Document · PDF

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht.pdf

Dordtse Dinsdag – Beeld- en oordeelsvormende commissies 6 juni 2023, gemeente DordrechtBij agendapunt: 1: Vasstellen Kadernota 2024 - Raadsvoorstel18.561 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Zonder genoemde correcties was dit € 9,3 miljoen geweest.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Hiermee neemt de kans op overschrijdingen wel toe. 3. Indexering subsidiebudgetten Bij de berekening van de loon- en prijsontwikkelingen bij gesubsidieerde instellingen gaan wij er van uit dat de kosten van de gesubsidieerde instellingen voor 75% loonafhankelijk en 25% prijsafhankelijk zijn. Waarbij voor de lonen wordt aangesloten op de ontwikkelingen uit de CAO voor gemeenteambtenaren en voor de prijzen op de CPI-index. Ook bij subsidies wordt net als voor de eigen organisatie de inflatie niet nagecalculeerd. Dit betekent dat we subsidies indexeren met 6,1% wat binnen de reeks een lagere last geeft van € 500.000. Wordt de nacalculatie wel toegepast dan zou de indexatie 7,1% zijn geweest. In de gesubsidieerde professionele sector gelden diverse cao-afspraken. Op grond daarvan kan zich een andere (benodigde) indexatie voordoen. Wanneer dit optreedt, zullen we binnen het budgetkader afwegingen maken op basis van de jaarlijkse berichtgeving van de VNG over de caoontwikkelingen in de diverse sectoren. 4. Indexering budgetten verbonden partijen De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) heeft in haar meerjarenbegroting 2024-2027 rekening gehouden met een index van 9,3%.

Dit percentage is gebaseerd op basis van de meest recente inzichten geïndexeerd met de loon- (3,9%) en prijsindex (2,4%) over 2024 en de structurele effecten over 2022 en 2023 met betrekking tot de loon- (5,4%) en prijsindex (7%) waarbij de verhouding 70 : 30 is tussen de loon- en materiële kosten. Aangezien wij een index van 6,7% op de OZHZ-budgetten in 2023 hebben toegepast, kunnen we nu volstaan met 4,35%. Voor de indexaties van de overige 'grote' verbonden partijen zie 'Autonome Ontwikkelingen'.

Indexaties inkomsten

Benodigde indexaties inkomsten Ten aanzien van de indexaties op inkomsten geldt dat de meest actuele prognose van het CPI wordt gevolgd en dat er nacalculatie plaatsvindt voor de jaren t-1 en t-2. Bedragen × € 1.000 Indexaties inkomsten

2023

2024

2025

2026

2027

1. Inkomsten SGD

€-

€ 2.367

€ 2.362

2. Indexering OZB tarieven

€-

€ 2.212

3. Indexering overige heffingen c.q. inkomsten

€-

€ 3.140

€ 3.134

€ 3.159

€ 3.145

Totaal indexaties inkomsten

€-

€ 7.719

€ 7.708

€ 7.733

€ 7.719

1. Indexering inkomsten SGD Vanaf 2022 is de gemeente Dordrecht de servicegemeente voor de regio. De bijdragen aan de servicegemeente (SGD) worden verhoogd met een gemengd percentage van loon- en prijsstijging (60%-40%), te weten 7,15%. 2. Indexering OZB-tarieven De opbrengst van de OZB-belasting is geïndexeerd met het de CPI-index van 7,4%. Door de correctie met de CPI-index blijft de opbrengst waardevast. 3. Indexering overige heffingen c.q. inkomsten Ongebonden heffingen c.q. inkomsten Onder de overige ongebonden heffingen vallen de logiesheffing en de precariobelasting. De precario inkomsten worden met 7,4% geïndexeerd. De logiesheffing bedraagt momenteel € 2,00 of € 0,75 per persoon per nacht. Onder dekkingsmaatregelen is het voorstel van ophoging van de logiesheffing uiteengezet.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Om gelijke tred te houden met de inflatie verhogen we ook diverse andere begrote inkomstenbronnen van derden (zoals exploitant Sportboulevard, sportverenigingen en particulieren) met 7,4%. Voorts willen we enkele begrote inkomstenbronnen van regiogemeenten, niet zijnde bijdragen aan SGD, verhogen met 7,15% naar analogie van de indexering van de inkomsten SGD. Gebonden heffingen De gebonden heffingen zijn heffingen die worden geheven ten behoeve van een specifieke doelstelling. De gemeente is dan niet 100% vrij in de besteding van de opbrengst van de gebonden belasting. Bij deze belastingen bestaat er geen directe relatie met een te leveren prestatie. Wel is bepaald welke kosten er precies verhaald mogen worden en er dus mee gedekt mogen worden. Desbetreffende heffingen mogen niet meer dan kostendekkend zijn. De gebonden heffingen zijn onder andere afvalstoffenheffing, rioolheffing, parkeerbelastingen, bouwleges, reinigingsrecht en lijkbezorgingsrechten. Gebonden heffingen zonder effect op begrotingssaldo Afvalstoffenheffing Op de Afvalstoffenheffing is het principe van kostendekkendheid van toepassing. Voorgesteld wordt het tarief voor de afvalstoffenheffing te verhogen met de prijs-indexatie van 7,4%.

Op basis van de verbetermaatregelen voor de hoogbouw in het vastgestelde Grondstoffenplan 2021-2030, mede als voorbereiding voor de invoering van diftar, zullen de bijbehorende financiële consequenties in beeld worden gebracht. Rioolheffing Op de rioolheffing is het principe van kostendekkendheid van toepassing. Voorgesteld wordt het tarief voor de rioolheffing te verhogen met de prijsindexatie van 7,4%. Deze prijsindexatie volstaat niet om de benodigde werkzaamheden van het GRP VII-programma binnen de planperiode (20212025) te kunnen uitvoeren. Er volgt een raadsinformatiebrief c.q. -voorstel, waarin wordt aangegeven wat niet kan worden uitgevoerd binnen de huidige GRP-periode en hoe we dit in een volgend GRP VIII (2026-2030) gaan oplossen (i.c. inhalen of vooruit blijven schuiven). Parkeertarieven Over de ontwikkelingen van de parkeertarieven is in de Nota egalisatiereserve parkeren afgesproken dat de tarieven jaarlijks worden geïndexeerd met het CPI-percentage. Dit is een afwijkend percentage dan de 7,4% waar bij de andere tarieven mee wordt gewerkt. Het betreft de daadwerkelijke CPI-index tussen februari 2022 – februari 2023. Heffingen met effect op begrotingssaldo Bouwleges, overige gebonden heffingen en overige inkomsten Om gelijke tred te houden met de inflatie stellen we voor de bouwleges, het reinigingsrecht en de overige gebonden heffingen te verhogen met 7,4%.

Onder de overige gebonden heffingen vallen onder andere de overige leges, de marktgelden en de lijkbezorgingsrechten.

Knelpunten Bij elke kadernota zijn er, naast de ontwikkelingen waar nagenoeg geen afwegingsruimte is qua financiële consequenties, ook knelpunten waar meer afwegingmogelijkheden zitten. Het voorstel is om de volgende knelpunten een plaats te geven in de kadernota.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Bedragen × € 1.000 Knelpunten

2023

2024

2025

2026

2027

€ 5.900-

€ 11.255-

€ 11.205-

€ 11.215-

€ 11.225-

€-

€ 100-

€ 150-

€ 365-

€-

€ 215

€-

€ 235-

€ 395-

€ 385-

€ 350-

€ 400-

€-

€ 125

€ 75

€-

5. Huis van Stad en Regio

€ 155-

€-

6. Servicegemeente Dordrecht

€ 400-

€ 1.110-

€ 1.135-

€ 580-

€ 570-

€-

€ 30

€ 10

€-

€ 410-

€ 790-

€ 765-

€ 1.445-

€ 1.550-

€ 1.345-

€ 860-

€-

€ 1.095

€ 1.200

€ 995

€ 560

€-

€ 150-

€ 300-

€-

€ 500

€ 330-

€ 940-

€ 960-

€ 7.750-

€ 13.645-

€ 14.490-

€ 14.540-

€ 14.320-

1. Verbonden partijen 2. Omgevingswet 3. Biesboschcentrum dekking onderzoek Biesboschcentrum uit AR 4. Accommodaties dekking onderzoek Energiehuis uit AR

dekking doorontwikkeling HR-systeem uit AR 7. Organisatie 8. Organisatieontwikkeling dekking Organisatieontwikkeling uit AR 9. ICT 10. Afschrijvingslasten Totaal knelpunten

