
Incidenteel
-30
80
-35.675
34.997
Totaal Resultaat
34.380
728
50
Toelichting bij de afwijkingen 1. Opvang ontheemden Oekraïne Bij het opstellen van B2023 konden we nog geen inschatting maken van de verwachte kosten en uitkering voor de ontheemden. Op dit moment ramen we de Specifieke uitkering voor 2023 op ruim € 34 miljoen. Voorzichtigheidshalve ramen we de verwachte kosten op eenzelfde bedrag. 2. Uitvoeren integraal veiligheidsplan De lasten stijgen met 375k, doordat de middelen die bij het Politiek Akkoord beschikbaar zijn gesteld met deze wijziging aan de exploitatie worden toegevoegd. Met het vaststellen van het
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
9
veiligheidsplan 2023-2026 is dit in maart 2023 (RV 2022-0198581) geformaliseerd. Dit gaat ten laste van de reserve PA 2022-2026 Veiligheid (IVP 22-26). 3. Inzet programmeringsreserve Musea De lasten voor Musea zijn in 2023 353k meer dan begroot, omdat de kosten voor voorbereiding van de grote tentoonstelling Ary Scheffer en de Franse romantiek in 2023 gemaakt worden. Deze tentoonstelling is voor 2024 geprogrammeerd en (entree)opbrengsten landen dan ook in 2024. Het tekort van 2023 wordt gedekt uit de programmeringsreserve. 4. Actualisatie begroting Musea Zowel de baten als lasten van de begroting Musea stijgen met 537k. Dit is een aanpassing gebaseerd op recente ontwikkelingen. Zo zijn de entreeprijzen voor Huis van Gijn en Hof verhoogd, trekken de bezoekersaantallen aan, waardoor er hogere verkoopopbrengsten in de winkel zijn en het archiefbeheer genereert extra inkomsten. De extra baten worden ingezet om de budgetten programmering, communicatie, educatie en salarissen te verhogen. 5. Subsidie SPUK BREED 2023-2026 (cultuur) De baten en lasten zijn per saldo voor 50k hoger dan begroot, omdat er subsidie wordt ontvangen vanuit de SPUK versterking sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis (SPUK BREED). Voorheen werden deze baten ontvangen via een Decentralisatie uitkering in het programma Algemene dekkingsmiddelen.
Investeringskredieten binnen programma 2 Levendig, Leefbaar en Veilig Het geraamde planmatig onderhoud aan de vaartuigen van het Biesboschcentrum op grond van een nieuw MJOP bedraagt voor het jaar 2023 € 49.000 en was nog niet begroot. De kosten worden gedekt door de hiervoor gevormde voorziening.
Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Voortgang op beleid De uitvoering van de activiteiten ligt op schema.
Financiële afwijkingen Incidenteel/ Structureel
Lasten Baten 2023 2023
1. Meer inkomsten door meer werkzaamheden voor kabels en leidingen
Incidenteel
200
2. Hogere lasten bewonersparticipatie
Incidenteel
3. Inkomsten uit afvalstoffenheffing nemen toe
Incidenteel
4. Aanbestedingsnadelen wijkonderhoud
Incidenteel
-675
5. Overige budgettaire neutrale mutaties
Incidenteel
-243
243
-1.068
643
Financiële afwijking
Totaal Resultaat
Reserves mutaties
-150 200
-200
-200
-625
Toelichting bij de afwijkingen 1. Meer inkomsten door meer werkzaamheden voor kabels en leidingen De baten zijn 200k hoger dan begroot, omdat we meer vergunningen verwachten te verlenen voor het (ver)leggen van kabels en leidingen. Daarnaast verwachten we meer door te berekenen voor graafwerkzaamheden voor het dichten van sleuven. Dit wordt vooral veroorzaakt door nieuwbouwprojecten en ontwikkelgebieden, de energietransitie en het oplossen van storingen en onderhoud aan bestaande netten door netbeheerders en gemeente.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
10
2. Hogere lasten bewonersparticipatie De lasten zijn 150k hoger dan begroot, omdat het organiseren van bewonersparticipatie rondom het onderhoud van openbaar groen in vierjarige bestekken met aannemers wordt vastgelegd, terwijl de dekking in de begroting voor slechts drie jaar was geregeld. 3. Inkomsten uit afvalstoffenheffing nemen toe De baten zijn 200k hoger dan begroot, omdat de inkomsten uit afvalstoffenheffing toe nemen, doordat meer huishoudens betalen voor het ophalen en verwerken van afval. Deze extra inkomsten worden in de reserve Afval gestort. Met de wijziging van de tarieven voor 2024 worden de extra meerjarige inkomsten geraamd. 4. Aanbestedingsnadelen wijkonderhoud Door de aantrekkende markt en de hoge inflatie (en de daardoor sterk gestegen marktprijzen) zijn bij de aanbestedingen van het reguliere wijkonderhoud (maaien, snoeien, blad ruimen, e.d.) voor 2023 en verder, begin dit jaar, opnieuw aanbestedingsnadelen ontstaan voor een bedrag van 675k. 5. Overige budgettair neutrale mutaties Verschillende kleine administratief technische mutaties vormen een lasten- en batenverhoging van 243k. . Investeringskredieten binnen programma 3 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk De raad wordt gevraagd om het krediet 'Bruggen' te herbestemmen naar 'Inrichting Koetshuis' waarvoor aanpassing van de inrichting en akoestiek van de ruimtes is benodigd.