In de tabel en in de teksten hieronder zijn de tien hoofdcategorieën knelpunten, waarvan diversen met (gedeeltelijke) specifieke dekking, toegelicht. 1. Verbonden partijen Bestuursrapportages en Begrotingen GR DG&J en GR Sociaal Ook verbonden partijen hebben te maken met inflatie en oplopende kosten. Omdat de begrotingen van verbonden partijen eerder worden opgesteld dan die van de gemeenten liepen deze begrotingen nog (meer) achter op de hoge inflatie die we de afgelopen periode hebben gezien. Ook de nieuwe CAO voor ambtenaren leidt daar tot hogere kosten. Daarnaast nemen de directe kosten van regelingen op onderdelen toe. Bij Jeugd met name als gevolg van verandering van het woonplaatsbeginsel en de afbouw van JeugdzorgPlus voorzieningen in het land. Bij de GR Sociaal zorgt vooral de (dubbele) vergrijzing voor oplopende kosten (WMO), alhoewel de krapte op de arbeidsmarkt er ook voor zorgt dat niet alle beschikte zorg geleverd kan worden en daardoor een kostendrukkend effect ontstaat. De nominale verhoging van het minimumloon en de bijstand leidt weliswaar tot hogere uitgaven, maar die worden grotendeels gecompenseerd door het Rijk. Beide GR-en hebben voorstellen gedaan om hun begroting aan te passen en de gemeentelijke bijdrage te verhogen.

Voor een deel kan die verhoging gedekt worden uit direct samenhangende toenemende rijksbijdragen (bijvoorbeeld de BUIG-uitkering voor bijstandsuitgaven en extra rijksmiddelen voor inburgering). Per saldo houden we rekening met een extra bijdrage aan de GR Sociaal voor 2023 met € 2,9 miljoen. Vanaf 2024 bedraagt de extra bijdrage € 6,5 miljoen. Voor de GR DG&J bedraagt de stijging in 2023 € 2,9 miljoen en vanaf 2024 € 4,6 miljoen structureel. De toelichting en financiële effecten worden separaat aan de raad ter zienswijze voorgelegd. Dat is het moment om als raad invloed uit te oefenen op de begroting van verbonden partijen. Indien de raad aanpassingen wenst op de bijdragen aan verbonden partijen dan kan zij dat in haar zienswijze kenbaar maken. Het Algemeen Bestuur van de GR neemt op basis van alle ingebrachte zienswijzen van gemeenten uiteindelijk een besluit en stelt de (aangepaste) begrotingswijziging vast, waarna de gemeente(n) verplicht zijn deze bijdragen in hun eigen begroting te verwerken.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Financiering Zorg- en VH ZHZ Dordrecht is al jaren als centrumgemeente penvoerder van het regionale Zorg- en Veiligheidshuis (ZVH). Op dit moment speelt een aantal vraagstukken rondom het ZVH. Om de personele bezetting en organisatie te verstevigen, te kunnen voldoen aan toenemende vraag en wegvallende partnerbijdragen op te kunnen vangen, is door het college voorgesteld de organisatie formeel bij de gemeente Dordrecht onder te brengen en de inwonerbijdrage per gemeente te verhogen. Hiervoor is een convenant opgesteld en voorgelegd aan de andere 9 deelnemende gemeenten. Ook voor Dordrecht betekent dit een verhoging van de inwonerbijdrage van € 90.000 per jaar vanaf 2024. Binnenstadbedrijf De gemeente participeert op een gelijkwaardige manier met de vereniging Promotie Ondernemers Binnenstad Dordrecht (POBD) en met de eigenaren (verenigd in VVE3311) in het Binnenstadbedrijf (BBD) in oprichting. De gemeenteraad heeft in 2022 (Toekomstvisie Binnenstad) en in 2023 (Ondernemersfonds) tot deze koers/ instrumenten besloten. De conceptbegroting van het BBD bedraagt € 600.000, gezamenlijk op te brengen door de 3 partners. De ondernemers en eigenaren dragen bij via het in te voeren Stedelijk Ondernemersfonds. De verwachting is dat voor binnenstad en schil de opbrengst iets meer dan € 400.000 zal zijn. Wat resteert is de cofinanciering vanuit de gemeente van € 200.000.

Na verrekening van de huidige gemeentelijke bijdrage aan de binnenstad (subsidie POBD) en de bijdrage sfeerverlichting, resteert nog om en nabij € 100.000. Ter dekking daarvan en ter dekking van € 25.000 op het mede financieren van binnenstadinitiatieven vanuit de stad, waarvan in de vorige collegeperiode is gebleken dat hiermee snel resultaten kunnen worden geboekt, is er sprake van een bijstelling van € 125.000. Bouwarchief OZHZ De gemeente Dordrecht heeft de verlening van omgevingsvergunningen uitbesteed aan de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ). Het beheer van het archief is ook belegd bij OZHZ en kent een achterstand in het overbrengen van de archieven naar het Regionaal Archief Dordrecht (RAD). Deze overbrenging moet volgens de Archiefwet plaatsvinden na 20 jaar. De bouwvergunningdossiers uit de periode 1990-1999 komen voor overbrenging in aanmerking. De bijbehorende kosten van € 70.000 zijn opgevoerd. Groeiagenda 2030 In de afgelopen periode is gewerkt aan de actualisatie van de Regionale Groeiagenda 2030. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is input opgehaald over de accentverschuivingen die we zien in de Groeiagenda. Op 31 januari 2023 was er een bijeenkomst voor raadsleden waarbij zij hierop konden reageren en reflecteren. Ook zijn er gesprekken gevoerd met onze triple helix partners.

Dit heeft geresulteerd in een contourennota met accentverschuivingen, waarbij structurele intensiveringen voor de hand liggen. De komende periode gebruiken we om deze intensiveringen nader te duiden in aard en omvang. De financiële uitwerking volgt in de begroting Groeiagenda 2024 en in het Uitvoeringsprogramma 2024. Dit Uitvoeringsprogramma wordt voor het zomerreces aangeboden aan de colleges met verzoek dit door te geleiden naar de raden, zodat zij dit kunnen verwerken in de lokale begrotingen. In de huidige kadernota is hiervoor nog geen bedrag opgenomen. 2. Omgevingswet en Wkb Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet vraagt incidentele en structurele kosten voor ICT/software, het omzetten van geluidvergunningen en het aanpassen van omgevingsplannen en –visies. De Rijksoverheid heeft toegezegd om in 2023, 2024 en 2025 bij te dragen aan de invoering van de Omgevingswet. Dordrecht koos bij de invoering voor de strategie van “snelle volger” waarbij we goed hebben voorgesorteerd op de wet. We verwachten dat de kosten van de invoering van de wet redelijk in lijn zijn met wat we van de overheid aan rijksgeld (totaal € 0,4 miljoen) hebben ontvangen. Voor de structurele kosten is rekening gehouden met € 100.000.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Wet kwaliteitsborging bouwen Door de invoering van de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) moet vanaf 2024 onderscheid worden gemaakt in een bouwtechnisch en een ruimtelijk deel bij de activiteit bouwen. Hierdoor vallen taken weg, waarvoor nieuwe taken in de plaats komen, zoals het afhandelen van meldingen, het toetsen van borgingsplannen en het dossierbeheer. De gemeente ontvangt hiervoor geen leges. Vooralsnog gaan we er wel van uit dat dit kan worden opgevangen door besparing op vervallen taken en een toename van opbrengsten uit de leges omgevingsvergunning bouwen. Hierbij zullen we, gezien de recente berichtgeving van de minister voor volkshuisvesting en ruimtelijke ordening over een verwachte dip in de woningbouwproductie 2024, de realisatie nadrukkelijk blijven volgen. 3. Biesboschcentrum Een florerend Biesboschcentrum heeft recreatieve-, educatieve- en natuurwaarde. Er is onderzoek nodig om te kijken hoe we de mogelijkheden voor wandelen, fietsen en varen verder kunnen verbeteren en het gebied een kwaliteitsimpuls kunnen geven. Voorgesteld wordt de kosten voor het onderzoek 'floreren Biesboschcentrum' van totaal € 215.000 te dekken vanuit de algemene reserve. Voor personele- en materiële kosten is voor 2023 en 2024 € 150.000 opgenomen. Het is nog niet duidelijk wat de jaarlijkse meerkosten vanaf 2025 zijn om het Biesboschcentrum meer te laten floreren.