Waarborging van de functie van Weizigt van het ontvangen van professionals, mensen uit de wijk, vrijwilligers en scholen is zo voorzien. Instandhouding van bruggen wordt verzorgd met regulier onderhoud.
Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Voortgang op beleid De uitvoering van de activiteiten ligt op schema.
Financiële afwijkingen Incidenteel/ Structureel
Lasten 2023
Baten 2023
1. Middelen Lokaal Sportakkoord 2020-2022 geraamd
Incidenteel
-94
94
2. Rijk keert SPUK uit
Incidenteel
-1.529
1.529
3. Regionale jeugdprogramma's worden uitgevoerd
Incidenteel
-200
200
4. POK-middelen worden ingezet c.q. herschikt
Incidenteel
-180
-748
5, Initiatief 'een warme ontmoeting' is opgestart in 2022
Incidenteel
150
-150
6. Inkomstenderving door blaashal gecompenseerd
Incidenteel
-35
35
7. Ramen budgetten SPUK BREED 2023-2026 (sport)
Incidenteel
-230
685
8. SPUK Inburgering
Incidenteel
-164
164
-2.282
2.672
Financiële afwijking
Totaal Resultaat
Reserves mutaties
-863
-473
Toelichting bij de afwijkingen 1. Middelen Lokaal Sportakkoord 2020-2022 geraamd De lasten zijn incidenteel 94k hoger dan begroot, omdat de resterende middelen van jaarschijf 2022 besteed mogen worden in 2023 De baten zijn incidenteel 94k hoger dan begroot, omdat de ontvangen middelen van het Lokaal Sportakkoord 2020-2022 zijn doorgeschoven naar 2023.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
11
2. Rijk keert SPUK uit Zowel de baten als de lasten zijn 1.529k hoger dat geraamd, omdat de gemeente Dordrecht dit geld ontvangt van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om het lokale preventieakkoord 2023 uit te voeren. Dit akkoord richt zich op het terugdringen van roken, problematisch alcoholverbruik en overgewicht. 3. Regionale jeugdprogramma's worden uitgevoerd De lasten zijn naar verwachting 200k hoger dan begroot, omdat het regionaal programma 'Werk voor de Jeugd' uitgevoerd wordt. Dit programma is door het Netwerk MT Jeugd Zuid-Holland Zuid opgesteld en hierin staan de kansen voor de lokale preventieve beleidskeuzes en de kracht van de regionale samenwerking qua jeugdzorg centraal. De baten stijgen ook met 200k, omdat de kosten betaald worden door de gemeenten uit de regio Zuid-Holland Zuid. 4. POK-middelen worden ingezet c.q. herschikt We zetten de POK-middelen voor twee onderwerpen in, namelijk: het intensiveren van (rechts)hulp in de stad, passend bij de kaders van het raadsvoorstel 'Vervolg samen tegen armoede', en voor de kerntaken van de sociale wijkteams in de periode 2023-2026. Deze middelen storten we tijdelijk in de reserve Politiek Akkoord 2022-2026 Innovatie Preventief Sociaal Domein. Zodra we het geld nodig hebben, onttrekken we die uit deze reserve. 5.
Initiatief 'een warme ontmoeting' is opgestart in 2022 Partners uit de stad hebben vanaf november 2022 locaties extra opengesteld voor inwoners om warm te zitten, anderen te ontmoeten of te werken. De hiermee gepaard gaande kosten in 2022, die overigens gedekt worden uit het Crisis- en Herstelfonds, waren begroot in 2023. We herstellen deze onjuistheid. 6. Inkomstenderving door blaashal gecompenseerd De lasten zijn gedurende een periode van 4 jaar 35k hoger dan begroot, omdat mogelijk gederfde opbrengsten bij verenigingshallen op grond van het besluit tot garantstelling blaashal (20220149966) worden gecompenseerd. Dekking vindt conform raadsbesluit plaats uit de reserve sportparken. 7. Ramen budgetten SPUK BREED 2023-2026 (SPORT) De lasten zijn voor de periode 2023-2026 jaarlijks 230k hoger dan begroot, omdat de bijdrage vanuit de Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (SPUK BREED) hoger is dan de Decentralisatie Uitkering voor Combinatiefuncties/buurtsportcoaches. Daarnaast is het Lokaal Sportakkoord onderdeel van de SPUK Breed. De baten zijn voor de periode 2023-2026 685k hoger dan begroot, omdat het Rijk heeft besloten de Decentralisatie Uitkering te vervangen door een SPUK. Ook zijn de budgetten van het Lokaal Sportakkoord toegevoegd aan de SPUK BREED.
De inkomsten worden begroot op de programma's Gezond, Sociaal en Zorgzaam (sport) en Levendig, Leefbaar en Veilig (cultuur) en niet meer onder Algemene Dekkingsmiddelen. 8. SPUK Inburgering De lasten zijn 164k toegenomen omdat het aantal mensen dat in Dordrecht een inburgeringstraject volgt, is toegenomen. De baten zijn 164k toegenomen omdat het Rijk de SPUK Inburgering heeft verhoogd als gevolg van de toename van het aantal mensen dat een inburgeringstraject volgt. . Investeringskredieten binnen programma 4 Gezond, Sociaal en Zorgzaam Het krediet Ruimen veld W voor de Essenhof is, naast een benodigde kostenstijging, eerder benodigd en wordt verschoven van 2025 naar 2023. De investeringskredieten voor renovaties van kunstgrasvelden (sportaccommodaties) zijn verhoogd als gevolg van de kostenstijgingen in de afgelopen periode. Daarnaast is de upgrade van hockeyvelden naar watervelden verwerkt, waarbij de extra kapitaallasten uit een reserve worden gedekt op grond van het raadsbesluit 2022-0141253. Tenslotte is een vervanging van een machine doorgeschoven omdat het verwachte duurzame model nog niet voorhanden is.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
12
Lerend en Ondernemend Dordrecht Voortgang op beleid De uitvoering van de activiteiten ligt op schema.
Financiële afwijkingen Incidenteel/ Structureel
Lasten 2023
Baten 2023
1. Minder kosten door tijdelijke sluiting gymzalen
Incidenteel
117
-13
2. Ventilatie op scholen nog niet afgerond
Incidenteel
127
3. Extra baten en lasten door afronding doordecentralisatie
Incidenteel
-490
4. Sloopkosten voor twee scholen geraamd
Incidenteel
-733
733
5. Sloop Brouwersdijk door natuurtoets vertraagd
Incidenteel
-93
93
Financiële afwijking
Totaal Resultaat
-1.072
Reserves mutaties
400
387
826
141
Toelichting bij de afwijkingen 1. Minder kosten door tijdelijke sluiting gymzalen De lasten zijn incidenteel 117k lager, omdat enkele gymzalen zijn gesloten of gesloopt wegens ophanden zijnde nieuwbouw. Daardoor zijn ook de baten (verhuur) incidenteel 13k lager. 2. Ventilatie op scholen nog niet afgerond De lasten zijn incidenteel 127k lager, omdat de investering in ventilatie op scholen in het primair onderwijs nog niet is afgerond (zie KN2023, een raadsvoorstel volgt). Om die reden wordt de aanvullende bijdrage aan Arcade nog niet in 2023 verstrekt. 3. Extra baten en lasten door afronding doordecentralisatie De lasten zijn incidenteel 490k hoger dan begroot, omdat nog niet alle scholen zijn overgedragen in het kader van de doordecentralisatie primair onderwijs (DDC P(S)O; voor deze scholen komen de kosten bij de gemeente terecht. Daarnaast geldt dat een deel van de kosten van overgedragen scholen nog bij de gemeente belandt. De baten zijn incidenteel 400k hoger dan begroot, omdat er kosten voor de materiële instandhouding wordt afgerekend met scholen, die nog niet zijn overgedragen. 4. Sloopkosten voor twee scholen geraamd De lasten zijn 733k hoger dan begroot, omdat: • de school aan de Heimerstein 34 wordt gesloopt voor 140k ten behoeve van nieuwbouw volgens het integraal huisvestingsplan primair onderwijs.