Dat moet blijken uit het onderzoek. Rekening wordt gehouden met meerkosten van tussen de € 0,4 miljoen en € 0,6 miljoen. In het Politiek akkoord is afgesproken dat extra structurele kosten van de Biesbosch worden gedekt vanuit te genereren inkomsten in het gebied. De haalbaarheid hiervan zal moeten blijken uit het onderzoek. 4. Accommodaties Bijdrage Stichting ckv Oranje Wit Hal De Sportvisie 2030 geeft aan dat sportlocaties een belangrijke bijdrage leveren aan het gelukkiger, gezonder en sterker maken van Dordtenaren. Om een aantal binnensporten te accommoderen zijn verenigingshallen gebouwd, die in beheer zijn genomen door stichtingen en bijdragen aan sterke sportverenigingen. Een bijkomend voordeel is dat dit financieel de meest voordelige vorm is om te exploiteren. Stichting ckv Oranje Wit Hal, gevestigd op Sportpark Stadspolders (Dordwijkzone), beschikt over twee VHP-hallen, één uit 1992 en één uit 2010. De stichting heeft in 2016 plannen aangeleverd, waarop het college destijds kaders heeft aangegeven (RIS 1827949 d.d. 22 nov 2016). In oktober 2022 heeft de stichting nieuwe plannen ingediend voor grootschalige renovatie van beide hallen. Hal 1 heeft het einde van de technische levensduur (30 jaar) bereikt. In hal 2 zijn ingrepen nodig om deze beter geschikt te maken voor bewegingsonderwijs. Ook dient de verzakte vloer te worden hersteld.

Daarnaast zijn de kleedruimtes aan vervanging toe en voldoen beide hallen niet volledig aan de vereisten vanuit onderwijs/KVL (voor bewegingsonderwijs van het Insula College Halmaheiraplein). Beide hallen worden tegelijkertijd verduurzaamd, omdat de gestegen energieprijzen in combinatie met de leeftijd van de hallen leiden tot hoge energielasten. De bijdrage wordt verhoogd met € 110.000. Onderhoud (buiten)sportaccommodaties Om te blijven voldoen aan de (sporttechnische) normeringen van de sportbonden en periodieke vervangingsinvesteringen te corrigeren voor de hoge inflatie van afgelopen jaren zijn het meerjareninvesteringsplan en de toereikendheid van het renovatiebudget van buitensportaccommodaties geactualiseerd. Deze actualisatie leidt tot een verhoging van investeringskredieten in de meerjarenbegroting met jaarlijks € 1 miljoen. Daarnaast zien we vanaf 2023 de onderhoudskosten voor de Sportboulevard toenemen. De exploitatielasten, inclusief hogere afschrijvingslasten stijgen van € 235.000 in 2023 tot € 400.000 in 2027. Onderzoeksbudget aanpak onderhoud EnergieHuis In 2014 is het EnergieHuis geopend. Het gebouw is hierbij getransformeerd van een elektriciteitscentrale naar een theater en muziekcentrum. Sinds de start van de exploitatie van het vernieuwde EnergieHuis zijn er lekkages aan dak en gevel. Uit nader onderzoek is gebleken dat

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

gevels en daken tijdens de renovatie onvoldoende zijn hersteld. Aanpakken van de schil (daken en gevels) lijkt noodzakelijk. Mogelijk kunnen de werkzaamheden worden gecombineerd met verduurzaming en aanpassing van de entree voor de betere aansluiting op de gebiedsontwikkeling voortvloeiend uit "Ontwikkelplan Wantij-West". Om dit uit te werken is € 200.000 onderzoeksbudget benodigd. De mogelijke investeringskosten die hieruit voortkomen, zijn evenals die van het plan Wantij-West, nog niet in de begroting opgenomen. Voorgesteld wordt de kosten van het onderzoek te dekken uit de Algemene reserve. Renovatie Regentenkamer De voor Nederland unieke en openbaar toegankelijke regentenkamer in het Arend Maartenshof trekt ruim 10.000 bezoekers per jaar. Tussen Woonbron en de gemeente Dordrecht is contractueel vastgelegd dat de Regentenkamer onder het beheer van de gemeente valt, en het Dordrechts Museum verantwoordelijk is voor de instandhouding van de collectie van de kamer (in ieder geval de schilderijen, de inventaris en de plafond- en muurschilderingen. De collectie is dringend aan onderhoud en restauratie toe. De kosten worden ingeschat op € 400.000 in drie jaar. Uitgangspunt is de renovatie te bekostigen uit bestaande budgetten en externe financiers. 5. Huis van Stad en Regio Inhuizen In 2025 betrekken we met vier partners het nieuwe Huis van Stad en Regio (HvSR).

De gemeente Dordrecht is gebouweigenaar en zal voor de partners optreden als verhuurder en als leverancier van een volledig gefaciliteerde werkplekomgeving. Dat betekent dat alles van catering en schoonmaak tot aan ICT of beveiliging onze verantwoordelijkheid is. Voor de realisatie van HvSR ontstaan aanloopkosten (verhuizen en inhuizen) waarvoor, zoals eerder is gecommuniceerd aan de gemeenteraad, geen budget in de begroting is opgenomen. Naast de fysieke verhuizing valt te denken aan benodigde randvoorwaarden zoals opschonen archief, aanvullende ICT en audiovisuele voorzieningen in het nieuwe pand en het maken van afspraken met onze partners over het gebruik van gezamenlijke ruimtes en de dienstverlening. Deze afspraken zijn nodig om na de verhuizing te komen tot goed gebruik en samenwerking. Gebleken is dat in elk geval ICT-investeringen nodig zijn. Totaal voor verhuizen, inhuizen en de inrichting van een facilitaire organisatie is voor 2024 € 855.000 nodig en voor 2025 € 720.000. Deze kosten kunnen naar het zich laat aanzien toch opgevangen worden binnen het budget voor HvSR. In de begroting is namelijk vanaf 2024 al rekening gehouden met de hogere afschrijvingskosten van het pand. Hiervoor is het budget vanaf 2024 met € 1,7 miljoen per jaar verhoogd.

Omdat de oplevering in 2025 plaatsvindt, zijn deze middelen voor 2024 en 2025 niet nodig voor afschrijving en kunnen ze anders worden ingezet. Uit deze ruimte kunnen incidentele kosten worden gedekt. Archiefruimte In het nieuwe Huis van Stad en Regio zijn geen specifieke archiefruimten gepland. Daarom zullen de archieven die nu in de archiefruimten onder het Stadskantoor worden beheerd ergens anders moeten worden ondergebracht. Het betreft archiefruimte voor bouwvergunningen en documenten van gemeentelijke diensten. Het aantal benodigde meter in relatie tot de bewaartermijn zal nog nader in kaart gebracht worden. Er wordt gedacht aan het uitbreiden van het Stadsdepot (eigendom gemeente, Jade 400). Hier is bij de bouw ruimte gereserveerd voor een eventuele uitbreiding. Wellicht zijn er ook andere opties. De concrete oplossing voor het verplaatsen van de archiefruimte van het Dordrechts Museum zal worden meegenomen in Kadernota 2025. Ook hierbij wordt gekeken of dekken vanuit vrijvallende middelen mogelijk is. Verhuurexploitatie Het uitgangspunt is een kostendekkende verhuur over de volledige exploitatieperiode van 40 jaar. Dit betekent dat we de eerste jaren een verlies hebben dat na een aantal jaren door indexatie omslaat in een voordeel. Het totale aanloopverlies bedraagt, tot we een positief verhuurresultaat

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

hebben, in totaal € 1,4 miljoen. Voorgesteld wordt wanneer nog ruimte resteert vanuit de vrijvallende middelen deze ter dekking voor een deel hiervan apart te zetten in een reserve. Ook dit zal worden meegenomen in Kadernota 2025. 6. Servicegemeente Dordrecht Op 1 januari 2022 is de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden (GRD) ontmanteld en zijn alle onderdelen, behalve de Sociale dienst, ondergebracht bij de gemeente Dordrecht. Deze organisatieonderdelen zijn nu ‘servicegemeente Dordrecht’ (SGD). De samenwerking met de andere gemeenten is geregeld in de Regeling onderlinge samenwerking Drechtstedengemeenten. De servicegemeente is gedurende de periode van Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden door verschillende taakstellingen en bezuinigingsopdrachten volledig uitgenut. Desondanks werden en worden vraagstukken of dienstverlening zonder juiste dekking toch opgepakt of verleend. De kosten hiervoor werden gedragen door incidentele overschotten. Overschotten die nu niet meer beschikbaar zijn. Bij het overgaan van GRD naar SGD is afgesproken dat zowel het afnemen en leveren van de dienstverlening als ook de financiën voor vier jaar as is vaststaan. Nu ontstaat het dilemma dat we as is dienstverlening hebben beloofd, maar de overschotten om deze te betalen niet meer voorhanden zijn.