• de sloopkosten voor de school aan de Brouwersdijk ten behoeve van nieuwbouw ad 593k fors hoger zijn dan geraamd onder andere omdat sprake is van asbest en vervuilde grond. De sloopkosten voor de school, evenals de bijkomende kosten voor sanering, worden gedekt uit de reserve onderwijshuisvesting zoals in de financiële contouren voor de doordecentralisatie onderwijshuisvesting is afgesproken (RIS 1952609). 5. Sloop Brouwersdijk door natuurtoets vertraagd De lasten zijn 93k hoger dan begroot, omdat de sloop van de school PIUS10 (Brouwersdijk) door de natuurtoets is vertraagd naar 2023. De onttrekking aan de reserve onderwijshuisvesting ad 93k wordt opnieuw begroot.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
13
Bouwend en Bereikbaar Dordrecht Voortgang op beleid We ontwikkelen het gebied aan de zuidzijde rondom Station Dordrecht (activiteit behorend bij doelstelling 1). Wat doen we in 2023? In 2023 starten we met het verbeteren van de zuidelijke entree van het station Dordrecht centrum en de bouw van de fietsenstalling aan de parkzijde van station Dordrecht. De herinrichting van het Weizigtpark is dan reeds in gang gezet en wordt in 2023 verder uitgevoerd. Ook start de ontwikkelaar met de hernieuwbouw van de Thureborghlocatie. Dit betekent een uitbreiding van zo'n 300 sociale huurwoningen Toelichting beleidsafwijking De herinrichting van het Weizigtpark is in 2022 in gang gezet en wordt in 2023 verder uitgevoerd. In het kader van het verbeteren van de zuidelijke entree van het station Dordrecht centrum zijn een deel van de paden verbreed. Met de bouw van het entreegebouw/fietsenstalling aan de parkzijde van station Dordrecht wordt in de zomer van 2023 gestart, deze zal in 2024 worden opgeleverd en aansluitend wordt de laatste fase van het Weizigtpark, het plein bij het station, afgerond. De ontwikkelaar van Thureborgh vraagt in 2023 de omgevingsvergunning aan voor de hernieuwbouw van deze locatie. De aanvraag betreft een uitbreiding van zo'n 300 sociale huurwoningen voor studenten en jongeren. Deze woningen worden in 2025 opgeleverd.
We werken de visie voor de Dordwijkzone uit (activiteit behorend bij doelstelling 2). Wat doen we in 2023? Voor de Dordwijkzone is een uitvoeringsagenda opgesteld, waarin de verschillende activiteiten staan benoemd. In 2023 werken we aan verschillende deelprojecten uit deze agenda. Voor deelgebied Stevensweg-Schenkeldijk werken we aan een omgevingsplan. Tevens realiseren we in 2023 deelgebied Reewegpark Toelichting beleidsafwijking Met betrekking tot de Dordwijkzone is de ontwikkelvisie van Mecanoo uitgewerkt in een uitvoeringsagenda Stadspark Dordrecht met deelgebieden. In deze agenda is opgenomen welke producten en resultaten worden geleverd en wanneer de gemeenteraad aan zet is. In mei 2023 is het Reewegpark gereed. En is er gestart met het deelgebied Stevensweg – Schenkeldijk. Het onderzoek naar mogelijke woningbouwlocaties aan de randen van het park is onderdeel van de verdichtingsstudie van de opgave Bouwende Stad. We werken aan een actualisering van de Omgevingsvisie Dordrecht (activiteit behorend bij doelstelling 3). Wat doen we in 2023? De doelen in de vast te stellen Omgevingsvisie 2.0 fungeren als randvoorwaarden om te komen tot groei. Nieuwe ontwikkelingen, zoals de Regionale EnergieStrategie, aangepast beleid en een nieuw Politiek Akkoord, vragen om aanscherping en waar nodig aanvulling van de Omgevingsvisie.
De leefomgeving staat onder druk, er zijn veel ontwikkelingen die een claim leggen op de beschikbare ruimte. Denk aan woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie en de relatie met het buitengebied. We brengen demografische ontwikkelingen en het daarbij behorende niveau van voorzieningen in beeld via referentienormen. We voegen met 'de Staart' een nieuw gebied toe aan de omgevingsvisie. We hebben geleerd van de totstandkoming van de eerste versie en passen deze lessen toe bij de actualisering. Ook hebben we inmiddels enige ervaring met de doorwerking van de Omgevingsvisie in de overige beleidsinstrumenten. Daardoor kunnen we beter inspelen op bijvoorbeeld de op te stellen Programma's. De 7 geformuleerde doelen blijven het uitgangspunt.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
14
Toelichting beleidsafwijking Aandachtspunt voor de voortgang is voldoende capaciteit voor de projectleiding, zowel voor de Omgevingsvisie als het onderdeel Visie op het buitengebied. We stellen een mobiliteitsprogramma 2040 met daarin het STOMP principe vastgelegd (activiteit behorend bij doelstelling 4). Wat doen we in 2022? De doelen voor de bereikbare stad uit de omgevingsvisie werken we uit in een mobiliteitsprogramma 2040, zodat de transities - die passen bij een groeiende stad die klimaatneutraal en groen wil zijn - inzichtelijk en verankerd zijn. In het programma zullen we de ambities voor lopen, fietsen, deelmobiliteit, OV en autogebruik stadsbreed formuleren. En aangeven wat we in de periode 2022-2026 realiseren in het kader van de ambities voor 2040. Toelichting beleidsafwijking We starten dit jaar met het opstellen van het mobiliteitsplan 2040, o.a. met het vaststellen van een uitgangspuntennotitie voor dit plan. Het volledige plan zal in Q2 2024 gereed zijn. We realiseren nieuwe fietsvoorzieningen en verbeteren looproutes (activiteit behorend bij doelstelling 4) Wat doen we in 2023? We starten in 2023 met de uitvoering van het nieuwe uitvoeringsprogramma Fiets 2023-2026. De vaststelling ervan staat gepland voor eind 2022 en het bevat onder andere het fiets-parkeren in de binnenstad. De fietsenstalling aan de zuidzijde van het centraal station komt er.
We maken plannen voor het verbeteren van de looproutes tussen het station en de binnenstad, Energiehuis en binnenstad, Weeskinderendijk en de Spuiboulevard. En we zetten stimuleringscampagnes op ter bevordering van lopen en fietsen. Toelichting beleidsafwijking Het uitvoeringsprogramma Fiets 2023-2026 is eind 2022 niet vastgesteld. Dit staat nu gepland voor Q2 2023. De uitvoering hiervan wordt direct daarna gestart. In 2023 zien we kansen om werk met werk te maken bij verschillende onderhoudsprojecten. Vanuit de onderhoudsbudgetten was onvoldoende budget om betere fietsvoorzieningen aan te leggen. Daarom dragen we vanuit het fietsuitvoeringsprogramma 2020 – 2022 bij aan de aanpassing van de Reeweg oost, Planetenlaan en aansluiting Noorderhoofd.
Financiële afwijkingen Financiële afwijking 1. PG Veemarkt niet langer in gebruik
Incidenteel/ Structureel
Lasten 2023
Baten 2023
Reserves mutaties
Incidenteel
96
-96
Incidenteel
71
-71
Incidenteel
-99
99
Totaal
68
-68
Resultaat
0
2. Algemene kosten parkeren sluitpost correctie 3. Doteren onderhoudsreserve voor PG gezondheidspark
Toelichting bij de afwijkingen 1. PG Veemarkt niet langer in gebruik De lasten voor PG Veemarkt zijn 96k lager dan geraamd, omdat er geen kosten meer verwacht worden. De PG Veemarkt is gesloopt. Dit heeft ook een lagere onttrekking aan de reserve parkeervoorzieningen tot gevolg.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
15
2. Algemene kosten parkeren sluitpost correctie De algemene kosten parkeren is een sluitpost die uit de reserve moet komen. Dit is een administratieve verschuiving. 3. Doteren onderhoudsreserve voor PG gezondheidspark De lasten zijn incidenteel 99k hoger dan begroot, omdat de toevoeging aan de onderhoudsreserve vastgoed voor de parkeergarage Gezondheidspark in 2022 abusievelijk niet heeft plaatsgevonden
Algemene Dekkingsmiddelen Voortgang op beleid De uitvoering van de activiteiten ligt op schema.
Financiële afwijkingen Financiële afwijking
Incidenteel/ Structureel
1. Verkopen vastgoed vertraagd
Incidenteel
2. Verlagen Decentralisatie uitkering met SPUK BREED
Incidenteel
3. Loonkosten Public Affairs
Incidenteel
Totaal Resultaat
Lasten Reserves Baten 2023 2023 mutaties 388
-1.235 -505
-166 222
-1.740
-1.518
Toelichting bij de afwijkingen 1. Verkopen vastgoed vertraagd De lasten zijn incidenteel 388k lager dan begroot, omdat het verkoopproces is vertraagd. Hierdoor blijven de boekwaardes van de te verkopen panden vooralsnog staan. De baten zijn incidenteel 1.235k lager dan begroot omdat de beoogde verkoop van een drietal panden is uitgesteld dan wel vertraagd. De vertraging van de verkopen is gerelateerd aan nader onderzoek en aanvullende taxaties, die nodig bleken. De vertraagde verkopen schuiven door (naar 2024 en 2025) en worden verwerkt in de meerjarenbegroting 2024. 2. Verlagen decentralisatie uitkering met SPUK BREED De baten zijn structureel 505k lager dan begroot omdat het Rijk heeft besloten de Decentralisatie Uitkering voor Combinatiefuncties/buurtsportcoaches toe te voegen aan de Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (SPUK BREED). De middelen worden voor de periode 2023 t/m 2026 begroot op de programma's Gezond, Sociaal en Zorgzaam (sport) en Levendig, Leefbaar en Veilig (cultuur). 3. Loonkosten Public Affairs Vanuit het programma Algemene Dekkingsmiddelen wordt 166k overgeheveld naar het programma Overhead, zodat de dekking van de personeelskosten Public Affairs op de juiste plaats in de begroting staat. .
Investeringskredieten binnen Algemene Dekkingsmiddelen Investeringen verduurzaming vastgoed van uitvoeringsplanning voorzien Voor de investeringen in verduurzaming maatschappelijk vastgoed (2022-0193484) is een planning opgesteld. Op grond daarvan worden de kredieten actueel geraamd, een aantal kredieten met een omvang van ca. € 1.500.000 schuift door naar 2024. Voor enkele investeringen verschuift de energiebesparing hierdoor van 2024 naar 2025.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
16
Overhead Voortgang op beleid De uitvoering van de activiteiten ligt op schema.