Dordrecht neemt hierin verantwoordelijkheid als eigenaar en betrouwbare partner door de financiële consequenties te dragen van de knelpunten in de as is dienstverlening. Dit doen we totdat er nieuwe afspraken zijn gemaakt over de financiering van de dienstverlening (eind 2025). Voor nieuwe dienstverlening die na de vorming van het SGD is (door)ontwikkeld geldt dit niet. Deze moet door de afnemers zelf worden gedragen. Op verschillende onderdelen binnen de SGD is versterking nodig. Dit betreft het "Regionaal Dataplatform, de Human resources, Financiën, ICT-ondersteuning en applicaties. Voor 2024 en 2025 wordt van Dordrecht een bijdrage gevraagd van € 1,1 miljoen. Vanaf de nieuwe financieringssystematiek in 2026 zal de Dordtse bijdrage naar verwachting terugvallen naar € 0,6 miljoen. Specifiek voor de doorontwikkeling van het Integrale HR-Systeem wordt voorgesteld de incidentele last van Dordrecht van in totaal € 70.000 te dekken uit de algemene reserve. 7. Organisatie De positie van de organisatie op de arbeidsmarkt verandert. Steeds vaker wordt een beroep gedaan op young-professionals en zij-instromers om vacatures in te vullen. Daarnaast maken wij ruimte om zittend personeel te laten doorgroeien en ze daarmee te behouden voor onze organisatie. Om deze ontwikkeling goed te kunnen ondersteunen, moet de organisatie verstevigen op management- en ondersteunende functies.

Een andere belangrijke ontwikkeling is de inpassing van de servicegemeente in de Dordtse organisatie. Voor het versterken van besturing en inrichting van de organisatie wordt de komende twee jaar een traject doorlopen. Daarnaast is de begroting aangepast aan de harmonisatie van functies bij het museum met de overige delen van de gemeentelijke organisatie. Het gaat hier om de effectuering van een eerder genomen besluit. Dekking hiervoor ontstaat bijvoorbeeld door de veranderende arbeidsmarkt (meer gebruik van Young professionals) waardoor we nieuwe medewerkers (en doorontwikkeling van bestaande medewerkers) niet direct belonen op het hoogste niveau. De loonbegroting is daar wel op gebaseerd. Toename van (wettelijke) taken Ook zien we op onderdelen een toename van werkzaamheden. Wanneer dit het gevolg is van nieuwe wettelijke taken (invoering rechtmatigheidsverantwoording) wordt hiervoor formatie toegevoegd. Verder wordt voorgesteld de formatie uit te breiden bij parkeerbeleid. Deze uitbreiding wordt opgevangen in de Egalisatiereserve Parkeervoorziening. Parkeerkosten, ook die voor het uitvoeren en handhaven van parkeerbeleid, worden in rekening gebracht via parkeertarieven. Ook wordt meer ingezet op energiehandhaving. Deze inzet kan gedekt worden uit ontvangen rijksmiddelen.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Juridische expertise De vraag naar juridische expertise steeg de afgelopen jaren. Het is noodzakelijk dit structureel te regelen want de juridische inzet neemt ook toe als gevolg van de Wet open overheid (Woo), de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Participatie De gemeente heeft de ambitie om samen met de inwoners, bedrijven en instellingen te bouwen aan onze stad. Naast deze intrinsieke motivatie is recent het wetsvoorstel ‘Wet versterking participatie op decentraal niveau’ (Wvp) aangeboden aan de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel versterkt de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van ons beleid. Ook de Omgevingswet stimuleert (vroegtijdige) participatie bij het proces van besluitvorming over een project of activiteit. Om onze participatie ambities te realiseren zijn structurele middelen nodig om participatief werken te verankeren en door te ontwikkelen. 8. Organisatieontwikkeling We bedienen als organisatie een ambitieus bestuur en een ambitieuze regio. Tel daar de integratie van de SGD en een krappe arbeidsmarkt bij op en de huidige uitkomst van deze som is te hoge werkdruk, 28% inhuur, meer dan 75 vacatures, 7% ziekteverzuim en ruim 10% verloop.

Zonder maatregelen krijgen we een negatieve spiraal waarin meer verzuim, verloop en vacatures leiden tot het moeten inwerken van steeds nieuwe (ingehuurde) medewerkers, meer werk voor minder mensen en daarmee weer een hogere werkdruk, hoog verzuim en verloop. Naast doorbreken van is het ook belangrijk de kwaliteit van het werk te borgen. Met de vergrijzing (pensionering) van personeel in het verschiet is boeien en binden daarom extra belangrijk zodat historisch geheugen en relatiemanagement kunnen blijven garanderen. Dat vraagt dat we als organisatie stevige interventies doen om het tij te keren. In 'Onze Koers' hebben we beschreven dat we als organisatie op vier interventie programma's inzetten: • Uitvoering Politiek akkoord • Dordt als topwerkgever • Voortouw in dienstverlening en opgaven • Eén verbonden en samenhangende organisatie Naast deze vier programma's hebben we ook een structurele intensivering nodig op onze HRdienstverlening en Leren&Ontwikkelen om als organisatie de slagkracht te behouden die we nodig hebben. Een deel van de organisatieontwikkeling kan gedekt worden uit bestaande budgetten binnen de overhead. Deze budgetten staan weliswaar onder druk, maar daarop kan ook gestuurd en geprioriteerd worden (bijvoorbeeld een opleidingsplan maken). De kosten voor de ontwikkeling zijn opgenomen onder de incidentele posten.

Voorgesteld wordt het incidentele deel van de organisatieontwikkeling te dekken vanuit de Algemene reserve. 9. ICT Gekozen is om het beheer van onze ICT-omgeving niet meer zelf te doen maar uit te besteden. Hiermee is de continuïteit van de bedrijfsvoering beter geborgd. Dit betekent wel dat we veel meer te maken krijgen met licenties om software te mogen gebruiken. De licentiekosten lopen hierdoor op € 150.000 voor 2023 en 2024 en vanaf 2025 is gerekend met € 300.000. Dit was onvoldoende meegenomen in de Begroting 2023. 10. Afschrijvingslasten In deze kadernota is een aantal nieuwe investeringen opgenomen voor 2024 en latere jaren. Voor een specificatie van deze investeringen raadpleegt u de bijbehorende investeringstabel. Daarnaast is het lopende investeringsprogramma geactualiseerd. Niet alle investeringen verlopen volgens planning, waardoor bijbehorende afschrijvingslasten verschuiven in tijd.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Nieuwe investeringen

De tabel hieronder geeft het overzicht van investeringen die nu zijn opgenomen in de Kadernota 2024. Waarbij aangegeven moet worden dat hierin een keuze is gemaakt. Niet alle toekomstige investeringen zijn nu al volledig meegenomen. Toekomstige investeringen die nu niet zijn meegenomen zijn onder meer investeringen in de ambities uit het meerjarig onderhoudsplan openbare ruimte in 2025 en latere jaren, herinrichting openbare ruimte omgeving Spuiboulevard 2025 en latere jaren, herstel van kadermuren in 2025. Deze worden betrokken bij het kadernotaproces 2025. Ook het uitvoeringsplan Fietsstructuur 2023 – 2026 is niet meegenomen. Hiervoor komt op korte termijn een apart voorstel naar de raad. . Nieuwe investeringen

Bedragen x € 1.000 2023

2024

2025

2026

2027

1. Verkeersstructuurplan Spuiboulevard e.o. Burg. De Raadtsingel en Spuiboulevard

7.240

2.100

2. Dordt West Ontwikkelgebied Van Kinsbergenstraat e.o.

280

Ring Admiraalsplein

700

Locatie Charlotte de Bourbon

1.040

W.H. Vliegenstraat en F. Van der Goesstraat

190

Westervoeg (Dordt West)