Financiële afwijkingen Financiële afwijking
Incidenteel/ Structureel
Lasten Baten 2023 Reserves mutaties 2023
1. Integriteit
Incidenteel
-70
2. Uitvoering Wet Open Overheid
Incidenteel
-224
224
3. Routty
Incidenteel
-85
45
4. Onttrekking reserve ICT Beweegt
Incidenteel
-1.764
5. Loonkosten Public Affairs
Structureel
166
6. Inhuur tbv verbetering interne beheersing
Incidenteel
-95
7. Innovatiebudget
Incidenteel
-200
Totaal Resultaat
-2.272
1.764
269
1.764
-239
Toelichting bij de afwijkingen 1. Integriteit De lasten stijgen met 70k omdat voor het integriteitsvraagstuk specialistische inhuur noodzakelijk is. 2. Uitvoering Wet Open Overheid De lasten stijgen met 224k omdat gemeenten de Wet Open Overheid moeten uitvoeren. Hiervoor ontvangen we hetzelfde bedrag via de algemene uitkering. De structurele baten en lasten worden in de Kadernota 2024 meegenomen. 3. Routty De kosten stijgen met 85k, als Routty gerealiseerd wordt. Dit is een digitaal platform waarmee we een kwaliteitsimpuls realiseren voor de versnelling van e-facturatie. De baten stijgen met 45k, omdat deelnemende gemeenten hieraan bijdragen. Per saldo kost Routty de gemeente 40k. 4. Onttrekking reserve ICT beweegt De lasten zijn 1.764k hoger. Omdat de aanbestedingen binnen het programma langer hebben geduurd zijn de migraties ook vertraagd. Er vindt een verschuiving plaats binnen de looptijd van de transitie. Hiervoor wordt 1.764k onttrokken aan de reserve ICT. 5. Loonkosten Public Affairs Vanuit het programma Algemene Dekkingsmiddelen wordt 166k overgeheveld naar het programma Overhead, zodat de dekking van de personeelskosten Public Affairs op de juiste plaats in de begroting staat. 6. GBD inhuur interim manager De lasten zijn 95k hoger dan begroot, omdat er externe expertise benodigd is om de interne beheersing te verbeteren. 7.
Innovatiebudget robotisering Voor 2023 is een incidenteel innovatiebudget nodig van 200k, om de ontwikkeling m.b.t. robotisering op te starten. Doordat de robots na realisatie worden betaald door de afnemers die de baten genieten, is sprake van een revolverend budget en kan volstaan worden met een eenmalige last van 200k voor de gemeente Dordrecht.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
17
Mutaties Kadernota 2024 Autonome ontwikkelingen Bij elke kadernota zijn er meerdere ontwikkelingen te verwerken waar nagenoeg geen afwegingsruimte in zit. Er heeft zich dan een omstandigheid voorgedaan die je na het besluit niet meer kunt beïnvloeden, maar nog enkel kunt verwerken. Ook dit jaar zijn er meerdere van deze voorstellen. In onderstaande tabel is het totaaleffect van deze ontwikkelingen weergegeven. Bedragen × € 1.000 Ontwikkelingen
2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.845-
€-
€-
€-
€-
€ 750-
pm
€-
€-
€-
3. Areaalwijzigingen
€-
€ 420-
€ 560-
€ 560-
€ 560-
4. Jeugdhulp
€-
€ 1.100
€-
€-
€-
€ 5.165
€ 3.835
€ 1.300
€ 800
€ 450
6. Beschermd wonen
€-
€ 300
€ 100
€ 100
€ 100
Totaal ontwikkelingen
€ 2.570
€ 4.815
€ 840
€ 340
€ 10-
1. Effecten Bestuursrapportage 2023 2. WOZ-bezwaren
5. Rentebaten en deelnemingen
1. Effecten Bestuursrapportage 2023 In de Eerste Bestuursrapportage 2023 wordt verslag gedaan van de voortgang van beleid en zijn ontwikkelingen in 2023 financieel vertaald. Waar ontwikkelingen een structureel karakter hebben, zijn deze opgenomen bij de betreffende onderdelen in de kolom '2023' van deze kadernota. De incidentele afwijkingen die het resultaat 2023 raken, samen € 1.845.000 nadelig, zijn apart opgenomen en onder de knop 'Eerste Bestuursrapportage 2023' toegelicht. 2. WOZ-bezwaren No cure, no pay bureaus benaderen inwoners om namens hen "gratis" bezwaar in te dienen tegen de belastingaanslag. Dit ongeacht hoe reëel de kans is op verlaging van deze aanslag. De gemeente betaalt aan die bureaus een verplichte wettelijke vergoeding. Dat leidt voor de gemeente tot lastenstijging die in feite ook weer door de belastingbetaler moet worden opgebracht. Gratis is dus niet echt gratis. Voor Dordrecht betekent dit een extra kostenpost van € 0,75 miljoen in 2023. In Dordrecht is vorig jaar overigens maar € 30.000 aan de bezwaarmakers teruggegeven. Landelijk is hiervoor inmiddels aandacht. Onderzocht wordt of de wetgeving rond de verplichte vergoeding aangepast kan worden. Zodra er een goede analyse beschikbaar is en het effect van de wetswijziging financieel zichtbaar is, wordt bekeken hoe we hiermee vanaf 2024 kunnen omgaan.
Daarnaast wordt ingezet op het informeren van inwoners. Inwoners kunnen namelijk, zonder tussenkomst van bureaus eenvoudig bezwaar maken door het invullen van een formulier. Is het bezwaar terecht, dan wordt de aanslag uiteraard verlaagd. Het afhandelen ervan is alleen 50% goedkoper, nog los van de forse procesuitgaven aan bureaus. 3. Areaalwijzigingen onderhoud Als de stad groeit heeft dit invloed op onze inkomsten en de uitgaven. Als de gemeente Dordrecht harder groeit dan andere gemeenten in Nederland dan krijgt Dordrecht een hoger percentage uit het gemeentefonds en kunnen we ook meer belastinginkomsten verwachten (zie generieke dekking). Hiertegenover staat dat door de groei ook de openbare ruimte met bijbehorende onderhouds- en beheerkosten toeneemt. De bijbehorende onderhoudsbudgetten worden hierop aangepast.
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
18
4. Jeugdhulp Lokale en landelijke ontwikkelingen: om de kosten van de geïndiceerde jeugdzorg te verlagen zijn in de afgelopen periode preventieve activiteiten ontwikkeld (zoals Flits, praktijkondersteuners jeugd voor huisartsen en 'jeugdhulp naar voren'). Deze activiteiten leiden tot positieve effecten voor onze inwoners en per saldo tot lagere zorgkosten maar vragen wel een investering. Om de lopende initiatieven uit te breiden is € 1,5 miljoen nodig. Het verwachte netto rendement uit deze preventieve activiteiten is € 0,5 miljoen per jaar. Dit rendement kan ingezet worden om de in de begroting opgenomen stelpost Hervormingsagenda jeugd (i.c. € 0,7 miljoen in 2024, € 3,4 miljoen in 2025 en 2026 en € 2,6 miljoen vanaf 2027) deels in te vullen. Deze stelpost is opgenomen op basis van de afspraken tussen Rijk en VNG over de hervorming van de jeugdzorg. Sinds begin mei ligt er een onderhandelaarsakkoord. In dit onderhandelaarsakkoord faseert het Rijk de taakstelling voor gemeenten. Voor Dordrecht betekent dit extra inkomsten vanuit het Rijk van € 1,3 miljoen in 2024 en 2025. Voorgesteld wordt deze meevaller ook in te zetten om de taakstelling voor 2024 en 2025 op te heffen c.q. te verlagen. Uiteindelijk resteert dan in 2024 een éénmalig voordeel van € 1,1 miljoen. 5.
Rentebaten en deelnemingen De gemeente heeft nog een aanzienlijk saldo op de bank door de verkoop van Eneco aandelen. Omdat de rente oploopt stijgen ook onze rente-inkomsten. Afhankelijk van het investeringstempo en de aflossing op lopende leningen, zal het banksaldo afnemen. Op termijn zullen we weer moeten gaan lenen. Tegen welk percentage is niet bekend. Tot die tijd nemen we de extra inkomsten mee in de begroting. Gerekend is met een extra inkomst van € 3,9 miljoen in 2023 aflopend naar € 350.000 in 2027. Vanaf 2028 houden we er rekening mee dat we als gemeente weer moeten gaan lenen. De hogere rente maakt ook dat banken meer winst maken. Dit zien we terug in de winstuitkering (dividend) van de Bank Nederlandse Gemeenten. Voor 2023 een extra opbrengst van € 165.000. Voor 2024 rekenen we op € 135.000. Voor 2025 en latere jaren is € 100.000 opgenomen. Over het reguliere aandelenkapitaal Stedin wordt in 2023 € 1,1 miljoen dividend uitgekeerd aan de gemeente Dordrecht. Vanuit behoedzaamheid kiezen wij ervoor eenzelfde opbrengst wel mee te nemen voor 2024 maar dat nog niet te doen voor de latere jaren gezien de aangekondigde financieringsbehoefte bij Stedin. 6. Beschermd wonen De rijksbijdrage voor Beschermd wonen levert al jaren een voordeel op in de gemeentelijke begroting, doordat het landelijke verdeelmodel voordelig uitpakt ten opzichte van de gemeentelijke kosten.
Wij delen dit voordeel als centrumgemeente met de regio (onze buurgemeenten). Door een nieuw landelijk verdeelmodel met een ingroeiregeling verdwijnt dit voordeel (stapsgewijs) uit onze begroting. Vanaf de Begroting 2023 is rekening gehouden met een voordeel voor Dordrecht van zo'n € 3,5 miljoen. Op basis van kostenprognoses 2023 en realisatie 2022 kunnen de begrote lasten nog iets worden verlaagd, waarbij als kanttekening wordt opgenomen dat de kosten grotendeels afhankelijk zijn van de vraag en deze kan fluctueren.