540

Doortrekken Rembrandtlaan 2025

210

3. Openbare ruimte MOP openbare ruimte 2024

7.150

Wantij-West fase 1 2024

1.760

4. Kademuren Kademuur 2024

1.075

5. Steigers Aanleg 2024

350

Aanleg 2025

350

6. ICT ICT 2025

680

7. Musea/theaters Klimaatinstallatie Kunstmin

2.000

8. Buitensport Buitensport prijscorrectie krediet 2023 Buitensport prijscorrectie krediet 2024

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

1.000 1.000

Buitensport prijscorrectie krediet 2025

1.000

Buitensport prijscorrectie krediet 2026

1.000

Buitensport prijscorrectie krediet 2027

1.000

Buitensport prijscorrectie krediet 2028

9. Binnensport 2 gymzalen

Totaal

4.800

3.900

23.045

36.620

14.600

13.000

1. Verkeersstructuurplan Spuiboulevard e.o. De Spuiboulevard staat aan het begin van een ingrijpende transformatie. Wat nu nog een stenig gebied is met veel oude kantoren en waar weinig reden is om te verblijven, moet de komende jaren veranderen in een groen en prettig verblijfsgebied met veel woningen, het Huis van Stad en Regio en een prettige openbare ruimte. Dit is vastgelegd in het verkeerstructuurplan Spuiboulevard (VSP). Met de aanvraag van de kredieten voor 2024/2025 (totaal € 9,3 miljoen) beginnen de fysieke werkzaamheden in de zomer van 2024 aan de Burgemeester de Raadtsingel. 2. Dordt-West 2024/2025 Door stijgende kosten als gevolg van loon- en prijsontwikkeling, vertraging in uitvoering, inzet op een kwalitatief goede groene inrichting en minder subsidie-inkomsten dan verwacht (Charlotte de Bourbon) zijn tekorten ontstaan op beschikbaar gestelde kredieten voor (her)inrichting van het openbaar gebied. Daarnaast is voor de Ring Admiraalsplein invulling gegeven aan de motie '30 in z'n drie' (0148968) met het realiseren van een 30-kilometer weg én 25 extra parkeerplaatsen. Voor het doortrekken van de Rembrandtlaan naar Zuidendijk wordt een voorbereidingskrediet gevraagd. Door het doortrekken van de Rembrandtlaan naar de Zuidendijk (één richting) krijgt het autoverkeer een logische afwikkeling en kan de (her)inrichting van Oud-Krispijn goed worden afgerond.

Deze meerkosten kunnen niet gedekt worden vanuit de reserve SI Dordt-West omdat de reserve niet toereikend is en het resterende saldo in deze reserve beschikbaar moet blijven voor cofinanciering van sociale ingrepen in Dordt West. Ook de corporaties kunnen hierin niet meer bijdragen. Voorgesteld wordt de kredieten Dordt- West voor 2024/2025 te verhogen met in totaal € 3 miljoen. 3. Openbare ruimte Ambities We hebben als gemeente veel ambitie in de openbare ruimte op het gebied van groen-, bomenonderhoud, spelen en bewegen, klimaatadaptatie en mobiliteit. Het Politiek akkoord 20222026 onderstreept die ambitie. Vanuit het akkoord is budget gereserveerd om deze ambities in de openbare ruimte te kunnen realiseren. Dat is echter niet voldoende om alle ambities op deze thema's uit te kunnen voeren. Daarbij zien we kansen in meerjarige onderhoudsprojecten (MOP) om deze integraal op te pakken en de verschillende ambities te combineren in een herinrichtingsproject. Voorgesteld wordt om het krediet 2024 met € 7,1 miljoen aan te vullen, zodat we in 2024 de ambities kunnen waarmaken. Wantij-West fase 1 2024 In het ontwikkelplan is de eerste globale raming van de totale kosten voor de uitvoering van (de meeste onderdelen van) het ontwikkelplan opgenomen: € 10 tot € 15 miljoen.

Voor de realisatie van de eerste fase van het Ontwikkelplan Wantij-West is nu budget opgenomen voor onder andere de kapitaallasten van de benodigde investeringen ter hoogte van € 1,76 miljoen. In deze fase zal de focus liggen op realisatie van enkele onderdelen van het wandelrondje Wantij, (drijvend) groen, het stadsstrand en voorzieningen voor watertoerisme.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

4. Kademuren Voor het Programma onderhoud Kademuren 2017-2024 is een bedrag van € 26,6 miljoen krediet beschikbaar. In dit uitvoeringsprogramma zijn inmiddels veel kadeprojecten uitgevoerd of in voorbereiding. Tussentijds evalueren we de stand van zaken in het lopende programma en hebben we een prognose gemaakt van de noodzakelijke toekomstige investeringen. Hierbij worden alle kademuren tegen het licht gehouden, vindt waar nodig herprioritering plaats met het oog op het voorkomen van kapitaalvernietiging en nog belangrijker, het uitsluiten van veiligheidsrisico's voor bewoners, gebruikers en vastgoed op de kades. Uit deze evaluatie blijkt dat om de geplande projecten af te ronden in 2024 een aanvullend krediet van € 1,1 miljoen nodig is. 5. Steigers Voor uitbreiding van de steigers in de Binnenstad, de Biesbosch en de ontwikkeling van de Binnen Kalkhaven vragen we een krediet aan van totaal € 700.000 voor 2024 en 2025. Hiermee geven we uitvoering aan de in 2020 vastgestelde beleidsvisie 'Beleidsvisie Dordtse Binnenhavens' en het amendement 'Gastvrijer water' (Dossier - 2534845). We investeren in aanlegplaatsen voor passanten en een halteerplaats voor rondvaartboten in de Nieuwe haven. We breiden de Grote Appelsteiger aan de zuidzijde uit en in de Biesbosch voegen we ook een steiger toe bij het Biesboschcentrum en het Stayokay-hostel. 6.

ICT Om optimaal gebruik te maken van het Huis van Stad en Regio en goed hybride te kunnen werken, zijn ICT-voorzieningen nodig, zoals een reserveringssysteem, audiovisuele voorzieningen en aanvullende voorzieningen voor burgerzaken. Voorgesteld wordt om voor 2025 een krediet beschikbaar te stellen van € 680.000. 7. Klimaatinstallatie Kunstmin Schouwburg Kunstmin is tussen 2012 en 2014 grondig gerenoveerd. Ook de klimaatinstallatie is hierbij aangepakt. Sinds de oplevering zijn er klachten over gebrek aan ventilatie en hoge temperaturen. Diverse onderzoeken hebben uitgewezen dat (1) bij de renovatie minimale eisen zijn gehanteerd t.a.v. de klimaatinstallatie die niet aansluiten op de eisen van een gebouw met een theaterfunctie en (2) de klimaatinstallatie niet overal in het gebouw de minimale eisen behaald. Geadviseerd is om de klimaatinstallatie te vervangen. Daar waar mogelijk kunnen de ingrepen gecombineerd worden met verduurzaming van het gebouw. De investeringskosten worden vooralsnog ingeschat op € 4 miljoen. 8. Buitensport De gemeente zorgt voor veilige, bespeelbare sportvoorzieningen die voldoen aan de (sporttechnische) normeringen van de sportbonden.

Om aan deze doelstelling te kunnen blijven voldoen is in januari 2023 het meerjarenoverzicht van investeringen en renovatiebudgetten ten behoeve van de buitensportaccommodaties geactualiseerd en zijn de ramingen aangepast aan het huidige prijspeil. Rekening is gehouden met 15% tot 20% prijsstijgingen ten opzichte van januari 2020. Deze actualisatie leidt tot een verhoging van de investeringskredieten in de meerjarenbegroting van jaarlijks € 1 miljoen. 9. Binnensport Het bieden van voldoende ruimte voor gymnastiekonderwijs in het basis- en voortgezet onderwijs is een wettelijke taak van de gemeente. In 2020 is het 'Integraal Huisvestingsplan gymzalen' vastgesteld. In dit plan is voor de jaren 2021-2030 vervanging en renovatie van gymzalen opgenomen. Voor de eerste 5 zalen is in 2020 al budget gereserveerd. Voor de overige zalen heeft de gemeenteraad besloten dit jaarlijks bij de kadernota op te voeren. Voor de vervanging van de gymzaal aan de Anna van Saksenstraat 1A (Waldeck Pyrmontweg 20A) en de Gymzaal Atmosfeerstraat 8 wordt een krediet gevraagd van totaal € 4,8 miljoen.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Dekkingsmaatregelen Na de 'reguliere' onderdelen van de Kadernota 2024 resteert er zowel in 2024 als meerjarig een (fors oplopend) tekort. Om dit tekort in 2024 en verder op te vangen, worden diverse generieke dekkingsmaatregelen voorgesteld. Bedragen × € 1.000 Dekkingsmaatregelen