Indexeringen Het onderdeel indexeringen valt uiteen in twee delen: • Indexaties uitgaven. • Indexaties inkomsten (heffingen en tarieven).
Indexaties uitgaven
Benodigde indexaties uitgaven In de kadernota indexeren wij jaarlijks de personele budgetten, prijsgevoelige budgetten en de
Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht
19
bijdrage aan gesubsidieerde instellingen en verbonden partijen (deels). In de tabel zijn de afzonderlijke reeksen opgenomen. Bedragen × € 1.000 Indexaties uitgaven 1. Indexering personele budgetten
2023
2024
2025
2026
2027
€ 3.200-
€ 7.559-
€ 7.564-
€ 7.565-
€ 7.552-
€-
€ 1.200
€-
€-
€-
€-
€ 9.257-
€ 8.955-
€ 8.782-
€ 8.530-
€-
€ 5.500
€ 5.300
€ 5.200
€ 5.100
€-
€ 3.347-
€ 3.349-
€ 3.370-
€ 3.170-
€-
€ 500
€ 500
€ 500
€ 500
€-
€ 461-
€ 461-
€ 442-
€ 442-
€ 3.200-
€ 13.424-
€ 14.529-
€ 14.459-
€ 14.094-
lagere CAO-correctie 2. Indexering prijsgevoelige budgetten aanpassing inflatiecorrectie 3. Indexering bijdragen gesubsidieerde instellingen aanpassing inflatiecorrectie 4. Indexering budgetten verbonden partijen Totaal indexaties uitgaven
1. Indexering personele budgetten De personele budgetten zijn in deze kadernota in totaal met 7,0% opgehoogd. Dit percentage is een optelling van stijgingen van loonbudgetten in 2023 en 2024. De nieuwe CAO 2023 was voor 3,6% ingecalculeerd. Het huidige gemiddelde stijgingspercentage voor de lonen bedroeg 7,6%, waardoor de loonbudgetten dus nog met 4,0% aangepast dienen te worden. Samen met een inschatting van de loonstijging voor het jaar 2024, te weten 3,0% op basis van de index voor loonvoet overheid (CEP2023), geeft dit een ophoging van de personele budgetten met 7,0%. Recent is een nieuwe CAO-gemeenten afgesloten. Deze geldt voor het jaar 2023. Deze CAO is verwerkt in de reeks onder 5c. De onderhandelingen over een CAO voor 2024 moeten nog gestart worden. Op dit moment hebben we voor de Begroting 2024 een aanname opgenomen van een loonstijging in 2024 van 3%. Omdat CAO's vaak niet volledig per 1 januari ingaan, maar gefaseerd worden doorgevoerd, is uitgegaan van een lagere bijstelling in 2024. Deze lagere bijstelling betekent voor 2024 een lagere last van € 1,2 miljoen. Vanaf 2025 is het budget wel volledig opgenomen. 2. Indexering prijsgevoelige budgetten Bij de berekening van de indexering van de inkoopbudgetten baseren wij ons op de consumentenprijsindex (CPI) van het Centraal Planbureau.
Het percentage wordt bepaald aan de hand van een benodigde correctie van de jaren 2022 en 2023 en de verwachte inflatie in 2024. Op deze manier blijven we de daadwerkelijke index volgen. De meest recente CPI-gegevens (uit het CEP2023) resulteren in een stijging van 7,4%. Dit percentage is opgebouwd uit een correctie van 2022 met 3,7% (van 6,3% naar 10,0%) een correctie van 2023 met 0,6% (van 2,4% naar 3,0%) en een verwachte inflatie in 2024 van 3,1%. Gezien het financiële beeld wordt voorgesteld de nacalculatie voor de jaren 2022 en 2023 structureel 'over te slaan'. Daarmee volgen we grotendeels eenzelfde lijn die het Rijk in haar Voorjaarsnota heeft afgegeven ten aanzien van de nacalculatie van het accres voor het jaar 2022. De indexatie op prijsgevoelige budgetten is dan niet 7,4% maar 3,1% (verwachting CPB voor 2024). Deze aanpassing leidt tot een lagere reeks van € 3,5 miljoen. Bij de Jaarrekening 2022 zien we dat de oplopende inflatie niet heeft geleid tot overschrijdingen op programma's. Daarom is ook gekozen de index 2024 te verlagen met € 2,0 miljoen (circa 1%) om zo tot een meer dan sluitende Begroting 2024 te komen. Voor de SGD corrigeren we, gezien de financiële krapte bij dit onderdeel, de budgetten wel met 7,4%. De prijsgevoelige budgetten worden op basis van deze voorstellen vanaf 2024 voor per saldo met € 3,8 miljoen opgehoogd voor inflatie.