2023

2024

2025

2026

2027

€ 2.080

€ 4.240

€ 4.180

€ 13.150

2. Onroerendzaakbelasting

€-

€ 800

3. Logiesheffing

€-

€ 750

€ 850

€ 100

€ 1.100

€ 2.180

€ 6.890

€ 6.990

€ 6.930

€ 15.900

1. Gemeentefonds

4. Overige dekkingsmaatregelen Totaal dekkingsmaatregelen

1. Gemeentefonds Correctie accres (WOZ) In het rekenmodel bij de septembercirculaire is gerekend met een stijging van de OZB waarde woningen (eigenaren) van 2022 op 2023 van circa 30%. Door een fout in de berekeningen van het ministerie is deze stijging een factor 2 te hoog geraamd, dat heeft gevolgen voor de uitkeringsfactor. Deze fout is door het Rijk gecorrigeerd in de Decembercirculaire 2022. Prijscompensatie Rijk meicirculaire De begroting van de gemeente is opgebouwd in constante prijzen. Dit betekent dat in de begroting het budget voor 2024 en latere jaren niet is verhoogd voor inflatie. In het onderdeel 'Indexaties' worden de lasten en de baten verhoogd met inflatiepercentages. Hetzelfde moet gebeuren voor de opbrengst van de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Op basis van informatie uit de Meicirculaire 2022 is voor de jaarschijf 2023 (en verder) gerekend met 6,3% (CPI-index CEP-maart 2022). In de tussentijd zijn de verwachtingen ten aanzien van de CPI-index toegenomen naar 7,4% (CPI-index CEP-maart 2023). De verwachting is dat dit zijn (positieve) doorvertaling vindt in de Meicirculaire 2023. Er is daarom een positieve reeks opgenomen van structureel € 3,7 miljoen als inschatting van de ruimte die ontstaat in de Meicirculaire 2023 voor inflatiecorrectie voor het jaar 2024.

Daarnaast is vanaf 2027 rekening gehouden met het gemeentelijk aandeel van naar verwachting € 9 miljoen in de toegezegde € 1 miljard vanuit het Rijk. Verwachte nabetaling Rijk inflatie 2022 Naast deze aanpassing is door het Rijk in de Najaarsnota 2022 een aankondiging gedaan van een extra prijsbijstelling van € 300 miljoen voor de uitzonderlijke prijsstijgingen voor 2022. In deze BPN is gerekend met een macro accres van € 127 miljoen (aangepaste verwachting Voorjaarsnota Rijk) wat voor Dordrecht neerkomt op structureel € 970.000. Echter over deze compensatie bestaat nog geen 100% zekerheid. Pas in de Meicirculaire 2023 zien we hiervan het definitieve resultaat. 2. Onroerendzaakbelasting Als de stad groeit nemen de inkomsten en de uitgaven ook toe. De lastenstijging wordt veelal apart zichtbaar in de Kadernota als areaaluitbreiding onderhoud openbare ruimte of toename gebruik van regelingen in het sociaal domein via bijdrage aan GR-en (bijstand, minimabeleid, jeugdzorg etc.). Door toevoeging van woningen en bedrijfsgebouwen (niet-woningen) kan de gemeente, los van tariefswijzigingen, vanaf 2024 ook meer belastinginkomsten verwachten. Deze hogere belastingopbrengst leidt dus niet tot lastenverzwaring, maar is puur het gevolg van meer belastingplichtigen. De toename komt vooral door de realisatie van het bedrijventerrein Dordtse Kil IV en nieuw gevestigde bedrijven.

Hieruit blijkt dat de eerder ingezette weg van blijvend investeren in de groei van de stad zijn vruchten begint af te werpen.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

3. Logiesheffing Enkele jaren geleden is de logiesheffing ingevoerd met een tarief van € 2,00 p.p.p.n. voor accommodaties en € 0,75 p.p.p.n. voor staan- en ligplaatsen. De belastingopbrengst wordt gebruikt als financieringsbron voor inzet op toerisme, evenementen, binnenstad en de Biesbosch. Omdat wij onverminderd op deze activiteiten willen inzetten en de tarieven in vergelijking met andere steden laag zijn, stellen wij voor de heffing te verhogen tot € 3,50 euro p.p.p.n. en € 1,00 p.p.p.n. Daarmee komt het op gelijk niveau met het huidige landelijk gewogen gemiddelde tarief van alle gemeenten die toeristenbelasting heffen (€ 3,48 euro). Daarnaast zien we een stijging van het aantal overnachtingen in Dordrecht. Totaal een verwachte hogere inkomst van € 750.000 in 2024. Dit zal door groei van het aantal hotelkamers in de stad in 2025 toenemen tot€ 850.000. 4. Overige dekkingsmaatregelen Inzetten van nieuwe cofinanciering op bestaande activiteiten De algemene uitkering neemt af en we zien dat de gemeente in toenemende mate afhankelijk is van tijdelijke financieringsbronnen van het Rijk. Veel van deze regelingen richten zich op taken die de gemeente al uitvoerde, soms op eigen kosten en soms vanuit andere (tijdelijke) regelingen.

Daarnaast zijn ook van andere overheden subsidies ontvangen, De afgelopen jaren is voor tientallen miljoenen euro's per jaar extra/incidentele cofinanciering ontvangen variërend van € 13 miljoen tot € 61 miljoen per jaar. Wel zitten er voorwaarden en verplichtingen aan de inzet van deze middelen, waarbij het niet altijd mogelijk is de middelen in te zetten voor ambtelijke capaciteit. Deze programma's en projecten komen tenslotte zonder ambtelijke inzet niet tot stand, waardoor mogelijk overlap tussen bestaande kosten en regelingen ontstaat. Het uitgangspunt is en blijft hierbij deze middelen optimaal te laten renderen. In deze kadernota is vooralsnog gerekend met € 1 miljoen aan toe te rekenen inzet. Zoals gezegd gaan we dit verder in kaart brengen op weg naar de Begroting 2024. Bij het opstellen van de begroting zullen we afhankelijk van de voorwaarden die geldverstrekkers stellen een uitwerking geven van dit bedrag. Vrijval stelposten Algemene uitkering In het verleden is vanuit het Rijk extra geld beschikbaar gesteld via de circulaires van de algemene uitkering voor kinderopvang en deze zijn opgenomen in de begroting als stelpost. Op dit moment is er geen concrete noodzaak om deze middelen in te zetten en kunnen deze vrijvallen.

Beleidswensen Naast de mutaties als gevolg van ontwikkelingen, indexeringen en knelpunten zijn er ook beleidswensen naar voren gekomen. De volgende beleidswensen worden ter besluitvorming voorgelegd. Bedragen × € 1.000 Beleidswensen

2023

2024

2025

2026

2027

1. Cultuur

€-

€ 200-

€ 300-

2. Evenementen

€-

€ 550-

3. Doorontwikkeling Biesboschcentrum

€-

€ 150-

€-

4. Opgave Human capital

€-

€ 250-

€-

€ 250

€-

€ 270-

€-

€ 270

€-

6. Wantij-West uitvoering 1e fase

€-

€ 150-

Totaal beleidswensen

€-

€ 900-

€ 1.150-

€ 1.000-

dekking Opgave Human capital 5. Wantij-West (gebiedsontwikkeling) dekking Wantij-West (gebiedsontwikkeling) uit AR

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

1. Cultuur Om te zorgen dat cultuur een sterk punt van Dordrecht blijft en haar belangrijke waarde voor de levendigheid en aantrekkelijkheid van de stad, als ook de verbinding met zorg en welzijn en talentontwikkeling kan vasthouden, is extra financiële ondersteuning nodig. Prijsstijgingen, achterblijvende bezoekersaantallen en teruggang in ledenaantallen bij amateurkunst raken momenteel de culturele sector. Er zijn nog wel incidentele middelen beschikbaar, onder andere uit het crisis-en herstelfonds en rijksmiddelen corona, maar noodzakelijke structurele dekking ontbreekt. Niet alle kosten zijn op te vangen uit hogere inkomsten van bezoekers. Organisaties die de exploitatie niet sluitend krijgen zonder aanpassen van de huidige programmering zijn Kunstmin, Nationaal Onderwijs Museum, Bachfestival en de Dordtse Jazz Sociëteit. Voor Pictura, Muziektheater Hollands Diep en Broedplaats DOOR zijn in 2020 bij de cultuurnota tot en met 2024 eenmalig extra budgetten vrijgemaakt en geldt daarna hetzelfde. Voorgesteld wordt om in afwachting van de cultuurnota 2024 het budget voor cultuur te verhogen met € 200.000 om een deel van de kostenstijgingen op te kunnen vangen. De jaren erop stellen we 300.000 euro beschikbaar om de noodzakelijke financiële ruimte te bieden voor de programmering. 2.

Evenementen Dordrecht heeft een lange traditie als evenementenstad wat een belangrijke bijdrage levert aan de levendigheid en saamhorigheid in de stad. In het Politiek akkoord is de ambitie uitgesproken dat Dordrecht een toonaangevende evenementenstad moet blijven, dat er bij een actualisering van het beleid ook ruimte komt voor nieuwe thema’s die de eigenheid van Dordrecht uitlichten en organisatoren en partijen in de stad worden uitgedaagd om meer samen te werken. Eerder dit jaar heeft de gemeenteraad de startnotitie ‘herijking van de ambities, doelen en beleid voor evenementen in Dordrecht’ vastgesteld. In het derde kwartaal van 2023 zal het nieuwe evenementenbeleid 2024-2030 worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Door forse prijsstijgingen heeft de evenementensector het moeilijk. In 2022 en 2023 is het alleen door de incidentele bijdragen uit het crisis- en herstelfonds mogelijk geweest om continuïteit te blijven bieden op toonaangevende evenementen die de gemeenteraad als ‘specials’ heeft gekwalificeerd (zoals Big Rivers, Wantijpop en Dordt in Stoom) en op de 'kleine evenementen'. Daar wordt nu meerjarig budget voor geraamd. Daarnaast is sprake van een toegenomen complexiteit door nieuwe eisen op het gebied van veiligheid, stikstof, duurzaamheid, Omgevingswet en de Wet Natuurbescherming.

Om te kunnen blijven bieden wat we hebben en de samenwerking tussen partijen rond evenementen te kunnen stimuleren, is professionalisering van de gemeentelijke evenementenaanpak, meer ondersteuningscapaciteit en begeleiding van en kennisdeling richting (vrijwillige) organisatoren nodig. Door het inbestedingsbudget van Dordrecht Marketing & Partners volgend jaar niet te indexeren en aanvullend een herijkingstraject te doorlopen, zal € 100.000 van het voor evenementen benodigde aanvullende budget van € 650.000 worden gefinancierd. Hiermee kan innovatie en de doorontwikkeling naar een evenement rond een nieuw voor Dordrecht dragend thema (zoals rond water), worden gefinancierd. 3. Doorontwikkeling Biesbosch Het Biesboschcentrum en het daar omliggende gebied is dé plek voor de Dordtenaar om in de zomer te recreëren en het Nationaal Park De Biesbosch te beleven. Er liggen veel kansen in dit gebied die aandacht verdienen zoals het verbeteren van voorzieningen voor wandelen, fietsen en varen. We vragen de financiële middelen om in kaart te brengen welke mogelijkheden aanvullende activiteiten dit gebied nodig heeft om aan de toekomstige behoefte van onze stad te voldoen. Verwachting is dat de toekomstige exploitatie jaarlijks om en nabij de € 0,5 miljoen gaat bedragen. Het onderzoek dient deze inschatting concreter te maken.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

4. Opgave Human capital Als een van de prioriteiten uit het Politiek akkoord 2022-2026 zijn vorig jaar de voorbereidingen gestart voor het opzetten van de nieuwe opgave Human capital & arbeidsmarkt. De opgave slaat de brug tussen economisch en sociaal arbeidsmarktbeleid naar een sociaaleconomisch uitvoeringsprogramma voor alle Dordtenaren en ondernemers. Het beter benutten, vergroten en behouden van het arbeidspotentieel van de Dordtse beroepsbevolking. Hierdoor verbeteren we het ondernemersklimaat. Tegelijk verwachten we wederkerigheid van ondernemers door een maatschappelijke bijdrage aan de stad te leveren en banen met perspectief voor inwoners te bieden die passen bij hun skills en talenten. Het fundament van de opgave bestaat deels uit bestaande geldstromen, zoals ‘Glansrijke toekomst voor de Dordtse jeugd’ en ‘Ruimte voor banen’ uit de Agenda 2030. De extra middelen zijn nodig voor een bijdrage aan St. MBO € 100.000 en voor nieuwe Dordtse initiatieven gerelateerd aan het uitvoeringsprogramma voor het bereiken, vergroten en behouden van onbenut arbeidspotentieel wordt € 150.000 gevraagd. Voorgesteld wordt de bijdrage aan de St. MBO te dekken uit Agenda 2030 'Ruimte voor banen' en nieuwe Dordtse initiatieven te dekken uit Agenda 2030 'Glansrijke toekomst'. 5. Wantij-West (gebiedsontwikkeling) Eerder dit jaar heeft de gemeenteraad het Ontwikkelplan Wantij-West vastgesteld.

Een gebiedsontwikkeling die erop gericht is om van Wantij-West een gebied te maken voor alle Dordtenaren, dat openbaar, groen en toegankelijk is en waarbij de beleving van het water voorop staat, evenals dynamiek en het multifunctioneel gebruik. Kortom, een levendig 'waterplein'. In het ontwikkelplan is aangegeven dat voor de uitvoeringsfase nog diverse vervolgonderzoeken en gesprekken met derden en belanghebbenden nodig zijn, maar dat er ook enkele kleinere en relatief snel te realiseren onderdelen zijn. Voor projectleiding, nadere onderzoeken en gesprekken met derden en belanghebbenden, de kosten voor begeleiding van Stichting Beeld Hanneken van Dordt en voor het opstellen van een uitvoeringsplan inclusief fasering en een uitwerking van enkele eerste, snel te realiseren onderdelen is voor zowel 2023 als 2024 een budget van € 270.000 nodig. Voorgesteld wordt deze incidentele onderzoeks- en voorbereidingskosten te dekken uit de Algemene reserve. 6. Wantij-West uitvoering eerste fase In het ontwikkelplan is de eerste globale raming van de totale kosten voor de uitvoering van (de meeste onderdelen van) het ontwikkelplan opgenomen: € 10 tot € 15 miljoen. Voor de realisatie van de eerste fase van het Ontwikkelplan Wantij-West is nu budget opgenomen voor onder andere de kapitaallasten van de benodigde investeringen.

In deze fase zal de focus liggen op realisatie van enkele onderdelen van het wandelrondje Wantij, (drijvend) groen, het stadsstrand en voorzieningen voor watertoerisme. Sommige onderdelen zullen (deels) worden bekostigd uit bestaande budgetten, bijvoorbeeld bij samenhang zoals met het Groenplan Stadswerven. Voor de ontwikkeling van de west kant van het ontwikkelplan, waaronder de korte en lange wantijkade, zal worden onderzocht hoe de commerciële gebruikers zoals Rivercruises bij kunnen dragen in de kosten. En er zal een verkenning plaatsvinden naar andere potentiële co-financiers voor deze ontwikkeling. De kosten rondom herinrichting van het Energieplein, verplaatsing van de parkeergarage, ‘landtong’ en ‘de Vlij’ zijn in dit budget niet meegenomen in verband met de fasering en de verwevenheid met de gebiedsontwikkeling en de grex Stadswerven en Energiekade. Ook zijn hierin geen eventuele kosten rondom het Beeld van Hanneke van Dordt in verwerkt omdat hier nog vervolgonderzoeken en gesprekken nodig zijn.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Perspectief Kadernota 2024 Financiële beeld De stand van de Begroting 2023 samen met alle mutaties zoals opgenomen in deze Kadernota 2024 leidt tot het volgende meerjarenbeeld: Bedragen × € 1.000 2023

2024

2025

2026

2027

€ 4.582

€ 8.761

€ 10.036

€ 12.957-

€ 24.200-

€ 265-

€ 70-

Startpositie meerjarenraming 2023-2027

€ 4.317

€ 8.691

€ 9.966

€ 13.027-

€ 24.270-

Ontwikkelingen

€ 2.570

€ 4.815

€ 840

€ 340

€ 10-

Indexaties

€ 3.200-

€ 5.705-

€ 6.821-

€ 6.726-

€ 6.375-

Knelpunten

€ 7.750-

€ 13.645-

€ 14.490-

€ 14.540-

€ 14.320-

Dekkingsmaatregelen

€ 2.180

€ 6.890

€ 6.990

€ 6.930

€ 15.900

€-

€ 900-

€ 1.150-

€ 1.000-

€ 1.883-

€ 146

€ 4.665-

€ 28.023-

€ 30.075-

Eindsaldo Begroting 2023 Besluitvorming 2023

Beleidswensen Kadernota 2024

Het bijgestelde resultaat laat in 2023 en na 2024 tekorten zien. Echter voor bepaling van het structurele begrotingsresultaat worden incidentele posten geëlimineerd. De incidentele posten betreffen de bijstellingen uit de Begroting 2023, bijstellingen uit de Eerste Bestuursrapportage 2023, meerkosten WOZ-bezwaren, kosten bouwarchief, voorbereiden inhuizen Huis van Stad en Regio, doorontwikkeling Biesboschcentrum en de kosten van organisatieontwikkeling. Bedragen × € 1.000 2023

2024

2025

2026

2027

€ 1.883-

€ 146

€ 4.665-

€ 28.023-

€ 30.075-

Correctie incidentele baten en lasten

€ 5.737

€ 1.560

€ 1.000

€ 1.430

€ 6.834

Structureel saldo 2024 - INDICATIEF

€ 3.854

€ 1.706

€ 3.665-

€ 26.593-

€ 23.241-

Kadernota 2024

Na correctie ontstaat voor zowel 2023 als 2024 een (groter) positief resultaat. De jaren na 2024 blijven een structureel tekort geven. Vanuit dit meerjarenbeeld zal gewerkt gaan worden aan het opbouwen van de Begroting 2024 en zal, samen met de gemeenteraad, een zorgvuldig proces worden opgestart om bij de Kadernota 2025 tot een voorstel voor een gezonde financiële huishouding te kunnen komen. In de Begroting 2024 zal het effect van de Meicirculaire 2023 en de besluitvorming bij de diverse verbonden partijen verwerkt zijn.

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

Weerstandsvermogen In de Jaarstukken 2022 is de laatste stand van de algemene reserves, het risicoprofiel en de weerstandsratio opgenomen. Specificatie van het weerstandsvermogen per 31-12-2022 (Jaarstukken 2022)

Bedragen x € miljoen

Beschikbare weerstandscapaciteit

Risico's Dordrecht

Algemene reserve (incl. netto rekeningresultaat 2022)

18,3

30,9

Reserve Grondbedrijf

17,3

Post onvoorzien

Ratio van het weerstandsvermogen

0 35,6

30,9

1,2

De weerstandsratio komt bij de Jaarstukken 2022 uit op een stand van 1,2. Dat is iets boven de met de raad afgesproken normratio. Deze stand is een verlaging ten opzichte van de stand uit de Begroting 2023. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een lagere stand van de reserve Grondbedrijf vanwege benodigde ophoging van verliesvoorzieningen van o.a. Stadswerven. Tegelijkertijd heeft er zich een ophoging voorgedaan van bestaande risico's voor WOZ-bezwaren, Jeugdhulp en Cybercriminaliteit. Het risico van stijgende, c.q. hoog blijvende energietarieven is geminimaliseerd, maar weegt niet op tegen de stijging van voornoemde risico's. Ontwikkeling Algemene reserve Binnen de algemene reserves zijn er diverse ontwikkelingen die ervoor zorgen dat de stand muteert. De verwachting van het weerstandsvermogen per 1 januari 2024 wijkt op de onderdelen Algemene reserve en reserve Grondbedrijf af. De Algemene reserve kent bij de Jaarstukken 2022 (na rekeningresultaat en na resultaatbestemmingen) een stand van € 18,3 miljoen en zakt in 2023 terug naar € 13,4 miljoen wat wordt veroorzaakt door incidentele dekking van € 4,9 miljoen van diverse voorstellen in deze kadernota . Ontwikkeling reserve Grondbedrijf De ontwikkeling van de reserve Grondbedrijf in 2023 is gebaseerd op winstnemingen zoals begroot in de voorlopige prognose Grondbedrijf 2023.

Na de afboeking op diverse grondexploitaties in 2022 is het saldo van de reserve Grondbedrijf beperkt (€ 6 miljoen). Dit terwijl de grondexploitaties, mede als gevolg van de spanning op de woningmarkt en de oplopende hypotheekrente, extra onder druk staan. Daarom is bij de Jaarstukken 2022 voorgesteld de reserve Grondbedrijf aan te vullen met € 15 miljoen. Hiermee komt de reserve weer meer op niveau. Dit geeft de mogelijkheid om in de toekomst ook verlieslatende grondexploitaties te openen en onze groeiambities waar te maken. Nieuwe inschatting ratio bij kadernota De weerstandsratio komt bij deze kadernota uit op een stand van 1,1 per 1-1-2024, echter hierbij dient wel een belangrijke nuancering gemaakt te worden. Specificatie van het verwachte weerstandsvermogen per 1-1-2024 (Kadernota 2024) Beschikbare weerstandscapaciteit

Risico's Dordrecht

Algemene reserve Stad (na dekking KN2024)

13,4

30,9

Reserve Grondbedrijf

Post onvoorzien

0,4 34,8

Kadernota 2024 incl. Eerste Bestuursrapportage 2023 Dordrecht

30,9

Bedragen x € miljoen

Ratio van het weerstandsvermogen

1,1

De verwachting is dat binnen afzienbare tijd nieuwe verlieslatende grondexploitaites geopend gaan worden. De ontwikkeling Spuiboulevard is daar de grootste van. Afhankelijk van de woningbouwprogrammering kan het tekort op deze ontwikkeling oplopen tot € 15 miljoen. Zolang hierover geen besluit is genomen, blijft het bedrag onderdeel van het weerstandsvermogen en wijzigt de weerstandsratio niet. Zodra de raad echter positief besluit en de onttrekking een feit wordt, valt de weerstandsratio terug onder een waarde van 1,0. Afspraak met de raad is dat er dan bij de Begroting 2024 inzicht wordt geboden in de wijze waarop de ratio weer richting de 1,0 wordt gebracht. De berekeningen van de ratio kennen steeds een belangrijke nuancering: de rapportage omtrent het weerstandsvermogen is altijd een momentopname. Zo spelen er diverse ontwikkelingen die binnen een tijdsbestek van enkele jaren zowel een positieve als negatieve invloed kunnen hebben op de vermogenspositie en hiermee de ratio van het weerstandsvermogen. Te denken valt hierbij aan te nemen besluiten en verwachtingen omtrent: • de blijvende financiële druk op de exploitatie (zie ook strategische inleiding), • de winstpotentie op diverse grondexploitaties vanuit het Grondbedrijf de komende jaren, • het structureel sluitend krijgen en houden van de meerjarenbegroting 2024-2027.

Onzekerheden Onder 'onzekerheden' wordt een aantal ontwikkelingen met mogelijke toekomstige (financiële) consequenties nader uitgewerkt of geactualiseerd. De genoemde consequenties verwerken we niet financieel in deze Kadernota 2024, omdat ze ofwel binnen de huidige begroting worden opgevangen, ofwel omdat ze qua omvang of moment van voordoen nog niet vaststaan.

Algemeen

Nieuwe aanpak Werving en Selectie De veranderingen in Nederland en in de rest van de wereld volgen elkaar steeds sneller op. Dit heeft impact op onze (directe) omgeving. En ook ons takenpakket verbreedt. Daar moeten we als overheidsorganisaties flexibel op kunnen inspelen en de juiste competenties voor in huis houden én binnenhalen. Daarnaast hebben we te maken met vergrijzing waarmee de instroom van jongeren niet hetzelfde tempo volgt als de uitstroom van ouderen. Dit alles heeft impact op de wijze waarop organisaties zich moeten voorbereiden op de arbeidsmarkt van de toekomst. En brengt een nieuwe kijk met zich mee op de rol van de mens in de organisatie, een rol waarin verandering, ontwikkeling en flexibiliteit van belang zijn maar juist ook de menselijke eigenschappen als samenwerken, creativiteit en inlevingsvermogen. Vanuit de HR-professie wordt grote waarde gehecht aan een integrale en professionele HRdienstverlening, passend bij goed en aantrekkelijk werkgeverschap, juist om hiermee een antwoord te kunnen geven op de maatschappelijke opgaven van nu en de toekomst. De grootste urgentie zit op dit moment bij het arbeidsmarktvraagstuk (werving en selectie van nieuwe medewerkers) gezien de enorme krapte en de grote wervingsbehoefte binnen de regio.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/697/documents/24424